Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka związane z produktami, usługami i transakcjami

21.3. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) produkty lub usługi świadczone przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów zapewniają wyższy stopień anonimowości;

wolumenu lub wartości transakcji;

• d) produkt umożliwia transakcje między rachunkiem klienta a:
• i. adresami niehostowanymi;
• ii. rachunkami kryptoaktywów lub adresami rozproszonego rejestru zarządzanymi przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów w rozumieniu wytycznej 9.20 lub dostawcę takich usług, który podlega systemowi regulacji i nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu mniej surowemu niż system przewidziany w dyrektywie (UE) 2015/849;
• iii. platformą wymiany kryptowalut na zasadzie peer-to-peer lub innego rodzaju zdecentralizowaną lub rozproszoną aplikacją w zakresie kryptoaktywów, która nie jest kontrolowana przez osobę prawną lub fizyczną ani na którą osoba prawna lub fizyczna nie ma wpływu (często nazywa się to „zdecentralizowanymi finansami” (DeFi));
• iv. platformami, które mają na celu zaciemnienie transakcji i zwiększenie anonimowości, takimi jak platformy usług miksowania;
• v. sprzętem wykorzystywanym do wymiany kryptoaktywów na waluty urzędowe lub odwrotnie (takim jak kryptobankomaty), który obejmuje korzystanie z gotówki lub pieniądza elektronicznego, który korzysta ze zwolnień przewidzianych w art. 12 dyrektywy (UE) 2015/849 lub który nie podlega systemowi regulacji i nadzoru w UE;
• e) produkty obejmujące nowe praktyki biznesowe, w tym nowe kanały dostaw, oraz wykorzystanie technologii, w przypadku których poziom ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu nie może być wiarygodnie oceniony przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów zgodnie z wytyczną 1.7 lit. d) ze względu na brak informacji;
• f) gdy hurtowy dostawca usług w zakresie kryptoaktywów sprawuje słabą kontrolę nad usługą zagnieżdżoną świadczoną przez innego dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów;

analitycznych wskazują na zwiększony poziom ryzyka.

21.4. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

• a) produkty o ograniczonej funkcjonalności takie jak niskie wolumeny lub wartości transakcji ;
• b) produkt umożliwia transakcje między rachunkiem klienta a:
• i. rachunkami kryptoaktywów lub adresami rozproszonego rejestru prowadzonymi w imieniu klienta, będącymi w posiadaniu dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów;
• ii. rachunkiem kryptoaktywów lub adresem rozproszonego rejestru prowadzonym w imieniu klienta, który to rachunek lub adres jest w posiadaniu dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów innego niż dostawca usług w zakresie kryptoaktywów regulowany rozporządzeniem (UE) 2023/1114⁶ , regulowanego poza UE ramami regulacyjnymi równie surowymi co ramy przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1114 i podlegającego ramom regulacji i nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu równie surowym co ramy przewidziane w dyrektywie (UE) 2015/849;
• iii. rachunkiem bankowym prowadzonym w imieniu klienta w instytucji kredytowej, która podlega ramom regulacji i nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu określonym w dyrektywie (UE) 2015/849 lub innym ramom prawnym poza UE równie surowym co ramy przewidziane w dyrektywie (UE) 2015/849; lub
• c) charakter i zakres kanałów lub systemów płatności wykorzystywanych przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów jest ograniczony do systemów o obiegu zamkniętym lub systemów mających na celu ułatwienie mikropłatności lub płatności między instytucjami rządowymi a osobami;
• d) produkt jest dostępny tylko dla ograniczonej i zdefiniowanej grupy klientów takiej jak pracownicy przedsiębiorstwa, które wyemitowało kryptoaktywo.

Czynniki ryzyka związane z klientami

21.5. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) w odniesieniu do charakteru klienta w szczególności:
• i. organizacja nienastawiona na zysk, która w oparciu o wiarygodne i niezależne źródła została powiązana z ekstremizmem, propagandą ekstremistyczną lub sympatiami i działaniami terrorystycznymi, lub była zaangażowana w wykroczenia lub działalność przestępczą, w tym w sprawy związane z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, lub korupcją;
• ii. przedsiębiorstwo, które jest bankiem fikcyjnym w rozumieniu art. 3 pkt 17 dyrektywy (UE) 2015/849 lub innym rodzajem przedsiębiorstwa fasadowego;
• iii. przedsiębiorstwo, które zostało niedawno utworzone i przetwarza duże wolumeny transakcji;
• iv. zarejestrowane zgodnie z prawem przedsiębiorstwo, które przetwarza duże wolumeny transakcji po okresie braku aktywności od czasu jego utworzenia;
• v. przedsiębiorstwo pozostające w stosunkach gospodarczych z innym przedsiębiorstwem lub innymi przedsiębiorstwami w ramach grupy w rozumieniu art. 3 pkt 15 dyrektywy (UE) 2015/849, które dostarcza produkty i usługi związane z kryptoaktywami;
• vi. przedsiębiorstwo lub osoba używająca adresu IP związanego z ciemną siecią (ang. darknet ) lub oprogramowaniem, które umożliwia anonimową komunikację, w tym zaszyfrowane wiadomości e - mail, anonimowe lub tymczasowe usługi poczty elektronicznej i VPN;
• vii. osoba podatna na zagrożenia, co oznacza osobę, która prawdopodobnie nie będzie typowym klientem dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, lub osobę, która wykazuje bardzo niewielką wiedzę i zrozumienie w zakresie kryptoaktywów lub związanej z nimi technologii, co może być potwierdzone wynikami testu adekwatności/wiedzy lub w drodze innych kontaktów z klientem, a która mimo to decyduje się na częste transakcje lub transakcje
• o wysokiej wartości, co może zwiększać ryzyko wykorzystania klienta w charakterze słupa;
• b) w odniesieniu do zachowania klienta sytuacje, w których klient:
• i. próbuje otworzyć wiele rachunków kryptoaktywów u dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów bez wyraźnego ekonomicznego uzasadnienia ani celu biznesowego;
• ii. lub beneficjent rzeczywisty klienta nie jest w stanie lub nie chce dostarczyć niezbędnych informacji dotyczących należytej staranności wobec klienta na żądanie dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, bez żadnego uzasadnionego powodu, poprzez:
• a) celowe unikanie bezpośredniego kontaktu z dostawcą usług w zakresie

• b) próby ukrycia beneficjenta rzeczywistego środków finansowych poprzez

• c) milczenie lub próby wprowadzenia dostawcy usług w zakresie

• iii. korzysta z adresu IP lub urządzenia mobilnego, które są powiązane z wieloma klientami, bez ekonomicznego wyraźnego uzasadnienia, lub o których wiadomo, że są powiązane z potencjalnie nielegalną lub przestępczą działalnością; lub dostęp do rachunku kryptoaktywów klienta jest uzyskiwany z wielu adresów IP bez wyraźnego powiązania z klientem;
• iv. dostarcza informacji, które są niespójne, w tym w przypadku gdy adres IP klienta jest niezgodny z innymi informacjami na temat klienta, takimi jak informacje, które muszą towarzyszyć transferowi zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) 2023/1113, lub miejsce zwykłego pobytu, rejestracji lub działalności gospodarczej klienta (zarówno w chwili nawiązania stosunków gospodarczych, jak i w chwili transakcji), informacje o źródłach środków finansowych lub źródle kryptoaktywów są niespójne z innymi informacjami dotyczącymi należytej staranności wobec klienta lub z ogólnym profilem klienta;
• v. korzysta z adresu, lokalizacji lub adresu IP powiązanych z rachunkami kryptoaktywów zarejestrowanymi dla różnych użytkowników w ramach jednego dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów lub u wielu dostawców takich usług;
• vi. często zmienia swoje dane osobowe lub instrumenty płatnicze bez oczywistego powodu;
• vii. często otrzymuje lub przekazuje z adresów niehostowanych kwoty kryptoaktywów tuż poniżej progu 1 000 EUR – określonego w art. 14 ust. 5 i art. 16 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2023/1113 – którego przekroczenie wymaga weryfikacji beneficjenta lub inicjatora;
• viii. wskazuje, że celem jest inwestycja w pierwszą ofertę publiczną tokenów lub w kryptoaktywo lub produkt, które oferują nieproporcjonalnie wysoki zwrot i znajdują się w jurysdykcji wysokiego ryzyka lub są powiązane z wysokimi wskaźnikami oszustwa lub które nie są poparte dokumentem informacyjnym wymaganym zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2023/1114⁷ ;
• ix. przejawia zachowania lub stosuje schematy transakcji, które nie są zgodne z tym, czego można oczekiwać po danym rodzaju klienta lub kategorii ryzyka, do której on należy, lub są nieoczekiwane w świetle informacji, które klient przekazał dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów w chwili nawiązania lub w trakcie trwania stosunków gospodarczych. Takie okoliczności obejmują sytuacje, w których klient:
• a) nieoczekiwanie i bez oczywistego powodu znacznie zwiększa wolumen

• b) zawiera transakcje z nietypowo wysoką częstotliwością i nietypowo

• c) zwiększa limit transakcji w stopniu, który nie jest współmierny do

• x. przejawia zachowania i stosuje schematy, które są nietypowe, ponieważ wiążą się z niewyjaśnionymi transferami do/z adresów rozproszonego rejestru lub rachunków kryptoaktywów w wielu jurysdykcjach bez wyraźnego celu biznesowego lub celu zgodnego z prawem;
• xi. podczas wymiany kryptoaktywów na waluty urzędowe i odwrotnie klient:
• a) korzysta z wielu rachunków bankowych lub płatniczych, kart kredytowych

• b) korzysta z konta bankowego lub płatniczego, karty kredytowej w imieniu

• c) korzysta z rachunku bankowego lub płatniczego znajdującego się

• d) korzysta z usług wielu dostawców usług płatniczych;
• e) wielokrotnie wnioskuje o wymianę kryptoaktywów na gotówkę lub

• g) wykorzystuje kryptobankomaty w różnych lokalizacjach do wielokrotnego

• h) wycofuje kryptoaktywa od dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów na

• xii. inwestuje lub wymienia kryptoaktywa, które pożyczył za pośrednictwem platformy pożyczek społecznościowych lub innej platformy pożyczkowej, która nie jest objęta zakresem stosowania rozporządzenia (UE) 2023/1114 lub innych odpowiednich ram regulacyjnych w UE lub poza nią i która jest w szczególności zdecentralizowaną lub rozproszoną aplikacją bez żadnej osoby prawnej lub fizycznej sprawującej nad nią kontrolę lub wpływającej na nią;
• xiii. otrzymuje lub wysyła bezpośrednio lub pośrednio kryptoaktywa, które są związane z ciemną siecią (ang. darknet ) lub które są wynikiem nielegalnej działalności;
• xiv. inwestuje lub wymienia kryptoaktywa, które same w sobie oferują wyższy stopień anonimowości, lub klient otrzymuje kryptoaktywa, które poddano działaniom zwiększającym anonimowość, w szczególności procesom zaciemniającym transakcję w technologii rejestru lub wykazującym inne cechy podobne do tych wymienionych w lit. a) wytycznej 21.5;
• xv. wielokrotnie otrzymuje kryptoaktywa z poniższych instrumentów lub wysyła kryptoaktywa na nie:
• a) rachunek kryptoaktywów przy pomocy pośredniczącego dostawcy usług

• b) wiele adresów niehostowanych lub wiele rachunków kryptoaktywów

• d) adresy niehostowane na platformach zdecentralizowanych

• e) rachunek kryptoaktywów wkrótce po nawiązaniu relacji przez dostawcę

• g) rachunek kryptoaktywów poprzez podział transakcji na wiele transakcji,

• xvi. klient wydaje się wykorzystywać usterki lub awarie technologiczne na swoją korzyść;
• xvii. klient wyjaśnia, że kryptoaktywa przekazane dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów uzyskano jako nagrody za wydobywanie kryptowalut lub staking , ale nagrody te nie wydają się proporcjonalne do kryptoaktywów wygenerowanych w wyniku takich działań.

21.6. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

• a) podczas poprzednich transakcji na kryptoaktywach klient spełnił wymogi dotyczące informacji przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1113 i szczegółowo określone w sekcji 4 wytycznych EUNB dotyczących reguły travel rule⁸ oraz przedstawił informacje umożliwiające identyfikację klienta lub możliwość sprawdzenia go w przypadku wątpliwości lub podejrzeń;
• b) poprzednie transakcje klienta na kryptoaktywach nie budziły podejrzeń ani obaw, a wybrany produkt lub wybrana usługa są zgodne z profilem ryzyka klienta;
• c) klient wnioskuje o wymianę na walutę urzędową/z waluty urzędowej, a źródłem albo miejscem przeznaczenia środków finansowych jest własny rachunek bankowy klienta w instytucji kredytowej w jurysdykcji uznanej przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów za jurysdykcję niskiego ryzyka;
• d) klient wnioskuje o wymianę, a źródłem albo miejscem przeznaczenia kryptoaktywów jest własny rachunek kryptoaktywów klienta lub adres rozproszonego rejestru, który jest prowadzony przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów regulowanego rozporządzeniem (UE) 2023/1114 albo przez dostawcę takich usług, innego niż dostawca usług w zakresie kryptoaktywów regulowanego i nadzorowanego poza UE na podstawie ram regulacyjnych równie surowych co ramy przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1114 oraz podlegającego wymogom w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu równie surowym co wymogi przewidziane w dyrektywie (UE) 2015/849, który to dostawca został umieszczony na białej liście lub w inny spo sób uznany przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów za dostawcę obarczonego niskim ryzykiem;
• e) klient wnioskuje o wymianę, a źródło albo miejsce przeznaczenia kryptoaktywów odnosi się do płatności o niskiej wartości za towary i usługi dokonywanych na rachunek kryptoaktywów lub adres rozproszonego rejestru lub z takiego rachunku lub adresu, na temat których to rachunków lub adresów nie są dostępne żadne niekorzystne informacje;
• f) transfery dokonywane przez klienta między dwoma dostawcami usług w zakresie kryptoaktywów lub między dostawcą usług w zakresie kryptoaktywów a dostawcą takich usług, innym niż dostawca usług w zakresie kryptoaktywów, który podlega regulacji i nadzorowi w UE albo w inny sposób podlega ramom regulacyjnym równie surowym co ramy przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1114 i który

terroryzmu równie surowym co wymogi przewidziane w dyrek tywie (UE) 2015/849.

Krajowe lub geograficzne czynniki ryzyka

21.7. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) środki finansowe klienta, które są wymieniane na kryptoaktywa, pochodzą ze stosunków osobistych lub gospodarczych z jurysdykcjami powiązanymi z wyższym ryzykiem prania pieniędzy i finansowania terroryzmu;
• b) rachunek kryptoaktywów lub adres rozproszonego rejestru pochodzenia lub beneficjenta są skojarzone z jurysdykcją powiązaną z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu lub z jurysdykcjami/regionami znanymi z finansowania lub wspierania działalności terrorystycznej lub znanymi z działalności grup popełniających przestępstwa terrorystyczne oraz jurysdykcjami podlegającymi sankcjom finansowym, embargom lub środkom, które są związane z terroryzmem, finansowaniem terroryzmu lub proliferacją;
• c) klient lub beneficjent rzeczywisty klienta jest rezydentem jurysdykcji powiązanej z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu lub ma siedzibę, prowadzi działalność lub utrzymuje stosunki osobiste lub gospodarcze w takiej jurysdykcji;
• d) stosunki gospodarcze są nawiązane za pośrednictwem dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów lub kryptobankomatu, który to dostawca lub kryptobankomat znajduje się w regionie lub jurysdykcji powiązanych z wysokim poziomem ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;
• e) klient uczestniczy w operacjach wydobywania kryptoaktywów, bezpośrednio lub pośrednio poprzez stosunki z osobami trzecimi, które to operacje mają miejsce w jurysdykcji wysokiego ryzyka określonej przez Komisję Europejską zgodnie z art. 9 dyrektywy (UE) 2015/849 lub w jurysdykcji podlegającej środkom ograniczającym lub ukierunkowanym sankcjom finansowym.

21.8. Czynnik, który może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

prowadzonego przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów lub innego dostawcę takich usług w jurysdykcji powiązanej z niskimi poziomami ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu lub jest wysyłany na taki rachunek lub taki adres.

Czynniki ryzyka związane z siecią dystrybucji

21.9. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) stosunki gospodarcze są nawiązywane przy użyciu rozwiązań w zakresie zdalnego nawiązywania relacji z klientami, które to rozwiązania nie są zgodne z wytycznymi EUNB dotyczącymi zdalnego nawiązywania relacji z klientami⁹ ;
• b) instrument finansowania nie podlega ograniczeniom, na przykład w przypadku gotówki, czeków lub produktów pieniądza elektronicznego, które są objęte zwolnieniem zgodnie z art. 12 dyrektywy (UE) 2015/849;
• c) stosunki gospodarcze między dostawcą usług w zakresie kryptoaktywów a klientem są nawiązywane przy pomocy pośredniczącego dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów określonego w wytycznej 9.20 powyżej;
• d) identyfikację i weryfikację klienta przeprowadza dostawca usług w zakresie kryptoaktywów znajdujący się w jurysdykcji wysokiego ryzyka na podstawie umowy outsourcingu zgodnie z art. 29 dyrektywy (UE) 2015/849;
• e) nowe sieci dystrybucji lub nowe technologie wykorzystywane do dystrybucji kryptoaktywów, które to sieci lub technologie nie zostały jeszcze w pełni przetestowane lub wiążą się z wyższym poziomem ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu;
• f) stosunki gospodarcze są nawiązywane za pomocą kryptobankomatów, co zwiększa ryzyko ze względu na wykorzystanie gotówki.

21.10. Czynnik, który może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

• a) dostawca usług w zakresie kryptoaktywów polega na środkach należytej staranności wobec klienta stosowanych przez osobę trzecią zgodnie z art. 26 dyrektywy (UE) 2015/849, a ta osoba trzecia znajduje się w UE.

⁶ Rozporządzenie (UE) 2023/1114 w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektyw 2013/36/UE i (UE) 2019/1937.

⁷ Rozporządzenie (UE) 2023/1114 w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektyw 2013/36/UE i (UE) 2019/1937.

⁸ Wytyczne na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/1113 dotyczące zapobiegania nadużyciom środków finansowych i niektórym transferom kryptoaktywów do celów prania pieniędzy i finansowania terroryzmu [... proszę wstawić w tym miejscu numer tych wytycznych po ich przyjęciu, obecnie będące przedmiotem konsultacji (EBA/CP/2023/35)] („wytyczne dotyczące reguły travel rule ”).

⁹ Wytyczne EUNB dotyczące wykorzystania rozwiązań w zakresie zdalnego nawiązywania relacji z klientami na podstawie art. 13 ust. 1 dyrektywy (UE) 2015/849 (EBA/GL/2022/15).

1. Przegląd

1.1 Odwołania

1.2 Zidentyfikowane wymagania

1.3 Powiązane normy

2. Zidentyfikowane wymagania

3. Powiązane normy

• EBA -

  EN: Guidelines and other publications of the European Banking Authority (EBA), https://www.eba.europa.eu/. © European Banking Authority. Reproduction is authorised provided the source is acknowledged (EBA legal notice). Divided into sections and converted into the GRCA format, the wording unchanged. Only the versions published by the EBA are authoritative.

  DE: Leitlinien und weitere Veröffentlichungen der Europäischen Bankenaufsichtsbehörde (EBA), https://www.eba.europa.eu/. © European Banking Authority. Wiedergabe mit Quellenangabe gestattet (Rechtlicher Hinweis der EBA). In Abschnitte aufgeteilt und in das GRCA-Format umgewandelt, der Wortlaut unverändert. Maßgeblich sind allein die von der EBA veröffentlichten Fassungen.