Dyrektywa 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów

Dyrektywa 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

z dnia 3 marca 1997 r.

w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 57 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji [1],

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],

uwzględniając opinię Europejskiego Instytutu Walutowego [3],

stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 189b Traktatu [4], odwołując się do wspólnego tekstu zatwierdzonego dnia 18 grudnia 1996 r. przez Komitet Pojednawczy,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) 10 maja 1993 r. Rada przyjęła dyrektywę nr 93/22/EWG w sprawie usług inwestycyjnych w zakresie papierów wartościowych [5]; powyższa dyrektywa stanowi podstawowy instrument realizacji rynku wewnętrznego w sektorze przedsiębiorstw inwestycyjnych.

(2) Dyrektywa 93/22/EWG ustanawia reguły ostrożnościowe, których przedsiębiorstwa inwestycyjne są zobowiązane stale przestrzegać, w tym reguły dotyczące ochrony w możliwie największym stopniu praw inwestorów odnośnie do posiadanych przez nich środków lub instrumentów finansowych.

(3) Żaden system nadzoru nie jest jednak w stanie zapewnić pełnej ochrony, szczególnie gdy dokonywane są działania przestępcze.

(4) Ochrona inwestorów i utrzymanie zaufania do systemu finansowego są podstawowymi elementami ukończenia i prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego w tej dziedzinie; w tym celu niezbędne jest, aby każde Państwo Członkowskie posiadało system rekompensat dla inwestorów, gwarantujący zharmonizowany, minimalny poziom ochrony przynajmniej małych inwestorów, w przypadku gdy przedsiębiorstwa inwestycyjne nie są w stanie wypełniać swoich zobowiązań w stosunku do swoich klientów inwestorów.

(5) Mali inwestorzy mogą nabywać usługi inwestycyjne w oddziałach przedsiębiorstw inwestycyjnych Wspólnoty lub w ramach transgranicznego świadczenia usług, z takim samym stopniem zaufania, jakby zwracali się do krajowych przedsiębiorstw inwestycyjnych, będąc świadomi zharmonizowanego poziomu ochrony, w przypadku gdy przedsiębiorstwo inwestycyjne nie jest w stanie wypełniać swoich zobowiązań w stosunku do swoich klientów inwestorów.

(6) Przy braku tego rodzaju minimalnej harmonizacji i w trosce o ochronę inwestorów przyjmujące Państwa Członkowskie mogłyby uważać się za uprawnione do zobligowania przedsiębiorstw inwestycyjnych innych Państw Członkowskich, działających za pośrednictwem oddziałów lub opierając się na swobodzie świadczenia usług, do uczestnictwa w systemie rekompensat przyjmującego Państwa Członkowskiego, w sytuacji gdy przedsiębiorstwa te nie należą do systemu rekompensat dla inwestorów w swoim Państwie Członkowskim lub należą do systemu uznanego za nieoferujący równoważnej ochrony; taki wymóg byłby niekorzystny dla funkcjonowania rynku wewnętrznego.

(7) O ile w większości Państw Członkowskich istnieją obecnie systemy rekompensat dla inwestorów, to nie obejmują one zwykle wszystkich przedsiębiorstw inwestycyjnych, które posiadają wyłączne zezwolenie na działalność, przewidziane w dyrektywie 93/22/EWG.

(8) Każde Państwo Członkowskie jest zobowiązane do posiadania systemu lub systemów rekompensat dla inwestorów, których uczestnikami są wszystkie takie przedsiębiorstwa inwestycyjne; każdy system musi obejmować środki i instrumenty finansowe, w których posiadaniu znajduje się przedsiębiorstwo inwestycyjne i które związane są z operacjami inwestycyjnymi inwestora i które nie mogą być zwrócone inwestorowi, gdy przedsiębiorstwo inwestycyjne nie jest w stanie wypełniać swoich zobowiązań wobec swoich klientów inwestorów; w żadnym razie nie stanowi to uszczerbku dla reguł i procedur stosowanych w każdym Państwie Członkowskim odnośnie do podejmowania decyzji w przypadku niewypłacalności lub likwidacji przedsiębiorstwa inwestycyjnego.

(9) Definicja przedsiębiorstwa inwestycyjnego obejmuje instytucje kredytowe, które są upoważnione do świadczenia usług inwestycyjnych; każda taka instytucja kredytowa musi być również zobowiązana do uczestnictwa w systemie rekompensat dla inwestorów, jeśli chodzi o dokonywane przez nią operacje inwestycyjne; jednakże nie jest konieczne, aby instytucja kredytowa należała do dwóch różnych systemów, gdy jeden odpowiada wymogom niniejszej dyrektywy oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 94/19/WE z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów [6]; jednak w przypadku przedsiębiorstw inwestycyjnych, które są instytucjami kredytowymi, może być trudne dokonanie rozróżnienia między depozytami objętymi dyrektywą 94/19/WE a środkami finansowymi posiadanymi w związku z operacjami inwestycyjnymi; należy zezwolić Państwom Członkowskim na ustalenie, która dyrektywa będzie stosowana do takich roszczeń.

(10) Dyrektywa 94/19/WE zezwala Państwom Członkowskim na zwolnienie instytucji kredytowej od obowiązku uczestniczenia w systemie gwarantowania depozytów, gdy instytucja ta należy do systemu, który chroni samą instytucję kredytową, a w szczególności, który gwarantuje jej wypłacalność; gdy instytucja kredytowa należąca do takiego systemu jest również przedsiębiorstwem inwestycyjnym, Państwa Członkowskie posiadają również prawo do zwolnienia tej instytucji, pod określonymi warunkami, z konieczności przyłączenia się do systemu rekompensat dla inwestorów.

(11) Zharmonizowany, minimalny poziom rekompensaty wynoszący 20000 ECU dla każdego inwestora wystarczy do zapewnienia ochrony interesów małego inwestora, gdy przedsiębiorstwo inwestycyjne nie jest w stanie wypełniać swych zobowiązań w stosunku do swoich klientów inwestorów; wydaje się słuszne ustalenie zharmonizowanego, minimalnego poziomu rekompensaty w kwocie 20000 ECU; jak przewiduje dyrektywa 94/19/WE, ograniczone przepisy przejściowe mogą być niezbędne w celu umożliwienia systemom rekompensat respektowanie tej kwoty, co stosuje się również do Państw Członkowskich, które w momencie przyjęcia niniejszej dyrektywy nie dysponują takim systemem.

(12) Taka sama kwota została przyjęta w dyrektywie 94/19/WE.

(13) W celu zachęcenia inwestorów do wykazania odpowiedniego zainteresowania w wyborze przedsiębiorstwa inwestycyjnego słuszne jest upoważnienie Państw Członkowskich do wprowadzenia wymogu, aby inwestorzy brali na siebie odpowiedzialność za część poniesionej straty; inwestor musi jednak mieć zabezpieczenie w przynajmniej 90 %, dopóki kwota wypłaconej rekompensaty nie osiągnie minimum wspólnotowego.

(14) Systemy niektórych Państw Członkowskich oferują poziomy zabezpieczenia wyższe niż zharmonizowany, minimalny poziom ochrony przewidziany niniejszą dyrektywą; jednakże nie wydaje się słuszne wymaganie zmiany tych systemów w tym zakresie.

(15) Utrzymanie we Wspólnocie systemów oferujących wyższy poziom zabezpieczenia niż zharmonizowany, minimalny poziom może w obrębie tego samego terytorium prowadzić do dysproporcji w zakresie rekompensaty i do nierównych warunków konkurencji między krajowymi przedsiębiorstwami inwestycyjnymi a oddziałami przedsiębiorstw z innych Państw Członkowskich; aby zapobiec takim niedogodnościom, należy zezwolić na przynależność oddziałów do systemów państwa przyjmującego, tak aby mogły one oferować swoim inwestorom jednakowe zabezpieczenie jak to, które jest zapewnione przez system państwa, na terenie którego są one założone; właściwe jest, aby Komisja w swoim sprawozdaniu odnośnie do stosowania niniejszej dyrektywy wskazała na to, w jakim stopniu oddziały odnosiły się do tego uprawnienia, jak również na trudności oddziałów lub systemów rekompensat inwestorów przy wprowadzaniu w życie powyższych przepisów; nie wyklucza się, iż systemy kraju pochodzenia oferują takie dodatkowe zabezpieczenie, z zastrzeżeniem warunków ustanowionych przez takie systemy.

(16) Funkcjonowanie rynku może być zakłócone przez to, iż oddziały przedsiębiorstw inwestycyjnych założone w Państwie Członkowskim innym niż kraj pochodzenia oferują zabezpieczenie wyższe niż poziomy zabezpieczeni oferowane przez przedsiębiorstwa inwestycyjne autoryzowane w przyjmującym Państwie Członkowskim; poziom oraz zakres zabezpieczenia oferowany przez systemy rekompensat nie powinny stawać się narzędziem konkurencji; konieczne jest, przynajmniej w początkowym okresie, aby poziom i zakres zabezpieczenia oferowany inwestorom przez system kraju pochodzenia w oddziałach działających na terytorium innego Państwa Członkowskiego nie przekraczał maksymalnego poziomu i zakresu oferowanego przez odpowiedni system kraju przyjmującego; należałoby w bliskim terminie zbadać powstałe na rynku zakłócenia, biorąc za podstawę nabyte doświadczenie oraz rozwój sektora finansowego.

(17) Gdy Państwo Członkowskie uzna, iż pewne określone kategorie inwestycji lub inwestorów nie potrzebują specjalnej ochrony, zostaną one wyłączone z przywileju korzystania z zabezpieczenia oferowanego przez systemy rekompensat dla inwestorów.

(18) Niektóre Państwa Członkowskie posiadają systemy rekompensat dla inwestorów, za które odpowiedzialne są profesjonalne instytucje; w innych Państwach Członkowskich istnieją systemy ustanowione i regulowane prawnie; taka różnica statusu stanowi problem tylko jeśli chodzi o obowiązkową przynależność do systemu lub wyłączenie z niej; niezbędne jest wtedy podjęcie kroków, aby ograniczyć kompetencje systemów w tym zakresie.

(19) Gdy zostanie ustalona ważność roszczenia, inwestorowi należy wypłacić rekompensatę bez zbędnej zwłoki; sam system rekompensat musi być w stanie ustalić rozsądny termin do wystąpienia z roszczeniem; wygaśnięcie tego terminu nie może jednak być podniesione przeciwko inwestorowi, który z istotnych względów nie mógł dochodzić swego roszczenia w wyznaczonym terminie.

(20) Informowanie inwestorów o warunkach rekompensat stanowi zasadniczy element ich ochrony; art. 12 dyrektywy 93/22/EWG zobowiązywał przedsiębiorstwa inwestycyjne do informowania inwestorów, przed zawarciem z nimi transakcji, o ewentualnym stosowaniu systemu rekompensat; w związku z tym niniejsza dyrektywa ustanawia zasady informowania potencjalnych inwestorów odnośnie do systemu rekompensat, które dotyczą ich operacji inwestycyjnych.

(21) Nieuregulowane wykorzystanie, na cele reklamowe, informacji o wysokości kwoty i zakresie systemu rekompensat naraża stabilność systemu finansowego lub zaufanie inwestorów; Państwa Członkowskie winny ustanowić zasady ograniczające takie informacje.

(22) Niniejsza dyrektywa nakłada na każde przedsiębiorstwo inwestycyjne obowiązek przyłączenia się do systemu rekompensat dla inwestorów; dyrektywy regulujące zasady przyjmowania przedsiębiorstw inwestycyjnych mających swoje siedziby główne w kraju trzecim, w szczególności dyrektywa 93/22/EWG, umożliwiają Państwom Członkowskim decydowanie, czy i na jakich warunkach zezwalają one oddziałom tych przedsiębiorstw inwestycyjnych na prowadzenie działalności na terytorium tych Państw Członkowskich; oddziały te nie korzystają z prawa swobody świadczenia usług na mocy art. 59 ust. 2 Traktatu, nie korzystają one również z prawa podejmowania i prowadzenia działalności w Państwie Członkowskim innym niż kraj pochodzenia; Państwo Członkowskie, na którego terytorium zakładane są takie oddziały, musi decydować, jak wobec nich stosować zasady zawarte w niniejszej dyrektywie, tak aby były one zgodne z art. 5 dyrektywy 93/22/EWG oraz z koniecznością ochrony inwestorów i zachowania integralności systemu finansowego; istotne jest, aby inwestorzy, którzy zwracają się do oddziału, byli w pełni informowani o przepisach dotyczących rekompensat, które są wobec nich stosowane.

(23) W ramach niniejszej dyrektywy nie jest niezbędne harmonizowanie sposobów finansowania systemów rekompensat dla inwestorów, z jednej strony koszty wynikające z finansowania tych systemów muszą generalnie obciążać same przedsiębiorstwa inwestycyjne, a z drugiej strony, zdolność do finansowania tych systemów musi być proporcjonalna do obciążeń tych przedsiębiorstw; nie może to jednak naruszać stabilności systemu finansowego zainteresowanego Państwa Członkowskiego.

(24) Niniejsza dyrektywa nie może powodować zaangażowania odpowiedzialności Państw Członkowskich lub ich właściwych organów wobec inwestorów, gdy zadbały one o wprowadzenie i oficjalne uznanie jednego lub kilku systemów zapewniających rekompensatę lub ochronę inwestorów w warunkach określonych niniejszą dyrektywą.

(25) Minimalny stopień harmonizacji systemów rekompensat dla inwestorów jest niezbędny do zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego dla przedsiębiorstw inwestycyjnych, ponieważ pozwala on na ustanowienie między inwestorami i przedsiębiorstwami stosunków opartych na większym zaufaniu, szczególnie w sytuacji, gdy chodzi o przedsiębiorstwa pochodzące z innych Państw Członkowskich, oraz uniknięcie trudności wynikających ze stosowania przez przyjmujące Państwo Członkowskie krajowych przepisów w zakresie ochrony inwestorów krajowych, które nie są harmonizowane na poziomie wspólnotowym; wiążąca dyrektywa Wspólnoty jest jedynym właściwym instrumentem do osiągnięcia wyznaczonego celu, mając na uwadze generalny brak przepisów dotyczących rekompensat dla inwestorów, których zakres stosowania odpowiadałby zakresowi zawartemu w dyrektywie 93/22/EWG; niniejszą dyrektywą osiągnięty zostaje tylko minimalny, niezbędny poziom harmonizacji; niniejsza dyrektywa pozwala Państwom Członkowskim, o ile sobie tego życzą, na ustanowienie ochrony o szerszym lub większym zakresie oraz pozostawia ona Państwom Członkowskim niezbędną swobodę w zakresie organizacji i finansowania systemów rekompensat dla inwestorów,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

Dla celów niniejszej dyrektywy:

1) "przedsiębiorstwo inwestycyjne" – oznacza przedsiębiorstwo inwestycyjne określone w art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/22/EWG

- posiadające zezwolenie na działalność zgodnie z art. 3 dyrektywy 93/22/EWG,

lub

- posiadające zezwolenie na działalność jako instytucja kredytowa, zgodnie z dyrektywą 77/780/EWG [7] i z dyrektywą 89/646/EWG [8], zezwolenie na działalność obejmuje jedną lub więcej usług inwestycyjnych wymienionych w sekcji A Załącznika do dyrektywy 93/22/EWG;

2) "operacje inwestycyjne" – oznacza usługi inwestycyjne określone w art. 1 ust. 1 dyrektywy 93/22/EWG oraz usługę wskazaną w pkt. 1 sekcji C Załącznika do tej dyrektywy;

3) "instrumenty" – oznacza instrumenty wymienione w sekcji B Załącznika do dyrektywy 93/22/EWG;

4) "inwestor" – oznacza osobę, która powierzyła swoje środki finansowe lub instrumenty, w ramach operacji inwestycyjnych, przedsiębiorstwu inwestycyjnemu;

5) "oddział" – oznacza przedsiębiorstwo stanowiące część przedsiębiorstwa inwestycyjnego, pozbawione osobowości prawnej i świadczące usługi inwestycyjne, na wykonywanie których przedsiębiorstwo inwestycyjne otrzymało zezwolenie; przedsiębiorstwa utworzone na terytorium jednego Państwa Członkowskiego przez przedsiębiorstwo inwestycyjne mające swoją siedzibę główną w innym Państwie Członkowskim są uznane za jeden oddział;

6) "operacja inwestycyjna łączona" – oznacza operację inwestycyjną dokonywaną na rzecz przynajmniej dwóch osób, w której przynajmniej dwie osoby posiadają prawa, które mogą być wykonywane w drodze podpisu przynajmniej jednej z tych osób;

7) "właściwe władze" – oznacza organy władzy określone w art. 22 dyrektywy 93/22/EWG; w danym wypadku mogą to być organy władzy, które określa art. 1 dyrektywy Rady 92/30/EWG z dnia 6 kwietnia 1992 r. w sprawie nadzoru skonsolidowanego nad instytucjami kredytowymi [9].

Artykuł 3

Roszczenia wynikające z transakcji, na które została nałożona kara w związku z przestępstwem "prania pieniędzy" w rozumieniu art. 1 dyrektywy Rady 91/308/EWG z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania brudnych pieniędzy [10], są wyłączone z odszkodowania w ramach systemów rekompensat dla inwestorów.

Artykuł 6

Zabezpieczenie przewidziane w art. 2 ust. 2 akapit drugi obowiązuje, po cofnięciu zezwolenia, dla operacji inwestycyjnych przeprowadzanych aż do momentu cofnięcia tego zezwolenia.

Artykuł 12

Bez uszczerbku dla innych praw, które mogłoby przyznawać im prawo krajowe, systemy, które dokonują wypłat z tytułu rekompensat dla inwestorów, mają prawo subrogacji w prawach tych inwestorów przy procedurach likwidacyjnych aż do wysokości kwoty równej kwocie wpłaconej.

Artykuł 13

Państwa Członkowskie zapewnią, aby prawo inwestora do rekompensaty mogło stanowić przedmiot skargi inwestora przeciwko systemowi rekompensat.

Artykuł 14

Najpóźniej do dnia 31 grudnia 1999 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat stosowania niniejszej dyrektywy, z załączonymi, w miarę potrzeb, propozycjami jej ponownego rozpatrzenia.

Artykuł 16

Artykuł 12 dyrektywy 93/22/EWG traci moc w dniu określonym w art. 15 ust. 1.

Artykuł 17

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie w dniu jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.

Artykuł 18

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.

ZAŁĄCZNIK I

LISTA WYŁĄCZEŃ OKREŚLONYCH W ART. 4 UST. 2

1. Inwestorzy zawodowi i instytucjonalni, w tym:

- przedsiębiorstwa inwestycyjne w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/22/EWG,

- instytucje kredytowe w rozumieniu art. 1 tiret pierwsze dyrektywy 77/780/EWG,

- instytucje finansowe w rozumieniu art. 1 ust. 6 dyrektywy 89/646/EWG,

- towarzystwa ubezpieczeniowe,

- przedsiębiorstwa wspólnego inwestowania,

- fundusze rentowe i emerytalne.

Inni inwestorzy zawodowi i instytucjonalni.

2. Instytucje ponadnarodowe, rządy państw i centralne władze administracyjne.

3. Władze terytorialne, regionalne, lokalne lub gminne.

4. Administratorzy, zarządzający oraz udziałowcy bezpośrednio odpowiedzialni za przedsiębiorstwa inwestycyjne, akcjonariusze posiadający przynajmniej 5 % kapitału takich przedsiębiorstw, osoby odpowiedzialne za dokonywanie ustawowej kontroli dokumentów księgowych oraz inwestorzy posiadający takie same prawa w innych instytucjach należących do tej samej grupy.

5. Bliscy krewni i osoby trzecie działający w imieniu inwestorów określonych w pkt. 4.

6. Inne instytucje należące do tej samej grupy.

7. Inwestorzy, którzy są odpowiedzialni lub którzy uzyskali korzyści z pewnych spraw dotyczących przedsiębiorstwa inwestycyjnego i doprowadzili do problemów finansowych lub którzy przyczynili się do pogorszenia jego sytuacji finansowej.

8. Spółki o takiej wielkości, którym nie zezwala się na sporządzanie skróconego bilansu zgodnie z art. 11 czwartej dyrektywy Rady 78/660/EWG z dnia 25 lipca 1978 r., założone na podstawie art. 54 ust. 3 pkt g) Traktatu dotyczącego sprawozdań rocznych niektórych typów spółek [1].

[1] Dz.U. L 222 z 14.8.1978, str. 11. Dyrektywa zmieniona ostatnio dyrektywą 94/8/WE (Dz.U. L 82 z 25.3.1994, str. 33).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

GŁÓWNE ZASADY

(określone w art. 7 ust. 1 akapit piąty)

W przypadku gdy oddział wnosi o uczestniczenie w systemie przyjmującego Państwa Członkowskiego w celu korzystania z dodatkowego zabezpieczenia, system przyjmującego Państwa Członkowskiego określa na zasadzie dwustronnej wraz systemem kraju pochodzenia właściwe zasady reguły i procedury dla wypłacania rekompensaty inwestorom tego oddziału. Zdefiniowanie tych procedur i ustalenie warunków uczestnictwa tego oddziału (określonych w art. 7 ust. 1) opiera się na następujących zasadach:

a) system przyjmującego Państwa Członkowskiego zachowuje w pełni prawo narzucenia swoich reguł przedmiotowych oraz reguł ogólnego stosowania uczestniczącym instytucjom inwestycyjnym; system ten może wymagać, aby stosowne informacje były mu przekazywane oraz ma on prawo do weryfikowania tych informacji u właściwych organów kraju pochodzenia;

b) system przyjmującego Państwa Członkowskiego wypełnia roszczenia o dodatkową rekompensatę po otrzymaniu od właściwych organów kraju pochodzenia orzeczenia lub stwierdzenia stanu rzeczy określonych w art. 2 ust. 2. System przyjmującego Państwa Członkowskiego zachowuje pełne prawo do weryfikacji praw inwestora według własnych zasad i procedur przed wypłaceniem dodatkowej rekompensaty;

c) systemy przyjmującego Państwa Członkowskiego i kraju pochodzenia współpracują bez ograniczeń w celu zapewnienia inwestorowi szybkiego wypłacenia rekompensaty w odpowiedniej wysokości. W szczególności uzgadniają one kwestię, w jaki sposób roszczenie wzajemne, które może prowadzić do rekompensaty z tytułu jednego z dwóch systemów, wpływa na rekompensatę wypłacaną inwestorowi przez każdy system;

d) system przyjmującego Państwa Członkowskiego może domagać się od oddziału opłat na dodatkowe zabezpieczenie na stosownej podstawie, biorąc pod uwagę zabezpieczenie przewidziane przez system kraju pochodzenia. W celu ułatwienia pobierania opłaty system przyjmującego Państwa Członkowskiego może opierać się na założeniu, że jego odpowiedzialność będzie w każdym przypadku ograniczona do różnicy pomiędzy zabezpieczeniem, które on oferuje, i zabezpieczeniem oferowanym przez kraj pochodzenia, niezależnie od kwestii, czy kraj pochodzenia faktycznie wypłaca rekompensatę z tytułu roszczeń inwestorów na terytorium przyjmującego Państwa Członkowskiego.

--------------------------------------------------