ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2025/2365 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 12ης Νοεμβρίου 2025 σχετικά με την πρόληψη των απωλειών κόκκων πλαστικού με σκοπό τη μείωση της ρύπανσης από μικροπλαστικά
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2025/2365 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 12ης Νοεμβρίου 2025
σχετικά με την πρόληψη των απωλειών κόκκων πλαστικού με σκοπό τη μείωση της ρύπανσης από μικροπλαστικά
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 192 παράγραφος 1,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Τα μικροπλαστικά είναι πανταχού παρόντα, παραμένουν στο περιβάλλον και υπερβαίνουν τα σύνορα. Βλάπτουν το περιβάλλον και είναι δυνητικά επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία. Η βλάβη που προκαλείται από τα μικροπλαστικά στο περιβάλλον και δυνητικά στην ανθρώπινη υγεία μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω, όταν κατά την παραγωγή και τη μετατροπή προστίθενται επιβλαβή χημικά πρόσθετα και άλλες ουσίες που προκαλούν ανησυχία. Τα μικροπλαστικά μεταφέρονται εύκολα με τον αέρα και μέσω των χερσαίων επιφανειακών υδάτων και των ωκεάνιων ρευμάτων και η κινητικότητά τους αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα. Απαντώνται στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των γεωργικών εκτάσεων, και σε λίμνες, ποταμούς, εκβολές ποταμών, παραλίες, λιμνοθάλασσες, θάλασσες, ωκεανούς και απομακρυσμένες, κάποτε παρθένες περιοχές. Η παρουσία τους στο έδαφος έχει επιπτώσεις στις ιδιότητές του και προκαλεί αλλοιώσεις του εδάφους που επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη ορισμένων φυτών. Οι επιπτώσεις των μικροπλαστικών στο θαλάσσιο περιβάλλον έχουν τεκμηριωθεί εκτενώς. Όταν βρεθούν στο θαλάσσιο περιβάλλον, τα μικροπλαστικά είναι σχεδόν αδύνατον να συλλεγούν και είναι γνωστό ότι προσλαμβάνονται από διάφορους οργανισμούς και ζώα και βλάπτουν τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα. Η ανθεκτικότητα των κόκκων πλαστικού στο υδάτινο περιβάλλον μπορεί να μετρηθεί σε δεκαετίες, ενώ η κατάποση κόκκων πλαστικού από θαλάσσια άγρια είδη, ιδίως θαλάσσια πτηνά και θαλάσσιες χελώνες, μπορεί να επιφέρει σωματική βλάβη ή θάνατο. Τα μικροπλαστικά συμβάλλουν επίσης στην κλιματική αλλαγή, ως πρόσθετη πηγή τόσο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, όσο και πίεσης στα οικοσυστήματα. Η δυνατότητα των μικροπλαστικών να δρουν ως φορείς προσροφημένων τοξικών ουσιών ή παθογόνων μικροοργανισμών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προβλήματος. Οι άνθρωποι εκτίθενται στα μικροπλαστικά μέσω του αέρα και των τροφίμων. Η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση σχετικά με την παρουσία μικροπλαστικών στην τροφική αλυσίδα μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να έχει οικονομικές συνέπειες. Θα μπορούσαν να υπάρξουν οικονομικές επιπτώσεις σε δραστηριότητες όπως η εμπορική αλιεία και η γεωργία, καθώς και η αναψυχή και ο τουρισμός, σε περιοχές που πλήττονται από τη διαφυγή μικροπλαστικών.
(2)
Στη γνώμη της της 30ής Απριλίου 2019 με τίτλο «Κίνδυνοι από τη ρύπανση από μικροπλαστικά για το περιβάλλον και την υγεία», η Ομάδα των Κύριων Επιστημονικών Συμβούλων της Επιτροπής έκρινε ότι «υπάρχουν σοβαροί λόγοι ανησυχίας που δικαιολογούν τη λήψη προληπτικών μέτρων».
(3)
Κόκκοι πλαστικού είναι όλα τα υλικά προς χύτευση που περιέχουν πολυμερή, πρωτογενούς ή δευτερογενούς προέλευσης, ή και τα δύο, ανεξάρτητα από το αν προκύπτουν από βιομάζα ή προορίζονται να βιοαποδομηθούν με την πάροδο του χρόνου. Οι κόκκοι πλαστικού προορίζονται κυρίως για χρήση σε εργασίες κατασκευής πλαστικών προϊόντων μέσω χύτευσης, η οποία περιλαμβάνει χύτευση υπό στενή έννοια, εξώθηση, αφρισμό, σχηματισμό μεμβρανών, συμπίεση ή έγχυση. Εναλλακτικά, οι κόκκοι πλαστικού μπορούν να χρησιμοποιούνται σε εργασίες κατασκευής μη πλαστικών προϊόντων, με τους εν λόγω κόκκους να υπόκεινται σε χημική ενθυλάκωση σε μήτρα, όπως σε ελαφρύ σκυρόδεμα, ή να περιέχονται φυσικά στο προϊόν, όπως η άσφαλτος. Οι κόκκοι πλαστικού μπορούν να περιέχουν χημικά πρόσθετα και να λαμβάνουν πολλαπλά σχήματα και μορφές, όπως πλαστικά σφαιρίδια, κόκκοι, νιφάδες, ρητίνες, κύλινδροι, σβόλοι, σκόνες, μικροσκόνες, μικροσφαίρες και συσσωματώματα. Η διάμετρός τους κυμαίνεται συνήθως από 2 έως 5 mm, αν και μικρό ποσοστό των κόκκων πλαστικού έχει μικρότερο ή μεγαλύτερο μέγεθος.
(4)
Σκόνη κόκκων πλαστικού είναι το βιομηχανικό υπόλειμμα από τον χειρισμό, την άλεση ή την επεξεργασία κόκκων πλαστικού που δεν χρησιμοποιείται σε εργασίες κατασκευής πλαστικών προϊόντων και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ορισμού των κόκκων πλαστικού στον παρόντα κανονισμό. Η παραγωγή αυτής της σκόνης είναι μεν δύσκολο να αποφευχθεί, αλλά μπορεί να ελαχιστοποιηθεί. Η σκόνη αυτή θα πρέπει να εξάγεται με φίλτρα ή διατάξεις συλλογής ως μέτρο για την εγγύηση της υγείας και ασφάλειας στην εργασία.
(5)
Οι απώλειες κόκκων πλαστικού αποτελούν την τρίτη μεγαλύτερη πηγή μικροπλαστικών που διαφεύγουν ακούσια στο περιβάλλον στην Ένωση και προκύπτουν λόγω λανθασμένων πρακτικών χειρισμού σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού κόκκων πλαστικού, η οποία περιλαμβάνει την παραγωγή συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσης, την παρασκευή κύριου μείγματος, τη σύνθεση, τη μετατροπή, την επεξεργασία, τη διανομή, τη μεταφορά, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας, και άλλες εργασίες εφοδιαστικής, την αποθήκευση, τη συσκευασία και τον καθαρισμό περιεκτών και δεξαμενών κόκκων πλαστικού. Ως εκ τούτου, χρειάζεται μια προσέγγιση σε επίπεδο αλυσίδας εφοδιασμού για να διασφαλιστεί ότι όλοι οι οικονομικοί φορείς που εμπλέκονται στον χειρισμό κόκκων πλαστικού δεσμεύονται για την πρόληψη των απωλειών. Από το 2015, η ευρωπαϊκή βιομηχανία παραγωγής πλαστικών υλών έχει σταδιακά υιοθετήσει το διεθνές πρόγραμμα Operation Clean Sweep® (OCS) ως εθελοντική δέσμευση. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, κάθε επιχείρηση που παράγει ή χειρίζεται κόκκους πλαστικού αναγνωρίζει τη σημασία της μηδενικής απώλειας κόκκων πλαστικού και δεσμεύεται να υιοθετήσει βέλτιστες πρακτικές. Μολονότι οι πρακτικές αυτές είναι γενικά σαφώς κατανοητές από τους υπογράφοντες του προγράμματος OCS, δεν έχουν εφαρμοστεί πλήρως. Η υιοθέτηση του προγράμματος OCS από τη βιομηχανία πλαστικών υλών παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.
(6)
Ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις της ρύπανσης από μικροπλαστικά στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία εγείρονται στα περισσότερα μέρη του κόσμου. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει ή προτείνει ειδικά μέτρα. Ωστόσο, η ανομοιογενής εφαρμογή εθνικών περιορισμών θα μπορούσε δυνητικά να παρεμποδίσει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.
(7)
Σε μια προσπάθεια για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από πλαστικά, η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της της 16ης Ιανουαρίου 2018 με τίτλο «Ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες σε μια κυκλική οικονομία», αναγνώρισε τους κινδύνους που ενέχουν τα μικροπλαστικά και ζήτησε καινοτόμες λύσεις με στόχο την αντιμετώπιση των διαφόρων πηγών μικροπλαστικών. Η Επιτροπή ανανέωσε τη δέσμευση αυτή στις ανακοινώσεις της για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, της 11ης Δεκεμβρίου 2019, για το νέο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία, της 11ης Μαρτίου 2020, και για το σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση, της 12ης Μαΐου 2021. Στο σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση περιλαμβάνεται, μεταξύ των στόχων που θέτει για το 2030, η μείωση κατά 30 % της ποσότητας μικροπλαστικών που διαφεύγουν στο περιβάλλον.
(8)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) αντιμετωπίζει τη ρύπανση από μικροπλαστικά με την επιβολή περιορισμού στη διάθεση στην αγορά μικροπλαστικών που προστίθενται σκόπιμα σε προϊόντα, καθώς σημαντική ρύπανση από μικροπλαστικά προκύπτει από τη χρήση μικροσωματιδίων συνθετικών πολυμερών υπό καθαρή μορφή ή σκόπιμα προστιθέμενων σε προϊόντα, και η εν λόγω ρύπανση συνιστά απαράδεκτο κίνδυνο για το περιβάλλον.
(9)
Η σύσταση 2021/06 της OSPAR σχετικά με τη μείωση της απώλειας κόκκων πλαστικού στο θαλάσσιο περιβάλλον («σύσταση 2021/06 της OSPAR») εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2021 από τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος του Βορειοανατολικού Ατλαντικού (σύμβαση OSPAR) με στόχο τη μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων μέσω της προώθησης της έγκαιρης ανάπτυξης και εφαρμογής αποτελεσματικών και συνεκτικών προτύπων πρόληψης των απωλειών κόκκων πλαστικού και συστημάτων πιστοποίησης για ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού πλαστικών. Μέτρα για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου που συνδέεται με τη μεταφορά κόκκων πλαστικού διά θαλάσσης εξετάζονται στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ), ο οποίος εξέδωσε τη μη δεσμευτική εγκύκλιο MEPC.1/Circ 909 σχετικά με συστάσεις για τη θαλάσσια μεταφορά κόκκων πλαστικού σε εμπορευματοκιβώτια («MEPC.1/Circ 909»). Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση και τα κράτη μέλη της οφείλουν να παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τυχόν μελλοντικές εξελίξεις στον ΔΝΟ και να διαδραματίζουν ηγετικό ρόλο στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας εν προκειμένω, για παράδειγμα με τον καθορισμό υψηλών προτύπων προστασίας.
(10)
Κατά την εισήγηση της Ένωσης στο Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον πριν από τη δεύτερη σύνοδο της Διακυβερνητικής Επιτροπής Διαπραγμάτευσης σχετικά με ένα διεθνές νομικά δεσμευτικό μέσο για τη ρύπανση από πλαστικά (INC-2), η Ένωση και τα κράτη μέλη της τόνισαν την ανάγκη να συμπεριληφθούν στο μελλοντικό μέσο μέτρα για τη μείωση της ακούσιας διαφυγής μικροπλαστικών.
(11)
Ενώ υπάρχουν νομικές πράξεις της Ένωσης σχετικά με την πρόληψη των αποβλήτων, της ρύπανσης, της παραγωγής θαλάσσιων απορριμμάτων και της αποβολής χημικών προϊόντων, δεν υπάρχουν ειδικοί κανόνες της Ένωσης που να αποτρέπουν τις απώλειες κόκκων πλαστικού ως πηγή ρύπανσης από μικροπλαστικά σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Η οδηγία 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) καθορίζει τις βασικές αρχές διαχείρισης των αποβλήτων και επιβάλλει στα κράτη μέλη γενικές υποχρεώσεις για τη λήψη μέτρων με σκοπό την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων. Οι εν λόγω γενικές υποχρεώσεις θα πρέπει να συμπληρωθούν με την αντιμετώπιση ειδικών πτυχών και απαιτήσεων για τον προσεκτικό χειρισμό των κόκκων πλαστικού, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να καταστούν οι κόκκοι αυτοί απόβλητα.
(12)
Ενώ η παραγωγή πολυμερών υλικών σε βιομηχανική κλίμακα εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), άλλες δραστηριότητες όπως η μετατροπή, η μεταφορά ή η αποθήκευση κόκκων πλαστικού, οι οποίες συνήθως ασκούνται από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, δεν καλύπτονται από την εν λόγω οδηγία. Επιπλέον, το έγγραφο αναφοράς βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών στην παραγωγή πολυμερών, του Αυγούστου του 2007, οι οποίες καθορίστηκαν κατ’ εφαρμογή της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου (7), δεν αναφέρεται ειδικά στο ζήτημα των απωλειών κόκκων πλαστικού.
(13)
Η οδηγία 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) αναφέρεται στην παρακολούθηση και την εκτίμηση των επιπτώσεων των μικρού μεγέθους απορριμμάτων, συμπεριλαμβανομένων των μικροπλαστικών, στο παράκτιο και στο θαλάσσιο περιβάλλον. Οι πρώτες κατευθυντήριες γραμμές για την παρακολούθηση των θαλάσσιων απορριμμάτων επικαιροποιήθηκαν με σκοπό την εναρμόνιση των μεθοδολογιών, μεταξύ άλλων όσον αφορά την παρακολούθηση της παρουσίας και της κατανομής κόκκων πλαστικού κατά μήκος της ακτογραμμής. Ωστόσο, η οδηγία 2008/56/ΕΚ δεν περιλαμβάνει ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά την πρόληψη ή τη μείωση των απωλειών κόκκων πλαστικού στην πηγή.
(14)
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/2055 της Επιτροπής (9), που τροποποιεί το παράρτημα XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006, αντιμετωπίζει τις απώλειες μικροσωματιδίων συνθετικών πολυμερών, δηλαδή κόκκων πλαστικού, που προορίζονται για χρήση σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις ως διαφυγές που μπορούν να αποφευχθούν και εισάγει απαίτηση υποβολής εκθέσεων για την εκτιμώμενη ποσότητα μικροπλαστικών που διαφεύγουν στο περιβάλλον σε ετήσια βάση. Αν και δεν υπάρχει μεθοδολογία για την εκτίμηση των απωλειών, η απαίτηση αυτή αναμένεται να αυξήσει την πληροφόρηση σχετικά με τις απώλειες κόκκων πλαστικού και να βελτιώσει την ποιότητα των πληροφοριών που συλλέγονται για την εκτίμηση των κινδύνων που απορρέουν από αυτά τα μικροπλαστικά στο μέλλον.
(15)
Για να διασφαλιστεί ο ασφαλής και υπεύθυνος χειρισμός των κόκκων πλαστικού σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού κόκκων πλαστικού, ώστε να αποτρέπονται οι απώλειες προς το περιβάλλον και να υλοποιηθεί η φιλοδοξία για μηδενικές απώλειες κόκκων πλαστικού, είναι αναγκαίο να θεσπιστούν απαιτήσεις σχετικά με τον χειρισμό των κόκκων πλαστικού σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, και συγκεκριμένα στην παραγωγή, περιλαμβανομένης της παραγωγής από ανακύκλωση, στην παρασκευή κύριου μείγματος, στη σύνθεση, στη μετατροπή, στην επεξεργασία, στη διανομή, στη μεταφορά, στην αποθήκευση, στη συσκευασία και στον καθαρισμό δεξαμενών και περιεκτών σε σταθμούς καθαρισμού. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να ισχύει για όλες τις οντότητες που χειρίζονται κόκκους πλαστικού σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, ανεξάρτητα από την τελική χρήση τους.
(16)
Οι απαιτήσεις χειρισμού θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διεθνώς συνιστώμενες ορθές πρακτικές χειρισμού, καθώς και τις υφιστάμενες απαιτήσεις σχετικά με τον χειρισμό κόκκων πλαστικού τις οποίες έχει θεσπίσει ο κλάδος παραγωγής στην Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να συνεχίσουν η Ένωση και τα κράτη μέλη της τις προσπάθειες, ώστε να καταστούν υποχρεωτικές σε διεθνές επίπεδο οι συστάσεις της εγκυκλίου MEPC. 1/Circ 909. Επιπλέον, η Ένωση μπορεί να προωθήσει τη συζήτηση σε διεθνές επίπεδο σχετικά με την υποχρέωση των μεταφορέων να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές, όταν μεταφέρουν κόκκους πλαστικού σε χώρα διαφορετική από εκείνη στην οποία είναι εγκατεστημένοι.
(17)
Δεδομένης της επιβλαβούς φύσης των κόκκων πλαστικού, όταν διαχέονται στο περιβάλλον, και λαμβανομένης υπόψη της γενικής υποχρέωσης των οικονομικών φορέων και των μεταφορέων να αποφεύγουν τις απώλειες κόκκων πλαστικού, όπως ορίζεται στον παρόντα κανονισμό, είναι σκόπιμο να καθοριστούν ειδικές απαιτήσεις πληροφόρησης με τη μορφή εικονογράμματος και προειδοποιητικής δήλωσης. Προκειμένου να μειωθεί η επιβάρυνση των οικονομικών φορέων και των μεταφορέων, οι εν λόγω απαιτήσεις θα πρέπει να είναι δυνατόν να εφαρμοστούν λαμβάνοντας υπόψη τις ήδη ισχύουσες υποχρεώσεις που απορρέουν από το παράρτημα XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006. Στις παραγράφους 7 και 10 της καταχώρισης 78 του εν λόγω παραρτήματος καθορίζονται απαιτήσεις πληροφόρησης για τους προμηθευτές μικροσωματιδίων συνθετικών πολυμερών. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ως προμηθευτές μικροσωματιδίων συνθετικών πολυμερών θα πρέπει να νοούνται όλοι οι κατασκευαστές, εισαγωγείς, κατάντη χρήστες ή διανομείς οι οποίοι διαθέτουν στην αγορά κόκκους πλαστικού που είναι μικροσωματίδια συνθετικών πολυμερών. Θα πρέπει να παρέχουν σχετικές πληροφορίες στην ετικέτα, στη συσκευασία, στο φυλλάδιο που συνοδεύει τη συσκευασία ή στο δελτίο δεδομένων ασφαλείας. Θα πρέπει δε να είναι σε θέση να παρέχουν τις εν λόγω σχετικές πληροφορίες κατά την παροχή των πληροφοριών που προβλέπονται στο παράρτημα XVII καταχώριση 78 παράγραφος 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006. Δεδομένου ότι τα διάφορα πιθανά μέσα παροχής των εν λόγω σχετικών πληροφοριών μπορεί να διαφέρουν ως προς την αποτελεσματικότητά τους όσον αφορά τη συμβολή τους στην επίτευξη της γενικής υποχρέωσης αποφυγής των απωλειών, είναι σκόπιμο να αξιολογήσει η Επιτροπή τη σχετική αποτελεσματικότητά τους στο πλαίσιο της επανεξέτασης του παρόντος κανονισμού.
(18)
Όταν οι κόκκοι πλαστικού διαφύγουν και διασκορπιστούν στο θαλάσσιο περιβάλλον, μπορούν να βλάψουν τους έμβιους πόρους και τη θαλάσσια ζωή και να επηρεάσουν άλλες νόμιμες χρήσεις της θάλασσας, όπως η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια. Καθώς οι κόκκοι πλαστικού μοιάζουν με αυγά ψαριών στα πτηνά, αποτελούν περίπου το 70 % του πλαστικού που τρώνε τα θαλάσσια πτηνά, παρά το γεγονός ότι μόνο το 0,05 % των πλαστικών τεμαχίων από τα επιφανειακά ύδατα είναι κόκκοι πλαστικού. Τέτοιου είδους μικρά πλαστικά τεμάχια έχουν βρεθεί στο στομάχι 63 από τα περίπου 250 είδη θαλάσσιων πτηνών παγκοσμίως. Επιπλέον, κατά βάρος, οι κόκκοι πλαστικού εκτιμάται ότι αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη άμεση πηγή θαλάσσιας ρύπανσης από μικροπλαστικά. Εκτιμάται ότι δισεκατομμύρια μεμονωμένοι κόκκοι πλαστικού εισέρχονται στον ωκεανό κάθε χρόνο. Αυτό οφείλεται σε μικρής αλλά και σε μεγάλης κλίμακας απώλειες και διαρροές που σημειώνονται στην ξηρά και τη θάλασσα σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού, ιδίως κατά τη διάρκεια της διαμετακόμισης των κόκκων πλαστικού. Επιπλέον, οι κόκκοι πλαστικού μπορούν να ξεβράζονται σε παραλίες και ακτές επηρεάζοντας αρνητικά τον τουρισμό και τις δραστηριότητες στην ακτή. Αρκετά περιστατικά με ποντοπόρα σκάφη είχαν ως αποτέλεσμα τη διαφυγή αρκετών τόνων κόκκων πλαστικού στο θαλάσσιο περιβάλλον, με καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινότητες. Για παράδειγμα, αποτέλεσμα του ατυχήματος του πλοίου Toconao στη βόρεια ακτή της Ισπανίας το 2023 ήταν η απώλεια έξι εμπορευματοκιβωτίων, ένα εκ των οποίων περιείχε χίλιους σάκους κόκκων πλαστικού των 25 kg. Κατά συνέπεια, εκατομμύρια κόκκοι πλαστικού ξεβράστηκαν στην ακτή της Γαλικίας.
(19)
Για την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού από τη σκοπιά των θαλάσσιων μεταφορών, η Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του ΔΝΟ ενέκρινε το 2024 την MEPC.1/Circ.909. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι εν λόγω συστάσεις δεν είναι νομικά δεσμευτικές, η Ένωση, σε ευθυγράμμιση με την υποχρέωσή της βάσει των Συνθηκών να διαφυλάσσει, να προστατεύει και να βελτιώνει την ποιότητα του περιβάλλοντος και να προωθεί μέτρα σε διεθνές επίπεδο για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων περιβαλλοντικών προβλημάτων, θα πρέπει με τον παρόντα κανονισμό να θεσπίσει δεσμευτικούς κανόνες, ώστε να πρωτοστατήσει παγκοσμίως στην καθιέρωση υψηλότερου επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος στον συγκεκριμένο τομέα. Οι φορτωτές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι κόκκοι πλαστικού συσκευάζονται σε καλής ποιότητας συσκευασίες, ότι οι πληροφορίες που αφορούν τη μεταφορά παραδίδονται εγκαίρως στον φορέα εκμετάλλευσης, στον πράκτορα και στον πλοίαρχο του ποντοπόρου σκάφους και ότι συμπληρώνεται δεόντως ειδικό αίτημα στοιβασίας. Οι φορείς εκμετάλλευσης, οι πράκτορες και οι πλοίαρχοι ποντοπόρων σκαφών θα πρέπει, με βάση τις πληροφορίες μεταφοράς που λαμβάνουν από τους φορτωτές, να διασφαλίζουν ότι τα εμπορευματοκιβώτια που περιέχουν κόκκους πλαστικού στοιβάζονται και ασφαλίζονται κατάλληλα, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι για το θαλάσσιο περιβάλλον χωρίς να θίγεται η ασφάλεια του ποντοπόρου σκάφους και των επιβαινόντων. Ειδικότερα, τα εμπορευματοκιβώτια που περιέχουν κόκκους πλαστικού θα πρέπει να στοιβάζονται κάτω από το κατάστρωμα όταν είναι ευλόγως δυνατόν ή εντός του σκάφους σε προστατευμένες περιοχές εκτεθειμένων καταστρωμάτων. Οι απαιτήσεις αυτές συμπληρώνουν τα συνολικά νομικά πλαίσια του ΔΝΟ και της Ένωσης για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και την πρόληψη της ρύπανσης από πλοία, ιδίως την οδηγία 2002/59/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10), με την οποία θεσπίστηκε σύστημα για την πρόληψη των ατυχημάτων και της ρύπανσης στη θάλασσα, λαμβάνοντας υπόψη τους διεθνείς νομικούς κανόνες.
(20)
Οι οικονομικοί φορείς, οι ενωσιακοί μεταφορείς και οι μη ενωσιακοί μεταφορείς θα πρέπει να εφαρμόζουν τις απαιτήσεις σχετικά με τον χειρισμό κόκκων πλαστικού, ακολουθώντας μια σειρά δράσεων κατά προτεραιότητα, για την αποτροπή της διαφυγής κόκκων πλαστικού στο περιβάλλον ως πρώτη προτεραιότητα. Ως εκ τούτου, η πρόληψη των διαρροών κόκκων πλαστικού από το πρωτεύον σύστημα συγκράτησης κατά τον συνήθη χειρισμό και, κατ’ επέκταση, η μείωση του κινδύνου διαρροών στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο θα πρέπει να αποτελεί το πρώτο βήμα, μεταξύ άλλων μέσω της αποφυγής περιττών χειρισμών, για παράδειγμα με τη μείωση του αριθμού των σημείων μεταφοράς, και της χρήσης συσκευασιών καλής ποιότητας, ακολουθούμενη από τη συγκράτηση των διαρροών κόκκων πλαστικού, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν θα διαχυθούν στο περιβάλλον, και από τον καθαρισμό έπειτα από διαρροή ή απώλεια ως τελικό βήμα. Οι παρεμβάσεις με στόχο τον περιορισμό και τον καθαρισμό θα πρέπει να πραγματοποιούνται κατά τρόπο που να ελαχιστοποιεί τις περιβαλλοντικές ζημίες, ιδίως σε ευαίσθητους οικοτόπους.
(21)
Αν και στόχος του παρόντος κανονισμού είναι να αποφευχθούν οι απώλειες κόκκων πλαστικού από όλους τους οικονομικούς φορείς, τους ενωσιακούς μεταφορείς και τους μη ενωσιακούς μεταφορείς, οι υποχρεώσεις για τις πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν, ώστε να μετριαστεί η επιβάρυνση των επιχειρήσεων αυτών. Από την άλλη πλευρά, τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να εμποδίζονται να θεσπίζουν ή να διατηρούν αυστηρότερα προστατευτικά μέτρα. Τα μέτρα αυτά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που θα απευθύνονται στους οικονομικούς φορείς που χειρίζονται περισσότερους από 5 τόνους κόκκων πλαστικού, πρέπει να είναι συμβατά με τις Συνθήκες.
(22)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η ιχνηλασιμότητα των κόκκων πλαστικού που υπόκεινται σε χειρισμό και μεταφέρονται σε κάθε κράτος μέλος και να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να διενεργούν αποτελεσματικά τους ελέγχους συμμόρφωσης, είναι αναγκαίο να καταχωρίζονται σε μητρώο οι εγκαταστάσεις που χειρίζονται κόκκους πλαστικού και οι μεταφορείς που τους μεταφέρουν.
(23)
Προκειμένου να αποφευχθούν οι απώλειες κόκκων πλαστικού, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να καταρτίζουν, να εφαρμόζουν και να τηρούν ανά πάσα στιγμή επικαιροποιημένο ένα σχέδιο διαχείρισης κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης κινδύνου, στο οποίο θα προσδιορίζονται οι πιθανές διαρροές και απώλειες και θα τεκμηριώνονται ιδίως ο υπάρχων ειδικός εξοπλισμός και οι διαδικασίες που εφαρμόζονται για την πρόληψη, τη συγκράτηση και τον καθαρισμό των απωλειών κόκκων πλαστικού. Το σχέδιο διαχείρισης κινδύνου θα πρέπει επίσης να εξετάζει το κόστος και τα οφέλη του πρόσθετου εξοπλισμού και των διαδικασιών για την αντιμετώπιση των εντοπιζόμενων κινδύνων, λαμβανομένων υπόψη της φύσης και του μεγέθους της εγκατάστασης, καθώς και της κλίμακας των εργασιών της. Όταν έχουν προστεθεί πρόσθετα σε κόκκους πλαστικού, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να εξετάζουν την επικινδυνότητα των εν λόγω κόκκων πλαστικού και, όταν τα πρόσθετα αυτά είναι πιθανό να αυξήσουν τη βλάβη για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον σε περίπτωση απωλειών κόκκων πλαστικού, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο να συμπεριλαμβάνουν τις πληροφορίες αυτές στο σχέδιο διαχείρισης κινδύνου.
(24)
Για να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να επαληθεύουν τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του σχεδίου διαχείρισης κινδύνου, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να παρέχουν στην αρμόδια αρχή το σχέδιο διαχείρισης κινδύνου που έχουν καταρτίσει, μαζί με υπεύθυνη δήλωση συμμόρφωσης ή πιστοποιητικό, κατά περίπτωση.
(25)
Οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να είναι σε θέση να προσδιορίζουν μέσω προσέγγισης βάσει κινδύνου τον συγκεκριμένο εξοπλισμό προς εγκατάσταση ή τις διαδικασίες προς εφαρμογή. Ωστόσο, οι αρμόδιες αρχές, κατά την επαλήθευση της συμμόρφωσης, θα πρέπει να είναι σε θέση να απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να τροποποιούν το σχέδιο διαχείρισης κινδύνου, μεταξύ άλλων λαμβάνοντας, εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου, οποιοδήποτε από τα μέτρα που παρατίθενται στον παρόντα κανονισμό, για να διασφαλίσουν την επαρκή εφαρμογή των απαιτήσεων του παρόντος κανονισμού.
(26)
Προκειμένου να αξιολογηθεί η επάρκεια του σχεδίου διαχείρισης κινδύνου που έχει εκπονηθεί για κάθε εγκατάσταση, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να τηρούν αρχείο με την εκτιμώμενη ποσότητα των πλαστικών κόκκων που χάνονται ανά έτος, μαζί με τις συνολικές ποσότητες που έχουν αποτελέσει αντικείμενο χειρισμού. Προκειμένου να μειωθεί ο φόρτος για τους οικονομικούς φορείς, οι αρμόδιες αρχές και οι φορείς πιστοποίησης θα πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν πληροφορίες σχετικά με τις εκτιμώμενες ποσότητες που διαφεύγουν στο πλαίσιο της υποχρέωσης αναφοράς που περιλαμβάνεται στο παράρτημα XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006.
(27)
Λόγω των χαρακτηριστικών της δραστηριότητάς τους, οι μεταφορείς δεν θα πρέπει να υποχρεούνται να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν σχέδιο διαχείρισης κινδύνου. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να υποχρεούνται να λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα για την αποτροπή, τη συγκράτηση και την αντιμετώπιση των διαρροών και των απωλειών. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να υπόκεινται σε επαλήθευση από τις αρμόδιες αρχές, κυρίως κατά τη διαδικασία μεταφοράς. Ορισμένα από τα μέτρα αυτά θα πρέπει να εφαρμόζονται κατά τη διάρκεια των εργασιών φόρτωσης και εκφόρτωσης, οπότε και προκαλούνται κατεξοχήν διαρροές και απώλειες. Οι εν λόγω εργασίες εκτελούνται συνήθως υπό την ευθύνη τόσο των οικονομικών φορέων όσο και των μεταφορέων, ενώ οι μεταφορείς είναι οι μόνοι υπεύθυνοι για το ταξίδι μεταφοράς.
(28)
Οι μη ενωσιακοί μεταφορείς θα πρέπει να ορίζουν εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο, ο οποίος θα πρέπει να ενεργεί εξ ονόματος του μη ενωσιακού μεταφορέα και στον οποίο θα πρέπει να μπορεί να απευθύνεται οποιαδήποτε αρμόδια αρχή. Ο εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος θα πρέπει να ορίζεται ρητά με γραπτή εντολή του μη ενωσιακού μεταφορέα όσον αφορά τις ειδικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τον παρόντα κανονισμό. Ο διορισμός του αντιπροσώπου αυτού δεν επηρεάζει την ευθύνη του μη ενωσιακού μεταφορέα βάσει του παρόντος κανονισμού. Ο εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος θα πρέπει να υπόκειται σε διαδικασίες επιβολής, όσον αφορά την εντολή του, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του μη ενωσιακού μεταφορέα.
(29)
Η επιτυχής υλοποίηση των δράσεων που απαιτούνται για την αποφυγή, τον περιορισμό και τον καθαρισμό των απωλειών κόκκων πλαστικού απαιτεί την πλήρη συνεργασία και δέσμευση των υπαλλήλων των οικονομικών φορέων, των ενωσιακών μεταφορέων και των μη ενωσιακών μεταφορέων. Οι οικονομικοί φορείς, οι ενωσιακοί μεταφορείς και οι μη ενωσιακοί μεταφορείς θα πρέπει να υποχρεούνται να εκπαιδεύουν το προσωπικό τους ανάλογα με τους συγκεκριμένους ρόλους και τις αρμοδιότητες των υπαλλήλων τους, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι γνωρίζουν και είναι σε θέση να εγκαθιστούν, να χρησιμοποιούν και να συντηρούν τον εξοπλισμό και να εκτελούν τις διαδικασίες που είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό, συμπεριλαμβανομένων της παρακολούθησης των απωλειών πλαστικών κόκκων και της υποβολής αναφορών σχετικά με αυτές. Κατά περίπτωση, οι οικονομικοί φορείς, οι ενωσιακοί μεταφορείς και οι μη ενωσιακοί μεταφορείς θα πρέπει να λαμβάνουν διορθωτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης, όπου απαιτείται, της βελτίωσης του εξοπλισμού και των εφαρμοζόμενων διαδικασιών. Θα πρέπει επίσης να υποχρεούνται να παρακολουθούν και να τηρούν αρχεία με τις ετήσιες εκτιμώμενες ποσότητες απωλειών, ώστε να συμβάλλουν στην κάλυψη των συνεχιζόμενων κενών γνώσης.
(30)
Οι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις έχουν συνήθως πιο περίπλοκη δομή λόγω του μεγέθους τους. Στις περιπτώσεις που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις όπου γίνεται χειρισμός κόκκων πλαστικού σε ποσότητες ίσες ή άνω του ορίου των 1 500 τόνων ετησίως, θα πρέπει να υποχρεούνται να εφαρμόζουν, για κάθε εγκατάσταση, πρόσθετες δράσεις, όπως η διενέργεια ετήσιας εσωτερικής αξιολόγησης και η έγκριση προγράμματος κατάρτισης για την αντιμετώπιση ειδικών αναγκών κατάρτισης και ρυθμίσεων για το πρόγραμμα κατάρτισης. Η εσωτερική αξιολόγηση θα μπορούσε να καλύπτει θέματα όπως οι εκτιμώμενες ποσότητες και αιτίες των απωλειών, ο εξοπλισμός πρόληψης, περιορισμού και καθαρισμού ή οι διαδικασίες που εφαρμόζονται για την αποφυγή μελλοντικών απωλειών και η αποτελεσματικότητά τους, συζητήσεις με το προσωπικό, επιθεωρήσεις του εξοπλισμού και των εφαρμοζόμενων διαδικασιών και αναθεώρηση κάθε συναφούς υλικού τεκμηρίωσης.
(31)
Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις και οι μικρές, μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις όπου έχει γίνει χειρισμός κόκκων πλαστικού σε ποσότητες κάτω του ορίου των 1 500 τόνων ετησίως θα πρέπει να υπόκεινται σε κοινοποίηση υπεύθυνης δήλωσης συμμόρφωσης. Θα πρέπει επίσης να τους δοθεί επαρκής χρόνος, ώστε να αποδείξουν τη συμμόρφωσή τους.
(32)
Οι επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις όπου γίνεται χειρισμός κόκκων πλαστικού σε ποσότητες ίσες ή άνω του ορίου των 1 500 τόνων ετησίως μπορεί να ευθύνονται για υψηλότερους κινδύνους απωλειών κόκκων πλαστικού. Οι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις όπου γίνεται χειρισμός κόκκων πλαστικού σε ποσότητες ίσες ή άνω του ορίου των 1 500 τόνων ετησίως θα πρέπει να αποδεικνύουν τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό με την απόκτηση και την ανανέωση πιστοποιητικού που εκδίδεται από φορείς πιστοποίησης. Σε ευθυγράμμιση με μια προσέγγιση σε επίπεδο αλυσίδας εφοδιασμού, παράλληλα με τον περιορισμό του διοικητικού φόρτου, οι μικρές επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις όπου γίνεται χειρισμός κόκκων πλαστικού σε ποσότητες ίσες ή άνω του ορίου των 1 500 τόνων ετησίως θα πρέπει να αποδεικνύουν τη συμμόρφωση με την έκδοση από φορείς πιστοποίησης πιστοποιητικού με πενταετή ισχύ. Στόχος της διαδικασίας πιστοποίησης είναι επίσης να βοηθήσει τις μικρές επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις όπου γίνεται χειρισμός κόκκων πλαστικού σε ποσότητες ίσες ή άνω του ορίου των 1 500 τόνων ετησίως να προσδιορίσουν τις δράσεις που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό. Μετά τη λήξη της περιόδου ισχύος του πιστοποιητικού, οι εν λόγω μικρές επιχειρήσεις θα πρέπει να αποδεικνύουν τη συμμόρφωση κοινοποιώντας επικαιροποίηση του οικείου σχεδίου διαχείρισης κινδύνου, καθώς και υπεύθυνη δήλωση συμμόρφωσης στην αρμόδια αρχή ανά πενταετία από την τελευταία κοινοποίηση, εκτός εάν οι εν λόγω μικρές επιχειρήσεις επιλέξουν, εγκαίρως, να συνεχίσουν να αποδεικνύουν τη συμμόρφωση ανανεώνοντας πιστοποιητικό που εκδίδουν φορείς πιστοποίησης.
(33)
Οι φορείς πιστοποίησης, ιδίως οι υπηρεσίες συμβούλων, δεν θα πρέπει να αναλαμβάνουν καμιά δραστηριότητα που θα μπορούσε να αντίκειται στην ανεξάρτητη κρίση ή την ακεραιότητά τους σε σχέση με τις δραστηριότητες πιστοποίησης για τις οποίες είναι διαπιστευμένοι. Ο φορέας πιστοποίησης μπορεί να είναι είτε διαπιστευμένος φορέας αξιολόγησης της συμμόρφωσης είτε επαληθευτής περιβάλλοντος με άδεια επαλήθευσης και επικύρωσης σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1221/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11). Το πιστοποιητικό θα πρέπει να αντιστοιχεί σε ενιαίο μορφότυπο, ώστε να διασφαλίζεται η ομοιογένεια των πληροφοριών.
(34)
Για να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να επαληθεύουν αποτελεσματικότερα τη συμμόρφωση βάσει του παρόντος κανονισμού, οι φορείς πιστοποίησης θα πρέπει να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές σχετικά με το αποτέλεσμα των αξιολογήσεών τους. Τα πιστοποιητικά δεν θα πρέπει να προδικάζουν την αξιολόγηση της συμμόρφωσης από τις αρμόδιες αρχές.
(35)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η διαφάνεια, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να δημοσιοποιούν ορισμένες πληροφορίες. Οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν την κοινοποίηση σχετικά με τις εγκαταστάσεις που λειτουργούν, τη συμμετοχή στη μεταφορά κόκκων πλαστικού στην Ένωση, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αλλαγών σε σχέση με τα προηγουμένως κοινοποιηθέντα στοιχεία, τον καθορισμό εξουσιοδοτημένου αντιπροσώπου, σχέδια διαχείρισης κινδύνου, υπεύθυνες δηλώσεις συμμόρφωσης, πιστοποιητικά και άδειες, τα οποία θα πρέπει να διατίθενται μέσω ενός εύκολα προσπελάσιμου, δωρεάν και χωρίς περιορισμούς ιστότοπου. Ωστόσο, για τη διαφύλαξη της ασφάλειας και της εμπιστευτικότητας, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να είναι σε θέση να παρακρατούν συγκεκριμένες λεπτομέρειες, εάν η δημοσιοποίησή τους θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια των σχετικών εγκαταστάσεων, την ασφάλεια του τοπικού πληθυσμού ή άλλα δημόσια συμφέροντα. Η Επιτροπή θα πρέπει να δημοσιεύσει επίσης καταλόγους εθνικών ιστότοπων και εξουσιοδοτημένων αντιπροσώπων μη ενωσιακών μεταφορέων, ώστε να διασφαλιστεί ευρεία πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες, διαφυλάσσοντας παράλληλα το επιχειρηματικό απόρρητο.
(36)
Για να καταχωριστούν στο κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS), απαιτείται από τους οικονομικούς φορείς να συμμορφώνονται με την περιβαλλοντική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένου του παρόντος κανονισμού. Κατά συνέπεια, οι οικονομικοί φορείς που είναι καταχωρισμένοι στο EMAS θα πρέπει να θεωρείται ότι συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού, υπό την προϋπόθεση ότι ένας επαληθευτής περιβάλλοντος έχει επαληθεύσει ότι οι απαιτήσεις που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό έχουν συμπεριληφθεί και εφαρμόζονται στο σύστημά τους περιβαλλοντικής διαχείρισης. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω οικονομικοί φορείς θα πρέπει να εξαιρούνται από τις υποχρεώσεις πιστοποίησης και κοινοποίησης στις αρμόδιες αρχές κατά την ανανέωση των υπεύθυνων δηλώσεων και την επικαιροποίηση του σχεδίου διαχείρισης κινδύνου. Εκτός από την εξαίρεση που προβλέπεται για το EMAS και με σκοπό τη μείωση του φόρτου σε άλλα συστήματα υψηλής ακεραιότητας, θα πρέπει να είναι δυνατόν οι οικονομικοί φορείς που καταρτίζουν και εφαρμόζουν άλλα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης για κάθε εγκατάσταση να απαλλάσσονται από την υποχρέωση συμμόρφωσης με τον παρόντα κανονισμό, εφόσον πληρούν ορισμένα κριτήρια, τα οποία καθορίζονται σε αυτόν.
(37)
Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επαληθεύουν τη συμμόρφωση των οικονομικών φορέων, των ενωσιακών μεταφορέων και των μη ενωσιακών μεταφορέων με τις υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στον παρόντα κανονισμό κάνοντας χρήση, κατά περίπτωση, των πορισμάτων που παρέχονται στο πλαίσιο της διαδικασίας πιστοποίησης ή των υπεύθυνων δηλώσεων. Η επαλήθευση αυτή θα πρέπει να βασίζεται, κατά περίπτωση, σε περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις ή άλλες ενέργειες επαλήθευσης, και θα πρέπει να ακολουθεί προσέγγιση βάσει κινδύνου. Οι επιθεωρήσεις θα πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να συντονίζονται με εκείνες που απαιτούνται δυνάμει άλλων ενωσιακών νομικών πράξεων. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να παρέχουν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
(38)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό μέσω αδειών που βασίζονται σε σύστημα τακτικών επιθεωρήσεων των εγκαταστάσεων για την εξέταση του πλήρους φάσματος των σχετικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένων των διαρροών και απωλειών. Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε κράτος μέλος το οποίο αποφασίζει την επιβολή και επαλήθευση της συμμόρφωσης μέσω του εν λόγω συστήματος αδειών και τακτικών επιθεωρήσεων, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να απαλλάσσονται από την υποχρέωση λήψης πιστοποιητικού ή υποβολής υπεύθυνης δήλωσης συμμόρφωσης για τις εγκαταστάσεις για τις οποίες διαθέτουν άδεια που επιβάλλει τους αναγκαίους όρους για τη συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό. Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις για τις οποίες ισχύει η εν λόγω απαλλαγή, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να ενημερώνουν τη σχετική αρμόδια αρχή για το σχέδιο διαχείρισης κινδύνου και τις τακτικές επικαιροποιήσεις του. Όταν η συμμόρφωση διασφαλίζεται μέσω αδειών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να αναθεωρούνται οι όροι των υφιστάμενων αδειών και να εκδίδονται νέες άδειες, ώστε να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό σε εύθετο χρόνο.
(39)
Με την οδηγία 2008/98/ΕΚ προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να απαιτούν από τους φορείς ανακύκλωσης να λαμβάνουν άδεια, οι όροι της οποίας εξασφαλίζουν ότι η παραγωγή κόκκων πλαστικού πραγματοποιείται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία και χωρίς να βλάπτεται το περιβάλλον, αποφεύγοντας ιδίως τους κινδύνους για τα ύδατα, τον αέρα, το έδαφος, τα φυτά ή τα ζώα.
(40)
Προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις τυχόν απώλειας, οι οικονομικοί φορείς, οι ενωσιακοί μεταφορείς και οι μη ενωσιακοί μεταφορείς θα πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία για την αποκατάσταση της συμμόρφωσης με τον παρόντα κανονισμό διορθωτικά μέτρα. Τα απαιτούμενα διορθωτικά μέτρα θα πρέπει να είναι αναλογικά προς τη διαπιστωθείσα παράβαση και τις αναμενόμενες επιβλαβείς επιπτώσεις της στο περιβάλλον. Όταν οι αρμόδιες αρχές διαπιστώνουν παράβαση του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ενημερώνουν τους οικονομικούς φορείς, τους ενωσιακούς μεταφορείς και τους μη ενωσιακούς μεταφορείς σχετικά και να απαιτούν τη λήψη διορθωτικών μέτρων για την αποκατάσταση της συμμόρφωσης.
(41)
Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διαθέτουν ένα ελάχιστο σύνολο εξουσιών επιθεώρησης και επιβολής, προκειμένου να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό, να συνεργάζονται μεταξύ τους ταχύτερα και αποτελεσματικότερα και να αποτρέπουν την παράβαση του παρόντος κανονισμού από τους οικονομικούς φορείς, τους ενωσιακούς μεταφορείς και τους μη ενωσιακούς μεταφορείς, τους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους, τους φορτωτές, τους φορείς εκμετάλλευσης, τους πράκτορες και τους πλοιάρχους ποντοπόρων σκαφών που μεταφέρουν κόκκους πλαστικού, κατά περίπτωση. Οι εν λόγω εξουσίες θα πρέπει να είναι επαρκείς για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με την επιβολή και για να αποτρέπονται οι μη συμμορφούμενοι οικονομικοί φορείς από το να εκμεταλλεύονται κενά του συστήματος επιβολής του νόμου με τη μετεγκατάστασή τους σε κράτη μέλη των οποίων οι αρμόδιες αρχές δεν διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα για να αντιμετωπίζουν παράνομες πρακτικές. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν όλα τα γεγονότα και τις περιστάσεις της υπόθεσης ως αποδεικτικά στοιχεία για τους σκοπούς της επιθεώρησής τους.
(42)
Οι πολύ μικρές, οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο της αλυσίδας εφοδιασμού κόκκων πλαστικού. Κατά τη συμμόρφωση με τις σχετικές υποχρεώσεις που τίθενται στον παρόντα κανονισμό, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένες προκλήσεις εφαρμογής και αναλογικά υψηλότερο κόστος. Η Επιτροπή θα πρέπει να ευαισθητοποιήσει τους οικονομικούς φορείς και τους μεταφορείς σχετικά με την ανάγκη αποφυγής των απωλειών κόκκων πλαστικού. Επιπλέον, σε διαβούλευση με όλους τους σχετικούς συμφεροντούχους, η Επιτροπή θα πρέπει να καταρτίσει εκπαιδευτικό υλικό, το οποίο θα μπορούσε να έχει διάφορες μορφές, συμπεριλαμβανομένων των οδηγών και μαθημάτων, για να βοηθήσει τους οικονομικούς φορείς και τους μεταφορείς να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους, ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις της εκτίμησης κινδύνου. Θα πρέπει να ληφθεί εν προκειμένω υπόψη η σύσταση 2021/06 της OSPAR. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν πρόσβαση σε πληροφορίες και συνδρομή, ιδίως για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, όσον αφορά τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις και τις απαιτήσεις εκτίμησης κινδύνου. Η βοήθεια που θα παρέχεται από τα κράτη μέλη θα μπορούσε να περιλαμβάνει τεχνική υποστήριξη και εξειδικευμένη κατάρτιση για το σύνολο του προσωπικού που χειρίζεται κόκκους πλαστικού. Θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη, μεταξύ άλλων για τους σκοπούς της πιστοποίησης μικρών επιχειρήσεων, καθώς και πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Τα μέτρα των κρατών μελών θα πρέπει να λαμβάνονται τηρουμένων των ισχυόντων κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.
(43)
Προκειμένου να επιτευχθεί μια κοινή βάση για την εκτίμηση των απωλειών κόκκων πλαστικού, είναι αναγκαίο να καθοριστεί τυποποιημένη μεθοδολογία σε εναρμονισμένο πρότυπο το οποίο θα εκδοθεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12). Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 προβλέπει διαδικασία διατύπωσης αντιρρήσεων σε εναρμονισμένα πρότυπα, όταν τα εν λόγω πρότυπα δεν ικανοποιούν πλήρως τις απαιτήσεις που ορίζονται στον εν λόγω κανονισμό.
(44)
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων του παρόντος κανονισμού και η αποτελεσματική επιβολή των απαιτήσεών του, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν τις δικές τους αρμόδιες αρχές που θα είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή και την επιβολή του παρόντος κανονισμού. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν περισσότερες από μία ορισθείσες αρμόδιες αρχές στην επικράτειά τους, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν στενή συνεργασία μεταξύ όλων των ορισθεισών αρμόδιων αρχών, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων των αρμόδιων αρχών.
(45)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμόρφωση, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των επιθεωρήσεων και των ακροάσεων βάσει σχετικών πληροφοριών, όπως οι τεκμηριωμένες καταγγελίες που υποβάλλονται από τρίτους. Οι τρίτοι που υποβάλλουν μια καταγγελία θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι έχουν επαρκές συμφέρον ή να υποστηρίξουν ότι επέρχεται προσβολή δικαιώματος.
(46)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι κάθε μέτρο που λαμβάνουν οι οικείες αρμόδιες αρχές δυνάμει του παρόντος κανονισμού υπόκειται σε πραγματική δικαστική προσφυγή σύμφωνα με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης («Χάρτης»). Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εναπόκειται στα δικαστήρια των κρατών μελών να διασφαλίζουν τη δικαστική προστασία των δικαιωμάτων που οι ιδιώτες αντλούν από το δίκαιο της Ένωσης. Επιπλέον, με το άρθρο 19 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) επιβάλλεται στα κράτη μέλη να προβλέπουν τα ένδικα βοηθήματα και μέσα που είναι αναγκαία για να διασφαλίζεται η πραγματική νομική προστασία στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι το κοινό, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών ή νομικών προσώπων που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό, έχει πρόσβαση στη δικαιοσύνη σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη ως συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ) για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα, της 25ης Ιουνίου 1998 (13) («σύμβαση του Aarhus»).
(47)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν κανόνες για τις κυρώσεις που θα επιβάλλονται για παραβάσεις των εθνικών διατάξεων που θεσπίζονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού και να διασφαλίζουν την εφαρμογή τους. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν κανόνες για διοικητικές και ποινικές κυρώσεις. Σε κάθε περίπτωση, η επιβολή ποινικών και διοικητικών κυρώσεων δεν θα πρέπει να οδηγεί σε προσβολή του δικαιώματος του προσώπου να μη δικάζεται ή να μην τιμωρείται ποινικά δύο φορές για την ίδια αξιόποινη πράξη (αρχή ne bis in idem), όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τις σοβαρότερες παραβάσεις που διαπράττονται από νομικό πρόσωπο, όπως εκείνες που έχουν υψηλό επίπεδο σοβαρότητας λόγω της φύσης, της έκτασης και της επανάληψής τους ή εκείνες που ενέχουν σημαντικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι το εθνικό τους σύστημα κυρώσεων περιλαμβάνει διοικητικές οικονομικές κυρώσεις των οποίων το μέγιστο ποσό θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 3 % του ετήσιου κύκλου εργασιών του εν λόγω νομικού προσώπου στην Ένωση κατά το οικονομικό έτος που προηγείται του έτους κατά το οποίο επιβάλλεται η διοικητική οικονομική κύρωση. Για τις παραβάσεις αυτές, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων των κρατών μελών δυνάμει της οδηγίας 2008/99/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14), θα πρέπει να επιτρέπεται στα κράτη μέλη επίσης ή εναλλακτικά να επιβάλλουν ποινικές κυρώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.
(48)
Κατά περίπτωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίζουν τη χρηματοδότηση έργων που στοχεύουν: στον καθαρισμό περιοχών που έχουν ρυπανθεί από κόκκους πλαστικού με χρήση περιβαλλοντικά βιώσιμων πρακτικών· στη συλλογή, επεξεργασία και παροχή πληροφοριών σχετικά με περιστατικά και ατυχήματα τα οποία προκαλούν απώλειες και σχετικές αντιδράσεις· στη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τις επιπτώσεις των απωλειών κόκκων πλαστικού στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον· και στην προώθηση προγραμμάτων ευαισθητοποίησης, ιδίως για τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο, όπως οι βιομηχανικές ζώνες και οι λιμένες.
(49)
Όταν προκαλείται βλάβη στην ανθρώπινη υγεία ως αποτέλεσμα παράβασης του παρόντος κανονισμού, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα θιγόμενα άτομα είναι σε θέση να διεκδικήσουν και να λάβουν αποζημίωση για τη βλάβη αυτήν από τα σχετικά φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Οι εν λόγω κανόνες αποζημίωσης συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της διατήρησης, της προστασίας και της βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος και της προστασίας της υγείας του ανθρώπου, όπως ορίζονται στο άρθρο 191 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Στηρίζουν επίσης το δικαίωμα στη ζωή, στην ακεραιότητα του προσώπου και στην προστασία της υγείας που ορίζονται στα άρθρα 2, 3 και 35 του Χάρτη και το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής όπως ορίζεται στο άρθρο 47 του Χάρτη. Επίσης, η οδηγία 2004/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15) δεν παρέχει σε ιδιώτες το δικαίωμα να διεκδικήσουν αποζημίωση συνεπεία περιβαλλοντικής ζημίας ή επικείμενης απειλής τέτοιας ζημίας.
(50)
Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο ο παρών κανονισμός να προβλέπει το δικαίωμα αποζημίωσης για βλάβες που υφίστανται φυσικά πρόσωπα και να διασφαλίζει ότι τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους σε περίπτωση βλαβών στην υγεία που προκαλούνται από παραβάσεις του παρόντος κανονισμού, διασφαλίζοντας, έτσι, την αποτελεσματικότερη επιβολή του. Οι διαδικασίες που αφορούν αγωγές αποζημίωσης θα πρέπει να σχεδιάζονται και να εφαρμόζονται κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να μην καθιστούν αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του δικαιώματος αποζημίωσης για βλάβη.
(51)
Ο αντίκτυπος του παρόντος κανονισμού στη δικονομική αυτοτέλεια των κρατών μελών θα πρέπει να περιορίζεται σε ό,τι είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση του στόχου της προστασίας της ανθρώπινης υγείας μέσω ενός ασφαλούς περιβάλλοντος το οποίο επιδιώκει ο κανονισμός και δεν θα πρέπει να θίγει άλλους εθνικούς δικονομικούς κανόνες που θεσπίζουν το δικαίωμα αξίωσης αποζημίωσης για παραβάσεις του εν λόγω κανονισμού. Ωστόσο, οι εν λόγω εθνικοί κανόνες δεν θα πρέπει να εμποδίζουν την αποτελεσματική λειτουργία του μηχανισμού αξίωσης αποζημίωσης που απαιτείται από τον παρόντα κανονισμό.
(52)
Για να διασφαλιστεί ότι τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους στην περίπτωση βλαβών στην υγεία που προκαλούνται από παραβάσεις του παρόντος κανονισμού και, επομένως, για να διασφαλίζεται η αποδοτικότερη επιβολή του, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που προάγουν την προστασία της ανθρώπινης υγείας ή του περιβάλλοντος ή εκείνες που προάγουν την προστασία των καταναλωτών και πληρούν τις απαιτήσεις του εθνικού δικαίου, ως μέλη του ενδιαφερόμενου κοινού, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε διαδικασίες, όπως ορίζουν τα κράτη μέλη, είτε εξ ονόματος είτε προς υποστήριξη οποιουδήποτε θύματος, με την επιφύλαξη των εθνικών δικονομικών κανόνων που αφορούν την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση ενώπιον των δικαστηρίων. Τα κράτη μέλη διαθέτουν συνήθως δικονομική αυτοτέλεια να διασφαλίζουν την αποτελεσματική προσφυγή κατά παραβιάσεων του δικαίου της Ένωσης, με την επιφύλαξη της τήρησης των αρχών της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας. Ωστόσο, η πείρα έχει δείξει ότι, μολονότι υπάρχουν συντριπτικά επιδημιολογικά στοιχεία που αποδεικνύουν τις αρνητικές επιπτώσεις της ρύπανσης στην υγεία του πληθυσμού, δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί η άμεση σύνδεση μιας συγκεκριμένης απώλειας κόκκων πλαστικού με συγκεκριμένες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, και οι επιπτώσεις αυτές γενικά δεν εκδηλώνονται άμεσα.
(53)
Προκειμένου να ληφθούν υπόψη η τεχνολογική πρόοδος και οι επιστημονικές εξελίξεις, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ, όσον αφορά τις τροποποιήσεις των παραρτημάτων του παρόντος κανονισμού. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η Επιτροπή να διεξάγει, κατά τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, τις κατάλληλες διαβουλεύσεις, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, και οι διαβουλεύσεις αυτές να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στη διοργανική συμφωνία της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (16). Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ίση συμμετοχή στην προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο λαμβάνουν όλα τα έγγραφα κατά τον ίδιο χρόνο με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, και οι εμπειρογνώμονές τους έχουν συστηματικά πρόσβαση στις συνεδριάσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής που ασχολούνται με την προετοιμασία κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.
(54)
Προκειμένου να εξασφαλιστούν ενιαίες προϋποθέσεις για την εκτέλεση του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις πληροφορίες για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17).
(55)
Προκειμένου να δοθεί στους οικονομικούς φορείς, στους ενωσιακούς μεταφορείς, στους μη ενωσιακούς μεταφορείς, στους φορτωτές και στους φορείς εκμετάλλευσης, πράκτορες και πλοιάρχους ποντοπόρων σκαφών επαρκής χρόνος για να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό, η εφαρμογή του θα πρέπει να μετατεθεί χρονικά.
(56)
Δεδομένου ότι ο στόχος του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η πρόληψη των απωλειών κόκκων πλαστικού, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορεί όμως, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου αυτού,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Η διαπίστευση των φορέων πιστοποίησης που αναφέρεται στο άρθρο 2 σημείο 15) στοιχείο α) περιλαμβάνει αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τις ακόλουθες απαιτήσεις:
Με την επιφύλαξη του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20) και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006, κάθε παρασκευαστής, εισαγωγέας, κατάντη χρήστης ή διανομέας που διαθέτει στην αγορά κόκκους πλαστικού που είναι μικροσωματίδια συνθετικών πολυμερών βάσει του παραρτήματος XVII καταχώριση 78 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 παρέχει τις πληροφορίες όπως αναφέρονται στο παράρτημα V του παρόντος κανονισμού στην ετικέτα, στη συσκευασία, στο φυλλάδιο που συνοδεύει τη συσκευασία ή στο δελτίο δεδομένων ασφαλείας. Οι πληροφορίες είναι ευδιάκριτες, ευανάγνωστες και ανεξίτηλες. Το κείμενο των πληροφοριών παρέχεται στις επίσημες γλώσσες των κρατών μελών στην αγορά των οποίων διατίθενται οι κόκκοι πλαστικού, εκτός εάν τα οικεία κράτη μέλη προβλέπουν διαφορετικά. Ο παρασκευαστής, ο εισαγωγέας, ο κατάντη χρήστης ή ο διανομέας δύνανται να παρέχουν τις εν λόγω πληροφορίες κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων δυνάμει του παραρτήματος XVII καταχώριση 78 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006.
The risk management plan referred to in Article 5(1) shall contain the following elements:
(a)
the site plan;
(b)
the number of tonnes of plastic pellets handled per year;
(c)
the locations within the installation’s boundaries where spills could occur, specifying high- and low-risk locations;
(d)
the locations within the installation’s boundaries from which losses could originate and the locations in the immediately surrounding areas which could be affected by losses, specifying, in both cases, high- and low-risk locations;
(e)
the handling operations during which pellet spills and losses could occur, specifying high- and low-risk operations;
(f)
the annual estimation of the quantities of spills in the identified locations and of losses from those locations;
(g)
the list of the activities during which plastic pellet spills or losses could occur and over which the installation could have the authority to exercise control, including activities involving suppliers, (sub-)contractors and off-site storage facilities;
(h)
the definition of one specific role of a member of staff responsible for recording, investigating and following up on spills and losses, including reporting to competent authorities as laid down in Article 5(6) and Article 14(1);
(i)
a description of the packaging and equipment put in place to prevent, contain and clean up spills and losses; and
(j)
a description of the procedures put in place to prevent, contain and clean up spills and losses.
2.
With respect to point (i) of paragraph 1, the packaging and equipment put in place to prevent, contain and clean up spills and losses shall be adequate for and proportionate to the nature and size of the installation and shall include:
(a)
for prevention: for installations where packaging takes place, packaging that is strong enough to withstand the shocks, loadings and weather conditions normally encountered during transport; the strength of the packaging material used and the construction of the packaging shall be appropriate to the capacity of the packaging and its intended use; the packaging shall be sift-proof or provided with a suitable liner, and it shall be securely constructed and closed so as to prevent any loss of contents which could be caused by vibration or acceleration forces under normal transport conditions;
(b)
for containment: at high-risk spill locations, catchment devices (e.g. spill trays and in-ground retention tanks with steel grating) placed to ensure spills on the floor can easily be contained and cleaned, and plastic pellet retaining drain covers or suitable alternatives to protect underground drainage systems;
(c)
for clean-up: at spill and loss locations, vacuum cleaners with sufficient capacity for internal and external usage, sufficient cleaning tools (e.g. brooms, dustpans and brushes, buckets, repair tapes) and disposal bins for collected plastic pellets and empty bags.
3.
With respect to point (j) of paragraph 1, the procedures put in place to prevent, contain and clean up spills and losses shall be adequate for and proportionate to the nature and size of the installation and shall include:
(a)
informing third parties accessing the installation to load, unload or otherwise handle plastic pellets about the relevant procedures to prevent, contain and clean up spills and losses;
(b)
handling the packaging of plastic pellets in such a way as to prevent the piercing of packaging; at high-risk spill locations, ensuring that there are regular inspections, cleaning and maintenance of catchment devices and storage facilities as well as of packaging and containers; if the packaging and containers are leaking or sifting, ensuring that they are not used further;
(c)
containing spills and cleaning them up as soon as possible, and at the latest at the end of the operation;
(d)
ensuring that the outside of the road vehicle, rail wagon or inland waterway vessel is free from plastic pellets when leaving the installation and ensuring that loading and unloading ramps of road vehicles and rail wagons are closed when leaving the loading or unloading place.
4.
In addition to paragraph 2 and on the basis of the nature and size of the installation as well as the scale of its operations, economic operators shall consider including in the risk management plan the description of at least the following equipment:
(a)
for prevention: for installations where packaging takes place: packaging that can withstand degradation in aquatic environments; vacuum seals on hoses and pipework; protective covers on forklifts, hydraulic equipment, or other loading and unloading equipment to prevent the piercing of packaging; equipment to create secure connection points with secondary barriers in place; loading systems designed to ensure transfer lines can be completely emptied after loading and unloading; sealed containers or external silos to store pellets; protection to prevent overfilling of silos; automated transport systems for pellets; plastic pellet dust extraction equipment with appropriate plastic pellet dust filters or catchment devices; for the cleaning of plastic pellet containers or silos, the use of filters or catchment devices for rinse water and air cleaning;
(b)
for containment: secondary catchment devices placed between areas where plastic pellets are handled and the boundary of the installation, around the installation and at points of connection, where plastic pellets are transferred; drain covers on all floor drains inside buildings and drains located on external surfaces (e.g. concrete plinths, asphalt roads and paved footpaths) with, where appropriate, a mesh size smaller than the smallest plastic pellets handled on site; storm water drainage or filtration systems to manage reasonably foreseeable flood or storm events; a sewage treatment system; closed containers for spilled plastic pellets and for empty packaging; zones to repair or manage damaged packaging; a floor or underground at loading and unloading areas which does not hinder the cleaning of spills;
(c)
for clean-up: industrial vacuum cleaners; dedicated containers for recovered plastic pellets that are covered, labelled and secured to prevent further spills and losses, including for plastic pellets found in the locations in the immediately surrounding areas of the installation; reinforced collection bags.
5.
In addition to paragraph 3 and on the basis of the nature and size of the installation as well as the scale of its operations, economic operators shall consider including in the risk management plan a description of at least the following procedures:
(a)
for prevention: limits on the quantities of plastic pellets transported in certain packaging; use of spill trays under transfer points and during loading and unloading; clear protocols for opening, loading, closing and sealing containers at the start and end of loading; physical testing and monitoring of the effectiveness of prevention procedures; reception and departure procedures for EU carriers and non-EU carriers; plastic pellet dust prevention procedures and measures;
(b)
for containment: regular inspection, cleaning and maintenance of drain covers, storm water drainage or filtration systems; regular inspection and cleaning of vehicles leaving or entering a site, outgoing water facilities and fences on the perimeter of the facility that are in public areas when applicable; immediate replacement or repair of leaking packaging or containers; maintenance of the sewage treatment system;
(c)
for clean-up: once the spilled plastic pellets have been cleaned up, if possible, they shall be reused as raw material to reduce wastage; if spilled plastic pellets cannot be reused as raw materials, they shall be retrieved and disposed of in accordance with waste legislation.
6.
Economic operators that are medium-sized or large enterprises and operate installations where plastic pellets in quantities equal to or above a threshold of 1 500 tonnes have been handled in the previous calendar year shall include in their risk management plan also the following:
(a)
elements that are to be reviewed at formal management meetings at least once a year including the estimated quantity and causes of any losses; preventive, mitigating and clean-up equipment and procedures implemented and their effectiveness;
(b)
an awareness and training programme, based on the employees’ specific roles and responsibilities, on prevention, containment and clean-up, the installation, use and maintenance of equipment, the execution of procedures, as well as the monitoring and reporting of plastic pellet losses;
(c)
procedures for informing drivers, suppliers and subcontractors about the relevant procedures to prevent, contain and clean up spills and losses.
declares under its sole responsibility that the handling of plastic pellets in the installation located in ……………………………………………………………………………… (address) with registration number (if available) ……………………………………… meets all the requirements of Regulation (EU) 2025/2365 of the European Parliament and of the Council of 12 November 2025 on preventing plastic pellet losses to reduce microplastic pollution.
By signing this declaration, I declare that the measures set out in the risk assessment attached, which was carried out on the ……………………………………… (date), have been implemented.
Measures to be taken and equipment to be put in place by EU carriers and non-EU carriers:
(1)
for prevention: verification, during and after loading and unloading, that plastic pellets are properly removed from the outside of the transport means and freight containers before leaving the installation, and that loading and unloading ramps of the transport means are closed when leaving the installation; clear communication on requirements concerning safe stowage; visually checking the integrity of packaging of plastic pellets prior to the journey; ensuring that protective covers on, for example, forklifts/hydraulic equipment are used to prevent the piercing of packaging; prevention of any leakage during the transport journey, for example, by ensuring that the transport means are technically suitable and that freight containers are supplemented, if necessary, with appropriate sealing; regularly cleaning the loading compartments, the freight containers and trailers to minimise the loss of spilled plastic pellets; visually checking the openings and integrity of the loading compartments, freight containers and trailers to contain and minimise plastic pellet losses prior to and, to the extent possible, during the journey, including in the multimodal terminals, rail terminals, inland ports and seaports.
(2)
for containment and clean-up: where possible, repair damaged packaging during transport and contain the remaining plastic pellets in the loading compartment; collect the spilled plastic pellets in closed containers or bags for proper disposal; where plastic pellets are transported in bulk tanks, open the bottom manhole/cone of the silo tank only after entering the cleaning bay; replace the container liner only in suitable and non-public areas, where any spillage can be contained; notify the appropriate authorities, such as international and national emergency authorities or environmental authorities of the Member State where the loss occurred.
(3)
equipment on board: at least one portable lighting device, hand tools (e.g. brooms, dustpans and brushes, buckets, repair tapes, etc.); closed collection containers/reinforced collection bags.
with registration number ………………………………………………………………………………
accredited for the scope ……………………………………………………………………………… (NACE Code)
declares, after having verified the installation of the economic operator ……………………………………… (name) located in ……………………………………… with registration number (if available) ………………………………………,
that the installation meets all the requirements laid down in Annex I of Regulation (EU) 2025/2365 of the European Parliament and of the Council of 12 November 2025 on preventing plastic pellet losses to reduce microplastic pollution.
By signing this declaration, I declare that:
—
the verification has been carried out in compliance with the requirements of Regulation (EU) 2025/2365, including spot checks performed on … (dates),
—
the outcome of the verification confirms that there is no evidence of non-compliance with the requirements of Regulation (EU) 2025/2365.