Dyrektywa 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko

Dyrektywa 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

z dnia 27 czerwca 2001 r.

w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji [1],

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów [3],

stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [4], w świetle jednolitego tekstu zatwierdzonego przez Komitet Pojednawczy w dniu 21 marca 2001 r.,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Artykuł 174 Traktatu stanowi, że polityka wspólnotowa w dziedzinie środowiska ma przyczyniać się, między innymi, do zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska, ochrony zdrowia ludzkiego oraz ostrożnego i racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz że ma być oparta na zasadzie ostrożności. Artykuł 6 Traktatu stanowi, że wymogi ochrony środowiska mają być brane pod uwagę przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Wspólnoty, w szczególności w celu wspierania stałego rozwoju.

(2) Piąty Program Działań: W kierunku trwałego rozwoju – Wspólnotowy program polityki i działań w dziedzinie środowiska i stałego rozwoju [5], uzupełniony decyzją Rady 2179/98/WE [6] w sprawie jego przeglądu, potwierdza znaczenie oceny potencjalnego wpływu planów i programów na środowisko.

(3) Konwencja o różnorodności biologicznej wymaga, aby Strony brały pod uwagę, zależnie od możliwości i odpowiednio, ochronę i zrównoważone wykorzystywanie różnorodności biologicznej do stosownych sektorowych lub międzysektorowych planów i programów.

(4) Ocena wpływu na środowisko jest ważnym narzędziem służącym do uwzględnienia aspektów środowiskowych w procesie przygotowania i przyjmowania niektórych planów i programów, które potencjalnie mogą powodować znaczący wpływ na środowisko w Państwach Członkowskich, ponieważ zapewnia, że taki wpływ planów i programów jest brany pod uwagę w czasie przygotowania tych dokumentów i przed ich przyjęciem.

(5) Przyjęcie procedur w zakresie postępowania w sprawie oceny wpływu na środowisko na poziomie planowania i programowania powinno przynieść korzyści przedsięwzięciom, zapewniając bardziej spójne ramy działania poprzez włączenie odpowiednich informacji dotyczących środowiska do procesu podejmowania decyzji. Włączenie szerszego zestawu czynników do procesu podejmowania decyzji powinno przyczynić się do bardziej trwałych i skutecznych rozwiązań.

(6) Różne systemy oceny wpływu na środowisko, funkcjonujące w Państwach Członkowskich, powinny zawierać zestaw wspólnych wymogów proceduralnych, niezbędnych do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony środowiska.

(7) Konwencja Europejskiej Komisji Gospodarczej Narodów Zjednoczonych o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym z dnia 25 lutego 1991 r., która ma zastosowanie zarówno do Państw Członkowskich, jak i innych państw, zachęca strony Konwencji do stosowania jej zasad również w odniesieniu do planów i programów; na drugim posiedzeniu Stron Konwencji w Sofii w dniach 26 i 27 lutego 2001 r. podjęto decyzję o przygotowaniu prawnie wiążącego Protokołu w sprawie strategicznej oceny środowiska, który będzie uzupełniać istniejące przepisy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, z myślą o jego możliwym przyjęciu przy okazji piątej ministerialnej konferencji "Środowisko dla Europy" na nadzwyczajnym posiedzeniu Stron Konwencji, planowanym na maj 2003 r. w Kijowie na Ukrainie. Funkcjonujące we Wspólnocie systemy oceny wpływu planów i programów na środowisko powinny zapewniać odpowiednie konsultacje transgraniczne, w przypadku gdy realizacja planu lub programu przygotowywanego w jednym Państwie Członkowskim potencjalnie może powodować znaczący wpływ na środowisko innego Państwa Członkowskiego. Informacja o planach i programach o znaczącym wpływie na środowisko innych państw powinna być przesyłana na zasadzie wzajemności i równorzędności, w granicach stosownych ram prawnych, między Państwami Członkowskimi a tymi innymi państwami.

(8) Dlatego też wymagane jest działanie na poziomie wspólnotowym w celu opracowania minimalnych ram oceny wpływu na środowisko, które ustalą szerokie zasady systemu oceny wpływu na środowisko i pozostawią w gestii Państw Członkowskich rozwiązania szczegółowe, przy uwzględnieniu zasady pomocniczości. Działania wspólnotowe nie powinny wychodzić poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów ustalonych w Traktacie.

(9) Niniejsza dyrektywa ma charakter proceduralny i jej wymogi powinny być albo brane pod uwagę w istniejących procedurach w Państwach Członkowskich, albo włączone do specjalnie ustanowionych procedur. W celu uniknięcia powielania oceny Państwa Członkowskie powinny uwzględnić, tam gdzie to stosowne, fakt, że oceny będą prowadzone na różnych szczeblach hierarchii planów i programów.

(10) Wszystkie plany i programy, przygotowywane dla szeregu sektorów i ustalające ramy dla przyszłego zezwolenia na inwestycję, dotyczącego projektów wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko [7], oraz wszystkie plany i programy uznane za wymagające oceny zgodnie z dyrektywą Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej flory i fauny [8] mogą potencjalnie powodować znaczący wpływ na środowisko i powinny z reguły być poddawane systematycznej ocenie wpływu na środowisko. W przypadku gdy dokumenty te określają wykorzystywanie małych obszarów na poziomie lokalnym lub stanowią niewielkie modyfikacje powyższych planów i programów, powinny być oceniane tylko wtedy, gdy Państwa Członkowskie stwierdzają, że mogą one powodować potencjalnie znaczący wpływ na środowisko.

(11) Inne plany i programy, które ustalają ramy dla przyszłego zezwolenia na inwestycję, dotyczącego projektów, mogą nie powodować znaczącego wpływu na środowisko we wszystkich przypadkach i powinny być oceniane tylko wtedy, gdy Państwa Członkowskie stwierdzają, że mogą one potencjalnie powodować tego rodzaju wpływ.

(12) W przypadku gdy Państwa Członkowskie dokonują tego rodzaju ustaleń, powinny brać pod uwagę odpowiednie kryteria wymienione w niniejszej dyrektywie.

(13) Niektóre plany i programy nie podlegają przepisom niniejszej dyrektywy z powodu swoich szczególnych właściwości.

(14) W przypadku gdy ocena wymagana jest na mocy niniejszej dyrektywy, powinno zostać przygotowane sprawozdanie dotyczące środowiska, zawierające odnośne informacje, wymienione w niniejszej dyrektywie, identyfikujące, opisujące i szacujące potencjalnie znaczący wpływ na środowisko, wynikający z realizacji planu lub programu, oraz rozsądne rozwiązania alternatywne, uwzględniające cele i geograficzny zasięg planu lub programu; Państwa Członkowskie powinny powiadamiać Komisję o wszystkich środkach podejmowanych w celu zapewnienia jakości sprawozdań dotyczących środowiska.

(15) W celu przyczynienia się do bardziej przejrzystego podejmowania decyzji oraz w celu zapewnienia, że informacje przedstawione do oceny są wyczerpujące i wiarygodne, konieczne jest zapewnienie, że w trakcie oceny planów i programów przeprowadzone zostają konsultacje z organami odpowiedzialnymi za sprawy ochrony środowiska oraz ze społeczeństwem i że zostają ustalone odpowiednie ramy czasowe, pozostawiające wystarczającą ilość czasu na konsultacje, w tym na wyrażenie opinii.

(16) W przypadku gdy realizacja planów i programów przygotowanych w jednym Państwie Członkowskim potencjalnie może powodować znaczący wpływ na środowisko innych Państw Członkowskich, należy stworzyć warunki, aby Państwa Członkowskie, których to dotyczy, mogły brać udział w konsultacjach i aby właściwe organy i społeczeństwo były poinformowane oraz miały możliwość wyrażenia opinii.

(17) Sprawozdanie dotyczące środowiska i opinie wyrażone przez odpowiednie organy i społeczeństwo, jak również wyniki ewentualnych konsultacji transgranicznych, powinny być uwzględnione podczas przygotowania planu lub programu i przed jego przyjęciem lub poddaniem procedurze ustawodawczej.

(18) Państwa Członkowskie powinny zapewnić, że gdy plan i program zostaje przyjęty, właściwe organy i społeczeństwo zostają o tym poinformowane, a odpowiednie informacje są im udostępnione.

(19) W przypadku gdy obowiązek prowadzenia postępowania w sprawie prowadzenia oceny wpływu na środowisko wynika jednocześnie z niniejszej dyrektywy i innego prawodawstwa wspólnotowego, jak na przykład dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa [9], dyrektywy 92/43/EWG, lub dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej [10], dla uniknięcia powielania oceny Państwa Członkowskie mogą zapewnić skoordynowane lub wspólne procedury spełniające wymagania odpowiedniego prawodawstwa wspólnotowego.

(20) Pierwsze sprawozdanie dotyczące stosowania i skuteczności niniejszej dyrektywy powinno być sporządzone przez Komisję w ciągu pięciu lat po jej wejściu w życie, a następnie co siedem lat. Mając na uwadze dalsze uwzględnianie wymogów ochrony środowiska i nabytego doświadczenia, pierwszemu sprawozdaniu powinny, stosownie do potrzeb, towarzyszyć wnioski w sprawie dokonania zmian w niniejszej dyrektywie, w szczególności w odniesieniu do możliwości rozszerzenia jej zakresu na inne dziedziny/sektory i inne rodzaje planów i programów,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

Cele

Celem niniejszej dyrektywy jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska i przyczynienie się do uwzględniania aspektów środowiskowych w przygotowaniu i przyjmowaniu planów i programów w celu wspierania stałego rozwoju, poprzez zapewnienie, że zgodnie z niniejszą dyrektywą dokonywana jest ocena wpływu na środowisko niektórych planów i programów, które potencjalnie mogą powodować znaczący wpływ na środowisko.

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszej dyrektywy:

a) "plany i programy" oznaczają plany i programy, w tym współfinansowane przez Wspólnotę Europejską, jak również wszelkie ich modyfikacje:

- przygotowywane lub przyjmowane przez organ na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym lub przygotowywane przez organ do przyjęcia za pośrednictwem procedury ustawodawczej przez parlament lub rząd, i

- wymagane przez przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne;

b) "ocena wpływu na środowisko" oznacza przygotowanie sprawozdania dotyczącego środowiska, przeprowadzenie konsultacji, uwzględnienie sprawozdania dotyczącego środowiska i wyników konsultacji przy podejmowaniu decyzji i dostarczenie informacji na temat decyzji zgodnie z art. 4–9;

c) "sprawozdanie dotyczące środowiska" oznacza część dokumentacji planu lub programu, zawierającą informacje wymagane w art. 5 i w załączniku I;

d) "społeczeństwo" oznacza jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych oraz, zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową, ich stowarzyszenia, organizacje lub grupy.

Artykuł 8

Podejmowanie decyzji

Sprawozdanie dotyczące środowiska przygotowane zgodnie z art. 5, opinie wyrażone zgodnie z art. 6 oraz wyniki konsultacji transgranicznych podjętych zgodnie z art. 7 uwzględnia się w czasie przygotowania planu lub programu oraz przed jego przyjęciem lub poddaniem procedurze ustawodawczej.

Artykuł 14

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.

Artykuł 15

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.

ZAŁĄCZNIK I

Informacje określone w art. 5 ust. 1

Informacje, które mają być dostarczone na mocy art. 5 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2 i 3, są następujące:

a) opis zawartości, główne cele planu lub programu oraz powiązanie z innymi odnośnymi planami i programami;

b) istotne aspekty istniejącego stanu środowiska i potencjalne ich zmiany w przypadku braku realizacji planu lub programu;

c) stan środowiska na obszarach objętych potencjalnym znaczącym zagrożeniem;

d) istniejące problemy dotyczące środowiska istotne z punktu widzenia planu lub programu, w szczególności problemy odnoszące się do obszarów o specjalnym znaczeniu dla środowiska, takich jak obszary wyznaczone zgodnie z dyrektywą 79/409/EWG i 92/43/EWG;

e) cele ochrony środowiska, ustanowione na poziomie międzynarodowym, wspólnotowym lub Państwa Członkowskiego, istotne z punktu widzenia planu lub programu, oraz sposób, w jaki te cele i inne aspekty środowiskowe zostały uwzględnione w trakcie jego przygotowywania;

f) potencjalny znaczący wpływ [1] na środowisko, w tym w odniesieniu do kwestii różnorodności biologicznej, populacji, zdrowia ludzkiego, fauny, flory, powierzchni ziemi, wody, powietrza, czynników klimatycznych, dóbr materialnych, dziedzictwa kulturowego obejmującego dziedzictwo architektoniczne i archeologiczne, krajobrazu oraz wzajemne powiązania między powyższymi czynnikami;

g) przewidywane środki w celu zapobiegania, redukcji i w jak największym stopniu kompensacji ewentualnych znaczących niepożądanego wpływu na środowisko wynikającego z realizacji planu lub programu;

h) opis uzasadnienia wyboru przyjętych rozwiązań alternatywnych oraz opis sposobu, w jaki ocena była podjęta, w tym także wskazanie trudności (takich jak niedostatki techniki lub brak know-how) napotkane podczas zestawiania wymaganych informacji;

i) opis przewidywanych środków w zakresie monitoringu, zgodnie z art. 10;

j) nietechniczne podsumowanie informacji przekazanych zgodnie z powyższymi pozycjami.

[1] Wpływ ten powinien obejmować wpływ wtórny, skumulowany, synergistyczny, krótko-, średnio- i długoterminowy, stały i tymczasowy, pozytywny i negatywny.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

Kryteria określające potencjalne znaczenie wpływu określonego w art. 3 ust. 5

1. Charakterystyka planów i programów, z uwzględnieniem w szczególności:

- stopnia, w jakim plan lub program ustala ramy dla projektów i innych działań albo w zakresie warunków dotyczących lokalizacji, rodzaju, wielkości i funkcjonowania, albo przez alokację zasobów,

- stopnia, w jakim plan lub program wpływa na inne plany i programy, w tym plany i programy w hierarchii,

- przydatności planu lub programu dla uwzględnieniu aspektów środowiskowych, w szczególności w celu wspierania stałego rozwoju,

- problemów dotyczących środowiska, mających związek z planem lub programem,

- przydatności planu lub programu dla wdrażania prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego środowiska (np. plany i programy związane z zarządzaniem odpadami lub ochroną wód).

2. Charakterystyka wpływu oraz obszaru potencjalnie zagrożonego, z uwzględnieniem w szczególności:

- prawdopodobieństwa, czasu trwania, częstotliwości i odwracalności wpływu,

- skumulowanego charakteru wpływu,

- transgranicznego charakteru wpływu,

- zagrożenia dla zdrowia ludzkiego lub dla środowiska (np. w wyniku awarii),

- rozmiarów i przestrzennego zasięgu wpływu (obszar geograficzny i wielkość populacji prawdopodobnie zagrożonej),

- wartości i wrażliwości obszaru potencjalnie zagrożonego, z tytułu:

- szczególnych właściwości naturalnych lub dziedzictwa kulturowego,

- przekroczonych standardów jakości środowiska lub wartości dopuszczalnych,

- intensywnego użytkowania gruntów,

- wpływ na obszar lub krajobrazy posiadające uznany krajowy, wspólnotowy lub międzynarodowy status ochronny.

--------------------------------------------------