DYREKTYWA RADY 2003/72/WE z dnia 22 lipca 2003 r. uzupełniająca statut spółdzielni europejskiej w odniesieniu do zaangażowania pracowników

(1)

Aby osiągnąć cele Traktatu, rozporządzenie Rady (WE) nr 1435/2003 ( 4 ) ustanawia statut spółdzielni europejskiej (SCE).

(2)

Rozporządzenie to zmierza do stworzenia jednolitych ram prawnych, w których spółdzielnie i inne osoby prawne oraz osoby fizyczne z różnych Państw Członkowskich powinny być w stanie planować i przeprowadzać reorganizację swojej firmy w formie spółdzielczej na skalę wspólnotową.

(3)

Aby wspierać wspólnotowe cele społeczne, muszą zostać przyjęte specjalne przepisy, zwłaszcza w zakresie zaangażowania pracowników, zmierzające do zapewnienia, że ustanowienie SCE nie pociągnie za sobą zniesienia lub ograniczenia zaangażowania pracowników istniejącego w ramach podmiotów uczestniczących w tworzeniu SCE; Cel ten powinien zostać osiągnięty poprzez ustanowienie zasad w tym zakresie, uzupełniających przepisy rozporządzeniu (WE) nr 1435/2003.

(4)

Z tego względu, że cele proponowanego działania, jak przedstawiono powyżej, nie mogą być w stopniu wystarczającym osiągnięte przez Państwa Członkowskie, ponieważ chodzi o ustanowienie przepisów dotyczących zaangażowania pracowników właściwego dla SCE, i mogą zatem, z uwagi na skalę i wpływ proponowanego działania, być lepiej osiągnięte na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tych celów.

(5)

Znaczna różnorodność przepisów i praktyk istniejących w Państwach Członkowskich w odniesieniu do sposobu, w który przedstawiciele pracowników biorą udział w podejmowaniu decyzji w ramach spółdzielni, czyni niewskazanym ustanowienie jednolitego europejskiego modelu zaangażowania pracowników mającego zastosowanie do SCE.

(6)

Procedury konsultacji i informowania na poziomie transnarodowym powinny zostać zagwarantowane we wszystkich przypadkach tworzenia SCE, wraz z koniecznymi zmianami SCE utworzonych ex novo, gdy jest to uzasadnione ich rozmiarem, mierzonym wielkością zatrudnienia.

(7)

Jeżeli prawo uczestnictwa istnieje w ramach jednego lub więcej podmiotów biorących udział w powstaniu SCE, to, raz przyznane, powinno ono być zachowane poprzez transfer do SCE, chyba że strony postanowią inaczej.

(8)

Konkretne procedury informowania i konsultacji pracowników na poziomie transnarodowym, oraz, jeśli ma to zastosowanie, ich uczestnictwo, właściwe dla każdej SCE powinny być określone, w pierwszej kolejności, w drodze porozumienia stron, lub w przypadku jego braku, poprzez zastosowanie norm posiłkowych.

(9)

Państwa Członkowskie powinny nadal mieć możliwość niestosowania standardowych zasad dotyczących uczestnictwa w przypadku połączenia, ze względu na różnorodność krajowych systemów uczestnictwa pracowników. Systemy i praktyki uczestnictwa, istniejące ewentualnie na poziomie podmiotów uczestniczących, muszą w tym przypadku zostać utrzymane poprzez dostosowanie zasad rejestracji.

(10)

Zasady głosowania w ramach specjalnego zespołu reprezentującego pracowników w negocjacjach, w szczególności w przypadku zawierania porozumienia przewidującego niższy poziom uczestnictwa w ramach jednego lub więcej podmiotów uczestniczących, powinny być odpowiednie w stosunku do ryzyka zniesienia lub ograniczenia istniejących systemów i praktyk uczestnictwa. Ryzyko to jest większe w przypadku SCE powstałej przez przekształcenie lub połączenie, niż w przypadku SCE nowo utworzonej.

(11)

W przypadku niezawarcia porozumienia w toku negocjacji między przedstawicielami pracowników a właściwymi organami podmiotów uczestniczących, należy przewidzieć pewne standardowe zasady mające zastosowanie wobec SCE, niezwłocznie po jej utworzeniu. Zasady te powinny gwarantować skuteczne praktyki w zakresie transnarodowego informowania pracowników i ich konsultowania, jak również ich uczestnictwa w odpowiednich organach SCE, jeżeli takie uczestnictwo istniało przed jej utworzeniem w ramach podmiotów uczestniczących.

(12)

W przypadku gdy zastosowanie wyżej wymienionych procedur do podmiotów uczestniczących w nowo utworzonej SCE jest niemożliwe ze względu na ich niewielki rozmiar, mierzony wielkością zatrudnienia, SCE powinna podlegać przepisom krajowym, odnoszącym się do zaangażowania pracowników, obowiązującym w Państwie Członkowskim, w którym ma swoją siedzibę statutową lub w Państwach Członkowskich, w których posiada jednostki zależne lub zakłady. Nie powinno to naruszać obowiązku nałożonego na już utworzone SCE, polegającego na konieczności wdrożenia tych procedur, jeżeli znaczna liczba pracowników tego zażąda.

(13)

Przepisy szczególne powinny mieć zastosowanie do udziału pracowników w zebraniach ogólnych, w takim zakresie, w jakim dopuszczają to przepisy prawa krajowego. Zastosowanie tych przepisów nie wyklucza stosowania innych form uczestnictwa, określonych w niniejszej dyrektywie.

(14)

Państwa Członkowskie powinny zagwarantować poprzez odpowiednie przepisy, że w przypadku zmian strukturalnych następujących po utworzeniu SCE, porozumienia dotyczące zaangażowania pracowników mogą, w danym wypadku, podlegać renegocjacji.

(15)

Należy zapewnić przedstawicielom pracowników, działającym w ramach niniejszej dyrektywy, gdy sprawują swoje funkcje, ochronę i gwarancje podobne do tych, jakie przyznaje się przedstawicielom pracowników na podstawie ustawodawstwa i/lub praktyki kraju zatrudnienia. Nie powinni oni podlegać dyskryminacji z powodu zgodnego z prawem wykonywania przez nich zadań i powinni korzystać z odpowiedniej ochrony na wypadek zwolnienia i innych sankcji.

(16)

Zachowanie w tajemnicy informacji poufnych powinno być zapewnione nawet po upływie kadencji przedstawicieli pracowników. Należy, w związku z tym, wprowadzić przepisy zezwalające właściwemu organowi SCE na utajnienie informacji, które mogłyby w sposób istotny zaszkodzić funkcjonowaniu SCE, gdyby zostały publicznie ujawnione.

(17)

W przypadku gdy SCE oraz jej przedsiębiorstwa zależne i zakłady podlegają dyrektywie Rady 94/45/WE z dnia 22 września 1994 r. w sprawie ustanowienia europejskiej rady zakładowej lub trybu informowania i konsultowania pracowników w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym ( 5 ),

to przepisy tej dyrektywy oraz przepisy transponujące ją do prawa krajowego nie powinny mieć zastosowania do SCE, ani do jej przedsiębiorstw zależnych i zakładów, chyba że specjalny zespół negocjacyjny podejmie decyzję o nierozpoczynaniu negocjacji lub o zakończeniu negocjacji już rozpoczętych.

(18)

Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć wpływu na inne istniejące prawa dotyczące zaangażowania i nie może wpływać na inne istniejące struktury reprezentacji, przewidziane przez prawo wspólnotowe, przepisy prawa krajowego i krajową praktykę.

(19)

Państwa Członkowskie powinny podjąć odpowiednie środki w przypadku nieprzestrzegania obowiązków określonych w niniejszej dyrektywie.

(20)

W Traktacie nie przewidziano niezbędnych uprawnień dla Wspólnoty do przyjęcia niniejszej dyrektywy, innych niż te określone w art. 308.

(21)

Ochrona praw nabytych pracowników w odniesieniu do zaangażowania w podejmowanie decyzji dotyczących przedsiębiorstwa jest zasadą podstawową i deklarowanym celem niniejszej dyrektywy. Prawa pracowników istniejące przed utworzeniem SCE powinny stanowić podstawę praw pracowników w zakresie do zaangażowania pracowników w SCE (zasada „przed i po”). Wobec powyższego, podejście takie powinno mieć zastosowanie nie tylko do utworzenia SCE, ale również do zmian strukturalnych w istniejącej SCE oraz do podmiotów, na które miały wpływ procesy związane z tymi zmianami strukturalnymi. W związku z tym, w przypadku przeniesienia siedziby SCE z jednego Państwa Członkowskiego do innego, powinien być zapewniony co najmniej ten sam zakres zaangażowania pracowników. Ponadto, jeżeli próg dotyczący zaangażowania pracowników zostanie osiągnięty lub przekroczony po rejestracji SCE, prawa te powinny obowiązywać w tym samym zakresie, w jakim obowiązywałyby, gdyby próg został osiągnięty lub przekroczony przed rejestracją.

(22)

Państwa Członkowskie powinny móc zapewnić, że przedstawiciele związków zawodowych mogą być członkami specjalnego zespołu negocjacyjnego, bez względu na to, czy są oni pracownikami podmiotu uczestniczącego w utworzeniu SCE. Państwa Członkowskie powinny w szczególności mieć możliwość ustanowienia tego prawa w przypadkach, gdy przedstawiciele związków zawodowych mają prawo, zgodnie z prawem krajowym, być członkami oraz głosować w organie nadzorczym lub administrującym przedsiębiorstwa.

(23)

W niektórych Państwach Członkowskich zaangażowanie pracowników oraz inne dziedziny relacji pomiędzy pracownikami a pracodawcami opierają się zarówno na ustawodawstwie krajowym jak i na praktykach, przez co, w niniejszym kontekście rozumie się również układy zbiorowe, zawarte na różnych poziomach: krajowym, sektorowym i/lub na poziomie konkretnego przedsiębiorstwa,