DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2015/2193 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania (Tekst mający znaczenie dla EOG)

(1)

W decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE (4) (zwanej dalej „programem działań”) uznano, że emisje zanieczyszczeń do powietrza zostały znacznie ograniczone w ostatnich dziesięcioleciach, ale że jednocześnie poziom zanieczyszczenia powietrza nadal stanowi problem w wielu częściach Europy, oraz że obywatele Unii nadal są narażeni na działanie substancji zanieczyszczających powietrze, co może szkodzić ich zdrowiu i samopoczuciu. Jak stwierdzono w programie działań, ekosystemom nadal szkodzi nadmierna depozycja azotu i siarki związana z emisjami z transportu, niezrównoważonymi praktykami rolniczymi i wytwarzaniem energii. Na wielu obszarach Unii wskaźniki zanieczyszczenia powietrza wciąż przekraczają wielkości dopuszczalne określone przez Unię, unijne normy jakości powietrza nadal nie odpowiadają celom wyznaczonym przez Światową Organizację Zdrowia.

(2)

Aby zapewnić wszystkim zdrowe środowisko, w programie działań wzywa się do uzupełnienia lokalnych środków odpowiednią polityką na szczeblu krajowym i unijnym. Wymaga to w szczególności zwiększenia wysiłków na rzecz osiągnięcia pełnej zgodności z unijnymi przepisami dotyczącymi jakości powietrza oraz określenia strategicznych celów i działań na okres po roku 2020.

(3)

Z ocen naukowych wynika, że zanieczyszczenie powietrza skraca życie obywateli Unii średnio o osiem miesięcy.

(4)

Emisje zanieczyszczeń pochodzących ze spalania paliw w średnich obiektach energetycznego spalania zasadniczo nie są regulowane na poziomie Unii, mimo że w coraz większym stopniu przyczyniają się one do zanieczyszczenia powietrza, przede wszystkim ze względu na wzrost wykorzystania biomasy jako paliwa w wyniku stosowania polityki klimatyczno-energetycznej.

(5)

Spalanie paliwa w niektórych małych obiektach i urządzeniach energetycznego spalania jest objęte zakresem stosowania środków wykonawczych, o których mowa w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE (5). Pilnie potrzebne jest przyjęcie dalszych środków na mocy dyrektywy 2009/125/WE, aby wypełnić pozostałą lukę regulacyjną. Spalanie paliwa w dużych obiektach energetycznego spalania objęte jest zakresem stosowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE (6) od dnia 7 stycznia 2013 r., natomiast do dnia 31 grudnia 2015 r. do dużych obiektów energetycznego spalania objętych zakresem stosowania art. 30 ust. 2 dyrektywy 2010/75/UE ma nadal zastosowanie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/80/WE (7).

(6)

W sprawozdaniu dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2013 r. w sprawie przeglądów przeprowadzonych na mocy art. 30 ust. 9 i art. 73 dyrektywy 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych, które dotyczyły emisji z intensywnego chowu zwierząt gospodarskich i obiektów energetycznego spalania, Komisji stwierdziła wyraźny potencjał racjonalnej pod względem kosztów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza w przypadku spalania paliw w średnich obiektach energetycznego spalania.

(7)

Międzynarodowe zobowiązania Unii dotyczące zanieczyszczenia powietrza, których celem jest ograniczanie zakwaszania, eutrofizacji i powstawania ozonu w warstwie przyziemnej oraz ograniczanie emisji cząstek stałych, zostały uzgodnione na mocy protokołu z Göteborga do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości, który został zmieniony w 2012 r. w celu umocnienia istniejących zobowiązań dotyczących redukcji emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu, amoniaku i lotnych związków organicznych oraz w celu wprowadzenia nowych zobowiązań dotyczących redukcji drobnych cząstek stałych (PM 2,5), które to zobowiązania należy wypełniać, począwszy od 2020 r.

(8)

W komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów z dnia 18 grudnia 2013 r. pt. „Program »Czyste powietrze dla Europy«” wezwano do podjęcia działań na rzecz ograniczenia emisji substancji zanieczyszczających powietrze ze średnich obiektów energetycznego spalania, co uzupełni ramy regulacyjne dotyczące sektora energetycznego spalania. Program „Czyste powietrze dla Europy” dopełnia program zmniejszania zanieczyszczeń do roku 2020 określony w komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 21 września 2005 r. pt. „Strategia tematyczna dotycząca zanieczyszczenia powietrza” i określa cele w zakresie ograniczania skutków dla środowiska na okres do roku 2030. Aby osiągnąć wszystkie te cele strategiczne, należy określić program prac regulacyjnych, obejmujący środki ograniczania emisji ze średnich obiektów energetycznego spalania.

(9)

Średnie obiekty energetycznego spalania należy budować i eksploatować w sposób wspierający efektywność energetyczną. Te względy, jak również względy gospodarcze, możliwości techniczne i cykl życia istniejących średnich obiektów energetycznego spalania należy uwzględniać w szczególności przy modernizacji średnich obiektów energetycznego spalania lub podejmowaniu decyzji o dużych inwestycjach.

(10)

Zapewnienie, że eksploatacja średniego obiektu energetycznego spalania nie prowadzi do pogorszenia jakości powietrza wymaga, by środki podjęte w celu ograniczenia emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu i pyłu do powietrza nie powodowały wzrostu emisji innych zanieczyszczeń, np. tlenku węgla.

(11)

Średnie obiekty energetycznego spalania już objęte ogólnounijnymi wymogami minimalnymi, takie jak obiekty, do których zastosowanie ma zasada łączenia zgodnie z rozdziałem III dyrektywy 2010/75/UE, lub obiekty spalające lub współspalające odpady stałe lub płynne, a tym samym objęte rozdziałem IV tej dyrektywy, powinny być wyłączone z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy.

(12)

Niektóre inne średnie obiekty energetycznego spalania powinny również zostać wyłączone z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy ze względu na ich charakterystykę techniczną lub na wykorzystanie ich do szczególnych celów.

(13)

Ponieważ średnie obiekty energetycznego spalania spalające – wyłącznie lub w połączeniu z innymi paliwami – paliwa rafineryjne w celu wytwarzania energii w rafineriach ropy naftowej i gazu oraz kotły odzysknicowe w instalacjach do produkcji pulpy celulozowej są objęte limitami emisji powiązanymi z najlepszymi dostępnymi technikami (BAT) określonymi w konkluzjach dotyczących BAT opracowanych już zgodnie z dyrektywą 2010/75/UE, niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do takich obiektów.

(14)

Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do obiektów energetycznego spalania, w tym do połączenia przynajmniej dwóch nowych średnich obiektów energetycznego spalania, o całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW. Pojedyncze obiekty energetycznego spalania o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW nie powinny być uwzględniane przy obliczaniu całkowitej nominalnej mocy cieplnej połączenia obiektów energetycznego spalania. Aby uniknąć luki regulacyjnej, niniejsza dyrektywa powinna mieć również zastosowanie do połączeń nowych średnich obiektów energetycznego spalania, w których całkowita nominalna moc cieplna wynosi nie mniej niż 50 MW, bez uszczerbku dla rozdziału III dyrektywy 2010/75/UE.

(15)

W celu zapewnienia ograniczenia emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu i pyłu do powietrza każdy średni obiekt energetycznego spalania powinien być eksploatowany tylko wtedy, gdy na podstawie informacji przekazanych przez operatora otrzymał on pozwolenie lub został zarejestrowany przez właściwy organ.

(16)

Na potrzeby ograniczenia emisji do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania w niniejszej dyrektywie należy określić dopuszczalne wielkości emisji oraz wymogi dotyczące monitorowania.

(17)

Dopuszczalne wielkości emisji określone w załączniku II nie powinny mieć zastosowania do średnich obiektów energetycznego spalania znajdujących się na Wyspach Kanaryjskich, we francuskich departamentach zamorskich, na Azorach oraz na Maderze ze względu na techniczne i logistyczne trudności związane z odległą lokalizacją takich obiektów. Zainteresowane państwa członkowskie powinny określić dopuszczalne wielkości emisji dla takich obiektów, aby ograniczyć ich emisje do powietrza oraz potencjalne zagrożenia dla zdrowia ludzi i dla środowiska.

(18)

Aby zapewnić istniejącym średnim obiektom energetycznego spalania wystarczający czas na dostosowanie techniczne do wymogów niniejszej dyrektywy, należy rozpocząć stosowanie dopuszczalnych wielkości emisji do tych obiektów po upływie określonego czasu od daty rozpoczęcia stosowania niniejszej dyrektywy.

(19)

Aby uwzględnić pewne szczególne okoliczności, w których stosowanie dopuszczalnych wielkości emisji przyniosłoby niewspółmiernie wysokie koszty w zestawieniu z korzyściami dla środowiska, państwa członkowskie powinny mieć możliwość zwolnienia średnich obiektów energetycznego spalania wykorzystywanych w sytuacjach awaryjnych i eksploatowanych przez ograniczony czas z obowiązku przestrzegania dopuszczalnych wielkości emisji przewidzianych w niniejszej dyrektywie.

(20)

Ze względu na ograniczenia infrastrukturalne dotyczące średnich obiektów energetycznego spalania należących do małych systemów wydzielonych (SIS) lub mikrosystemów wydzielonych (MIS) oraz na konieczność ułatwienia ich wzajemnych połączeń obiektom takim należy przyznać więcej czasu na dostosowanie się do dopuszczalnych wielkości emisji określonych w niniejszej dyrektywie.

(21)

Ze względu na ogólne korzyści wiążące się z sieciami ciepłowniczymi, jeśli chodzi o wkład w ograniczanie stosowania w gospodarstwach domowych paliw, które powodują wysoki poziom zanieczyszczenia powietrza, a także o poprawę efektywności energetycznej i ograniczenie emisji CO2, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyznania istniejącym średnim obiektom energetycznego spalania dostarczającym znaczną część wytworzonego przez siebie ciepła do publicznej sieci ciepłowniczej dłuższego czasu na dostosowanie się do dopuszczalnych wielkości emisji określonych w niniejszej dyrektywie.

(22)

Ze względu na niedawne inwestycje w obiekty spalania biomasy, zmierzające do zwiększenia wykorzystywania odnawialnych źródeł energii, co przyniosło już ograniczenie emisji zanieczyszczeń, a także w celu uwzględnienia odpowiednich cykli inwestycyjnych, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyznania takim obiektom dłuższego czasu na dostosowanie się do dopuszczalnych wielkości emisji określonych w niniejszej dyrektywie.

(23)

W związku z zasadniczą rolą tłoczni gazu z punktu widzenia niezawodności i bezpiecznej eksploatacji krajowych sieci przesyłu gazu oraz ze względu na szczególne utrudnienia związane z modernizacją tłoczni gazu, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyznania dłuższego czasu na dostosowanie średnich obiektów energetycznego spalania napędzających takie tłocznie do dopuszczalnych wielkości emisji tlenków azotu określonych w niniejszej dyrektywie.

(24)

Zgodnie z art. 193 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) niniejsza dyrektywa nie stanowi przeszkody dla państw członkowskich w utrzymaniu lub ustanowieniu bardziej rygorystycznych środków ochronnych. Środki takie mogą być potrzebne na przykład w strefach, w których nie są dotrzymane dopuszczalne wartości jakości powietrza. W takich przypadkach państwa członkowskie powinny, w ramach opracowywania planów ochrony powietrza na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE (8), ocenić konieczność zastosowania dopuszczalnych wielkości emisji bardziej rygorystycznych niż wymogi określone w niniejszej dyrektywie. W ocenie takiej należy uwzględnić wyniki wymiany informacji na temat najlepszego wskaźnika ograniczenia emisji, jaki można osiągnąć przy zastosowaniu najlepszych dostępnych i nowo pojawiających się technologii. Komisja powinna zorganizować taką wymianę informacji z udziałem państw członkowskich, zainteresowanych branż, w tym operatorów i dostawców technologii, a także organizacji pozarządowych, w tym organizacji wspierających ochronę środowiska.

(25)

Państwa członkowskie powinny zapewnić podjęcie przez operatora średniego obiektu energetycznego spalania niezbędnych działań w przypadku braku zgodności z przepisami niniejszej dyrektywy. Państwa członkowskie powinny wprowadzić system sprawdzania zgodności średnich obiektów energetycznego spalania z wymogami niniejszej dyrektywy.

(26)

Aby zapewnić skuteczne wdrażanie i egzekwowanie niniejszej dyrektywy, w miarę możliwości i w stosownych przypadkach należy skoordynować dane kontrole z kontrolami wymaganymi na podstawie innych przepisów Unii.

(27)

Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące dostępu do informacji o jej wdrożeniu należy stosować w sposób zapewniający pełną skuteczność dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/4/WE (9).

(28)

Aby zmniejszyć obciążenia nakładane na małe i średnie przedsiębiorstwa eksploatujące średnie obiekty energetycznego spalania, należy zapewnić proporcjonalność obowiązków administracyjnych operatorów, które dotyczą informowania, monitorowania i sprawozdawczości, i unikać ich powielania, zapewniający przy tym, by obowiązki te umożliwiały właściwemu organowi przeprowadzenie skutecznej weryfikacji zgodności.

(29)

Aby zapewnić spójność przekazywanych przez państwa członkowskie informacji dotyczących wdrażania niniejszej dyrektywy, a także aby promować wymianę informacji między państwami członkowskimi a Komisją, Komisja, wspierana przez Europejską Agencję Środowiska, powinna opracować elektroniczne narzędzie sprawozdawcze, dostępne także państwom członkowskim do użytku wewnętrznego, na potrzeby sprawozdawczości i zarządzania danymi na poziomie krajowym.

(30)

Komisja powinna ocenić, na podstawie stanu technologii, potrzebę zmiany dopuszczalnych wielkości emisji określonych w załączniku II w odniesieniu do nowych średnich obiektów energetycznego spalania. W tym kontekście Komisja powinna również rozważyć potrzebę określenia szczególnych dopuszczalnych wielkości emisji dla innych zanieczyszczeń, takich jak tlenek węgla, a także wprowadzenia ewentualnych minimalnych norm efektywności energetycznej.

(31)

W celu dostosowania do postępu naukowo-technicznego należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do dostosowania przepisów dotyczących oceny zgodności, określonych w załączniku III część 2 pkt 2. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

(32)

W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej dyrektywy, a także uproszczenia i usprawnienia wykonywania obowiązków sprawozdawczych państw członkowskich należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do określania technicznego formatu sprawozdań. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (10).

(33)

Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, a mianowicie poprawa jakości środowiska i poprawa zdrowia ludzkiego, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na ich rozmiary i skutki, możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(34)

Niniejsza dyrektywa nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). W szczególności niniejsza dyrektywa ma na celu zapewnienie stosowania art. 37 Karty dotyczącego ochrony środowiska.

(35)

Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji z dnia 28 września 2011 r. dotyczącą dokumentów wyjaśniających (11) państwa członkowskie zobowiązały się, że w uzasadnionych przypadkach wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji złożą dokument lub dokumenty wyjaśniające związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy prawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione,