RIALACHÁN (AE) 2025/1355 ÓN mBANC CEANNAIS EORPACH an 2 Iúil 2025 maidir le riachtanais mhaoirseachta le haghaidh córais íocaíochta a bhfuil tábhacht shistéamach leo (BCE/2025/22) (athmhúnlú)

(1)

Rinneadh Rialachán (CE) Uimh. 795/2014 ón mBanc Ceannais Eorpach (BCE/2014/28) (1) a leasú go suntasach roinnt uaireanta (2). Tar éis don Chomhairle Rialaithe athbhreithniú a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an Rialacháin faoi Airteagal 24 de, tá tuilleadh leasuithe le déanamh. Dá bhrí sin, ba cheart an Rialachán a athmhúnlú ar mhaithe le soiléireacht.

(2)

Leis an gceathrú heang d’Airteagal 127(2) den Chonradh agus leis an gceathrú heang d’Airteagal 3.1 de Reacht an Chórais Eorpaigh Banc Ceannais agus an Bhainc Ceannais Eorpaigh (‘Reacht CEBC’ anseo ina dhiaidh seo) cuirtear ar chumas an Eurochórais feidhmiú rianúil na gcóras íocaíochta a chur chun cinn.

(3)

Cuireann an tEurochóras feidhmiú rianúil na gcóras íocaíochta chun cinn trí mhaoirseacht a stiúradh, i measc bearta eile.

(4)

D’eisigh an Coiste ar Chórais Íocaíochta agus Socraíochta (CPMI), ar a dtugtaí CPSS roimhe seo, agus Coiste Teicniúil na hEagraíochta Idirnáisiúnta um Choimisiúin Urrús (IOSCO) prionsabail le haghaidh bhonneagair an mhargaidh airgeadais. Is é moladh CPMI-IOSCO na prionsabail sin a chur i bhfeidhm a oiread agus is féidir i bhfianaise na gcreataí náisiúnta dlíthiúla agus rialála. Chun éifeachtúlacht na maoirseachta ar chórais íocaíochta a áirithiú, chuir an Banc Ceannais Eorpach (BCE) na prionsabail sin chun feidhme, trí bhíthin Rialachán (AE) Uimh. 795/2014 (BCE/2014/28), a bhfuil feidhm aige maidir le córais íocaíochta mhórluacha agus maidir le córais íocaíochta mhiondíola a bhfuil tábhacht shistéamach leo araon.

(5)

Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le córais íocaíochta arna n-oibriú ag bainc ceannais agus ag oibreoirí príobháideacha araon. Mar sin féin, admhaítear le prionsabail CPMI-IOSCO go bhfuil cásanna eisceachtúla ann ina gcuirtear i bhfeidhm iad ar shlí atá difriúil leis an gcaoi a gcuirtear i bhfeidhm iad i gcás córais íocaíochta arna n-oibriú ag bainc cheannais mar gheall ar cheanglais atá leagtha síos i ndlí, rialachán, nó beartas ábhartha. Ós rud é go bhfuil cuspóirí beartais phoiblí, freagrachtaí agus leagan amach institiúideach ag an Eurochóras a shainítear sa Chonradh agus i Reacht CEBC, féadfar córais íocaíochta a bhfuil tábhacht shistéamach leo (SIPS) a dhíolmhú ó cheanglais áirithe faoin Rialachán seo. Thar aon ní eile, ba cheart SIPSanna an Eurochórais a dhíolmhú ó cheanglais shonracha maidir le rialachas, pleananna foirceanta, sócmhainní cothromais agus leachtacha, rioscaí comhthaobhachta agus infheistíochta, lena gcumhdaítear na réimsí céanna a chumhdaítear leis na ceanglais faoi seach arna nglacadh go foirmiúil ag an gComhairle Rialaithe. Sonraítear na díolúintí sin i roinnt forálacha éagsúla den Rialachán.

(6)

I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, sainaithníonn an Chomhairle Rialaithe gur SIPS é córas íocaíochta má chomhlíonann sé critéir shonracha mar a leagtar amach sa Rialachán seo. Ina theannta sin, is féidir a shainaithint gur SIPS é córas íocaíochta ar bhonn modheolaíocht sholúbtha lena gcuirtear san áireamh gnéithe cáilíochtúla amhail an mhéid atá i gcóras íocaíochta, a chastacht agus a inionadaitheacht.

(7)

Sainaithníonn an Chomhairle Rialaithe oibreoir SIPS i leith gach SIPS. An t-oibreoir SIPS a shainaithnítear, bíonn sé cuntasach vis-à-vis an t-údarás inniúil as comhlíontacht SIPS leis na ceanglais formhaoirseachta faoin Rialachán seo. Ba cheart don oibreoir SIPS a bheith ina eintiteas dlíthiúil sa limistéar euro atá freagrach as SIPS a oibriú. Ar bhonn eisceachtúil, féadfaidh an Chomhairle Rialaithe, ar bhonn cás ar chás, brainse atá bunaithe sa limistéar euro a shainaithint freisin mar oibreoir SIPS, ar cuid é atá spleách ar an dlí d’eintiteas dlítheanach atá bunaithe lasmuigh den limistéar euro. I bhfianaise an mhéid sin, ba cheart an sainmhíniú ar ‘oibreoir SIPS’ a leathnú dá réir.

(8)

De thoradh brainse a ainmniú go heisceachtúil mar oibreoir SIPS, na ceanglais is infheidhme den Rialachán seo maidir le comhdhéanamh, róil, scileanna agus freagrachtaí lucht bainistíochta eintitis dhlítheanaigh a shainaithnítear mar oibreoir SIPS, ba cheart feidhm a bheith acu freisin maidir le lucht bainistíochta brainse a shainaithnítear mar oibreoir SIPS, agus ba cheart na stiúrthóirí feidhmiúcháin arb iad lucht bainistíochta an bhrainse iad a bheith ina gcomhaltaí freisin den lucht bainistíochta, mar a shainmhínítear faoi Airteagal 9(11)(b). Ina theannta sin, i gcás ina sainaithnítear brainse mar oibreoir SIPS, féadfaidh an t-údarás inniúil ábhartha, agus measúnú á dhéanamh aige ar chomhlíontacht SIPS le ceanglais an Rialacháin seo, i gcás inar gá, aon ghníomhaíochtaí agus aon chreataí arna mbunú ar leibhéal an eintitis dhlítheanaigh agus a bhaineann le SIPS agus/nó leis an oibreoir SIPS a chur san áireamh.

(9)

I gcás inar gá, chun críocha formhaoirseachta éifeachtúla, lena n-áirítear dúbailt iarrachta a íoslaghdú agus an t-ualach ar SIPS agus ar na húdaráis ábhartha a laghdú, ba cheart don údarás inniúil comhoibriú le húdaráis eile. I gcás ina sainaithnítear brainse mar oibreoir SIPS, ba cheart don údarás inniúil ábhartha comhoibriú freisin leis an údarás atá freagrach as formhaoirseacht nó maoirseacht a dhéanamh ar an eintiteas dlítheanach a bhfuil an brainse ina chuid de atá spleách ar an dlí.

(10)

D’fhéadfadh gníomhaíocht ghnó SIPS luainiú le himeacht ama. Chun sláine an chreata aitheantais SIPS a áirithiú, agus leanúnachas á choinneáil ar bun a mhéid is féidir agus athaicmiú rialta na gcóras íocaíochta á sheachaint, scoirfear de chóras íocaíochta a shainaithint mar SIPS mura gcomhlíonann sé na critéir lena shainaithint mar SIPS in dhá athbhreithniú fíorúcháin i ndiaidh a chéile. Mar sin féin, d’fhéadfadh sé nach mbeadh sé iomchuí an stádas SIPS a choinneáil in imeacht tréimhse ama den sórt sin mura dócha go gcomhlíonfadh an córas na critéir lena gcáilítear é mar SIPS sa chéad bheart fíorúcháin eile. Dá bhrí sin, is féidir freisin athaicmiú níos luaithe a dhéanamh, bunaithe ar mheastóireacht cás ar chás.

(11)

Leagtar amach sa Rialachán seo nósanna imeachta atá sainithe go soiléir chun a áirithiú go n-urramaítear ráthaíochtaí próise cuí sula nglacann an Chomhairle Rialaithe cinneadh lena sainaithnítear córas íocaíochta mar SIPS agus ina dhiaidh sin.

(12)

Téann BCE i dtuilleamaí na mbanc ceannais náisiúnta chun tascanna CEBC a chur i gcrích, a mhéid a mheastar go bhfuil sé sin indéanta agus iomchuí. I gcás gach SIPS, ainmnítear an banc ceannais ábhartha de chuid an Eurochórais mar an t-údarás inniúil chun measúnú a dhéanamh ar chomhlíontacht an SIPS sin leis na ceanglais mhaoirseachta faoin Rialachán seo. I gcás SIPS a bhfuil tábhacht uile-Eorpach ag baint leis, is é BCE, ina cháil mar an t-údarás inniúil ainmnithe, a dhéanann an mhaoirseacht. Mar sin féin, i gcás SIPS den sórt sin, i gcás ina bhfuil caidreamh maoirseachta cruthaithe seanbhunaithe idir é féin agus banc ceannais náisiúnta i gcaitheamh na gcúig bliana roimhe sin, ainmnítear dhá bhanc ceannais de chuid an Eurochórais, i.e. an banc ceannais náisiúnta lenar bunaíodh an caidreamh maoirseachta seanbhunaithe, agus BCE, mar údaráis inniúla.

(13)

Tá na riachtanais arna leagan amach sa Rialachán seo comhréireach leis na rioscaí sainiúla agus leis na neamhchosaintí a ghabhann le SIPS. Cuirtear san áireamh i bhforálacha an Rialacháin seo freisin taithí agus torthaí na measúnuithe formhaoirseachta a rinneadh ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 795/2014 (BCE/2014/28) le blianta beaga anuas, chomh maith leis na forbairtí teicneolaíochta agus rialála san Aontas Eorpach le déanaí, lena n-áirítear glacadh Rialachán (AE) 2022/2554 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3).

(14)

Chun go mbeadh éifeachtúlacht agus folláine ag baint le SIPS is gá go mbeadh sé comhlíontach leis na ndlíthe náisiúnta is infheidhme agus go mbeadh sé ag feidhmiú de réir rialacha, nósanna imeachta agus conarthaí soiléire. Tagraíonn comhlíontacht leis an dlí do chórais dlí na dtíortha uile ina bhfuil oibreoir SIPS bunaithe agus/nó ag oibriú agus ina bhfuil rannpháirtithe SIPS bunaithe agus/nó ag oibriú.

(15)

Braitheann éifeachtúlacht agus fóntacht SIPS freisin ar shoiléireacht agus ar oiriúnacht a shocruithe rialachais, nach mór a dhoiciméadú go soiléir. Ba cheart go n-áiritheofaí le socruithe rialachais SIPS go mbainfidh an Bord tairbhe as comhairle ó choiste riosca oibiachtúil agus neamhspleách i ndáil lena fhreagrachtaí a bhaineann le riosca. Thairis sin, chun sláine chomhaltaí an Bhoird agus na Bainistíochta, agus i gcás inarb infheidhme an Bhainistíocht Brainse a áirithiú, ba cheart d’oibreoir SIPS breithniú a dhéanamh ar aon taifead de chuid na gcomhaltaí i leith ciontuithe nó pionóis i leith sáruithe ar an dlí tráchtála is infheidhme, ar an dlí dócmhainneachta, ar an dlí seirbhísí airgeadais, ar an dlí frithsciúrtha airgid agus ar an dlí maidir le frithmhaoiniú sceimhlitheoireachta agus ar sháruithe ar dhualgas gairmiúil chomh maith le calaois.

(16)

Ina theannta sin, is den tábhacht ar fad é go mbeadh creat fónta, éabhlóiditheach ann a bheadh in ann rioscaí dlíthiúla, creidmheasa, leachtachta, oibríochtúla, gnó ghinearálta, cumhdaigh agus infheistíochta, mar aon le rioscaí eile, a bhainistiú go cuimsitheach sa chaoi go ndéanfaí an raon iomlán rioscaí a eascraíonn as SIPS a oibriú nó a bhíonn ina n-ualach ar oibreoir SIPS a shainaithint, a thomhas, a chur faoi fhaireachán agus a bhainistiú. Tá sé sin fíor freisin maidir le fóntacht agus athléimneacht an chreata comhthaobhachta, na rialacha agus na nósanna imeachta mainneachtana rannpháirtithe agus na bpleananna leanúnachais gnó atá i bhfeidhm ag an oibreoir SIPS.

(17)

Chun rioscaí oibríochtúla a bhainistiú go cuimsitheach agus i bhfianaise imscaradh agus úsáid mhéadaitheach modhanna teicneolaíochta in oibriú SIPS, chomh maith leis an mbagairt mhéadaithe ó chibearionsaithe agus ó dhamáiste a d’fhéadfadh cibear-ionsaí rathúil a dhéanamh ar fheidhmiú SIPS, ba cheart d’oibreoir SIPS straitéis agus creat cibear-athléimneachta a bheith i bhfeidhm aige le nósanna imeachta, próisis agus rialuithe leordhóthanacha chun cibear-riosca a bhainistiú go héifeachtach agus chun ardleibhéal cibear-athléimneachta a áirithiú. Ba cheart na ceanglais a bhaineann le straitéis agus creat cibear-athléimneachta den sórt sin a bheith bunaithe ar na hionchais mhaoirseachta cibear-athléimneachta do bhonneagair an mhargaidh airgeadais (4) chun roinnt príomhionchais a dhéanamh ceangailteach ó thaobh dlí d’oibreoirí SIPS. Thairis sin, tá sé fíor-riachtanach go ndéanfaidh oibreoir SIPS tástáil thréimhsiúil ar éifeachtacht rialuithe agus chórais SIPS trí thástáil treáite bunaithe ar bhagairtí a dhéanamh i gcomhréir leis an gCreat Eorpach um Fhoireann Dhearg Eiticiúil bunaithe ar Fhaisnéis faoi Bhagairt (TIBER-EU) (5) (dá ngairtear ‘creat TIBER-EU’ anseo feasta). I gcás inar brainse é oibreoir SIPS, féadfaidh an t-údarás inniúil glacadh le tástáil a dhéanann an t-eintiteas dlítheanach a bhfuil an brainse ina chuid de atá spleách ó thaobh an dlí de, ar féidir a mheas gur cleachtadh í atá inchomparáide le tástáil TIBER-EU, agus lena ngabhtar freisin éifeachtacht rialuithe agus chórais ábhartha an bhrainse.

(18)

Thairis sin, i bhfianaise úsáid mhéadaithe an seachfhoinsithe agus na rioscaí a d’fhéadfadh cleachtais den sórt sin a chruthú maidir le héifeachtúlacht agus sábháilteacht SIPS, ba cheart d’oibreoir SIPS a bheith freagrach i gcónaí as na feidhmeanna, na hoibríochtaí agus/nó na seirbhísí seachfhoinsithe. Thairis sin, ba cheart socruithe conarthacha agus creataí conarthacha a bheith i bhfeidhm aige lena n-áiritheofar go ndéanfaidh oibreoir SIPS measúnú agus maolú leordhóthanach ar aon rioscaí a eascraíonn as seachfhoinsiú sula ndéanfar socrú den sórt sin agus le linn thréimhse an seachfhoinsithe. Thairis sin, i gcás ina ndéantar feidhmeanna criticiúla a sheachfhoinsiú, ba cheart go mbeadh pleananna scoir oibríochtaí agus/nó seirbhísí ann lena n-áirithítear feidhmiú rianúil SIPS i gcás ina scoirfear de shocrú seachfhoinsithe. Ó nádúr, ní lú an riosca a bhaineann le socruithe inghrúpa ná seachfhoinsiú chuig tríú páirtithe. Dá bhrí sin, cé go n-aithnítear na tairbhí a d’fhéadfadh teacht as socruithe inghrúpa, ba cheart feidhm a bheith ag na ceanglais maidir le seachfhoinsiú freisin maidir le socruithe inghrúpa arb ionann iad agus seachfhoinsiú.

(19)

Chun riosca sistéamach a laghdú, tá gá, inter alia, le críochnaitheacht socraíochta agus dá bhrí sin ba cheart do SIPS a dhícheall a dhéanamh ainmniú a bhaint amach faoi Threoir 98/26/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6). Tá socraíocht ionlae nó réad-ama inmholta freisin má bhíonn sí comhoiriúnach le samhail gnó ghinearálta an SIPS agus má bhíonn sí ag teastáil chun cur ar chumas oibreoir agus rannpháirtithe an SIPS a gcuid rioscaí creidmheasa agus leachtacha faoi seach a bhainistiú.

(20)

Le critéir i gcomhair rannpháirtíocht in SIPS cuirtear sábháilteacht agus éifeachtúlacht SIPS agus na margaí ar a bhfónann sé chun cinn gan srian a chur le saorsholáthar na seirbhísí go díréireach, ach na critéir sin bheith oibiachtúil, rioscabhunaithe, agus nochta go poiblí, agus iad a bheith ag ceadú rochtain chothrom, oscailte ar SIPS (faoi réir caighdeáin inghlactha rialála riosca).

(21)

Ba cheart go mbeadh forálacha an Rialacháin seo lena n-éilítear ar oibreoir SIPS sonraí a bhailiú, a phróiseáil agus a tharchur gan dochar do rialacha infheidhme ar bith maidir le cosaint sonraí rannpháirtithe nó custaiméirí.

(22)

Is fearr a shásóidh SIPS riachtanais rannpháirtithe an SIPS agus na margaí ar a bhfónann sé má bhíonn sé éifeachtúil, éifeachtach ar an mórgóir agus spriocanna agus cuspóirí aige atá sainmhínithe go soiléir, intomhaiste, indéanta.

(23)

Tá cumhacht na n-údarás inniúil bearta ceartaitheacha a iarraidh chun neamhchomhlíonadh an Rialacháin seo a leigheas nó a sheachaint feasta, agus cumhacht BCE smachtbhannaí éifeachtacha, comhréireacha, athchomhairleacha a fhorchur i gcás sáruithe ar an Rialachán seo ina n-eilimintí riachtanacha chun prionsabail CPMI-IOSCO a chur chun feidhme go feadh lán an mhéid atá ceadaithe faoin gConradh agus faoi Reacht CEBC. Cé nach féidir bearta ceartaitheacha a fhorchur ach amháin má tharlaíonn sáruithe ar an Rialachán seo, d’fhéadfadh cásanna a bheith ann inarbh fhiú tús a chur leis an nós imeachta chun na bearta sin a fhorchur ar fhorais neamhchomhlíontachta amhrasta, rud a thabharfadh an deis d’oibreoir SIPS éisteacht a fháil agus mínithe a thabhairt sula suitear gur tharla sárú. I gcásanna inar brainse é an t-oibreoir SIPS, ba cheart na bearta ceartaitheacha nó na smachtbhannaí ceartaitheacha a fhorchur ar an mbrainse.

(24)

Maidir le hoibreoir SIPS a shainaithnítear as an nua mar oibreoir SIPS le cinneadh a dhéantar de bhun an Rialacháin seo, níor cheart a cheangal ar an oibreoir sin na ceanglais formhaoirseachta a leagtar amach sa Rialachán seo a chomhlíonadh le linn na tréimhse bliana amháin ón dáta a dtugtar fógra dó faoin gcinneadh sin. Déantar é sin chun am a thabhairt don oibreoir SIPS a shainaithnítear as an nua eolas a chur ar na ceanglais mhaoirseachta sin agus iad a chur chun feidhme,