RIALACHÁN (AE) 2018/1724 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 2 Deireadh Fómhair 2018 maidir le ►C1 tairseach ◄ aonair dhigiteach a bhunú chun rochtain ar fhaisnéis, nósanna imeachta agus seirbhísí cúnaimh agus réitigh fadhbanna a sholáthar agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 (Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

Réimse

FAISNÉIS FAOI CHEARTA, OIBLEAGÁIDÍ AGUS RIALACHA A EASCRAÍONN AS DLÍ AN AONTAIS AGUS AS AN DLÍ NÁISIÚNTA

A.  Taisteal laistigh den Aontas

1.  doiciméid nach mór a bheith ag saoránaigh an Aontais, daoine muinteartha leo nach saoránaigh den Aontas iad, mionaoisigh atá ag taisteal ina n-aonar agus saoránaigh nach saoránaigh den Aontas iad nuair atá siad ag taisteal thar theorainneacha laistigh den Aontas (cárta aitheantais, víosa, pas)

2.  cearta agus oibleagáidí daoine agus iad ag taisteal ar eitleán, ar an traein, ar bhord loinge agus ar an mbus san Aontas agus amach as, agus cearta agus oibleagáidí daoine a cheannaíonn pacáistí taistil nó socruithe taistil gaolmhara

3.  cúnamh i gcás soghluaisteacht laghdaithe daoine agus iad ag taisteal san Aontas agus amach as

4.  iompar ainmhithe, plandaí, alcóil, tobac, toitíní agus earraí eile ag daoine agus iad ag taisteal san Aontas

5.  guthghlaonna a chur agus teachtaireachtaí leictreonacha agus sonraí leictreonacha a sheoladh agus a fháil laistigh den Aontas

B.  Obair agus scor laistigh den Aontas

1.  fostaíocht a lorg i mBallstát eile

2.  fostaíocht a ghlacadh i mBallstát eile

3.  aitheantas do cháilíochtaí d’fhonn fostaíocht a fháil i mBallstát eile

4.  cáin i mBallstát eile

5.  rialacha maidir le dliteanas agus le hárachas éigeantacha atá nasctha le cónaí nó fostaíocht i mBallstát eile

6.  téarmaí agus coinníollacha fostaíochta, lena n-áirítear d’oibrithe ar postú, mar a sonraítear i ndlíthe nó in ionstraim reachtúil (lena n-áirítear faisnéis maidir le huaireanta oibre, saoire íoctha, teidlíochtaí saoire, cearta agus oibleagáidí maidir le ragobair, scrúduithe sláinte, foirceannadh conarthaí, briseadh as post agus iomarcaíochtaí)

7.  cóir chomhionann (rialacha a chuireann cosc ar idirdhealú san áit oibre, rialacha maidir le pá comhionann d’fhir agus do mhná, pá comhionann d’fhostaithe ar chonarthaí téarma sheasta/fostaíochta buaine)

8.  oibleagáidí sláinte agus sábháilteachta maidir le cineálacha difriúla gníomhaíochta

9.  cearta agus oibleagáidí slándála sóisialta san Aontas, lena n-áirítear iad sin a bhaineann le pinsin a fháil

C.  Feithiclí san Aontas

1.  mótarfheithicil a thabhairt go sealadach nó go buan chuig Ballstát eile

2.  ceadúnas tiomána a fháil agus a athnuachan

3.  árachas mhótarfheithiclí éigeantach a ghlacadh

4.  mótarfheithicil a cheannach agus a dhíol i mBallstát eile

5.  rialacha náisiúnta tráchta agus ceanglais ar thiománaithe, lena n-áirítear rialacha ginearálta maidir le húsáid an bhonneagair bóthair náisiúnta: muirir ambhunaithe (greamán), muirir acharbhunaithe (dola), greamáin astaíochtaí

D.  Cónaí i mBallstát eile

1.  bogadh chuig Ballstát eile go sealadach nó go buan

2.  ceannach agus díol maoine dochorraithe, lena n-áirítear aon choinníollacha agus oibleagáidí a bhaineann le cánachas, úinéireacht nó úsáid maoine, lena n-áirítear mar áit chónaithe thánaisteach

3.  páirt a ghlacadh i dtoghcháin bhardasacha agus toghcháin chuig Parlaimint na hEorpa

4.  ceanglais ar shaoránaigh an Aontais agus a ndaoine muinteartha maidir le cártaí cónaithe a bheith acu, lena n-áirítear daoine muinteartha nach saoránaigh den Aontas iad

5.  coinníollacha is infheidhme don eadóirseachta náisiúnaigh ó Bhallstát eile

6.  rialacha is infheidhme i gcás báis, lena n-áirítear rialacha maidir le haisdúichiú coirp chuig Ballstát eile

E.  Oideachas nó cúrsa oiliúna i mBallstát eile

1.  córas oideachais i mBallstát eile, lena n-áirítear oideachas agus cúram luath-óige, bunoideachas agus meánoideachas, ardoideachas agus foghlaim aosach

2.  obair dheonach a dhéanamh i mBallstát eile

3.  cúrsaí oiliúna i mBallstát eile

4.  taighde a dhéanamh i mBallstát eile mar chuid de chlár oideachais

F.  Cúram sláinte

1.  cóireáil leighis a fháil i mBallstát eile

2.  táirgí cógaisíochta ordaithe a cheannach ar líne nó go pearsanta i mBallstát nach ionann é agus an Ballstát inar eisíodh an t-oideas

3.  rialacha árachais sláinte is infheidhme i gcás ghearrfhanacht nó fadfhanacht i mBallstát eile, lena n-áirítear conas iarratas a dhéanamh ar an gCárta Eorpach um Árachas Sláinte

4.  creat ginearálta faisnéise maidir le cearta nó oibleagáidí rochtana chun rannpháirt a ghlacadh i mbearta cúraim sláinte coisctheacha poiblí atá ar fáil

5.  seirbhísí a sholáthraítear trí uimhreacha náisiúnta éigeandála, lena n-áirítear uimhir “112” agus uimhir “116”

6.  cearta agus coinníollacha le haghaidh bogadh chuig ionad cúraim chónaithe

G.  Cearta saoránach agus teaghlaigh

1.  breith, coimeád leanaí mionaoiseacha, freagrachtaí ar thuismitheoirí, rialacha maidir le máthairionadaíocht agus uchtáil, lena n-áirítear uchtáil ag an dara tuismitheoir, oibleagáidí cothabhála maidir le leanaí in imthosca trasteorann teaghlaigh

2.  cónaí mar lánúin ag a bhfuil náisiúntachtaí difriúla, lena n-áirítear lánúineacha comhghnéis (pósadh, páirtnéireacht shibhialta nó chláraithe, idirscaradh, colscaradh, cearta maoine pósta, cearta comhchónaitheoirí)

3.  rialacha maidir le haitheantas inscne

4.  cearta agus oibleagáidí maidir le comharbas i mBallstát eile, lena n-áirítear rialacha cánach

5.  cearta agus rialacha is infheidhme i gcás fuadach leanaí trasteorann arna dhéanamh ag tuismitheoir

H.  Cearta tomhaltóirí

1.  earraí, inneachar digiteach nó seirbhísí (lena n-áirítear earraí agus seirbhísí airgeadais) a cheannach ar líne nó go pearsanta ó Bhallstát eile

2.  cuntas bainc a choimeád i mBallstát eile

3.  ceangal le fóntais amhail gás, leictreachas, uisce, diúscairt dramhaíola tí, teileachumarsáid agus an t-idirlíon

4.  íocaíochtaí, lena n-áirítear aistrithe creidmheasa, moilleanna ar íocaíochtaí trasteorann

5.  cearta agus ráthaíochtaí tomhaltóirí a bhaineann le hearraí agus seirbhísí a cheannach, lena n-áirítear nósanna imeachta maidir le réiteach díospóidí agus cúiteamh do thomhaltóirí

6.  sábháilteacht agus slándáil táirgí tomhaltais

7.  mótarfheithicil a thógáil ar cíos

I.  Cosaint sonraí pearsanta

1.  cearta na n-ábhar sonraí maidir le cosaint sonraí pearsanta a fheidhmiú

Réimse

FAISNÉIS FAOI CHEARTA, OIBLEAGÁIDÍ AGUS RIALACHA

J.  Gnólacht a thosú, a reáchtáil agus a dhúnadh

1.  gnólacht a chlárú, a dhúnadh nó a chineál dlíthiúil a athrú (nósanna imeachta clárúcháin agus foirmeacha dlí le haghaidh gnó a dhéanamh)

2.  gnólacht a bhogadh chuig Ballstát eile

3.  cearta maoine intleachtúla (iarratas a dhéanamh ar phaitinn, trádmharc, líníocht nó dearadh a chlárú, ceadúnas atáirgthe a fháil)

4.  cothroime agus trédhearcacht i gcleachtais tráchtála, lena n-áirítear cearta tomhaltóirí agus ráthaíochtaí a bhaineann le hearraí agus seirbhísí a dhíol

5.  saoráidí ar líne a thairiscint le haghaidh íocaíochtaí trasteorann nuair atáthar ag díol earraí agus seirbhísí ar líne

6.  cearta agus oibleagáidí a eascraíonn as dlí na gconarthaí, lena n-áirítear ús ar riaráistí

7.  imeachtaí dócmhainneachta agus leachtú cuideachtaí

8.  árachas creidmheasa

9.  cuideachtaí a chumasc nó gnólacht a dhíol

10.  dliteanas sibhialta stiúrthóirí cuideachta

11.  rialacha agus oibleagáidí maidir le sonraí pearsanta a phróiseáil

K.  Fostaithe

1.  téarmaí fostaíochta a sonraítear síos i ndlíthe nó in ionstraim reachtúil(lena n-áirítear uaireanta oibre, saoire íoctha, teidlíochtaí saoire, cearta agus oibleagáidí maidir le ragobair, scrúduithe sláinte, foirceannadh conarthaí, briseadh as post agus iomarcaíochtaí)

2.  cearta agus oibleagáidí slándála sóisialta san Aontas (clárú mar fhostóir, fostaithe a chlárú, fógra a thabhairt d’fhostaí faoi dheireadh conartha, ranníocaíochtaí slándála sóisialta a íoc, cearta agus oibleagáidí a bhaineann le pinsin)

3.  oibrithe a fhostú i mBallstáit eile (oibrithe a phostú, rialacha maidir le saoirse chun seirbhísí a chur ar fáil, ceanglais chónaithe d’oibrithe)

4.  cóir chomhionann (rialacha lena dtoirmeasctar idirdhealú san áit oibre, rialacha maidir le pá comhionann d’fhir agus do mhná agus le pá comhionann d’fhostaithe ar chonarthaí téarma sheasta nó fostaíochta buaine)

5.  rialacha maidir le hionadaíocht foirne

L.  Cánacha

1.  CBL: faisnéis faoi na rialacha ginearálta, rátaí agus díolúintí, clárú le haghaidh CBL agus CBL a íoc, aisíocaíocht a fháil

2.  dleachtanna máil: faisnéis faoi na rialacha ginearálta, rátaí agus díolúintí, clárú chun críocha cánach máil agus íocaíocht cánach máil, aisíocaíocht a fháil

3.  dleachtanna custaim agus cánacha agus dleachtanna eile a bhailítear ó allmhairí

4.  nósanna imeachta custaim d’allmhairí agus d’onnmhairí faoi Chód Custaim an Aontais

5.  cánacha eile: íocaíocht, rátaí, tuairisceáin chánach

M.  Earraí

1.  comhartha CE a fháil

2.  rialacha agus ceanglais táirgí

3.  caighdeáin is infheidhme a shainaithint, sonraíochtaí teicniúla, agus táirgí a dheimhniú

4.  aitheantas frithpháirteach do tháirgí nach bhfuil faoi réir shonraíochtaí an Aontais

5.  ceanglais maidir le haicmiú, lipéadú agus pacáistiú do cheimiceáin ghuaiseacha

6.  ciandíol/díol seacháitribh: faisnéis nach mór a thabhairt do chustaiméirí roimh ré, an conradh a dheimhniú i scríbhinn, aistarraingt ó chonradh, na hearraí a sheachadadh, oibleagáidí sonracha eile

7.  táirgí lochtacha: cearta agus ráthaíochtaí tomhaltóirí, freagrachtaí iardhíola, modhanna sásaimh do pháirtí díobhálaithe

8.  deimhniúchán, lipéid (EMAS, lipéid fuinnimh, éicidhearthóireacht, éicilipéad AE)

9.  athchúrsáil agus bainistíocht dramhaíola

N.  Seirbhísí

1.  ceadúnais, údaruithe nó ceadanna a fháil d’fhonn gnólacht a thosú agus a fheidhmiú
2.  fógra a thabhairt do na húdaráis faoi ghníomhaíochtaí trasteorann
3.  aitheantas do cháilíochtaí gairmiúla, lena n-áirítear gairmoideachas agus gairmoiliúint ►M2  
4.  faisnéis faoi rialacha lena rialaítear soláthar na seirbhísí cóiríochta ar chíos gearrthéarmach, lena n-áirítear na liostaí dá dtagraítear in Airteagal 13 de Rialachán (AE) 2024/1028 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2)  ◄

O.  Gnólacht a chistiú

1.  rochtain a fháil ar mhaoiniú ar leibhéal an Aontais, lena n-áirítear cláir chistiúcháin agus deontais ghnó an Aontais

2.  rochtain a fháil ar mhaoiniú ar an leibhéal náisiúnta

3.  tionscnaimh atá dírithe ar fhiontraithe (malartuithe a eagraítear le haghaidh fiontraithe nua, cláir mheantóireachta, etc.)

P.  Conarthaí poiblí

1.  páirt a ghlacadh i dtairiscintí poiblí: rialacha agus nósanna imeachta

2.  tairiscint a chur isteach ar líne mar fhreagairt do ghlao poiblí ar thairiscintí

3.  neamhrialtachtaí a thuairisciú maidir leis an bpróiseas tairisceana

Q.  Sláinte agus sábháilteacht ag an obair

1.  oibleagáidí sláinte agus sábháilteachta maidir le cineálacha difriúla gníomhaíochta, lena n-áirítear rioscaí a chosc, faisnéis agus oiliúint

►M4  
R.  Tionscadail monaraíochta teicneolaíochta glan-nialasachta  ◄

►M4  
1.  faisnéis faoin bpróiseas deonaithe ceadanna;
2.  seirbhísí maoiniúcháin agus infheistíochta;
3.  deiseanna cistiúcháin ar leibhéal an Aontais nó ar leibhéal na mBallstát;
4.  seirbhísí tacaíochta gnó, lena n-áirítear dearbhú cánach corparáide, dlíthe cánach áitiúla, dlí an tsaothair, ach gan bheith teoranta dóibh sin.  ◄

▼M3

AJ.  Tionscadail amhábhar criticiúil

1.  na pointí teagmhála aonair a bhunaítear nó a ainmnítear de bhun Airteagal 9(1) de Rialachán (AE) 2024/1252 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1)

2.  faisnéis maidir leis an bpróiseas deonaithe ceadanna.’

3.  faisnéis maidir le seirbhísí maoiniúcháin agus infheistíochta’

4.  faisnéis maidir le deiseanna maoiniúcháin ar leibhéal an Aontais nó ar leibhéal na mBallstát’

5.  seirbhísí tacaíochta gnó, lena n-áirítear dearbhú cánach corparáide, dlíthe cánach áitiúla nó dlí saothair ach gan a bheith teoranta dóibh sin

▼B

▼B

Imeachtaí saoil

Nósanna imeachta

Aschur ionchasach faoi réir measúnú ar an iarratas ag an údarás inniúil i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, i gcás inarb ábhartha

Breith

Iarratas a dhéanamh ar chruthúnas maidir le clárú breithe

Cruthúnas maidir le clárú breithe nó teastas breithe

Cónaí

Iarratas a dhéanamh ar chruthúnas maidir le cónaí

Deimhniú de chlárú ag an seoladh reatha

Staidéar a dhéanamh

Iarratas a dhéanamh ar mhaoiniú staidéir don oideachas treasach, amhail deontais agus iasachtaí staidéir ó chomhlacht poiblí nó ó institiúid phoiblí

Cinneadh faoin iarratas ar mhaoiniú nó admháil fála

Iarratas tosaigh a thíolacadh ar chead isteach in institiúid oideachais triú léibhéal phoiblí

Deimhniú go bhfuarthas an t-iarratas

Aitheantas acadúil a iarraidh i gcás dioplómaí, teastas nó cruthúnas eile staidéir nó cúrsaí

Cinneadh ar an iarraidh ar aitheantas

Obair

Iarratas ar an reachtaíocht is infheidhme a chinneadh i gcomhréir le Teideal II de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ()

Cinneadh maidir le reachtaíocht infheidhme

Fógra a thabhairt maidir le hathruithe i gcúinsí pearsanta nó gairmiúla an té a fhaigheann sochair slándála sóisialta, a bheidh ábhartha i dtaca leis na sochair sin

Deimhniú go bhfuarthas fógra faoi athruithe den sórt sin

Iarratas ar Chárta Eorpach um Árachas Sláinte (CEÁS)

Cárta Eorpach um Árachas Sláinte (CEÁS)

Dearbhú cánach ioncaim a thíolacadh

Deimhniú go bhfuarthas an dearbhú

Bogadh

Athrú ar sheoladh a chlárú

Deimhniú maidir leis an seoladh a bhí ag duine roimhe seo a dhíchlárú agus maidir leis an seoladh nua a chlárú

Mótarfheithicil de thionscnamh nó atá cláraithe cheana féin i mBallstát, a chlárú, i nósanna imeachta caighdeánacha ()

Cruthúnas ar mhótarfheithicil a chlárú

Greamáin a fháil chun críocha an bonneagar bóithre náisiúnta a úsáid: muirir ambhunaithe (greamán), muirir acharbhunaithe (dola), arna eisiúint ag comhlacht poiblí nó institiúid phoiblí

Greamán dola nó greamán nó cruthúnas eile ar íocaíocht a fháil

Greamáin astaíochtaí a fháil arna n-eisiúint ag comhlacht poiblí nó institiúid phoiblí

Greamán astaíochtaí nó cruthúnas eile ar íocaíocht a fháil

Dul ar scor

Sochair phinsin agus sochair réamhscoir a éileamh ó scéimeanna éigeantacha

Deimhniú ar fháil an éilimh nó cinneadh ar an éileamh ar shochair phinsin nó réamhscoir

Faisnéis a iarraidh maidir leis na sonraí a bhaineann le pinsean ó scéimeanna éigeantacha

Ráiteas de shonraí pearsanta pinsin

▼M1

Gnólacht a thosú, a reáchtáil agus a dhúnadh

Fógra faoi ghníomhaíocht ghnó, cead ar ghníomhaíochta gnó a fheidhmiú, athruithe ar ghníomhaíocht ghnó agus foirceannadh gníomhaíocht ghnó nach mbaineann le nósanna imeachta dócmhainneachta nó leachtaithe, cé is moite den chéad uair a chláraítear gníomhaíocht ghnó leis an gclár gnó agus, cé is moite de na nósanna imeachta a bhaineann le bunú cuideachtaí nó gnólachtaí nó aon chomhdú ina dhiaidh sin ag cuideachtaí nó gnólachtaí de réir bhrí an dara mír d’Airteagal 54 CFAE ►M2  
Dearbhuithe ó óstaigh le haghaidh nósanna imeachta clárúcháin i ndáil le seirbhísí cóiríochta ar chíos gearrthéarmach  ◄

Deimhniú ar fháil an fhógra nó an athraithe, nó na hiarrata ar chead gníomhaíochta gnó ►M2  
Uimhir chlárúcháin a eisiúint  ◄

Fostóir (duine nádúrtha) a chlárú le scéimeanna éigeantacha pinsean agus árachais

Deimhniú ar chlárú nó ar uimhir chlárúcháin leasa shóisialaigh

Fostaithe a chlárú le scéimeanna éigeantacha pinsean agus árachais

Deimhniú ar chlárú nó ar uimhir chlárúcháin leasa shóisialaigh

Dearbhú cánach corparáide a thíolacadh

Deimhniú go bhfuarthas an dearbhú

Fógra a thabhairt do na scéimeanna slándála sóisialta faoi dheireadh conartha le fostaí, cé is moite de nósanna imeachta chun conarthaí fostaithe a fhoirceannadh go comhchoiteann

Deimhniú go bhfuarthas an dearbhú

Ranníocaíochtaí slándála sóisialta d’fhostaithe a íoc

Admháil nó foirm eile deimhnithe gur íocadh ranníocaíochtaí slándála sóisialta d’fhostaithe

Fógra a thabhairt faoi sholáthraí seirbhísí idirghabhála sonraí

Deimhniú go bhfuarthas an t-iarratas

Clárú mar eagraíocht altrúchais sonraí a aithnítear san Aontas

Deimhniú an chlárúcháin

▼M3

Tionscadail amhábhar criticiúil

Nós imeachta a bhaineann le gach cead ábhartha chun tionscadail amhábhar criticiúil a thógáil agus a oibriú, lena n-áirítear ceadanna nasctha tógála, ceimiceán agus eangaí agus measúnuithe agus údaruithe comhshaoil i gcás inar gá sin, agus lena gcuimsítear na hiarratais agus na nósanna imeachta uile ón tráth a dhéantar a admháil go bhfuil an t-iarratas curtha i gcrích go dtí go dtabharfaidh an pointe teagmhála aonair lena mbaineann de bhun Airteagal 9 de Rialachán (AE) 2024/1252 fógra faoin gcinneadh cuimsitheach maidir le toradh an nós imeachta.

Na haschuir uile a bhaineann leis na nósanna imeachta idir iomláine an iarratais a admháil agus an fógra faoin gcinneadh cuimsitheach maidir le toradh an nós imeachta tríd an bpointe teagmhála aonair lena mbaineann de bhun Airteagal 9 de Rialachán (AE) 2024/1252.

▼B

►M4  Tionscadail monaraíochta teicneolaíochta glan-nialasachta ◄

►M4  Nósanna imeachta le haghaidh na gceadanna ábhartha uile chun tionscadail monaraíochta teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus tionscadail straitéiseacha ghlan-nialasachta a thógáil, a shíneadh, a thiontú agus a oibriú, lena n-áirítear ceadanna maidir le tógáil, ceimiceáin agus nascacht eangaí, measúnuithe comhshaoil agus údaruithe, i gcás inar gá, agus lena gcuimsítear na hiarratais agus nósanna imeachta uile. ◄

►M4  Gach aschur a bhaineann leis na nósanna imeachta a théann ón admháil go bhfuil an t-iarratas tugtha i gcrích go dtí an fógra ón bpointe teagmhála ainmnithe faoin gcinneadh cuimsitheach maidir le toradh an nós imeachta. ◄