6.4. Measúnú ar riosca oibriúcháin

Agus an creat bainistíochta riosca oibríochtúil á mheas, ba cheart d'údaráis inniúla, i measc nithe eile, measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh na hinstitiúide leis na gníomhartha dlí a fhoilsítear ar leithligh ar shuíomh gréasáin an ÚBE, mar a dtagraítear dó i mír 12.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar riosca oibriúcháin ar fud línte gnó agus oibríochtaí uile na hinstitiúide, agus torthaí ón measúnú ar shocruithe rialachais inmheánaigh agus rialuithe uile-institiúide mar a shonraítear i dTeideal 5 á gcur san áireamh. Agus an measúnú seo á dhéanamh acu, ba cheart d'údaráis inniúla conas a d'fhéadfadh riosca oibríochtúil teacht chun cinn a chinneadh , agus tacar sonraí caillteanais na hinstitiúide agus na tionchair fhéideartha ó rioscaí gaolmhara eile (e.g. riosca oibríochtúil a bhaineann le creidmheas teorann agus riosca oibríochtúil a bhaineann leis an margadh) á gcur san áireamh freisin.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar ábharthacht an riosca oibriúcháin a eascraíonn ó sholáthraithe seirbhíse tríú páirtí, lena n-áirítear an comhchruinniú (ag an eintiteas agus, más ábhartha, ag leibhéal an ghrúpa) ar sheirbhís amháin nó níos mó a sholáthraíonn soláthraí seirbhíse tríú páirtí aonair (go díreach nó go hindíreach trí shlabhraí fochonraitheoireachta) nó líon teoranta de sholáthraithe tríú páirtí a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha na hinstitiúide, agus cibé an bhféadfadh nó nach bhféadfadh siad seo cur isteach ar athléimneacht oibríochtúil, ar fheidhmíocht agus ar bhainistíocht riosca na hinstitiúide. Agus an measúnú seo á dhéanamh acu, ba cheart d’údaráis inniúla a mhéid a bhíonn institiúidí eile ag brath ar na soláthraithe seirbhíse tríú páirtí céanna a chur san áireamh, sa chás go bhfuil faisnéis den sórt sin ar fáil dóibh.

Agus measúnú á dhéanamh ar riosca oibriúcháin, ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar riosca TFC, de bhun DORA, agus ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige ar fheidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha na hinstitiúide, lena n-áirítear aon tionchar airgeadais, clú, rialála agus straitéiseach a d’fhéadfadh a bheith ann don institiúid.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil cur chuige leordhóthanach athléimneachta oibríochtúla ag an institiúid chun bheith in ann suaitheadh a sheasamh, oiriúnú dó agus teacht chucu féin nuair a thagann siad chun cinn agus cibé acu atá nó nach bhfuil sé sin ailínithe go leordhóthanach agus go comhsheasmhach leis an gcreat bainistíochta riosca, leis na pleananna leanúnachais gnó agus leis an mbainistíocht tríú páirtí atá ann cheana.

Agus measúnú á dhéanamh ar riosca oibriúcháin, ba cheart d’údaráis inniúla a mheas, más infheidhme, cibé an ndéanann nó nach ndéanann beartais agus nósanna imeachta na hinstitiúide na rioscaí oibriúcháin a eascraíonn as gníomhaíochtaí cripteashócmhainní agus as a dteicneolaíocht tacaíochta a shainaithint, a mheas agus a bhainistiú go hiomchuí.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar riosca do chlú i gcomhpháirt le riosca oibriúcháin toisc go bhfuil sé nasctha go bunúsach le teagmhais riosca oibriúcháin. Mar sin féin, níor cheart toradh an mheasúnaithe ar riosca do chlú a léiriú i scóráil an riosca oibriúcháin ach, i gcás inarbh ábhartha, ba cheart é a chur san áireamh mar chuid den BMA agus/nó den mheasúnú riosca leachtachta, toisc gur féidir lena phríomhiarmhairtí cur isteach ar an muinín atá ag infheisteoirí, taisceoirí nó rannpháirtithe margadh idirbhainc san institiúid.

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar thionchar rioscaí ESG ar na rioscaí bunúsacha oibriúcháin agus ar na rioscaí do chlú chomh maith le leordhóthanacht an riosca oibriúcháin agus na rialuithe riosca do chlú a bhaineann le rioscaí ESG, agus tosaíocht á tabhairt do rioscaí fisiceacha agus aistrithe comhshaoil. Go háirithe, ba cheart d’údaráis inniúla rioscaí comhshaoil agus rioscaí glas-snasaithe a mheas agus measúnú á dhéanamh acu ar riosca dlíthiúil agus ar riosca do chlú.

6.4.2. Measúnú ar riosca bunúsach oibriúcháin

Ba cheart d'údaráis inniúla tuiscint chuimsitheach a fhorbairt ar neamhchosaintí bunúsacha riosca oibriúcháin na hinstitiúide agus measúnú a dhéanamh ar an tábhacht a bhaineann le tionchar stuamachta an riosca seo don institiúid, chomh maith leis an tionchar ar a cumas feidhmeanna ríthábhachtacha nó tábhachtacha a sholáthar le linn cur isteach.

Chun tacú leis an measúnú seo, ba cheart d'údaráis inniúla an ceanglas maidir le cistí dílse don riosca oibriúcháin a mheas i gcomparáid leis an riachtanas iomlán maidir le cistí dílse, agus i gcás inarb ábhartha, an caipiteal inmheánach a leithdháil an institiúid don riosca oibriúcháin i gcomparáid le méid iomlán an chaipitil inmheánaigh. Ina theannta sin, ba cheart d'údaráis inniúla leas a bhaint as an eolas a fhaightear ó mheasúnú ar ghnéithe eile SREP (go háirithe ó Theideal 4 agus Theideal 5), ón gcomparáid le piaraí, ó aon ghníomhaíochtaí maoirseachta eile lena n-áirítear ionchur ó mhaoirseoirí AML/CFT agus ó údaráis faireachais margaidh, agus ó fhoinsí faisnéise ábhartha eile.

Ba cheart d’údaráis inniúla breithniú a dhéanamh ar phríomhfhachtóirí riosca oibriúcháin ar a laghad, ar chásanna cur isteach a d’fhéadfadh a bheith ann, agus nuair is ábhartha, anailís a dhéanamh orthu de réir líne ghnó, eintitis dhlíthiúil, tíreolaíochta, agus catagóir de chineál teagmhais (faoi réir infhaighteacht sonraí) agus seasamh na hinstitiúide i gcomparáid lena piaraí a thagarmharcáil. Ba cheart go gclúdódh na fachtóirí sin, ar a laghad, príomhstraitéis na hinstitiúide maidir le riosca oibriúcháin agus inghlacthacht riosca oibriúcháin, timpeallacht ghnó (lena n-áirítear láithreacht gheografach, oibríochtaí TFC, agus bealaí dáileacháin), imeachtaí corparáideacha suntasacha le déanaí (amhail cumaisc, éadálacha, diúscairtí agus athstruchtúrú), córais TFC agus gnéithe eile a bhaineann le TFC de réir Rannóg 6.4.2.3, athruithe próisis, socruithe tríú páirtí, saincheisteanna comhlíonta rialála, uaillmhianta gnó agus scéimeanna dreasachta agus príomhchúiseanna riosca oibriúcháin eile.

Cineál agus tábhacht na neamhchosaintí ar riosca oibriúcháin

Ba cheart d’údaráis inniúla cineál na neamhchosaintí ar riosca oibriúcháin a chinneadh trí anailís a dhéanamh ar neamhchosaintí ar phríomhfhoinsí agus phríomhthiomántóirí riosca oibriúcháin chun teacht ar dhearcadh réamhbhreathnaitheach ar an riosca oibriúcháin ionchasach. Maidir leis an anailís seo, féadfaidh údaráis inniúla na nithe seo a leanas a chur san áireamh:

• a. an tsamhail oibriúcháin, na línte gnó, na táirgí, na próisis agus na tírdhreacha geografacha a bhaineann leis an institiúid, measúnú ar spleáchais agus ar neamhchosaintí ar riosca oibriúcháin do phríomhchúiseanna riosca (e.g. próisis, daoine, córais agus fachtóirí seachtracha) agus idirghníomhaíochtaí na dtiománaithe riosca, leas a bhaint as féinmheasúnú riosca na hinstitiúide, piaranailís, sonraí agus bunachair shonraí phoiblí agus/nó chuibhreannais, más infheidhme agus más ábhartha;
• b. minicíocht agus tábhacht na dteagmhas dá bhfuil neamhchosaint ag an institiúid orthu agus idirdhealú a dhéanamh idir iad siúd is cúis le caillteanais ard-déine agus iad siúd a tharlaíonn le minicíocht ard. Bunaithe ar an idirdhealú sin, ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar threochtaí na gcaillteanas riosca oibriúcháin agus ar a gcomhchruinniú;
• c. anailísí cáis a ghiaráil agus oibríochtaí pleanáilte gnó agus anailísí ionchasacha ar riosca oibriúcháin arna ndéanamh ag an institiúid á mbreithniú, sa chás go bhfuil siad ar fáil, agus aon bhearta ceartaitheacha agus gníomhaíochtaí maolaithe a cuireadh i bhfeidhm cheana féin agus atá éifeachtach á gcur san áireamh.

Tar éis na bpríomhfhoinsí agus na príomhspreagthóirí riosca oibríochtúil a aithint agus a anailísiú, ba cheart d'údaráis inniúla díriú orthu siúd a bhféadfadh an tionchar is suntasaí a bheith acu ar an institiúid.

Is príomhfhoinse faisnéise í tacar sonraí caillteanais agus eachtraí na hinstitiúide ar cheart d'údaráis inniúla a mheas mar is féidir leis léargais luachmhara a sholáthar ar éabhlóid phróifíl riosca oibriúcháin na hinstitiúide. Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh go tréimhsiúil ar chuimsitheacht, ar chruinneas agus ar cháilíocht na sonraí caillteanais. Foinse faisnéise eile a ba cheart a bheith ann taifid na hinstitiúide ar gach teagmhas a bhaineann le TFC agus ar chibearbhagairtí suntasacha (de réir Airteagal 17(2) de DORA) agus na foinsí sainaitheanta riosca TFC (de réir Airteagal 8(2) de DORA).

Measúnú ar fhochatagóirí riosca oibriúcháin

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú na bhfochatagóirí riosca oibriúcháin a dhíriú ar na cinn a mheastar a bheith suntasach don institiúid. Ba cheart d’údaráis inniúla a sainbhreithiúnas a chur i bhfeidhm freisin chun fochatagóirí suntasacha a shainaithint, bunaithe ar na foinsí faisnéise inmheánacha agus seachtracha go léir atá ar fáil. Agus an measúnú á dhéanamh acu, ba cheart d'údaráis inniúla aird a thabhairt i gcónaí ar na gnéithe seo a leanas de riosca oibriúcháin³² :

• a. riosca dlíthiúil;
• b. riosca na samhla;
• c. riosca TFC;

6.4.2.1. Riosca dlíthiúil

³² Féach Iarscríbhinn III le haghaidh miondealú neamh-uileghabhálach ar fhochatagóirí riosca oibriúcháin.

Ba cheart d’údaráis inniúla na nithe seo a leanas a bhreithniú agus ábharthacht agus tábhacht neamhchosaintí na hinstitiúide ar riosca dlíthiúil á measúnú acu:

• a. mídhíol táirgí nó seirbhísí;
• b. coinbhleachtaí leasa le linn gnó a bheith á sheoladh;
• c. cúbláil rátaí úis tagarmhairc, rátaí malairte eachtraí nó aon ionstraimí airgeadais nó innéacsanna eile chun brabúis na hinstitiúide a fheabhsú;
• d. bacainní ar tháirgí airgeadais a athrú le linn a saolré agus/nó ar sholáthraithe seirbhísí airgeadais a athrú;
• e. athnuachan uathoibríoch ar tháirgí nó pionóis scoir; agus/nó
• f. próiseáil gearán ó chustaiméirí;
• g. sárú ar rialacha agus rialacháin náisiúnta agus idirnáisiúnta (rialacha cánach, calaois inmheánach nó goid inmheánach, rialacha maidir le frithsciúradh airgid, rialacha maidir le frithsceimhlitheoireacht agus smachtbhannaí eacnamaíocha);
• h. Neamhchosaintí dlíthíochta a bhaineann le ESG, go háirithe a bhaineann leis an gcomhshaol agus a bhaineann le glas-snasú.

Ba cheart d'údaráis inniúla a mheas cibé an bhféadfadh nó nach bhféadfadh an institiúid aon chostais, fíneálacha, pionóis nó damáistí pionósacha a thabhú ó imeachtaí dlíthiúla, agus líon agus ábhar na ngearán. Ba cheart torthaí mheasúnú Theideal 4 a ghiaráil freisin, mar aon le grinnscrúdú a dhéanamh ar na beartais dreasachta, chun léargais ardleibhéil a fháil ar fhoinsí mí-iompair a d’fhéadfadh a bheith ann. Sa chomhthéacs seo, ba cheart d'údaráis inniúla a mheas freisin cibé acu atá nó nach bhfuil córais agus próisis leordhóthanacha agus éifeachtacha i bhfeidhm ag an institiúid chun bearta sriantacha (e.g. smachtbhannaí) a chur i bhfeidhm agus a chomhlíonadh, lena n-áirítear measúnú a dhéanamh ar Threoirlínte ÚBE maidir le beartais, nósanna imeachta agus rialuithe inmheánacha a bheith á gcomhlíonadh ag an institiúid³³ .

³³ Treoirlínte ÚBE maidir le beartais, nósanna imeachta agus rialuithe inmheánacha chun cur i bhfeidhm bhearta sriantacha an Aontais agus bhearta sriantacha náisiúnta a áirithiú (ÚBE/GL/2024/14)

Ba cheart don údarás inniúil, áfach, cur chuige réamhbhreathnaitheach a chur i bhfeidhm, agus an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag forbairtí rialála agus ag gníomhaíocht na n-údarás ábhartha maidir le cosaint tomhaltóirí agus soláthar seirbhísí airgeadais i gcoitinne á bhreithniú freisin.

6.4.2.2. Riosca na samhla

Faoi riosca oibríochtúil, ba cheart d'údaráis inniúla riosca na samhla a mheas, ag féachaint go háirithe do shamhlacha inmheánacha neamhrialála (e.g. samhlacha IS, praghsáil táirgí, socrú agus faireachán ar theorainneacha riosca, samhlacha ICAAP/ILAAP, roghanna téarnaimh).

Chun measúnú a dhéanamh ar riosca na samhla, ba cheart d’údaráis inniúla na nithe seo a leanas a bhreithniú:

• a. a mhéid agus na críocha a n-úsáideann an institiúid samhlacha chun cinntí a dhéanamh agus an tábhacht a bhaineann le cinntí den sórt sin ó thaobh gnó de. Ba cheart d'údaráis inniúla a chinneadh cén gnó/gníomhaíocht a mbaineann an instiúid úsáid shuntasach as samhlacha ina leith agus measúnú a dhéanamh ar an tionchar a d'fhéadfadh a bheith ag riosca samhla trí anailísí íogaireachta agus cás-staidéir nó tástáil struis, i measc nithe eile; agus
• b. fóntacht na meicníochtaí rialaithe (i dtéarmaí modhanna, minicíochta, obair leantach, srl.), lena n-áirítear próiseas formheasa samhlacha, athbhreithnithe rialta a dhéantar agus leibhéal feasachta na hinstitiúide maidir le heasnaimh i samhlacha nó forbairtí sa mhargadh agus i ngnó.

Nuair a úsáidtear samhlacha chun críocha cinnteoireachta (e.g. praghsáil táirgí, samhlacha IS, meastóireacht ar ionstraimí airgeadais, próifíliú cliant), ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil próiseas bailíochtaithe inmheánaigh cuí agus/nó próiseas athbhreithnithe samhlacha ann chun riosca samhla (seachas samhlacha rialála) a aithint agus a mhaolú.

Agus an measúnú riosca samhla á dhéanamh, ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar rioscaí eile do chaipiteal agus ar rioscaí do leachtacht agus do chistiú, go háirithe maidir le leordhóthanacht na modheolaíochtaí a úsáidtear chun riosca a thomhas, praghsáil agus meastóireacht a dhéanamh ar shócmhainní agus/nó dliteanais. Ba cheart go mbeadh torthaí measúnaithe den sórt sin mar threoir do thorthaí an riosca oibriúcháin. 6.4.2.3. Riosca TFC - Measúnú ar riosca bunúsach TFC

Aithint rioscaí ábhartha TFC

I gcomhréir le DORA, ba cheart d’údaráis inniúla athbhreithniú a dhéanamh ar shainaithint, aicmiú agus doiciméadú na hinstitiúide maidir leis na feidhmeanna gnó, na róil agus na freagrachtaí uile a fhaigheann tacaíocht ó TFC, na sócmhainní faisnéise³⁴ agus na sócmhainní TFC³⁵ a thacaíonn leis na feidhmeanna sin, agus a róil agus a spleáchais i ndáil le riosca TFC. Ba cheart go gcabhródh an t-athbhreithniú seo le húdaráis inniúla tuiscint chríochnúil a fhorbairt ar neamhchosaintí bunúsacha riosca TFC na hinstitiúide (próifíl riosca TFC), a riosca bunúsach TFC ábhartha a shainaithint agus tuairim a thabhairt ar a thionchar stuamachta. Chuige sin, ba cheart d'údaráis inniúla aird a thabhairt ar a laghad ar na nithe seo a leanas, i gcás inarbh ábhartha agus inarb infheidhme iad:

• a. tuarascáil ar an athbhreithniú ar chreat bainistíochta riosca TFC (de réir Airteagal 6(5) de DORA);
• b. foinsí riosca TFC, go háirithe an neamhchosaint ar riosca d’eintitis airgeadais eile agus uathu, arna sainaithint ag an institiúid faoi Airteagal 8(2) de DORA;
• c. mórtheagmhais a bhaineann le TFC a tuairiscíodh (de réir Airteagal 19(1) de DORA), lena n-áirítear treocht na gcostas bliantúil comhiomlán agus na gcaillteanas de bharr mórtheagmhais a bhaineann le TFC (de réir Airteagal 11(10) de DORA);
• d. torthaí na dtástálacha atá beartaithe sa chlár tástála um athléimneacht oibríochtúil digiteach (de réir Airteagal 24 de DORA), lena n-áirítear achoimre ar thorthaí na tástála treáite atá bunaithe ar bhagairtí (TLPT) agus na pleananna feabhsúcháin gaolmhara (de réir Airteagal 26(6) de DORA);
• e. clár faisnéise (de réir Airteagal 28(3) de DORA), lena n-áirítear an leibhéal comhchruinnithe ar sholáthraithe seirbhíse tríú páirtí ICT, lena n-áirítear soláthraithe idirghrúpa ICT, de réir chineál na seirbhísí ICT agus/nó na gcóras ICT;
• f. moltaí agus tuairimí ó na Príomh-Mhaoirseoirí (de réir Airteagal 40(3) agus Airteagal 42(7) de DORA) agus freagraí, tuarascálacha agus faisnéis ghaolmhar ó sholáthraithe seirbhíse tríú páirtí ríthábhachtacha ICT (de réir Airteagal 35(1)(c), Airteagal 42(1) agus Airteagal 48(2) de DORA);
• g. leibhéal castachta na gcóras TFC agus torthaí na measúnaíochta riosca TFC ar chórais TFC oidhreachta (de réir Airteagal 8(7) de DORA);
• h. measúnú riosca ar athruithe móra (de réir Airteagal 8(3) de DORA);
• i. leibhéal glactha agus comhtháthaithe na réiteach nuálach TFC;
• j. suíomhanna, eadhon réigiúin nó tíortha, lárionad sonraí agus limistéar ainmnithe íogair, lena n-áirítear i gcás ina soláthraíonn soláthraithe seirbhíse tríú páirtí TFC seirbhísí conarthacha TFC, lena gclúdaítear suíomh próiseála agus stórála sonraí freisin;
• k. aon easnaimh nó laigí ábhartha a aithníodh faoi Theideal 5;
• l. riosca TFC agus féinmheasúnuithe (má sholáthraítear iad i bhfaisnéis ICAAP) a rialú;
• m. faisnéis bhainistíochta a bhaineann le rioscaí TFC a cuireadh faoi bhráid chomhlacht bainistíochta na hinstitiúide;
• n. torthaí iniúchóireachta inmheánaí agus sheachtraigh a bhaineann le TFC;
• o. timpeallacht bhagartha sheachtrach, lena n-áirítear faisnéis faoi bhagairtí agus faoi leochaileachtaí.

Athbhreithniú ar chórais TFC agus ar sheirbhísí TFC

³⁴ Airteagal 3(6) de Rialachán (AE) 2022/2554

³⁵ Airteagal 3(7) de Rialachán (AE) 2022/2554

Ba cheart d’údaráis inniúla doiciméadacht, modheolaíocht agus próisis ábhartha na hinstitiúide a athbhreithniú, agus tuairim a thabhairt maidir le cibé acu atá nó nach bhfuil na córais TFC agus na seirbhísí TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha sainaitheanta go cuí ag an institiúid. Chuige sin, ba cheart d'údaráis inniúla na nithe seo a leanasa a mheas:

• a. córais TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha, chomh maith leis na sócmhainní faisnéise criticiúla agus na sócmhainní TFC a d'ainmnigh an institiúid (de réir Airteagal 8 de DORA);
• b. príomhphróisis atá ag brath ar sholáthraithe seirbhíse tríú páirtí TFC, lena n-áirítear idirnaisc le soláthraithe seirbhíse tríú páirtí TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha, arna sainaithint ag an institiúid (de réir Airteagal 8.5 de DORA).

Aitheantas agus mapáil rioscaí ábhartha TFC a bhaineann le córais agus seirbhísí TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha

Ba cheart d'údaráis inniúla ansin an riosca ábhartha TFC a aithníodh a mhapáil ar na catagóirí riosca TFC atá leagtha amach in Iarscríbhinn III. Táthar ag súil go gcoinneoidh institiúidí a gcatagóiriú féin ar bun seachas úsáid a bhaint as an gcatagóiriú a leagtar amach san Iarscríbhinn.

6.4.3. Measúnú ar chreat oibríochtúil bainistíochta riosca agus rialaithe

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar an gcreat agus ar na socruithe atá i bhfeidhm ag an institiúid chun riosca oibriúcháin a bhainistiú agus a rialú, agus toradh na hanailíse ar an gcreat foriomlán bainistíochta riosca agus rialaithe inmheánaigh a phléitear i dTeideal 5 á chur san áireamh, mar go mbeidh tionchar aige seo ar neamhchosaint na hinstitiúide ar riosca oibríochtúil. Maidir le riosca ML/TF, ba cheart don údarás inniúil an measúnú arna sholáthar ag an maoirseoir AML/CFT a chur san áireamh.

Straitéis um bainistiú riosca oibriúcháin agus inghlacthacht riosca

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil straitéis riosca oibriúcháin agus leibhéal inghlacthachta atá fónta, leagtha amach go soiléir agus doiciméadaithe go soiléir ag an institiúid arna formheas ag an gcomhlacht bainistíochta, ina leagtar amach nádúr, cineálacha agus leibhéil an riosca oibriúcháin a bhfuil an institiúid toilteanach glacadh leis. I gcás an mheasúnaithe seo, ba cheart d'údaráis inniúla, i measc fachtóirí eile, ról an chomhlachta bainistíochta maidir le straitéis agus inghlacthacht riosca oibriúcháin a shocrú, a cheadú, a chur i bhfeidhm agus a athbhreithniú a chur san áireamh (lena n-áirítear inghlacthacht riosca TFC agus straitéis athléimneachta oibríochtúla digiteach), chomh maith le clúdach agus oiriúnacht leordhóthanach na straitéise i bhfianaise nádúr agus suntasacht phróifíl riosca oibríochtúil na hinstitiúide.

Creat rialaithe eagraíochtúil agus inmheánach

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh- Airteagal 323 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013 na hinstitiúide. Sa mheasúnú seo, ba cheart d’údaráis inniúla meastóireacht a dhéanamh ar fhóntacht agus ar éifeachtacht an chreata eagrúcháin agus na socruithe rialachais chun bainistiú, tomhas agus rialú éifeachtach riosca oibriúcháin a chumasú, le hacmhainní daonna agus teicniúla leordhóthanacha chun na cúraimí riachtanacha a chur i gcrích. Ba cheart d’údaráis inniúla a chur san áireamh cibé acu atá nó nach bhfuil línte soiléire freagrachta i bhfeidhm chun riosca oibriúcháin a shainaithint, a mheas, a mhaolú, faireachán a dhéanamh air agus é a thuairisciú chomh maith le cloí le samhail na dtrí líne chosanta.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil creat rialaithe láidir agus cosaintí fónta ag an institiúid chun a riosca oibriúcháin a mhaolú, lena n-áirítear beartais agus nósanna imeachta iomchuí, lena gclúdaítear riosca iarmharach freisin, agus an bhfuil siad sin comhsheasmhach le hinghlacthacht agus straitéis bainistíochta riosca oibriúcháin na hinstitiúide agus an gclúdaítear na príomhoibríochtaí agus na príomhphróisis uile. Áirítear leis seo, i measc nithe eile, measúnú ar cibé acu atá nó nach bhfuil na beartais agus na nósanna imeachta seo leagtha amach go soiléir, curtha in iúl go soiléir agus curtha i bhfeidhm go comhsheasmhach ar fud na hinstitiúide.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh freisin ar fheidhmiúlacht na feidhme iniúchóireachta inmheánaí maidir le leordhóthanacht, raon feidhme agus minicíocht na n-iniúchtaí inmheánacha ar an gcreat bainistíochta riosca oibriúcháin.

Leanúnachas gnó, freagairt agus téarnamh

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar (i) Threoirlínte an ÚBE ar Rialachas Inmheánach i ndáil leis an mbainistíocht fhoriomlán ar leanúnachas gnó agus (ii) DORA i ndáil leis an mbeartas leanúnachais gnó TFC agus leis na pleananna freagartha agus téarnaimh TFC a bheith á gcomhlíonadh ag an institiúid. Maidir leis seo, ba cheart d’údaráis inniúla a chinneadh an bhfuil beartas leanúnachais gnó TFC agus pleananna freagartha agus téarnaimh TFC mar chuid dílis de bheartas leanúnachais gnó foriomlán agus de phlean freagartha agus téarnaimh na hinstitiúide.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil bainistíocht leanúnachais gnó éifeachtach bunaithe ag an institiúid, le pleananna leanúnachais gnó, freagartha agus téarnaimh atá tástáilte agus a chlúdaíonn a feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha ar a laghad, lena n-áirítear iad siúd atá ar conradh le soláthraithe tríú páirtí, agus an mbreithnítear réimse cásanna tromchúiseacha ach inchreidte a bhféadfadh an institiúid a bheith leochaileach ina leith. Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh freisin ar cibé acu an gcumasaíonnn nó nach gcumasaíonn beartas leanúnachta gnó na hinstitiúide bearta cuí freagartha agus téarnaimh i leith aon chineál teagmhais.

Ba cheart d’údaráis inniúla a chinneadh cibé acu atá nó nach bhfuil na nithe seo a leanas san áireamh i mbainistíocht leanúnachais gnó na hinstitiúide:

• a. Anailís Tionchair Gnó (ATG);
• b. straitéisí téarnaimh iomchuí lena n-áirítear spleáchais inmheánacha agus sheachtracha agus tosaíochtaí téarnaimh atá sainithe go soiléir;
• c. pleananna cuimsitheacha agus solúbtha chun déileáil le cásanna cur isteach sochreidte, atá bunaithe ar an BIA agus i gcomhar le páirtithe leasmhara inmheánacha agus seachtracha;
• d. pleananna lena mbunaítear straitéisí teagmhais agus nósanna imeachta freagartha agus téarnaimh;
• e. tástáil éifeachtach ar dhearadh agus ar éifeachtacht oibriúcháin na bpleananna;
• f. cláir feasachta agus oiliúna BCM;
• g. pleananna cumarsáide chun an bhainistíocht agus na páirtithe leasmhara ábhartha go léir a chur ar an eolas, agus doiciméadacht bainistíochta géarchéime, bearta agus feidhm bainistíochta géarchéime i gcás inarb infheidhme (de réir Airteagal 11(7) de DORA).

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil na nithe seo a leanas san áireamh i bpleananna leanúnachais gnó, freagartha agus téarnaimh na hinstitiúide:

• a. róil agus freagrachtaí a bhunú, lena n-áirítear treoir shoiléir maidir le comharbas a d’fhéadfadh a bheith ann, agus an próiseas cinnteoireachta inmheánach a leagan amach mar aon le sainmhíniú ar thruicir ghníomhachtaithe;
• b. athbhreithniú chun a áirithiú go mbeidh straitéisí teagmhasacha comhsheasmhach i gcónaí leis na hoibríochtaí, na rioscaí agus na bagairtí atá ann faoi láthair, leis na leibhéil athléimneachta agus leis na cuspóirí agus na tosaíochtaí téarnaimh;
• c. tús áite a thabhairt do ghníomhaíochtaí leanúnachais gnó trí chur chuige rioscabhunaithe a úsáid;
• d. tástáil rialta chun a áirithiú gur féidir cuspóirí agus tréimhsí ama téarnaimh a bhaint amach; agus
• e. tástáil na seirbhísí a sholáthraíonn soláthraithe seirbhíse tríú páirtí, i gcás inarb infheidhme;

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas freisin cibé acu an ndéantar nó nach ndéantar torthaí tástála a dhoiciméadú agus a thuairisciú don chomhlacht bainistíochta.

Measúnú ar an gcreat bainistíochta riosca TFC

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar DORA agus Treoirlínte an ÚBE maidir le Rialachas Inmheánach i ndáil le rialachas inmheánach agus eagrú bhainistíocht riosca TFC a bheith á gcomhlíonadh ag an institiúid. Ba cheart d'údaráis inniúla tuairim a thabhairt maidir le cibé acu atá nó nach bhfuil comhlacht bainistíochta na hinstitiúide freagrach go ginearálta as riosca TFC a bhainistiú agus cibé acu an ndéanann nó nach ndéanann sé cur i bhfeidhm na socruithe uile a bhaineann le TFC a shainiú, a cheadú agus a mhaoirsiú. Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil dóthain eolais agus scileanna ag comhaltaí an chomhlachta bainistíochta chun riosca TFC agus a thionchar ar oibríochtaí na hinstitiúide a thuiscint agus a mheasúnú.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar an gcaoi a bhfuil na róil agus na freagrachtaí do gach feidhm a bhaineann le TFC agus na socruithe rialachais atá bunaithe leabaithe agus comhtháite i gcreat rialaithe inmheánaigh agus rialachais na hinstitiúide chun riosca TFC a bhainistiú. Chuige sin, ba cheart d'údaráis inniúla a bhreithniú cibé acu atá nó nach bhfuil an fhreagracht as riosca TFC a bhainistiú agus a mhaoirsiú sannta go héifeachtach ag an institiúid d' fheidhm rialaithe neamhspleách a bhfuil rochtain dhíreach aici agus ar féidir léi tuairisciú go díreach don chomhlacht bainistíochta ina fheidhm mhaoirseachta, agus measúnú a dhéanamh ar cibé acu an léiríonn nó nach léiríonn an institiúid:

• a. cumarsáid shoiléir, leithdháileadh agus comhtháthú ról agus freagrachtaí i ngach feidhm a bhaineann le TFC, lena n-áirítear feidhmeanna agus próisis gnó a fhaigheann tacaíocht ó TFC;
• b. buiséad leordhóthanach agus iomchuí chun athléimneacht dhigiteach oibríochtúil a chomhlíonadh i dtéarmaí gach cineál acmhainní, lena n-áirítear cláir feasachta, oiliúint agus scileanna TFC ábhartha don fhoireann uile (de réir Airteagal 5(2)(g) de DORA);
• c. obair leantach agus freagairt leordhóthanach ón gcomhlacht bainistíochta maidir le torthaí criticiúla iniúchóireachta TFC agus torthaí a thuairiscítear faoi Airteagal 13(5) de DORA.

Ba cheart d'údaráis inniúla tuiscint chuimsitheach a fhorbairt ar chreat bainistíochta riosca TFC na hinstitiúide agus measúnú a dhéanamh cibé acu atá nó nach bhfuil straitéisí, beartais, nósanna imeachta, prótacail agus uirlisí TFC, lena n-áirítear leibhéil lamháltais, atá leordhóthanach agus oiriúnach, i bhfeidhm ag an institiúid chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach, go héifeachtúil agus go cuimsitheach ar an riosca ábhartha TFC i gcomhréir le DORA. Chun na críche seo, ba cheart d’údaráis inniúla na nithe seo a leanas a bhreithniú, i gcás inarb infheidhme:

• a. oiriúnacht agus éifeachtúlacht bheartais na hinstitiúide um bainistiú riosca TFC³⁶ , próisis agus nósanna imeachta, lena n-áirítear i measc rudaí eile bainistíocht tríú páirtí TFC, aimsiú agus freagairt ar eachtraí a bhaineann le TFC, bainistíocht measúnaithe TFC, criptiú agus cripteagrafaíocht, slándáil oibríochtaí TFC, slándáil líonra, rialú rochtana, agus an cibé acu atá nó nach bhfuil siad seo formheasta ag an gcomhlacht bainistíochta agus curtha in iúl do na páirtithe leasmhara ábhartha go léir (de réir Airteagal 14 de DORA);
• b. oiriúnacht leibhéal lamháltais riosca na hinstitiúide maidir le riosca TFC agus an lamháltas tionchair le haghaidh cur isteach ar TFC (de réir Airteagal 6(8)(b) de DORA);
• c. oiriúnacht agus cur i bhfeidhm straitéis athléimneachta oibríochtúla dhigitigh na hinstitiúide, lena n-áirítear a ailíniú leis an straitéis ghnó;
• d. comhsheasmhacht na straitéise maidir le riosca tríú páirtí ICT, lena n-áirítear an straitéis ildhíoltóra ICT, nuair a bhíonn sé ar fáil, leis an straitéis ghnó fhoriomlán agus le creat bainistíochta riosca ICT;
• e. riosca iarmharach ó rioscaí sainaitheanta na hinstitiúide maidir le socruithe conarthacha i ndáil le húsáid seirbhísí TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha;
• f. riosca iarmharach ó rioscaí aitheanta na hinstitiúide ar thionscadail TFC a dhéanann difear d'fheidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha, a thuairiscítear don chomhlacht bainistíochta, agus freisin ar éadálacha, ar fhorbairt agus ar chothabháil córas TFC agus ar athruithe TFC;
• g. sláine agus cuimsitheacht an chláir tástála do sheasmhacht oibríochtúil dhigiteach;
• h. treocht agus méid na bpríomh-eachtraí agus na dtorthaí a bhaineann le hICT a thuairiscítear don chomhlacht bainistíochta de bhun Airteagal 17(3)(e) agus Airteagal 13(5) de DORA;
• i. rialuithe riosca TFC a bhaineann go sonrach leis an riosca ábhartha TFC sainaitheanta;
• j. tuairisciú tráthúil ghnéithe de bhainistíocht riosca TFC don chomhlacht bainistíochta agus don ardbhainistíocht;
• k. clúdach agus torthaí an iniúchta inmheánaigh.

³⁶ De réir DORA, ba cheart go n-áireofaí iontu seo ar a laghad an beartas slándála faisnéise, beartais chúltaca, beartas bainistíochta sócmhainní TFC, beartas rialaithe criptiúcháin agus cripteagrafacha, beartas bainistíochta eochracha cripteagrafacha, beartas bainistíochta tionscadal TFC, beartas éadála, forbartha agus cothabhála córas TFC, beartas acmhainní daonna, beartas slándála fisiciúla agus comhshaoil, beartas bainistíochta eachtraí a bhaineann le TFC, agus beartas maidir le húsáid seirbhísí TFC a thacaíonn le feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha a sholáthraíonn soláthraithe seirbhíse tríú páirtí TFC.

Agus riosca bainistíochta ICT á measúnú, ba cheart d'údaráis inniúla aird ar leith a thabhairt ar bhainistiú riosca tríú páirtí ICT, lena n-áirítear leibhéal comhchruinnithe na hinstitiúide i leith soláthraithe seirbhíse tríú páirtí ICT. Chun na críche sin, ba cheart d’údaráis inniúla dlúthchomhar a áirithiú le Príomh-Mhaoirseoirí soláthraithe criticiúla tríú páirtí TFC (CTPPanna), i gcomhréir le Treoirlínte Comhpháirteacha na ÚMEnna³⁷ , i gcás go bhfaigheann an institiúid atá á measúnú seirbhísí TFC ó CTPP. Ba cheart d’údaráis inniúla athbhreithniú a dhéanamh freisin ar éifeachtacht an róil thiomnaithe arna bhunú ag an institiúid, nó ag an gcomhalta ainmnithe den ardbhainistíocht, maidir le faireachán a dhéanamh ar shocruithe tríú páirtí TFC.

³⁷ Treoirlínte Comhpháirteacha ÚMEnna maidir leis an gcomhar maoirseachta agus malartú faisnéise idir na ÚMEnna agus na húdaráis inniúla faoi Rialachán (AE) 2022/2554 (JC/2024/36).

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil an fheidhm iniúchóireachta inmheánaí éifeachtach agus an bhfuil dóthain eolais, scileanna agus saineolais aici chun creat bainistíochta riosca TFC na hinstitiúide a iniúchadh, trí athbhreithniú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil na nithe seo a leanas á gcur i bhfeidhm:

• a. déantar iniúchadh ar an gcreat bainistíochta riosca TFC leis an gcáilíocht, an fócas agus an mhinicíocht riachtanach, agus tá sé comhréireach le próifíl riosca TFC na hinstitiúide;
• b. áirítear sa phlean iniúchóireachta iniúchtaí ar na rioscaí ábhartha TFC arna sainaithint ag an institiúid, lena n-áirítear athbhreithnithe neamhspleácha ar phleananna freagartha agus téarnaimh TFC;
• c. torthaí criticiúla iniúchóireachta TFC a fhíorú agus a leigheas go tráthúil, lena n-áirítear tuairisciú don chomhlacht bainistíochta;
• d. déantar obair leantach fhoirmiúil ar thorthaí iniúchta TFC, lena n-áirítear gníomhaíochtaí comhaontaithe, agus déanann an ardbhainistíocht agus/nó an coiste iniúchóireachta athbhreithniú tréimhsiúil ar thuarascálacha dul chun cinn.

6.4.4. Riosca do chlú a bhainistiú

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar an riosca do chlú a bhfuil an institiúid neamhchosanta air trí leas a bhaint as an tuiscint a fuarthas ó Theideal 4 go Teideal 6.2. Ba cheart go ndíreodh measúnú den sórt sin freisin ar an gcreat foriomlán riosca do chlú, lena n-áiritheofaí cumas na hinstitiúide chun aon imeachtaí clú a bhainistiú. I gcomhair an mheasúnaithe seo, ba cheart d'údaráis inniúla gan gnéithe a breithníodh cheana sa mheasúnú ar riosca dlíthiúil (alt 6.4.2.1) a chomhaireamh faoi dhó.

Agus ábharthacht an riosca do chlú á measúnú, ba cheart d’údaráis inniúla méid na hinstitiúide chomh maith le cineál, scála agus castacht a seirbhísí, a gníomhaíochtaí agus a hoibríochtaí a mheas (mar shampla, cothromais nó fiacha liostaithe nó rannpháirtíocht i margaí idirbhainc).

Ba cheart d'údaráis inniúla breithniú a dhéanamh ar thosca nó imeachtaí inmheánacha agus seachtracha araon a d'fhéadfadh a bheith ina gcúis le hábhair imní maidir le clú, seachas imeachtaí a mbíonn imeachtaí dlí mar thoradh orthu. I gcás institiúidí de Chatagóir 1 agus de Chatagóir 2, ba cheart d'údaráis inniúla na táscairí seo a leanas go léir a chur san áireamh ina measúnú:

• a. clúdach diúltach sna meáin/meáin shóisialta agus tionscnaimh de chuid comhlachais tomhaltóirí a d'fhéadfadh dochar a dhéanamh do dhearcadh an phobail agus do chlú na hinstitiúide;
• b. líon na ngearán ó chustaiméirí agus na hathruithe a tháinig orthu nó caillteanas tobann custaiméirí nó infheisteoirí;
• c. eachtraí diúltacha a bhaineann le piaraí na hinstitiúide ar féidir leis an bpobal iad a shamhlú leis an earnáil airgeadais iomlán nó le grúpa institiúidí;
• d. dea-cháil daoine aonair a bhfuil baint acu le bainistiú na hinstitiúide nó a bhfuil scairshealbhú cáilitheacha acu;
• e. rannpháirtíocht nó oibriú in earnálacha nó i ndlínsí atá an-neamhchosanta ar ML/TF nó le daoine aonair a bhfuil riosca ard ag baint leo ó thaobh ML/TF de;
• f. baint nó oibriú in earnálacha nó i ndlínsí agus/nó le páirtithe comhfhreagracha atá an-neamhchosanta ar shaincheisteanna ábhartha nó ar chonspóidí poiblí a bhaineann le tosca ESG, lena n-áirítear ach gan a bheith teoranta do thosca comhshaoil;
• g. an tionchar ar chlú i gcás teagmhas a bhaineann le TFC, mar a thaifeadann an institiúid iad i gcomhréir le Rialachán Tarmligthe an Choimisiúin (AE) 2024/1772³⁸ ;
• h. táscairí ‘margaidh’ eile, má tá siad ar fáil (e.g. íosghrádú rátála nó athruithe ar phraghas na scaireanna i rith na bliana).

³⁸ Rialachán Tarmligthe (AE) 2024/1772 ón gCoimisiún an 13 Márta 2024 lena bhforlíontar Rialachán (AE) 2022/2554 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear na critéir maidir le haicmiú teagmhas a bhaineann le TFC agus cibearbhagairtí, lena leagtar amach tairseacha ábharthachta agus lena sonraítear sonraí tuairiscithe mórtheagmhas C/2024/1519 (IOL, 2024/1772, 25.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2024/1772/oj).

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar shuntasacht neamhchosaint na hinstitiúide ar riosca do chlú agus a idirnascacht leis na rioscaí eile, trí leas a bhaint as na measúnuithe riosca ábhartha (lena n-áirítear measúnuithe ó údaráis mhaoirseachta eile) chun aon iarmhairtí tánaisteacha féideartha i gceachtar treo a aithint.

I gcomhthéacs na hanailíse ar riosca oibriúcháin, ba cheart d'údaráis inniúla ábharthacht agus suntasacht neamhchosaintí na hinstitiúide ar riosca ML/TF a chur san áireamh ó thaobh stuamachta faoi raon feidhme an riosca oibriúcháin. I ndáil leis sin, ba cheart go n-úsáidfeadh údaráis inniúla an t-ionchur ábhartha a fhaightear ó mhaoirseoirí AML/CFT chun a gcuid torthaí ó mhaoirseacht leanúnach a fhorlíonadh agus chun meastóireacht a dhéanamh ar cibé acu an eascraíonn siad nó nach n-eascraíonn imní stuamachta a bhaineann le riosca ML/TF astu.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheabhrú gur féidir le haon institiúid a bheith neamhchosanta ar riosca ML/TF beag beann ar mhéid nó ar fhóntas airgeadais na hinstitiúide. Dá bhrí sin, ba cheart aird leordhóthanach a thabhairt freisin ar institiúidí a bhraitear a bheith fónta ó thaobh airgeadais de agus a bhféadfadh dea-cháil a bheith orthu ós rud é go bhféadfaí díriú ar na hinstitiúidí sin go sonrach chun críocha ML/TF. Ba cheart aird a dhíriú freisin ar institiúidí a n-éiríonn go han-mhaith leo custaiméirí nua a mhealladh / sciar den mhargadh a mhéadú - go háirithe trí bhealaí dáileacháin neamhthraidisiúnta a úsáid - ós rud é go bhféadfadh baint a bheith aige seo le rialuithe laga díchill chuí do chustaiméirí ag an gcéim bordála.

Ba cheart d'údaráis inniúla faisnéis ábhartha maidir le saincheisteanna riosca oibriúcháin a shainaithnítear a d'fhéadfadh rioscaí ML/TF a bheith mar thoradh orthu agus ábhair imní amhail easnaimh i gcóras TFC nó i gcreat rialaithe inmheánaigh na n-institiúidí a chomhroinnt le maoirseoirí AML/CFT.

Ba cheart d’údaráis inniúla a mheasúnú cibé acu atá nó nach bhfuil socruithe, straitéisí, próisis agus sásraí leordhóthanacha curtha i bhfeidhm ag an institiúid chun riosca do chlú a bhainistiú. Go háirithe, ba cheart d’údaráis inniúla a chur san áireamh:

• a. cibé acu atá nó nach bhfuil beartais agus próisis fhoirmiúla i bhfeidhm ag an institiúid chun an riosca seo a shainaithint, a bhainistiú agus chun faireachán a dhéanamh air, agus cibé acu atá nó nach bhfuil na beartais agus na próisis sin comhréireach lena méid agus lena ábharthacht sa chóras;
• b. cibé an dtugann nó nach dtugann an institiúid aghaidh ar an riosca seo ar bhealach réamhchúramach, lena n-áirítear meadarachtaí agus uirlisí faireacháin cuí a chur i bhfeidhm, clúdach ar shaincheisteanna creidiúnachta a d'fhéadfadh teacht chun cinn i bpleananna teagmhais, seisiúin ábhartha oiliúna agus feasachta a reáchtáil agus leas a bhaint as na ceachtanna a foghlaimíodh;
• c. cibé an ndéanann nó nach ndéanann an institiúid tástáil struis nó anailís cásanna chun measúnú a dhéanamh ar aon éifeachtaí tánaisteacha a bhaineann le riosca do chlú (e.g. leachtacht, costais mhaoiniúcháin, rochtain ar sheirbhís bhaincéireachta chomhfhreagraí, etc.);
• d. cibé an ngníomhaíonn nó nach ngníomhaíonn an institiúid chun a branda a chosaint trí uirlisí chun faireachán a dhéanamh ar na meáin/meáin shóisialta, trí phrótacail chun aghaidh a thabhairt ar mhífhaisnéis agus ar dhroch-phoiblíocht, chomh maith le feachtais chumarsáide thráthúla;
• e. cibé an mbreithníonn nó nach mbreithníonn an institiúid an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag a straitéis agus ag a pleananna gnó, agus ag a iompar i gcoitinne, ar a chlú. 6.4.5. Athléimneacht oibríochtúil

Ba cheart d'údaráis inniúla teacht ar thuairim iomlánaíoch ar chumas na hinstitiúide feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha a sheachadadh le linn cur isteach (leibhéal na hathléimneachta oibríochtúla), toradh a bhaineann tairbhe as bainistíocht éifeachtach riosca oibríochtúil, agus méid na hinstitiúide, a samhail ghnó agus a phróifíl riosca fhoriomlán á gcur san áireamh. Chuige sin, ba cheart d'údaráis inniúla leas a bhaint as na measúnuithe atá acu cheana ar bhainistíocht riosca oibriúcháin, leanúnachas gnó, cumais bainistithe athruithe, seirbhísí tríú páirtí agus an TFC a mbíonn an institiúid ag brath air chun measúnú iomlánaíoch a dhéanamh ar cibé an dtacaíonn nó nach dtacaíonn na gnéithe seo i dteannta a chéile le hathléimneacht oibríochtúil na hinstitiúide. Ba cheart d'údaráis inniúla a mheas freisin cibé an gcuireann nó nach gcuireann an institiúid a creat bainistíochta riosca, pleananna leanúnachais gnó, bainistíocht tríú páirtithe (a measúnaíodh cheana i gcomhthéacs DORA agus Threoirlínte an ÚBE arna n-eisiúint de bhun Airteagal 74(3) den Treoir 2013/36/AE maidir le socruithe, próisis agus meicníochtaí rialachais inmheánaigh) agus creataí téarnaimh agus réitigh i bhfeidhm ar bhealach comhsheasmhach agus comhordaithe. Thairis sin, ba cheart d’údaráis inniúla a mheas cibé acu atá nó nach bhfuil na hidirnaisc agus na hidirspleáchais inmheánacha agus seachtracha is gá chun a feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha a sheachadadh mapáilte go leordhóthanach ag an institiúid.

Ba cheart d'údaráis inniúla breithniú a dhéanamh ar an aird a thugann an comhlacht bainistíochta agus an ard bhainistíocht do chumas na hinstitiúide freagairt do chur isteach agus teacht chucu féin astu, ar an toimhde go dtarlóidh clistí. Chun na críche seo, ba cheart d’údaráis inniúla breithniú a dhéanamh ar na nithe seo a leanas:

• a. cibé an nglacann nó nach nglacann an comhlacht bainistíochta ról gníomhach maidir le tuiscint leathan a bhunú ar chur chuige na hathléimneachta oibríochtúla ar fud na hinstitiúide agus maidir le faireachán a dhéanamh ar éifeachtacht chur chuige na hinstitiúide maidir le hathléimneacht oibríochtúil;
• b. cibé an soláthraítear nó nach soláthraítear tuairisciú tráthúil ar athléimneacht oibríochtúil leanúnach na hinstitiúide chun tacú le maoirseacht an chomhlachta bainistíochta, go háirithe nuair a d’fhéadfadh móreasnaimh shainaitheanta difear a dhéanamh do sheachadadh fheidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha na hinstitiúide.

6.4.6. Achoimre ar thorthaí, scóráil agus bearta maoirseachta

Tar éis an mheasúnaithe thuas, ba cheart d'údaráis inniúla teacht ar thuairim maidir le riosca oibriúcháin na hinstitiúide. Ba cheart go mbeadh eolas maidir leis an tuairim seo le fáil in achoimre ar thorthaí, mar aon le scór riosca bunaithe ar na breithniúcháin atá sonraithe i dTábla 10. Más rud é, bunaithe ar ábharthacht fochatagóirí riosca áirithe, go gcinneann an t-údarás inniúil iad a mheasúnú agus a scóráil ina n-aonar, ba cheart an treoir a thugtar sa tábla seo a chur i bhfeidhm, a mhéid is féidir, de réir analaí.

Tábla 10. Breithnithe maoirseachta maidir le scór riosca oibriúcháin a shannadh Breithniúcháin maidir le Scór Tuairim Breithniúcháin maidir le riosca bainistíocht agus rialuithe

Cuirtear liosta neamh-uileghabhálach de bhearta maoirseachta is féidir le húdaráis inniúla a dhéanamh i gcás ina n-aithnítear easnaimh i gcreat bainistíochta riosca oibriúcháin agus in athléimneacht oibríochtúil na hinstitiúide (agus an dlúthnasc idir an athléimneacht oibríochtúil agus bainistíocht riosca oibriúcháin) i láthair sa tábla thíos. Ba cheart d'údaráis inniúla cinneadh a dhéanamh maidir le cineál an bhirt bunaithe ar a éifeachtacht i leith an easnaimh shonraigh aitheanta. Féadfaidh údaráis inniúla bearta maoirseachta breise(lena n-áirítear bearta cainníochtúla i gcomhréir le hAirteagal 104(1)(a) de Threoir 2013/36/AE) nó teaglam díobh sin a chur i bhfeidhm leis na cinn atá liostaithe sa tábla thíos, má mheastar iad a bheith níos iomchuí chun aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh a sainaithníodh. I gcás sáruithe ar DORA, ba cheart d'údaráis inniúla na bearta ceartaitheacha agus leigheasacha is infheidhme a sholáthraítear in Airteagal 50 de DORA a chur san áireamh.

Tábla 11. Liosta féideartha neamh-uileghabhálach de bhearta maoirseachta a eascraíonn as measúnú ar riosca oibríiúcháin agus ar athléimneacht oibríochtúil Bearta maoirseachta a d’fhéadfadh a bheith ann d’údaráis inniúla i gcomhréir le hAirteagal 104(1), pointí (b), (d), (e), (f), (j), (l), (m), agus (n) de Threoir 2013/36/AE agus Airteagal 50 de Rialachán (AE) 2022/2554

• – Féadfaidh údaráis inniúla a cheangal ar an institiúid an méid seo a leanas a dhéanamh: A. rannpháirtíocht níos gníomhaí a bheith ag an gcomhlacht bainistíochta nó a choistí i gcinntí creidmheasa ábhartha; B. córais chun rioscaí oibriúcháin a thomhas a fheabhsú; C. rialuithe ar phróisis oibríochtúla a neartú, lena n-áirítear sainaithint, faireachán, freagairt agus téarnamh; D. feabhas a chur ar an gcreat rialachais oibríochtúil; E. tuairisciú riosca oibriúcháin don chomhlacht bainistíochta agus don ardbhainistíocht a fheabhsú; F. pleananna gníomhaíochta ceartaitheacha a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm chun aghaidh a thabhairt ar easnaimh; G. teorainn a chur le socruithe áirithe tríú páirtí, go háirithe i gcás feidhmeanna criticiúla nó tábhachtacha; H. feabhas a chur ar thástáil struis agus ar anailís ar chásanna riosca oibriúcháin; I. bearta oibríochtúla níos láidre a chur i bhfeidhm; J. pleananna leanúnachais gnó, freagartha agus téarnaimh a fheabhsú; K. feabhas a chur ar bhainistiú riosca oibríochtúil a bhaineann le rioscaí ESG, go háirithe rioscaí comhshaoil, a d’fhéadfadh a bheith bunaithe ar cheann amháin nó níos mó de na gníomhaíochtaí atá liostaithe thuas.