English - European Union - Energy -

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (Ευρατόμ) 2025/1304 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 23ης Ιουνίου 2025 για τη θέσπιση του Προγράμματος Έρευνας και Κατάρτισης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για την περίοδο 2026-2027 με το οποίο συμπληρώνεται το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων Ευρώπη» και για την κατάργηση του κανονισμού (Ευρατόμ) 2021/765

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (Ευρατόμ) 2025/1304 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 23ης Ιουνίου 2025

για τη θέσπιση του Προγράμματος Έρευνας και Κατάρτισης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για την περίοδο 2026-2027 με το οποίο συμπληρώνεται το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων Ευρώπη» και για την κατάργηση του κανονισμού (Ευρατόμ) 2021/765

1. Επισκόπηση

Preamble: 1

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7 πρώτο εδάφιο,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Αφού ζήτησε τη γνώμη της Επιστημονικής και Τεχνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)

Σκοπός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας («Κοινότητα») είναι να συμβάλει στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου στα κράτη μέλη μέσω της προώθησης και της διευκόλυνσης της πυρηνικής έρευνας στα κράτη μέλη και της συμπλήρωσής της με την εκτέλεση ενός κοινοτικού προγράμματος έρευνας και κατάρτισης.

(2)

Η πυρηνική έρευνα μπορεί να συμβάλει στην κοινωνική και οικονομική ευημερία και στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα βελτιώνοντας την πυρηνική ασφάλεια, την πυρηνική προστασία και την ακτινοπροστασία. Η έρευνα στον τομέα της ακτινοπροστασίας έχει επιφέρει βελτιώσεις στις ιατρικές τεχνολογίες προς όφελος πολλών πολιτών, μπορεί δε να οδηγήσει σε βελτιώσεις και σε άλλους τομείς, όπως η βιομηχανία, η γεωργία, το περιβάλλον και η ασφάλεια.

(3)	Με πλήρη σεβασμό του δικαιώματος των κρατών μελών να αποφασίζουν για το ενεργειακό τους μείγμα, τα ερευνητικά αποτελέσματα του προγράμματος που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό θα μπορούσαν να συμβάλουν σε ένα κλιματικά ουδέτερο ενεργειακό σύστημα με ακίνδυνο, αποτελεσματικό και ασφαλή τρόπο.

(4)

Για να διασφαλιστεί η συνέχιση της πυρηνικής έρευνας σε επίπεδο Κοινότητας, είναι απαραίτητη η θέσπιση του Προγράμματος Έρευνας και Κατάρτισης της Κοινότητας για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2026 έως την 31η Δεκεμβρίου 2027 («Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027»), ώστε η διάρκειά του να ευθυγραμμίζεται με τη διάρκεια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027 που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου (1). Το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να συνεχίσει την υλοποίηση των κύριων ερευνητικών δραστηριοτήτων του προηγούμενου προγράμματος έρευνας και κατάρτισης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για τα έτη 2021-2025 που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (Ευρατόμ) 2021/765 του Συμβουλίου (2) («Πρόγραμμα Ευρατόμ 2021-2025»), με τους ίδιους στόχους και χρησιμοποιώντας την ίδια μέθοδο υλοποίησης.

(5)

Η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Ευρατόμ 2021-2025 ανέδειξε τη συνάφεια των διάφορων χαρακτηριστικών του εν λόγω προγράμματος. Σύμφωνα με την έκθεση, τα εν λόγω χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν: α) το ευρύ ερευνητικό χαρτοφυλάκιο που στηρίζει την πυρηνική ασφάλεια, την πυρηνική προστασία και τις πυρηνικές διασφαλίσεις, την ακτινοπροστασία και τις εφαρμογές εκτός της ηλεκτροπαραγωγής· β) την προστιθέμενη αξία της ΕΕ για την έρευνα στον τομέα της σχάσης· γ) τη στήριξη των συμφεροντούχων μέσω της βελτίωσης της ασφάλειας και της βάσης γνώσεων που σχετίζονται με ζητήματα ασφάλειας της μακροπρόθεσμης λειτουργίας των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής· δ) την προετοιμασία για τη μελέτη ασφάλειας, προστασίας και διασφαλίσεων για τα προηγμένα πυρηνικά συστήματα· ε) την περαιτέρω ανάπτυξη της έρευνας στον τομέα της σύντηξης μέσω της βελτίωσης της διακυβέρνησης· και στ) τον καθορισμό των προτεραιοτήτων του προγράμματος και τον προσδιορισμό πιο αξιόπιστων και ρεαλιστικών οδών. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα εν λόγω χαρακτηριστικά θα πρέπει να διατηρηθούν στο Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027.

(6)

Η σύλληψη και ο σχεδιασμός του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027 γίνονται με βάση την ανάγκη να υπάρξει κρίσιμη μάζα υποστηριζόμενων δραστηριοτήτων. Αυτό πρόκειται να επιτευχθεί με τη θέσπιση περιορισμένου αριθμού ειδικών στόχων, με έμφαση στην ασφαλή χρήση της πυρηνικής σχάσης για ηλεκτροπαραγωγή και άλλες εφαρμογές εκτός της ηλεκτροπαραγωγής, στη διατήρηση και την ανάπτυξη της αναγκαίας εμπειρογνωσίας, στην προώθηση της παραγωγής ενέργειας με σύντηξη και στην υποστήριξη των πολιτικών της Ένωσης και των κρατών μελών της σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια, τις πυρηνικές διασφαλίσεις και την πυρηνική προστασία.

(7)

Το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 συνιστά σημαντικό τμήμα των προσπαθειών της Ένωσης για την περαιτέρω ανάπτυξη τεχνολογικής πρωτοπορίας και την προώθηση της αριστείας στην πυρηνική έρευνα και καινοτομία, με σκοπό τη διασφάλιση των υψηλότερων δυνατών προτύπων ασφάλειας, προστασίας, διασφαλίσεων, ακτινοπροστασίας, ασφαλούς διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων και παροπλισμού στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, σύμφωνα με τους στόχους του προγράμματος που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(8)

Δεδομένου ότι όλα τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν ραδιενεργά υλικά, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η υπεύθυνη και ασφαλής διαχείριση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, όπως απαιτείται από την οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου (3), προκειμένου να αποφευχθεί αδικαιολόγητη επιβάρυνση των μελλοντικών γενεών. Το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνει και να υποστηρίζει την έρευνα και την ανάπτυξη σχετικά με τεχνολογίες και ικανότητες στον τομέα της διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων.

(9)

Στο πλαίσιο του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027, η έρευνα για την παραγωγή ενέργειας με σύντηξη θα πρέπει να υλοποιείται σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Πορείας για τη Σύντηξη, στον οποίο σκιαγραφούνται οι αναγκαίες δράσεις έρευνας και ανάπτυξης στις οποίες θα βασιστεί ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με σύντηξη, καθώς και σύμφωνα με την απόφαση 2007/198/Ευρατόμ του Συμβουλίου (4). Βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, το κυριότερο βήμα θα πρέπει να είναι η ολοκλήρωση της κατασκευής και η αρχική λειτουργία του ITER, οι δε ευρωπαϊκές δραστηριότητες για τον ITER θα πρέπει να συνοδεύονται από ένα δυναμικό ερευνητικό πρόγραμμα στον τομέα της σύντηξης, το οποίο θα υποστηρίζει τις μελλοντικές λειτουργίες του ITER και την προετοιμασία ενός πρώτου σταθμού ηλεκτροπαραγωγής από σύντηξη.

(10)

Με τη στήριξη της πυρηνικής έρευνας, το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 αναμένεται να συνεισφέρει στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων Ευρώπη» («πρόγραμμα “Ορίζων Ευρώπη”») που θεσπίστηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2021/695 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) και να διευκολύνει την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2030» και την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού χώρου έρευνας.

(11)

Το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να επιδιώξει συνέργειες με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και άλλα προγράμματα της Ένωσης, σε θέματα μελέτης και στρατηγικού σχεδιασμού, καθώς και επιλογής έργων, διαχείρισης, επικοινωνίας, διάδοσης και αξιοποίησης αποτελεσμάτων, παρακολούθησης, λογιστικού ελέγχου και διακυβέρνησης.

(12)

Οι δράσεις του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να είναι αναλογικές, χωρίς να διπλασιάζεται ή να παραγκωνίζεται η ιδιωτική χρηματοδότηση, και θα πρέπει να έχουν σαφή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Θα διασφαλίζεται έτσι η συνοχή μεταξύ των δράσεων του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027 και των κανόνων της Ένωσης για τις κρατικές ενισχύσεις και θα αποφεύγονται έτσι οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.

(13)

Παρόλο που εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει αν θα χρησιμοποιήσει ή όχι την πυρηνική ενέργεια, αναγνωρίζεται επίσης ότι η πυρηνική ενέργεια έχει διαφορετικό ρόλο σε διαφορετικά κράτη μέλη. Το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 θα συμβάλει επίσης, μέσω των ερευνητικών του δραστηριοτήτων, στην προώθηση ευρείας συζήτησης μεταξύ όλων των σχετικών συμφεροντούχων σχετικά με τις ευκαιρίες και τους κινδύνους της πυρηνικής ενέργειας.

(14)

Για την αντιμετώπιση των αναγκών εκπαίδευσης και κατάρτισης, το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να παρέχει στήριξη μέσω χρηματοδοτικών συνεισφορών, ώστε οι ερευνητές του τομέα της πυρηνικής ενέργειας να μπορούν να επωφελούνται από τις δράσεις Marie Skłodowska-Curie, επί ίσοις όροις με τους ερευνητές άλλων τομέων.

(15)

Ο παρών κανονισμός καθορίζει δημοσιονομικό κονδύλιο για το σύνολο της διάρκειας του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027 το οποίο αποτελεί το ποσό προνομιακής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 18 της διοργανικής συμφωνίας της 16ης Δεκεμβρίου 2020 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, καθώς και τους νέους ίδιους πόρους, συμπεριλαμβανομένου ενός οδικού χάρτη για την εισαγωγή νέων ίδιων πόρων (6), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.

(16)

Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/2509 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7) («δημοσιονομικός κανονισμός») εφαρμόζεται στο Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027. Ο δημοσιονομικός κανονισμός θεσπίζει κανόνες για την εκτέλεση του προϋπολογισμού της Ένωσης, μεταξύ των οποίων κανόνες για τις επιχορηγήσεις, τα βραβεία, τις προμήθειες, την έμμεση διαχείριση, τα χρηματοδοτικά μέσα, τις δημοσιονομικές εγγυήσεις, τη χρηματοδοτική συνδρομή και την αμοιβή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων. Οι κανόνες που θεσπίζονται βάσει του άρθρου 322 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) περιλαμβάνουν επίσης γενικό καθεστώς αιρεσιμότητας για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης.

(17)

Τα είδη χρηματοδότησης και οι μέθοδοι εφαρμογής στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να επιλέγονται βάσει της καταλληλότητάς τους να επιτύχουν τους ειδικούς στόχους των δράσεων και να παράγουν αποτελέσματα, λαμβανομένων υπόψη ιδίως του κόστους των ελέγχων, του διοικητικού φόρτου και του εκτιμώμενου κινδύνου μη συμμόρφωσης. Για τις επιχορηγήσεις λαμβάνεται υπόψη η χρήση των κατ’ αποκοπή ποσών, των ενιαίων συντελεστών και των μοναδιαίων δαπανών.

(18)	Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην εξασφάλιση επαρκούς συμμετοχής των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και του ιδιωτικού τομέα γενικότερα. Η ποσοτική και ποιοτική εκτίμηση της συμμετοχής των ΜΜΕ θα πρέπει να πραγματοποιηθεί ως μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης και παρακολούθησης.

(19)

Οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να στοχεύουν στην εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων και στην προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας, σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το άρθρο 8 ΣΛΕΕ. Η διάσταση του φύλου θα πρέπει να ενσωματώνεται στην έρευνα και την καινοτομία και να εφαρμόζεται σε όλα τα στάδια του ερευνητικού κύκλου.

(20)

Με στόχο την εμβάθυνση της σχέσης μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στην επιστήμη, το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να ενθαρρύνει την τεκμηριωμένη ενασχόληση των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών με ζητήματα έρευνας και καινοτομίας μέσω της προώθησης της επιστημονικής εκπαίδευσης, της καλύτερης πρόσβασης στην επιστημονική γνώση, της ανάπτυξης υπεύθυνων θεματολογίων έρευνας και καινοτομίας που ανταποκρίνονται στις ανησυχίες και τις προσδοκίες των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών και της διευκόλυνσης της συμμετοχής των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών στις δραστηριότητες του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027.

(21)	Δράσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα και να τηρούν τις αρχές που αναγνωρίζονται ιδίως από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(22)

Είναι σημαντικό να συνεχιστεί η διευκόλυνση της εκμετάλλευσης της διανοητικής ιδιοκτησίας που αναπτύσσουν οι συμμετέχοντες, με παράλληλη προστασία των νόμιμων συμφερόντων άλλων συμμετεχόντων και της Κοινότητας σύμφωνα με τον τίτλο II κεφάλαιο 2 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενεργείας («Συνθήκη Ευρατόμ»).

(23)

Για να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση της Ευρατόμ θα έχει τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο, η Κοινότητα δύναται, κατά περίπτωση, να εξετάσει το ενδεχόμενο ευρωπαϊκών συμπράξεων με εταίρους του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα, υπό την προϋπόθεση ότι το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικότερα με συμπράξεις, παρά από την Κοινότητα μεμονωμένα, και σε σύγκριση με άλλες μορφές στήριξης του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να διασφαλίζει ότι τέτοιες συμπράξεις ακολουθούν σαφή προσέγγιση κύκλου ζωής και ακολουθούν διαφανή διαδικασία επιλογής και λήψης αποφάσεων σύμφωνα με το παράρτημα III του κανονισμού (ΕΕ) 2021/695.

(24)	Θα πρέπει επίσης να είναι δυνατόν να επιτευχθούν οι στόχοι του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027 με χρηματοδοτικά μέσα και δημοσιονομικές εγγυήσεις στο πλαίσιο προγραμμάτων που βασίζονται στη ΣΛΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι οι δράσεις είναι σύμφωνες με τους στόχους και τους κανόνες τέτοιων προγραμμάτων.

(25)

Για τη διασφάλιση της αποδοτικότερης δυνατής υλοποίησης και για την επίτευξη ενός συνεκτικού, ολοκληρωμένου και διαφανούς πλαισίου για τους δικαιούχους, η συμμετοχή στο Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 και η διάδοση των ερευνητικών αποτελεσμάτων θα πρέπει να υπόκεινται στους σχετικούς κανόνες του κανονισμού (ΕΕ) 2021/695, με κάποιες προσαρμογές ή εξαιρέσεις. Οι σχετικοί ορισμοί και τα κύρια είδη δράσεων που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό θα πρέπει να ισχύουν για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού.

(26)

Το Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων που συστάθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζων 2020» το οποίο θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) υπό τη διαχείριση της Επιτροπής έχει αποδειχτεί ένας σημαντικός μηχανισμός διασφάλισης ο οποίος μετριάζει τους κινδύνους που συνδέονται με τα ποσά που οφείλονται και δεν αποδίδονται από συμμετέχοντες αδυνατούντες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Ως εκ τούτου, ο εν λόγω μηχανισμός διασφάλισης θα πρέπει να συνεχιστεί. Επιπλέον, οι δράσεις στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να καλύπτονται από τον μηχανισμό αλληλασφάλισης που συστάθηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2021/695.

(27)

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών («JRC») θα πρέπει να συνεχίσει να προσφέρει στην Ένωση και τα κράτη μέλη, κατά περίπτωση, ανεξάρτητα επιστημονικά στοιχεία και τεχνολογική υποστήριξη με βάση τις ανάγκες των πελατών, καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου πολιτικής. Οι άμεσες δράσεις του JRC θα πρέπει να υλοποιούνται με ευελιξία, αποδοτικότητα και διαφάνεια, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών αναγκών των χρηστών του JRC και των πολιτικών της Ένωσης, ιδίως στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, των πυρηνικών διασφαλίσεων και της πυρηνικής προστασίας, με παράλληλη διασφάλιση της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 1994 για τον ρόλο του JRC, το JRC θα πρέπει να συνεχίσει να δημιουργεί πρόσθετους πόρους μέσω ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων στήριξης για τις πολιτικές της Ένωσης ή για λογαριασμό τρίτων. Το JRC θα πρέπει να μπορεί να συμμετέχει σε έμμεσες δράσεις, όπου αυτό προβλέπεται από το σχετικό πρόγραμμα εργασίας.

(28)

Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) και τους κανονισμούς (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 (10), (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 (11) και (ΕΕ) 2017/1939 του Συμβουλίου (12), τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων σχετικά με την πρόληψη, τον εντοπισμό, τη διόρθωση και τη διερεύνηση παρατυπιών, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων απάτης, την ανάκτηση των απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων και, όταν χρειάζεται, την επιβολή διοικητικών κυρώσεων. Ειδικότερα, σύμφωνα με τους κανονισμούς (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 και (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) έχει την εξουσία να διενεργεί διοικητικές έρευνες, συμπεριλαμβανομένων των επιτόπιων ελέγχων και των εξακριβώσεων, με στόχο να διαπιστωθεί αν υπήρξε απάτη, διαφθορά ή οποιαδήποτε άλλη παράνομη δραστηριότητα σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει την εξουσία, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, να διενεργεί έρευνες και να διώκει αξιόποινες πράξεις οι οποίες θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης κατά τα οριζόμενα στην οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13). Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, κάθε πρόσωπο ή οντότητα που είναι αποδέκτης κονδυλίων της Ένωσης υποχρεούται να συνεργάζεται πλήρως για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, να παρέχει τα αναγκαία δικαιώματα και πρόσβαση στην Επιτροπή, στην OLAF, στο Ελεγκτικό Συνέδριο και, όσον αφορά τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ενισχυμένη συνεργασία κατά τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, καθώς και να διασφαλίζει ότι κάθε τρίτος που συμμετέχει στην εκτέλεση κονδυλίων της Ένωσης παρέχει ισοδύναμα δικαιώματα.

(29)

Τρίτες χώρες μπορούν να συμμετάσχουν στο Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 βάσει των αντίστοιχων νομικών μέσων τους. Στον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να εισαχθεί ειδική διάταξη που θα υποχρεώνει τρίτες χώρες να παρέχουν στον αρμόδιο διατάκτη, στην OLAF και στο Ελεγκτικό Συνέδριο τα αναγκαία δικαιώματα και πρόσβαση, ώστε να ασκούν πλήρως τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.

(30)

Προκειμένου να διασφαλιστούν ενιαίοι όροι υλοποίησης των δράσεων του Προγράμματος Ευρατόμ 2026-2027, καθώς και η παρακολούθηση και η αξιολόγησή τους, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14).

(31)

Δυνάμει των παραγράφων 22 και 23 της διοργανικής συμφωνίας της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (15), το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 θα πρέπει να αξιολογείται με βάση πληροφορίες που θα συλλέγονται σύμφωνα με ειδικές απαιτήσεις παρακολούθησης, ενώ παράλληλα θα αποφεύγεται ο διοικητικός φόρτος, ιδίως για τα κράτη μέλη, και η υπερβολική ρύθμιση. Οι εν λόγω απαιτήσεις θα πρέπει, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να περιλαμβάνουν μετρήσιμους δείκτες ως βάση για την αξιολόγηση των επιπτώσεων που θα έχει το Πρόγραμμα Ευρατόμ 2026-2027 στην πράξη.

(32)	Έχει ληφθεί η γνώμη του διοικητικού συμβουλίου του JRC, το οποίο συγκροτήθηκε με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ της Επιτροπής (16), σχετικά με το επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο των άμεσων δράσεων του JRC.

(33)	Ζητήθηκε σε εθελοντική βάση η γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο και γνωμοδότησε (17). Ζητήθηκε επίσης σε εθελοντική βάση η γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, η οποία και γνωμοδότησε (18).

(34)	Για λόγους ασφάλειας δικαίου, θα πρέπει να καταργηθεί ο κανονισμός (Ευρατόμ) 2021/765,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες, 23 Ιουνίου 2025.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

K. KALLAS

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ, ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ANNEX I ACTIVITIES

ANNEX I

ACTIVITIES

The specific objectives referred to in Article 3(2) shall be pursued across the 2026-2027 Euratom Programme, according to the broad lines of activity described in this Annex. By implementing those specific objectives, the 2026-2027 Euratom Programme supports Member States in the implementation of the Euratom legislation (1) and reinforce their research efforts and those of the private sector. Those specific objectives should contribute to maintain and further develop the technological leadership in the nuclear domain.

In order to achieve the specific objectives referred to in Article 3(2), the 2026-2027 Euratom Programme will support cross-cutting activities that ensure synergy of research efforts in solving common challenges. Appropriate links and interfaces, such as joint calls with Horizon Europe, will be ensured. Related research and innovation activities may also benefit from financial support provided by the funds under Regulation (EU) 2021/1060 as far as in line with those funds’ objectives and regulations.

Activities listed in this Annex include international cooperation in nuclear research and innovation for peaceful uses, based on shared goals and mutual trust with the aim of providing clear and significant benefits for the Union, its citizens and environment. This includes international cooperation through multilateral frameworks. The JRC as the formally recognised Euratom Implementing Agent for Generation IV International Forum (GIF) (2) will continue facilitating and coordinating the contribution and participation of the Euratom Community in GIF’s research and training activities. The contribution to GIF’s activities under the scope of the 2026-2027 Euratom Programme is focused on research and training activities on nuclear safety, radiation protection, safeguards and non-proliferation specific to Generation IV systems.

Any new activity assigned to the JRC shall be analysed by the Board of Governors of the JRC to check its consistency with existing activities in the Member States and to avoid duplication of nuclear research and development in the Union.

The Commission may decide, through the relevant work programme under the 2026-2027 Euratom Programme, to continue to fund grants awarded under Regulation (Euratom) 2021/765.

The priorities of the work programmes are to be established by the Commission on the basis of inputs from public authorities, nuclear research stakeholders and any relevant organisation or forum of stakeholders in the nuclear field.

Research and training in the following fields are eligible for funding from the 2026-2027 Euratom Programme:

(a)

improving and supporting nuclear safety, security, safeguards, radiation protection, safe spent fuel and radioactive waste management and decommissioning, including the safe and secure use of nuclear power and of non-power applications of ionising radiation (3):

(i)

nuclear safety: safety of reactor systems and fuel cycles, in use in the Community or, to the extent necessary, in order to maintain broad nuclear safety expertise in the Community, those reactor types and their whole fuel cycles, such as partitioning and transmutation, which may be used in the future;

(ii)

safe spent fuel and radioactive waste management: the management and in particular pre-disposal activities and disposal of intermediate, high-level and long-lived radioactive waste and spent nuclear fuel, and of other radioactive waste streams and types for which industrially mature processes currently do not exist or could be improved; radioactive waste minimisation and reducing the radiotoxicity of this waste; the management and transfer of knowledge and competences between generations and across Member States’ programmes in radioactive waste and spent fuel management;

(iii)

decommissioning: research for the development and evaluation of technologies for decommissioning and environmental remediation of nuclear facilities; support for sharing best practices and knowledge on decommissioning;

(iv)

nuclear science and ionising radiation applications, radiation protection, emergency preparedness:

—	applications of nuclear science and ionising radiation technologies in medical, industrial and other research fields;

—	effects and risks from low doses from industrial, medical or environmental exposure;

—	emergency preparedness for accidents involving radiation, and research on radioecology;

—	secure and safe supply and use of radioisotopes;

—	models for radiological dispersion in the environment, and support for data exchange, alert systems and cooperation on measurement techniques (4) (to be implemented by direct actions);

(v)

nuclear security, safeguards and non-proliferation (to be implemented by direct actions):

—	methods and technology to support and strengthen the Community’s and international safeguards;

—	operational support and training to the Euratom safeguards system;

—	technical support to the implementation of the Non-Proliferation Treaty in the field of nuclear safeguards including support to strengthen Union export control regime;

—	research and support for enhancing nuclear and radiological safety and security in the context of the global CBRN (Chemical, Biological, Radiological, Nuclear) framework and related Union strategies;

—	methods and technology for the detection of nuclear and radioactive materials outside regulatory control and the prevention of and responses to incidents involving such materials, including nuclear forensics;

—	support for the capacity building on nuclear security using the European Nuclear Security Training Centre;

(b)

maintaining and further developing expertise and competence in the nuclear field within the Community:

(i)	education, training and mobility, including education and training schemes such as Marie Skłodowska-Curie Actions;

(ii)	promotion of innovation, knowledge management, dissemination and exploitation of nuclear science and technology, in particular for nuclear safety, security, safeguards and radiation protection;

(iii)

support for technology transfer from research to industry;

(iv)	support for the preparation and development of a competitive European fusion industrial capacity;

(v)	support for the provision, availability and appropriate access of European and international research infrastructures, including JRC’s infrastructures (5);

(vi)	for fostering nuclear science as a base to support standardisation, direct actions will provide state-of-the-art reference data, materials and measurements related to nuclear safety, safeguards and security, as well as other applications such as nuclear medicine;

(c)

fostering the development of fusion energy and contributing to the implementation of the European fusion roadmap:

a co-funded European Partnership in fusion research will implement the roadmap towards the goal of fusion electricity production by the second half of this century. This may include inter alia:

(i)	exploiting existing and future fusion facilities, including the allocation of operating grants to fusion research infrastructures when appropriate;

(ii)	preparation for future fusion power plants by researching and developing all relevant aspects including materials, technologies and designs;

(iii)

implementing a focused education and training programme in addition to activities under point (b)(i);

(iv)	coordination of common activities with the Joint Undertaking Fusion for Energy;

(v)	collaboration with the ITER Organisation;

(vi)	scientific collaboration in the framework of the Euratom international agreements.

The Co-funded European Partnership in fusion will be implemented through a grant to be awarded to the legal entities established or designated by the Member States and any third country associated to the 2026-2027 Euratom Programme. The grant may include resources in kind from the Community, or the secondment of Commission staff.

Additional funding for fusion research and innovation may be provided through calls for proposals;

(d)	supporting the policy of the Union and its Member States on nuclear safety, safeguards and security;

the direct actions will support the policy on nuclear safety, safeguards and security and implementation of the relevant legislation by providing independent scientific and technical evidence and expertise.

(1) In particular Council Directive 2006/117/Euratom of 20 November 2006 on the supervision and control of shipments of radioactive waste and spent fuel (OJ L 337, 5.12.2006, p. 21, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2006/117/oj); Council Directive 2009/71/Euratom of 25 June 2009 establishing a Community framework for the nuclear safety of nuclear installations (OJ L 172, 2.7.2009, p. 18, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2009/71/oj); Council Directive 2011/70/Euratom; Council Directive 2013/51/Euratom of 22 October 2013 laying down requirements for the protection of the health of the general public with regard to radioactive substances in water intended for human consumption (OJ L 296, 7.11.2013, p. 12, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2013/51/oj); Council Directive 2013/59/Euratom of 5 December 2013 laying down basic safety standards for protection against the dangers arising from exposure to ionising radiation, and repealing Directives 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom and 2003/122/Euratom (OJ L 13, 17.1.2014, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2013/59/oj) and Council Regulation (Euratom) 2016/52 of 15 January 2016 laying down maximum permitted levels of radioactive contamination of food and feed following a nuclear accident or any other case of radiological emergency, and repealing Regulation (Euratom) No 3954/87 and Commission Regulations (Euratom) No 944/89 and (Euratom) No 770/90 (OJ L 13, 20.1.2016, p. 2, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/52/oj).

(2) In accordance with Article III.2 of the Framework Agreement for International Collaboration on Research and Development of Generation IV Nuclear Energy Systems.

(3) Apart from nuclear security, safeguards and non-proliferation, these activities may be implemented through direct and indirect actions.

(4) Art. 35, 36, 38 Euratom Treaty; Council Decision 87/600/Euratom of 14 December 1987 on Community arrangements for the early exchange of information in the event of a radiological emergency (OJ L 371, 30.12.1987, p. 76, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/1987/600/oj).

(5) On the basis of the rolling investment plan for the JRC’s infrastructures.

ANNEX II

Impact pathways, and related key impact pathway indicators, shall structure the monitoring of the 2026-2027 Euratom Programme’s performance towards its specific objectives as referred to in Article 3(2). The impact pathways shall be time-sensitive: they shall distinguish between the short, medium and long term. Impact pathway indicators shall serve as proxies to report on the progress made towards achievement of specific objectives. The micro-data behind the key impact pathway indicators, which are shared with the Horizon Europe, shall be collected in a centrally managed and harmonised way, with minimal reporting burden on the beneficiaries.

Scientific impact pathway indicators

The 2026-2027 Euratom Programme is expected to make progress as regards knowledge for reinforcing nuclear safety and security, safe applications of ionising radiation, spent fuel and radioactive waste management, radiation protection and the development of fusion energy. Progress in those areas shall be measured by the indicators concerning scientific publications, progress in the implementation of the fusion roadmap, the development of expertise and skills, and access to research infrastructures.

Towards scientific impacts	Short term	Medium term	Longer term
Improving the safe and secure use of nuclear energy and non-power applications of ionising radiation, including nuclear safety, security, safeguards, radiation protection, safe spent fuel and radioactive waste management and decommissioning	Publications – Number of Euratom peer-reviewed scientific publications	Citations – Field-Weighted Citation Index of Euratom peer-reviewed scientific publications	World-class science – Number and share of peer reviewed publications from 2026-2027 Euratom Programme that are core contribution to scientific fields
	Shared knowledge – Share of research outputs (open data/publication/software, etc.) shared through open knowledge infrastructure	Knowledge diffusion – Share of open access research outputs actively used/cited	New collaborations – Share of Euratom beneficiaries having developed new transdisciplinary/trans-sectoral collaborations with users of their open Euratom research and innovation (R&I) outputs
Fostering the development of fusion energy	Progress in the implementation of the fusion roadmap – Percentage of the fusion roadmap’s milestones established for the period 2021-2027 reached by the 2026-2027 Euratom Programme
Maintaining and further developing expertise and excellence in the Union	Skills – Number of researchers having benefitted from upskilling activities of the 2026-2027 Euratom Programme (through training, mobility and access to infrastructure)	Careers – Number and share of upskilled researchers with more influence in their R&I field	Working conditions – Number and share of upskilled researchers with improved working conditions
	The number of researchers having access to research infrastructure through the 2026-2027 Euratom Programme support
	Reference materials delivered and reference measurements incorporated to a library		Number of international standards modified

Societal impact pathway indicators

The 2026-2027 Euratom Programme is expected to help to address Community policy priorities concerning nuclear safety and security, radiation protection and ionising radiation applications through research and innovation, as shown by the portfolios of projects generating outputs contributing to tackling challenges in these fields. Societal impact shall also be measured in terms of specific development in the field of nuclear security and safeguards.

Towards societal impacts	Short term	Medium term		Longer term
Improving the safe and secure use of nuclear energy and non-power applications of ionising radiation, including nuclear safety, security, safeguards, radiation protection, safe spent fuel and radioactive waste management and decommissioning	Outputs – Number and share of outputs aimed at addressing specific policy priorities	Solutions – Number and share of innovations and scientific results addressing specific policy priorities		Benefits – Aggregated estimated effects from use of Euratom-funded results, on tackling specific policy priorities, including contribution to the policy and law-making cycle
	Number of services delivered in support of safeguards		Number of technical systems provided and in use
	Number of training sessions delivered to front-line officers
	Co-creation – Number and share of Euratom projects where Union citizens and end-users contribute to the co-creation of R&I content	Engagement – Number and share of Euratom beneficiary entities with citizen and end-users engagement mechanisms after Euratom project		Societal R&I uptake Uptake and outreach of Euratom co-created scientific results and innovative solutions

Innovation impact pathway indicators

The 2026-2027 Euratom Programme is expected to deliver innovation impacts supporting progress towards its specific objectives. Progress in this area shall be measured by indicators concerning intellectual property rights (IPR), innovative products, methods and processes and their use, along with job creation.

Towards economic/innovation impact	Short term	Medium term	Longer term
Improving the safe and secure use of nuclear energy and non-power applications of ionising radiation, including nuclear safety, security, safeguards, radiation protection, safe spent fuel and radioactive waste management and decommissioning Fostering the development of fusion energy Maintaining and further developing expertise and excellence in the Union	Innovative outputs – Number of innovative products, processes or methods from 2026-2027 Euratom Programme (by type of innovation) and IPR applications	Innovations – Number of innovations from Euratom projects (by type of innovation) including from awarded IPRs	Economic growth – Creation, growth and market shares of companies having developed Euratom funded innovations
	Supported employment – Number of full-time equivalent (FTE) jobs created and jobs maintained in beneficiary entities for the Euratom project (by type of job)	Sustained employment – Increase of FTE jobs in beneficiary entities following Euratom project (by type of job)	Total employment – Number of direct and indirect jobs created or maintained due to diffusion of Euratom results (by type of job)
	Amount of public and private investment mobilised with the initial Euratom investment	Amount of public and private investment mobilised to exploit or scale up Euratom results	Union progress towards 3 % GDP due to 2026-2027 Euratom Programme

Policy impact pathway indicators

The 2026-2027 Euratom Programme is expected to provide scientific evidence for policy-making. This concerns, in particular, scientific support for other Commission services, such as support for Euratom safeguards, or for the implementation by Member States of legal acts related to nuclear and ionising radiation (1).

Towards policy impact	Short term	Medium term	Longer term
Supporting policy on nuclear safety, safeguards and security	Number and share of Euratom projects producing policy-relevant findings	Number of outputs having a demonstrable impact on the policy	Number and share of Euratom projects findings cited in policy/programmatic documents

Targets will be set for both indirect and direct actions to reflect the expected results for each part of the 2026-2027 Euratom Programme.

(1) Commission Regulation (Euratom) No 302/2005 of 8 February 2005 on the application of Euratom safeguards (OJ L 54, 28.2.2005, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2005/302/oj); Council Directive 2011/70/Euratom and Council Directive 2014/87/Euratom of 8 July 2014 amending Directive 2009/71/Euratom establishing a Community framework for the nuclear safety of nuclear installations (OJ L 219, 25.7.2014, p. 42, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2014/87/oj).

1.1 Παραπομπές

1.2 Εντοπισμένες απαιτήσεις

1.3 Σχετικά πρότυπα

2. Εντοπισμένες απαιτήσεις

Απαιτήσεις
Πηγή	Απαίτηση

3. Σχετικά πρότυπα

Πρότυπα
Πηγή	Απαίτηση

Builddate: 03.07.2025 00:00:00 -Doknr: CELEX:32025R1304
EULAW -
European Regulation published on http://eur-lex.europa.eu/