RIALACHÁN (AE) 2024/1787 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 13 Meitheamh 2024 maidir le laghdú ar astaíochtaí meatáin in earnáil an fhuinnimh agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/942 (Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(1)

Tá an meatán ar an dara gás is mó, seachas dé-ocsaíd charbóin (CO2), a chuireann leis an athrú aeráide agus is é is cúis le timpeall aon trian den téamh atá ag tarlú faoi láthair. Tá ardú géar tagtha ar mhéid an mheatáin san atmaisféar ar bhonn domhanda le 10 mbliana anuas.

(2)

D’fhoilsigh an Painéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC), arna chruthú faoi chuimsiú na Náisiún Aontaithe, sa Séú Tuarascáil Mheasúnachta uaidh an cinneadh go bhfuil gá le laghduithe móra ar astaíochtaí antrapaigineacha meatáin faoi 2030 chun an téamh domhanda a theorannú go 1,5 oC. Léirítear sa tuarascáil sin, cé go bhfuil meánaga cónaithe an atmaisféarach níos giorra ag meatán ná CO2, 10 mbliana go 12 bhliain i gcomparáid leis na céadta bliain, go bhfuil a iarmhairt ceaptha teasa thar thréimhse 20 bliain os cionn 80 oiread níos suntasaí ná CO2. Go háirithe, de réir IPCC, cé go bhfuil poitéinseal téimh dhomhanda 29,8 n-oiread níos mó ag meatán ná mar atá ag CO2 ar scála ama 100 bliain, tá sé 82,5 oiread níos láidre ar scála ama 20 bliain.

(3)

Dealraíonn sé ón tuarascáil dar teideal Air quality in Europe — 2020 [Cáilíocht an Aeir san Eoraip — 2020] ón nGníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil gur gás réamhtheachtach é meatán d’ózóin ar leibhéal na talún agus go gcuireann sé le truailliú aeir. Trí dhul i ngleic le hastaíochtaí meatáin, thabharfaí aghaidh ní hamháin ar an gcomhshaol agus ar an aeráid ach chuirfí feabhas freisin ar chosaint shláinte an duine.

(4)

De réir na meastachán is déanaí ó Chlár Comhshaoil na Náisiún Aontaithe (UNEP) agus ón gComhghuaillíocht Aeráide agus Aeir Glain (CCAC), le laghduithe 45 % ar astaíochtaí meatáin faoi 2030, ar bhonn na mbeart spriocdhírithe infhaighte agus na mbeart breise i gcomhréir le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe, d’fhéadfaí 0,3 oC den téamh domhanda a chosc faoi 2045.

(5)

De réir sheirbhís sonraí ar líne ‘World Energy Balances’ [Comharduithe fuinnimh an domhain] na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh, is é an tAontas an t-allmhaireoir fuinnimh iontaise is mó ar domhan, agus dá réir sin, imríonn sé ról tábhachtach maidir le hastaíochtaí meatáin domhanda a spreagadh.

(6)

Nasctar le chéile sa Chomhaontú Glas don Eoraip sraith chuimsitheach beart agus tionscnamh a threisíonn a chéile go frithpháirteach agus atá dírithe ar an aeráid neodracht a bhaint amach san Aontas ar a dhéanaí faoi 2050. Sa Teachtaireacht uaidh an 11 Nollaig 2019 maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip, shonraigh an Coimisiún go ndéanfaí dícharbónú na hearnála gáis a éascú, lena n-áirítear trí aghaidh a thabhairt ar saincheist na n-astaíochtaí meatáin a bhaineann le fuinneamh. I mí Dheireadh Fómhair 2020, ghlac an Coimisiún straitéis de chuid an Aontais chun astaíochtaí meatáin a laghdú (‘an Straitéis um Meatán’) ina leagtar amach bearta chun astaíochtaí meatáin a laghdú san Aontas, lena n-áirítear in earnáil an fhuinnimh, agus ar an leibhéal domhanda. Leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) an sprioc maidir le haeráidneodracht a bhaint amach ar fud an gheilleagair ar a dhéanaí faoi 2050 agus bunaítear sprioc cheangailteach de chuid an Aontais maidir le laghdú intíre 55 % ar a laghad ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030. Tuigtear ón measúnú tionchair a ghabhann leis an togra le haghaidh an Rialacháin seo gur féidir, faoi thoimhdí na rogha beartais tosaíochta le haghaidh an togra reachtaigh maidir le meatán in éineacht le toimhdí an phacáiste reachtaigh ‘Oiriúnach do 55’, 77 % de na hastaíochtaí meatáin uile a bhaineann le hola, gás agus gual atá réamh-mheasta do 2030 a laghdú go héifeachtach ó thaobh na sochaí agus an chomhshaoil de. Chuideodh sé sin leis an téamh domhanda a theorannú go 1,5 oC agus chuirfeadh sé ar chumas an Aontais a bheith ar thús cadhnaíochta go héifeachtach maidir le hastaíochtaí meatáin a chomhrac agus a shlándáil fuinnimh a neartú.

(7)

Áirítear astaíochtaí meatáin le raon feidhme spriocanna an Aontais do laghduithe ar gháis cheaptha teasa do 2030, a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119, agus sna spriocanna náisiúnta ceangailteacha chun astaíochtaí a laghdú de réir Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5). Níl aon chreat dlíthiúil de chuid an Aontais ann faoi láthair áfach, ina leagtar amach bearta sonracha chun astaíochtaí meatáin antraipigineacha in earnáil an fhuinnimh a laghdú. Ina theannta sin, cé go gcumhdaítear astaíochtaí meatáin ó scagadh na hola mianraí agus an gháis i dTreoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), ní chumhdaítear astaíochtaí meatáin ó ghníomhaíochtaí eile in earnáil an fhuinnimh.

(8)

Sa chomhthéacs seo, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le hastaíochtaí meatáin a laghdú in ola agus gás iontaise réamhtheachtach, lena n-áirítear taiscéalaíocht agus táirgeadh réamhtheachtach, i dtoibreacha neamhghníomhacha, toibreacha atá líonta go sealadach agus toibreacha atá líonta go buan agus atá tréigthe, i mbailiú agus próiseáil gáis iontaise, i dtarchur, dáileadh agus stóráil faoi thalamh gáis, agus i saoráidí gáis nádúrtha leachtaithe (GNL). Ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo freisin maidir le mianaigh ghníomhacha ghuail faoi thalamh agus mianaigh ghuail dhromchla, agus maidir le mianaigh ghuail faoi thalamh atá dúnta nó tréigthe.

(9)

Na rialacha maidir le tomhas cruinn, faireachán, tuairisciú agus fíorú ar astaíochtaí meatáin sna hearnálacha ola, gáis agus guail, chomh maith le rialacha maidir le laghdú ar na hastaíochtaí sin, lena n-áirítear trí shuirbhéanna braite agus deisithe sceití (LDAR) agus srianta ar scaoileadh agus ar bhladhmadh, agus cosaint oibrithe ar astaíochtaí meatáin á háirithiú, ba cheart go dtabharfaí aghaidh orthu le creat dlíthiúil iomchuí an Aontais. Leis na rialacha a leagtar síos sa Rialachán seo, ba cheart trédhearcacht a fheabhsú maidir le hallmhairí fuinnimh iontaise isteach san Aontas, agus ba cheart dóibh cur le glacadh níos forleithne na réiteach maolaithe astaíochtaí meatáin ar fud na cruinne amach anseo. Ba cheart tréimhse ama 20 bliain agus 100 bliain a úsáid maidir leis an bpoitéinseal téimh dhomhanda.

(10)

Is dócha go mbeidh infheistíochtaí ó eintitis rialáilte de dhíth ar mhaithe le comhlíontacht na n-oibleagáidí faoin Rialachán seo, agus ba cheart go gcuirfí na costais a bhainfeadh leis na hinfheistíochtaí sin san áireamh agus taraifí á gcomhshocrú, faoi réir phrionsabail na héifeachtúlachta. Níor cheart go mbeadh ualach airgeadais díréireach ar úsáideoirí deiridh agus ar thomhaltóirí mar thoradh ar na costais riachtanacha.

(11)

Ba cheart do gach Ballstát údarás inniúil amháin ar a laghad a cheapadh chun maoirseacht a dhéanamh ar chomhlíonadh éifeachtach na n-oibleagáidí a leagtar síos sa Rialachán seo ag oibreoirí, gnóthais, oibreoirí mianaigh agus allmhaireoirí agus ba cheart dóibh fógra a thabhairt don Choimisiún faoi cheapachán mar sin agus faoi aon athruithe air sin. Ba cheart acmhainní airgeadais agus daonna leordhóthanacha a sholáthar do na húdaráis inniúla sin agus ba cheart dóibh gach beart is gá a dhéanamh chun a áirithiú go gcomhlíonfar an Rialachán seo i gcomhréir leis na cúraimí a shanntar dóibh go sonrach. Ba cheart do na húdaráis inniúla pointe teagmhála a bhunú. Agus tréithe trasteorann na n-oibríochtaí agus na n-astaíochtaí meatáin in earnáil an fhuinnimh á gcur san áireamh, ba cheart do na húdaráis inniúla comhoibriú le chéile agus leis an gCoimisiún. Sa chomhthéacs sin, ba cheart don Choimisiún agus d’údaráis inniúla líonra údarás inniúil a bhunú le chéile a chuireann an Rialachán seo i bhfeidhm chun dlúthchomhar a chothú, leis na socruithe riachtanacha ann chun faisnéis agus dea-chleachtais a mhalartú, agus chun gur féidir comhairliúcháin a dhéanamh.

(12)

Chun cur chun feidhme rianúil agus éifeachtach an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacú leis na Ballstáit tríd an Ionstraim Tacaíochta Teicniúla a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/240 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) lena gcuirtear saineolas teicniúil saincheaptha ar fáil chun athchóirithe a cheapadh agus a chur chun feidhme, lena n-áirítear athchóirithe lena gcuirtear laghdú astaíochtaí meatáin chun cinn in earnáil an fhuinnimh. D’fhéadfadh neartú na hacmhainneachta riaracháin, comhchuibhiú na gcreataí reachtacha agus comhroinnt na ndea-chleachtas ábhartha, mar shampla, a bheith ag baint leis an tacaíocht theicniúil.

(13)

Chun feidhmiú chúraimí na n-údarás inniúla a áirithiú, ba cheart d’oibreoirí, do ghnóthais, d’oibreoirí mianaigh agus d’allmhaireoirí an cúnamh go léir is gá a sholáthar do na húdaráis sin. Ina theannta sin, ba cheart d’oibreoirí, do ghnóthais, d’oibreoirí mianaigh agus d’allmhaireoirí gach gníomhaíocht riachtanach a ghlacadh atá sainaitheanta ag na húdaráis inniúla laistigh den tréimhse arna cinneadh ag na húdaráis inniúla nó d’aon tréimhse eile a chomhaontaítear leis na húdaráis inniúla.

(14)

Ba cheart cigireachtaí a bheith ar cheann de na príomhshásraí a bheadh ar fáil do na húdaráis inniúla, lena n-áireofaí iniúchadh ar dhoiciméadacht agus taifid, tomhais astaíochtaí agus cigireachtaí ar an láthair. Ba cheart go dtarlódh na cigireachtaí ar bhonn tráthrialta, ar bhonn breithmheasa ar na rioscaí, mar shampla rioscaí comhshaoil, a bhaineann le gach láithreán, arna ndéanamh ag na húdaráis inniúla. Ba cheart do na húdaráis inniúla na sásraí rialaithe seanbhunaithe agus na dea-chleachtais atá ar fáil dóibh a chur san áireamh. Ina theannta sin, ba cheart cigireachtaí a chur i gcrích chun gearáin chuí-réasúnaithe agus tarluithe neamh-chomhlíontachta a imscrúdú, agus chun a áirithiú go ndéanfaí deisiúcháin nó athsholáthairtí comhpháirteanna agus bearta maolúcháin i gcomhréir leis an Rialachán seo, chomh maith le seiceáil rialta a dhéanamh féachaint an bhfuil allmhaireoirí ag comhlíonadh an Rialacháin seo. I gcás ina sainaithníonn na húdaráis inniúla sárú tromchúiseach ar an Rialachán seo, ba cheart dóibh fógra a eisiúint maidir leis na gníomhaíochtaí feabhais a bheidh le déanamh ag an oibreoir, ag an ngnóthas, ag an oibreoir mianaigh nó an ag an allmhaireoir. De rogha air sin, ba cheart do na húdaráis inniúla a bheith ábalta cinneadh a dhéanamh iarraidh ar an oibreoir, ar an ngnóthas, ar an oibreoir mianaigh nó ar an allmhaireoir sraith beart ceartaitheach chun aghaidh a thabhairt ar an sárú a chur faoina mbráid lena bhformheas. Ba cheart d’údaráis inniúla taifid a choinneáil ar na cigireachtaí agus ba cheart an fhaisnéis ábhartha a chur ar fáil go poiblí i gcomhréir le Treoir 2003/4/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8).

(15)

Chun a thromchúisí atá sárú ar an Rialachán seo a chinneadh, ba cheart do na húdaráis inniúla an damáiste don chomhshaol agus an tionchar ar shábháilteacht agus ar shláinte an duine a mheas, chomh maith leis an dóchúlacht go ndéanfaidh an sárú difear suntasach d’iontaofacht agus stóinseacht sonraí sna hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe faoin Rialachán seo.

(16)

I bhfianaise chomh cóngarach agus atá roinnt foinsí astaíochtaí meatáin do limistéir uirbeacha nó chónaitheacha agus i bhfianaise a dtionchair ar an tsláinte, ar an gcomhshaol agus ar an aeráid, ba cheart go mbeadh daoine nádúrtha nó dlítheanacha in ann gearáin chuí-réasúnaithe a chur faoi bhráid na n-údarás inniúil maidir le sáruithe féideartha ar an Rialachán seo. Sa chomhthéacs sin, ba cheart go bhféadfaí an Tairseach Eorpach don r-Cheartas a úsáid chun faisnéis ábhartha a óstáil, mar a chuireann na Ballstáit ar fáil í, go háirithe sonraí teagmhála na n-údarás inniúil, na céimeanna is tábhachtaí den nós imeachta gearáin, chomh maith leis na cearta agus na rialacha bunúsacha atá le leanúint. Ba cheart do na húdaráis inniúla gearánaigh a choimeád ar an eolas faoin nós imeachta agus faoi na cinntí a glacadh, agus ba cheart do ghearánaigh cinneadh críochnaitheach a fháil laistigh d’achar réasúnach tar éis an gearán a thaisceadh.

(17)

Le creat fíorúcháin láidir, cuirtear feabhas ar chreidiúnacht na sonraí tuairiscithe. Ina theannta sin, éilítear le leibhéal mionsonraí agus le castacht theicniúil na dtomhas astaíochtaí meatáin go ndéantar fíorú ceart ar shonraí astaíochtaí meatáin arna dtuairisciú ag oibreoirí, gnóthais, oibreoirí mianaigh agus allmhaireoirí. Cé gur féidir féinfhíorú a dhéanamh, is le fíorú tríú páirtí a áirithítear neamhspleáchas agus trédhearcacht níos mó. Ina theannta sin, éascaítear tacar comhchuibhithe inniúlachtaí agus leibhéal saineolas nach mbeadh ar fáil do gach eintiteas poiblí seans. Ba cheart do na comhlachtaí creidiúnúcháin na fíoraitheoirí a chreidiúnú i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) nó iad a údarú ar shlí eile a bheidh inchomparáide le Rialachán (CE) Uimh. 765/2008. Ba cheart d’fhíoraitheoirí neamhspleácha a áirithiú dá réir go bhfuil na tuarascálacha astaíochtaí arna n-ullmhú ag oibreoirí, gnóthais, oibreoirí mianaigh agus allmhaireoirí ceart agus go gcomhlíonann siad na ceanglais a leagtar amach sa Rialachán seo. Ba cheart na gníomhaíochtaí fíorúcháin a ailíniú leis na caighdeáin agus modheolaíochtaí ábhartha Eorpacha nó le caighdeáin agus modheolaíochtaí ábhartha idirnáisiúnta eile le haghaidh fíoraitheoirí agus ba cheart aird chuí a thabhairt ar chineál na ngníomhaíochtaí fíoraithe. Ba cheart do na fíoraitheoirí athbhreithniú a dhéanamh ar na sonraí sna tuarascálacha astaíochtaí chun measúnú a dhéanamh ar iontaofacht, inchreidteacht agus cruinneas na sonraí. Chun cruinneas na sonraí a áirithiú, ba cheart d’fhíoraitheoirí, i gcás inarb ábhartha, seiceálacha láithreáin fógartha agus gan réamhfhógra a dhéanamh. Ba cheart do na fíoraitheoirí a bheith éagsúil leis na húdaráis inniúla, agus ba cheart go mbeidís neamhspleách ar na hoibreoirí, ar na gnóthais, ar na hoibreoirí mianaigh agus ar na hallmhaireoirí, ar cheart dóibh gach cúnamh is gá a sholáthar dóibh chun gníomhaíochtaí fíoraithe a chumasú nó a éascú, go háirithe maidir le rochtain ar na láithreáin agus cur i láthair doiciméadachta nó taifead.

(18)

Agus a gcúraimí á gcomhlíonadh acu agus a gcumhachtaí á bhfeidhmiú acu faoin Rialachán seo, ba cheart don Choimisiún, do na húdaráis inniúla agus d’fhíoraitheoirí féachaint ar an bhfaisnéis arna cur ar fáil go hidirnáisiúnta, mar shampla ag an bhFaireachlann Idirnáisiúnta um Astaíochtaí Meatáin (IMEO), go háirithe maidir le modheolaíochtaí um chomhiomlánú sonraí agus anailísiú agus maidir le fíorú modheolaíochtaí agus próisis staidrimh a úsáideann oibreoirí, gnóthais, oibreoirí mianaigh agus allmhaireoirí le sonraí ina dtuarascálacha astaíochtaí a chainníochtú. D’fhéadfaí a áireamh leis na critéir thagartha ina leith sin creat tuairiscithe na Comhpháirtíochta Ola agus Meatáin Gáis (OGMP), treoirdhoiciméid theicniúla agus teimpléid tuairiscithe.

(19)

Bhunaigh an tAontas IMEO i mí Dheireadh Fómhair 2020 i gcomhpháirt le UNEP, le CCAC agus leis an nGníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh, agus cuireadh i láthair ag Cruinniú Mullaigh G20 i mí Dheireadh Fómhair 2021 é. Cuireadh de chúram ar IMEO sonraí maidir le hastaíochtaí meatáin antraipigineacha a bhailiú, a réiteach, a fhíorú agus a fhoilsiú ar leibhéal domhanda. D’fhéadfadh ról a bheith ag IMEO maidir le sár-astaírí a shainaithint trí chóras luathbhraite agus rabhaidh.

(20)

Mar pháirtí le Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (10) agus le Comhaontú Pháras a glacadh faoi UNFCCC (11) (‘Comhaontú Pháras’), ní mór don Aontas tuarascáil fardail ar astaíochtaí antraipigineacha gáis ceaptha teasa a chur ar fáil go bliantúil arb é a bheidh ann comhiomlánú d’fhardail náisiúnta ghás ceaptha teasa na mBallstát, arna n-ullmhú le modheolaíochtaí dea-chleachtais is inghlactha le IPCC.

(21)

Ceanglaítear le Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12) ar na Ballstáit sonraí fardail gás ceaptha teasa agus a réamh-mheastacháin náisiúnta a thuairisciú don Choimisiún. De bhun an Rialacháin sin, is amhlaidh a dhéanfar an tuairisciú le treoirlínte tuairiscithe UNFCCC, agus is minic a bhíonn sé bunaithe ar fhachtóirí astaíochtaí réamhshocraithe seachas tomhais dhíreacha ag leibhéal foinse, a bhfuil neamhchinnteachtaí maidir le bunús, minice agus méid na n-astaíochtaí intuigthe leo.

(22)

Cuirtear na sonraí tíre arna dtuairisciú de bhun fhorálacha tuairiscithe UNFCCC faoi bhráid rúnaíocht UNFCCC i gcomhréir le leibhéil tuairiscithe éagsúla i gcomhréir le treoirlínte IPCC. Sa chomhthéacs sin, is iondúil go molann IPCC modhanna leibhéal níos airde a úsáid le haghaidh na bhfoinsí astaíochtaí sin a imríonn tionchar suntasach ar fhardal gás ceaptha teasa iomlán tíre i dtéarmaí dearbhleibhéil, dearbhthreochta nó dearbh-neamhchinnteachta.

(23)

Le gach leibhéal léirítear leibhéal castachta modheolaíochta éagsúil. Tá trí leibhéal ar fáil. Is iondúil go n-úsáidtear fachtóirí astaíochta réamhshocraithe IPCC le modhanna Leibhéal 1 agus go n-éilítear na sonraí gníomhaíochta is bunúsaí, agus is lú dí-chomhiomlánaithe leo. Úsáidtear modhanna níos ilchasta agus fachtóirí astaíochta foinse-shonracha, teicneolaíocht-sonracha, réigiún-sonracha nó tír-shonracha leis na leibhéil níos airde de ghnáth, ar minic iad a bheith bunaithe ar thomhais, agus is iondúil go n-éilítear sonraí gníomhaíochta níos imdhealaithe leo. Go sonrach, éilíonn leibhéal 2 fachtóirí astaíochta tír-shonracha, seachas cinn réamhshocraithe, a úsáid, cé go n-éilíonn leibhéal 3 sonraí nó tomhais ghléasra de réir gléasra, agus cuimsíonn sé dian-mheasúnú ó bhonn a chur i bhfeidhm de réir cineál foinse ar leibhéal na saoráide aonair. Luaigh IPCC ina mhionchoigeartú 2019 le treoirlínte IPCC 2006 d’fhardail náisiúnta ghás ceaptha teasa gurb ionann dul ar aghaidh ó leibhéal 1 go leibhéal 3 agus méadú ar dheimhneacht na dtomhas ar astaíochtaí atá bainteach le meatán.

(24)

Bíonn cleachtais dhifriúla ag na Ballstáit a mhéid a bhaineann leis an leibhéal ag a dtuairiscíonn siad a n-astaíochtaí meatáin atá bainteach le fuinneamh chuig rúnaíocht UNFCCC. Tá an tuairisciú ar leibhéal 2 le haghaidh foinsí móra astaíochtaí i gcomhréir le treoirlínte tuairiscithe IPCC, óir meastar leibhéal 2 a bheith ina mhodh leibhéil níos airde. Tá an tuairisciú ar leibhéal 1, an leibhéal is ísle, fós an-choitianta i roinnt Ballstát le haghaidh astaíochtaí meatáin ó ghual, gás agus ola. Mar thoradh air sin, ní hionann modheolaíochtaí meastacháin agus tuairisciú astaíochtaí meatáin a bhaineann le fuinneamh ar fud na mBallstát.

(25)

Tá tionscnaimh shaorálacha á dtreorú ag an tionscal fós mar an príomhchur chuige in go leor tíortha faoi láthair le haghaidh chainníochtú agus mhaolú na n-astaíochtaí meatáin. Príomhthionscnamh faoi stiúir an tionscail in earnáil an fhuinnimh is ea OGMP, tionscnamh deonach maidir le hastaíochtaí meatáin a thomhas agus a thuairisciú, arna chruthú in 2014 ag UNEP agus CCAC, a bhfuil ionadaíocht ag an gCoimisiún ar a bhord. Díríonn an Chomhpháirtíocht um Meatán Gáis agus Ola (OGMP) ar dhea-chleachtais a bhunú chun infhaighteacht na faisnéise domhanda maidir le cainníochtú agus bainistíocht astaíochtaí meatáin a fheabhsú, agus chun gníomhaíochtaí maolaithe a chur chun cinn chun astaíochtaí meatáin a laghdú. Bíonn baint ag rialtais, an tsochaí shibhialta agus lucht gnó le saothar OGMP chun caighdeáin agus modheolaíochtaí a fhorbairt. Go dtí seo, tá os cionn 115 chuideachta, a bhfuil sócmhainní acu i mbreis agus 60 tír ar chúig mhór-roinn, arb ionann iad agus níos mó ná 35 % de tháirgeadh ola agus gáis an domhain agus os cionn 70 % de shreafaí GNL ina gcomhaltaí de OGMP 2.0 UNEP. Is é Creat OGMP 2.0 an chéim is déanaí de chaighdeán astaíochtaí meatáin dinimiciúil, agus is féidir bonn oiriúnach a sholáthar leis do chaighdeáin astaíochtaí meatáin, bunaithe ar chaighdeáin eolaíochta fhónta.

(26)

Ina fhianaise sin, ní mór tomhas astaíochtaí meatáin agus cáilíocht na sonraí tuairiscithe a fheabhsú, lena n-áirítear faoi na príomhfhoinsí astaíochtaí meatáin a bhaineann leis an bhfuinneamh a tháirgtear agus a ídítear laistigh den Aontas. Thairis sin, ba cheart go n-áiritheofaí infhaighteacht na sonraí ag leibhéal foinse agus cainníochtú láidir ar astaíochtaí meatáin, agus iontaofacht an tuairiscithe a mhéadú dá réir chomh maith le méadú ar an raon feidhme le haghaidh bearta maolaithe iomchuí.

(27)

Ar mhaithe le héifeachtacht an chainníochtaithe agus an tuairiscithe, ba cheart go n-éileofaí ar oibreoirí agus ar ghnóthais astaíochtaí meatáin a chainníochtú agus a thuairisciú de réir foinse, agus sonraí comhiomlánaithe a chur ar fáil do na Ballstáit chun go mbeadh na Ballstáit in ann cruinneas a bhfardal agus a dtuarascálacha a fheabhsú. Ina theannta sin, tá gá le fíorú éifeachtach ar na sonraí a thuairiscítear. Chun an t-ualach riaracháin ar oibreoirí agus ar ghnóthais a íoslaghdú, ba cheart dóibh tuairisciú ar bhonn bliantúil.

(28)

Rannchuidíonn an Rialachán seo, a chuireann leis na codanna ábhartha de chreat OGMP 2.0, le bailiú sonraí iontaofa agus láidre a bheadh mar bhonn leordhóthanach le faireachán a dhéanamh ar astaíochtaí meatáin agus, i gcás inar gá sin, chun foráil maidir le gníomhaíocht bhreise chun tuilleadh srianta a chur le hastaíochtaí meatáin.

(29)

Tá cúig leibhéal tuairiscithe i gcreat OGMP 2.0. Tosaíonn an tuairisciú ag leibhéal foinse ar leibhéal 3, a mheastar a bheith inchomparáide le leibhéal 3 UNFCCC. Féadtar tosca astaíochta cineálacha a úsáid dá bharr. Éilíonn tuairisciú ar leibhéal 4 de OGMP 2.0 tomhais dhíreacha ar astaíochtaí meatáin ag leibhéal foinse agus ceadaítear fachtóirí astaíochta sonracha a úsáid. Éilíonn tuairisciú ar leibhéal 5 de OGMP 2.0 tomhais chomhlántacha ag leibhéal láithreáin chomh maith le cainníochtú astaíochtaí meatáin ag leibhéal foinse. Ina theannta sin, éilíonn creat OGMP 2.0 ar chuideachtaí tomhais dhíreacha ar astaíochtaí meatáin a thuairisciú laistigh de 3 bliana ó pháirt a ghlacadh in OGMP 2.0 i gcás sócmhainní oibrithe agus laistigh de 5 bliana i gcás sócmhainní neamhoibrithe. Ba cheart na spriocdhátaí faoina gcaithfidh oibreoirí agus gnóthais tuarascálacha a cheanglaítear faoin Rialachán seo a chur isteach a leagan síos, ag tógáil ar an gcur chuige a ghlac OGMP 2.0 maidir le tuairisciú ag leibhéal foinse agus á chur san áireamh go bhfuil líon mór cuideachtaí de chuid an Aontais tar éis dul isteach in OGMP 2.0 cheana féin. I dteannta le cainníochtú ag leibhéal foinse, is le cainníochtú ag leibhéal láithreáin a cheadaítear measúnú, fíorú agus réiteach na meastachán ag leibhéal foinse a chomhiomlánú de réir láithreáin, agus muinín fheabhsaithe a sholáthar dá réir sin i leith astaíochtaí tuairiscithe. Cosúil le creat OGMP 2.0, ba cheart go mbeadh gá le tomhais ag leibhéal láithreáin chun cainníochtú ag leibhéal foinse a réiteach.

(30)

De réir sonraí ó fhardal gás ceaptha teasa an Aontais, atá bunaithe ar fhardail náisiúnta gás ceaptha teasa arna dtuairisciú i gcomhréir le Rialachán (AE) 2018/1999, is é is cúis le níos mó ná leath de na hastaíochtaí meatáin díreacha uile in earnáil an fhuinnimh: scaoileadh neamhbheartaithe meatáin isteach san atmaisféar. I gcás ola agus gáis, is ionann na hastaíochtaí meatáin neamhbheartaithe sin agus an cion is mó d’astaíochtaí meatáin.

(31)

Is féidir le scaoileadh neamhbheartaithe amach san atmaisféar tarlú le linn druileála agus eastóscadh agus le linn próiseála, stórála, tarchur agus dáileadh chuig tomhaltóirí úsáide deiridh. Is féidir le sceitheadh den sórt sin tarlú freisin i dtoibreacha neamhghníomhacha, toibreacha atá líonta go sealadach agus toibreacha atá líonta go buan agus atá tréigthe. Féadfaidh roinnt astaíochtaí meatáin teacht mar thoradh ar lochtanna i gcomhpháirteanna teicniúla, nó ar ghnáthchaitheamh agus gnáthchuimilt comhpháirteanna teicniúla, amhail siúntaí, feirí agus comhlaí, nó ar chomhpháirteanna damáistithe, i gcás tionóiscí mar shampla. Is féidir le creimeadh a bheith ina gcúis le sceití ó bhallaí de threalamh brúchóirithe.

(32)

Chun na hastaíochtaí meatáin a laghdú, ba cheart d’oibreoirí na bearta maolúcháin iomchuí uile a dhéanamh chun astaíochtaí meatáin a íoslaghdú ina gcuid oibríochtaí.

(33)

Go sonrach, is é an chaoi is minice a laghdaítear astaíochtaí meatáin ó sceití trí shuirbhéanna LDAR a dhéantar ar dtús chun sceitheadh a shainaithint agus, ina dhiaidh sin, chun an sceitheadh a dheisiú, nó chun chomhpháirteanna a bhfuil sceitheadh astu a athsholáthar. Dá bhrí sin, ba cheart d’oibreoirí suirbhéanna tréimhsiúla LDAR a dhéanamh, lena n-áirítear suirbhéanna ar chomhpháirteanna a scaoileann meatán, chun féachaint an bhfuil aon trealamh ag mífheidhmiú.

(34)

Chun na críche sin, ba cheart cur chuige comhchuibhithe a chur ar bun chun a áirithiú go mbeidh cothrom iomaíochta ann do na hoibreoirí uile san Aontas. Ba cheart íoscheanglais le haghaidh suirbhéanna LDAR a chur san áireamh sa chur chuige sin ach méid leordhóthanach solúbthachta a bheith ann freisin do na Ballstáit agus d’oibreoirí. Tá an tsolúbthacht sin ríthábhachtach chun nuálaíocht agus forbairt comhpháirteanna nua, teicneolaíochtaí nua LDAR agus modhanna braite nua a cheadú, agus ar an gcaoi sin, chun aimhleas chosaint an chomhshaoil, gaibhniú na teicneolaíochta a chosc. Bíonn teicneolaíochtaí nua LDAR agus modhanna nua braite ag teacht chun cinn an t-am ar fad agus ba cheart do na Ballstáit an nuálaíocht san earnáil sin a spreagadh, ionas gur féidir na comhpháirteanna, teicneolaíochtaí LDAR agus modhanna braite is lú astaíochtaí, agus atá beacht agus costéifeachtach freisin, a ghlacadh.

(35)

Ba cheart dea-chleachtas a bheith le sonrú in oibleagáidí maidir le suirbhéanna LDAR. Ba cheart suirbhéanna LDAR a dhíriú go príomha ar sceití a aimsiú agus deireadh a chur leo chomh tapa agus is féidir tríd an gcomhpháirt atá ag sceitheadh a dheisiú nó a athsholáthar, seachas ar a gcainníochtú, agus ba cheart seiceáil a dhéanamh níos minice ar limistéir a bhfuil riosca níos airde sceití iontu. Ní faoi threoir an ghá le deisiú nó athsholáthar a dhéanamh ar chomhpháirteanna a bhfuil meatáin ag sceitheadh uathu os cionn na tairsí astaíochta meatáin amháin ba cheart minicíocht shuirbhéanna LDAR agus an cinneadh comhpháirt a dheisiú nó a athsholáthar a chinneadh ach faoi threoir dálaí oibríochtúla freisin, agus rioscaí sábháilteachta á gcur san áireamh. Dá bhrí sin, i gcás ina sainaithnítear riosca níos airde do shábháilteacht nó riosca níos airde astaíochtaí meatáin, ba cheart cead a bheith ag na húdaráis inniúla suirbhéanna LDAR níos minice a mholadh le haghaidh na gcomhpháirteanna ábhartha nó comhpháirteanna a athsholáthar le teicneolaíocht ar lú an seans go sceithfidh sí. Ba cheart suirbhéireacht agus seiceáil a dhéanamh ar gach sceitheadh, gan beann ar a mhéid, ós féidir le sceití beaga a bheith ina sceití móra thar am. Tar éis sceití a dheisiú, ba cheart a dhearbhú go raibh an deisiúchán sin éifeachtach. Ionas gur féidir úsáid a bhaint as comhpháirteanna nó teicneolaíochtaí atá nua nó níos forbartha chun astaíochtaí meatáin a bhrath, ba cheart méid an chaillteanais meatáin is gá a bheith ann a shonrú chun go mbeidh gá lena dheisiú, ach rogha an ghairis braite a fhágáil faoi na hoibreoirí. I gcás inarb iomchuí, ba cheart é a bheith indéanta teicneolaíochtaí braite a úsáid, amhail faireachán leanúnach, mar chuid de shuirbhéanna LDAR a fhad agus a chomhlíonann siad ceanglais an Rialacháin seo maidir le hardteicneolaíocht braite. Ba cheart do na hoibreoirí is fearr feidhmíocht a tháirgeann nó a phróiseálann ola nó gás nádúrtha a bheith in ann minicíochtaí éagsúla suirbhéanna LDAR a chur i bhfeidhm, faoi réir chomhlíonadh choinníollacha an Rialacháin seo agus fhormheas na n-údarás inniúil.

(36)

Ba cheart suirbhéanna LDAR a dhéanamh, trí úsáid a bhaint as teicneolaíochtaí agus teicnící iomchuí braite atá ar fáil chun sceitheadh a shainaithint: chomh gar agus is féidir do gach foinse astaíochtaí féideartha aonair le haghaidh comhpháirteanna os cionn talún agus comhpháirteanna os cionn leibhéal na farraige; ag an gcomhéadan idir an talamh agus an t-atmaisféar mar chéad chéim agus, má bhraitear sceitheadh féideartha, chomh gar agus is féidir don fhoinse astaíochta mar dhara céim i gcás comhpháirteanna faoi thalamh; agus na teicnící braite is fearr atá ar fáil ar bhonn tráchtála a chur i bhfeidhm do chomhpháirteanna amach ón gcósta atá faoi bhun leibhéal na farraige nó faoi bhun ghrinneall na farraige.

(37)

Maidir le comhpháirteanna faoi thalamh, déantar suirbhéanna LDAR de ghnáth trí phróiseas dhá chéim a úsáid. Is é atá sa chéad chéim an chéad bhrath sceite a dhéanamh agus cinntear cibé acu an ndéanfar an talamh a thochailt nó druileáil poll barra má tá an phíblíne inrochtana go díreach. Déanann oibreoirí an talamh a thochailt nó a dhruileáil má tá an sceitheadh ag an gcéad tairseach braite sceite nó os a cionn. Is éard atá sa dara céim an dara brath sceite a dhéanamh agus cinntear cibé acu an ndéanfar an sceitheadh a dheisiú nó nach ndéanfar. Deisíonn oibreoirí an sceitheadh má tá sé ag an dara tairseach braite sceite nó os a cionn.

(38)

Fónann teorainneacha braite íosta chun a áirithiú go bhfuil na feistí braite íogair go leor chun sceití a bhrath mar a cheanglaítear faoin Rialachán seo. Ba cheart don Choimisiún na híosteorainneacha braite sin chomh maith leis na teicnící braite atá le húsáid a chinneadh, agus na cineálacha éagsúla comhpháirteanna agus suirbhéanna LDAR á gcur san áireamh, le haghaidh gach catagóire comhpháirteanna, mar aon leis na tairseacha is infheidhme maidir leis an gcéad chéim de shuirbhéanna LDAR le haghaidh comhpháirteanna faoi thalamh.

(39)

Ba cheart deisiú nó athsholáthar a dhéanamh láithreach tar éis sceitheadh a bhrath ag an tairseach, a shonraítear sa Rialachán seo, nó ós a cionn, nó a luaithe is féidir ina dhiaidh sin. Cé go bhféadfadh sé a bheith riachtanach gnéithe eisceachtúla sábháilteachta, riaracháin agus teicniúla a mheas, ba cheart fianaise a chur ar fáil chun údar a thabhairt le haon mhoill ar dheisiú nó athsholáthar. Ba cheart go n-úsáidfí an teicneolaíochtaí is fearr atá ar fáil ar bhonn tráchtála agus a sholáthraíonn cosaint fhadtéarmach ar sceitheadh amach anseo le deisiúcháin nó athsholáthairtí.

(40)

Is féidir le saincheisteanna a bhaineann le slándáil an tsoláthair agus cobhsaíocht eangaí a bheith ag gabháil le córais bheaga nasctha mar a shainmhínítear i dTreoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13) i gcás múchadh córais. Dá bhrí sin, chun nach mbeidh slándáil an tsoláthair i mbaol, ba cheart oibreacha deisiúcháin nó athsholáthair a dhéanamh le linn múchta córais sceidealaithe.

(41)

I bhfianaise na móréifeachta a bhíonn ag astaíochtaí gás ceaptha teasa, ba cheart scaoileadh a chosc ach amháin i gcás éigeandálaí nó mífheidhme, nó le linn teagmhais shonracha nach féidir roinnt scaoilte a sheachaint iontu agus a bhfuil fíorghá leis. Chun a áirithiú nach n-úsáideann oibreoirí trealamh atá ceaptha le scaoileadh, ba cheart caighdeáin teicneolaíochta a ghlacadh ionas gur féidir roghanna malartacha ar ísle a n-astaíochtaí a úsáid.

(42)

Meastar gur gnáthbhladhmadh atá sa bhladhmadh má dhéantar é le linn gnáth-tháirgeadh ola, gáis agus guail, má tá easnamh áiseanna leordhóthanacha nó geolaíocht oiriúnach ann chun an gás a tháirgtear a athinstealladh, a úsáid ar an láthair nó a sheoladh chuig margadh. Ba cheart gnáthbhladhmadh a thoirmeasc. Ba cheart bladhmadh a bheith incheadaithe i gcás nach bhfuil an dara rogha ann ach é a scaoileadh agus i gcás nach bhfuil cosc ar an scaoileadh féin. Dá gcuirfí deireadh le gnáthbhladhmadh, mhéadófaí freisin infhaighteacht an gháis nádúrtha do na margaí gáis. Tá an scaoileadh níos díobhálaí don chomhshaol ná an bladhmadh toisc go mbíonn leibhéil arda meatáin de ghnáth sa ghás a scaoiltear, ach déanann an bladhmadh an meatán a ocsaídiú ina CO2 a bhfuil poitéinseal téite domhanda níos ísle aige. Dá bhrí sin, i gcás nach bhfuil aon rogha eile ar fáil, ba cheart an bladhmadh a roghnú ar scaoileadh.

(43)

Chun an bladhmadh a úsáid de rogha ar an scaoileadh, caithfidh na feistí bladhmtha a dhónn an meatán a bheith éifeachtúil. Ar an gcúis sin, ba cheart ceanglas maidir le héifeachtúlacht dócháin a chur san áireamh freisin le haghaidh na gcásanna ina gceadaítear bladhmadh agus ba cheart deireadh a chur de réir a chéile le feistí bladhmtha a bhfuil leibhéal éifeachtúlachta scriosta agus bainte trí dhearadh acu faoi bhun 99 %. Ba cheart a cheangal freisin go n-úsáidfí uath-adhainteoirí nó bladhmlastóirí leanúnacha, ar féidir iad a adhaint ar bhonn níos iontaofa toisc nach ndéanann an ghaoth difear dóibh.

(44)

Ba cheart gurbh fhearr i gcónaí athinstealladh nó úsáid meatáin ar an láthair, nó meatán a sheoladh chuig margadh ná scaoileadh nó bladhmadh. Ba cheart d’oibreoirí a scaoileann meatán cruthúnas a sholáthar do na húdaráis inniúla nach raibh sé indéanta an meatán a athinstealladh, a úsáid ar an láthair, a stóráil lena úsáid ina dhiaidh sin, a sheoladh chuig margadh ná é a bhladhmadh, agus ba cheart d’oibreoirí a bhladhmann meatán cruthúnas a sholáthar do na húdaráis inniúla nach raibh sé indéanta an meatán a athinstealladh, a úsáid ar an láthair, a stóráil lena úsáid ina dhiaidh sin ná a sheoladh chuig margadh.

(45)

Ba cheart d’oibreoirí fógra a thabhairt gan mhoill do na húdaráis inniúla faoi theagmhais mhóra scaoilte agus bladhmtha agus tuarascálacha níos cuimsithí maidir le gach teagmhas scaoilte agus bladhmtha a chur faoi bhráid na n-údarás sin gach bliain. Ba cheart dóibh a áirithiú freisin go gcomhlíonann trealamh agus feistí scaoilte agus bladhmtha na caighdeáin a leagtar síos i ndlí an Aontais.

(46)

Gabhann rioscaí sláinte, sábháilteachta agus comhshaoil le hastaíochtaí meatáin as toibreacha neamhghníomhacha, toibreacha atá líonta go sealadach agus toibreacha atá líonta go buan agus atá tréigthe. Dá bhrí sin, ba cheart feidhm a bheith ag oibleagáidí faireacháin, lena n-áirítear cainníochtú agus, i gcás inarb ann do threalamh faireacháin brú, faireachán ar bhrú, agus ag oibleagáidí tuairiscithe go fóill agus ba cheart na toibreacha agus láithreáin na dtoibreacha atá líonta go buan, a athshlánú agus a leigheas, de réir mar is infheidhme. Sna cásanna sin, ba cheart ról ceannasach a bheith ag na Ballstáit, go háirithe chun fardail a bhunú agus, i gcás nach féidir aon pháirtí freagrach a shainaithint, astaíochtaí meatáin a thuairisciú agus pleananna maolúcháin a bhunú laistigh de spriocdhátaí soiléire.

(47)

I gcás toibreacha atá líonta go buan agus atá tréigthe, ba cheart doiciméadacht leordhóthanach a chur ar fáil lena léirítear nach bhfuil aon astaíochtaí meatáin ann le haghaidh gach tobair atá líonta go buan agus atá tréigthe sna 30 bliain roimh, ar dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo nó dá éis sin, agus, i gcás ina mbeidh an doiciméadacht sin ar fáil, le haghaidh toibreacha atá líonta go buan agus atá tréigthe níos mó ná 30 bliain roimh dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo. Ba cheart a áireamh sa doiciméadacht sin cainníochtú atá bunaithe ar fhachtóirí astaíochta nó atá bunaithe ar shamplaí ar a laghad nó fianaise iontaofa ar leithlisiú fodhromchla buan i gcomhréir le ISO 16530-1:2017, an caighdeán idirnáisiúnta is infheidhme maidir le sláine toibreacha do thionscail peitriliam agus gáis nádúrtha.

(48)

I gcás ina gcuirtear fianaise iontaofa ar fáil do na húdaráis inniúla maidir le méideanna ábhartha na n-astaíochtaí meatáin i dtobar neamhghníomhach amach ón gcósta, i dtobar atá líonta go sealadach nó i dtobar atá líonta go buan agus atá tréigthe, de réir mar a bheidh, a dhearbhaigh tríú páirtí neamhspleách, ba cheart do na húdaráis inniúla cinneadh a dhéanamh maidir le cur i bhfeidhm na n-oibleagáidí le haghaidh toibreacha atá líonta go sealadach i ndáil leis an tobar sin.

(49)

Tá éagsúlacht shuntasach maidir le líon na dtoibreacha neamhghníomhacha, toibreacha atá líonta go sealadach agus toibreacha atá líonta go buan agus atá tréigthe ar chríoch na mBallstát, agus tá líon an-ard toibreacha den sórt sin ag roinnt Ballstát ar a gcríocha. Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit sin cur chuige níos céimsí a chur i bhfeidhm maidir le hoibleagáidí a chomhlíonadh i ndáil le fardal na dtoibreacha sin a bhunú chun comhréireacht na gcostas agus an ualaigh riaracháin a bhaineann leis an bhfardal sin a áirithiú.

(50)

Ós rud é go mbraitheann dóchúlacht sceitheadh meatáin ó thoibreacha amach ón gcósta chun an dromchla a bhaint amach ar roinnt tosca agus go laghdaítear é de réir doimhneacht an uisce agus go méadaíonn na hacmhainní is gá chun suirbhé a dhéanamh ar thoibreacha amach ón gcósta agus chun idirghabháil a dhéanamh iontu de réir mar a mhéadaíonn doimhneacht an uisce agus an fad ón gcósta, ba cheart díolúintí ó oibleagáidí áirithe faoin Rialachán seo a mheas le haghaidh toibreacha amach ón gcósta atá suite ar dhoimhneacht uisce níos mó, más féidir fianaise láidir a chur ar fáil gur mór an seans go mbeidh tionchar diomaibhseach ar an aeráid ag astaíochtaí meatáin a d’fhéadfadh a bheith ann ó na toibreacha sin.

(51)

Léiríonn sonraí as fardal gás ceaptha teasa de chuid an Aontais gurb é an fhoinse aonair astaíochtaí meatáin is mó in earnáil fuinnimh an Aontais é an méid astaíochtaí meatáin as mianaigh ghuail. Bhain 31 % d’astaíochtaí meatáin in 2019 le hastaíochtaí díreacha ó earnáil an ghuail, méid arbh ionann nach mór é agus céatadán na n-astaíochtaí díreacha meatáin as ola agus gás iontaise le chéile, eadhon 33 %.

(52)

Faoi láthair, níl aon reachtaíocht shonrach ann ar fud an Aontais lena gcuirtear teorainn le hastaíochtaí meatáin ó earnáil an ghuail d’ainneoin réimse leathan teicneolaíochtaí maolaithe a bheith ar fáil. Níl aon chaighdeán Aontais ná idirnáisiúnta faireacháin, tuairiscithe ná fíoraithe ann a bhaineann go sonrach leis an ngual. San Aontas, tá tuairisciú astaíochtaí meatáin ón tionscal guail mar chuid den tuairisciú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a dhéanann na Ballstáit. Áirítear sonraí ó mhianaigh ghuail faoi thalamh freisin sa Chlár Eorpach ar Scaoileadh agus Aistriú Truailleán a bunaíodh le Rialachán (CE) Uimh. 166/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14).

(53)

De réir staidéar a rinneadh le déanaí, baineann astaíochtaí meatáin go príomha le gníomhaíochtaí mianadóireachta faoi thalamh, i mianaigh ghníomhacha, dhúnta agus thréigthe araon. I mianaigh ghuail ghníomhacha faoi thalamh, rialaítear an tiúchan meatáin san aer go leanúnach mar is guais sláinte agus sábháilteachta é. I gcás mianaigh ghuail faoi thalamh, tarlaíonn an chuid is mó ar fad d’astaíochtaí meatáin trí na córais aerála agus draenála nó díghásúcháin, arb iad an dá phríomhbhealach iad chun tiúchain mheatáin a laghdú sna pasáistí aeir i mianach guail.

(54)

Tar éis deireadh a bheith curtha le táirgeadh agus mianach guail a bheith dúnta nó tréigthe, leanann sé air de bheith ag scaoileadh meatáin, rud ar a dtugtar meatán mianaigh thréigthe (AMM). Tarlaíonn na hastaíochtaí meatáin sin go tipiciúil ag pointí foinse dea-shainithe amhail seaftaí aerála nó gaothairí faoisimh brú. De réir mar a mhéadaíonn ar an uaillmhian i leith na haeráide agus a aistrítear an táirgeadh fuinnimh chuig foinsí fuinnimh ar lú a lorg carbóin, is dócha go dtiocfaidh astaíochtaí AMM san Aontais in airde. Meastar go leanann meatán de bheith á scaoileadh as mianaigh ghuail nach bhfuil faoi uisce fiú 10 mbliana tar éis deireadh a bheith curtha le mianadóireacht iontu agus ar leibhéil atá chomh hard le 40 % de na hastaíochtaí sin a taifeadadh tráth a ndúnta. Thairis sin, bíonn ilroinnt i gceist sa chóir a thugtar do mheatán mianaigh thréigthe i gcónaí toisc mianaigh a bheith faoi úinéireacht éagsúil agus mar gheall ar chearta agus oibleagáidí saothraithe difriúla ar fud an Aontais. Mar sin, ba cheart do na Ballstáit fardail a bhunú de na mianaigh ghuail dhúnta faoi thalamh agus de na mianaigh ghuail thréigthe faoi thalamh inar scoireadh d’oibríochtaí tar éis an … [70 bliain roimh dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo] agus ba cheart a cheangal ar an bpáirtí freagrach aitheanta feistí a shuiteáil chun astaíochtaí meatáin a thomhas.

(55)

Táirgtear lignít i mianaigh ghuail dhromchla ghníomhacha san Aontas agus astaítear níos lú meatán astusan ná as mianaigh ghuail faoi thalamh. Is mianaigh dhromchla ghuail den chuid is mó na mianaigh ligníte ghuail atá san Aontas, cé is moite de mhianach ligníte guail amháin faoi thalamh atá i mBallstát amháin. De réir fhardal gás ceaptha teasa an Aontais, in 2019 astaíodh 166 chileathona meatáin as mianaigh ghuail dhromchla ghníomhacha i gcomparáid le 828 gcileathona meatáin as mianaigh ghuail faoi thalamh. Tá sé dúshlánach astaíochtaí meatáin ó mhianaigh ghuail dhromchla a thomhas mar gheall ar an gclaonadh meatáin a scaipeadh thar limistéar leathan. Dá bhrí sin, agus d’ainneoin an teicneolaíocht leordhóthanach a bheith ar fáil lena aghaidh, is annamh a thomhaistear astaíochtaí meatáin as mianaigh ghuail dhromchla. Is féidir astaíochtaí meatáin as mianaigh ghuail dhromchla a dhíorthú ag úsáid fachtóirí astaíochta guail a bhaineann go sonrach leis an imchuach agus, le tuilleadh beachtais, ag úsáid fachtóirí astaíochta a bhaineann go sonrach leis an mianach nó leis an bhfosú ós rud é go bhfuil fosuithe éagsúla in imchuacha guail ar féidir leo méideanna éagsúla meatáin a iompar. Is féidir fachtóirí astaíochta a dhíorthú ón méid gáis a thomhaistear sna síoga a shampláiltear le croíleacáin as poill tóraíochta taiscéalaíochta. Dá bhrí sin, ba cheart d’oibreoirí astaíochtaí meatáin i mianaigh ghuail dhromchla a chainníochtú trí úsáid a bhaint as fachtóirí astaíochta den sórt sin.

(56)

Is gnách go dtagann laghdú suntasach le himeacht ama ar astaíochtaí meatáin ó mhianaigh ghuail faoi thalamh atá go hiomlán faoi uisce de réir mar a chobhsaíonn na dálaí hidrigeolaíocha tar éis dhúnadh an mhianaigh guail agus tar éis an próiseas tuilte a bheith curtha i gcrích. Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith indéanta na mianaigh ghuail sin a dhíolmhú ó oibleagáidí cainníochtaithe, i gcás ina bhfuil údar cuí leis.

(57)

Ba cheart d’oibreoirí mianaigh astaíochtaí meatáin as seaftaí aerála i mianaigh ghuail faoi thalamh a thomhas agus a chainníochtú go leanúnach, agus meatán scaoilte agus bladhmtha i stáisiúin draenála a thomhas go leanúnach. Ba cheart dóibh fachtóirí astaíochta sonracha a úsáid maidir le mianaigh ghuail dhromchla. Ba cheart dóibh na sonraí sin a thuairisciú do na húdaráis inniúla.

(58)

Is i mianaigh ghuail faoi thalamh atá gníomhach agus atá dúnta nó i mianaigh ghuail faoi thalamh atá tréigthe is fearr is féidir astaíochtaí meatáin a mhaolú. Tá maolú éifeachtach ar astaíochtaí meatáin as mianaigh ghuail dhromchla ghníomhacha agus dúnta nó tréigthe teoranta faoi láthair ag an teicneolaíocht. Chun tacú le taighde agus forbairt a dhéanamh ar theicneolaíochtaí chun na hastaíochtaí meatáin sin a mhaolú amach anseo, áfach, ba cheart faireachán, tuairisciú agus fíorú a bheith á ndéanamh ar scála na n-astaíochtaí meatáin sin ar bhealach éifeachtach mionsonraithe.

(59)

Is mianaigh ghalghuail nó mianaigh ghuail chóic iad mianaigh ghníomhacha faoi thalamh. Is mar fhoinse fuinnimh go príomha a úsáidtear galghual agus is mar bhreosla agus imoibreán sa phróiseas déanta cruach a úsáidtear gual cóic. Ba cheart ceangal a chur ar mhianaigh ghalghuail agus mianaigh ghuail cóic araon faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí meatáin, iad a fhíorú agus bearta maolaithe a dhéanamh ina leith. Ba cheart bearta maolaithe a chur chun feidhme trí dheireadh a chur de réir a chéile le scaoileadh agus bladhmadh. Níor cheart go dtiocfadh meath ar shábháilteacht na n-oibrithe mar thoradh ar bhearta maolaithe.

(60)

I gcás mianaigh ghníomhacha ghuail faoi thalamh, ba cheart bearta maolaithe a chur chun feidhme trí dheireadh a chur de réir a chéile le feistí bladhmtha a bhfuil leibhéal éifeachtúlachta scriosta agus bainte trí dhearadh acu faoi bhun 99 %. Cé gur féidir le tuilte i mianaigh ghuail dúnta nó tréigthe faoi thalamh astaíochtaí meatáin a chosc, ní dhéantar go córasach é agus tá rioscaí comhshaoil ag baint leis. Sna mianaigh ghuail sin, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile freisin le feistí bladhmtha a bhfuil leibhéal éifeachtúlachta scriosta agus bainte trí dhearadh acu faoi bhun 99 %. Ó tharla go bhfágann srianta geolaíocha agus cúrsaí comhshaoil nach bhfuil an cur chuige céanna i ndáil le mianaigh thréigthe faoi thalamh, ba cheart do na Ballstáit a bplean maolúcháin féin a bhunú agus na srianta sin agus indéantacht theicniúil mhaolú AMM á gcur san áireamh.

(61)

Chun astaíochtaí meatáin ó mhianaigh ghuail ghníomhacha a laghdú, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit córais dreasachtaí a thabhairt isteach chun astaíochtaí meatáin a laghdú, faoi réir na rialacha is infheidhme maidir le Státchabhair. Go háirithe, d’fhéadfadh na córais sin borradh a chur faoi infheistíochtaí i ngabháil agus instealladh meatáin san eangach agus laghdú ar astaíochtaí meatáin ó sheaftaí aerála agus ó bhladhmadh. Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit córais thiomnaithe táillí agus muirear a thabhairt isteach chun infheistíochtaí i laghdú astaíochtaí meatáin a éascú, inter alia, mar chuid de chláir Státchabhrach atá dírithe ar acmhainní táirgthe guail a dhíchoimisiúnú, faoi réir na rialacha is infheidhme maidir le Státchabhair.

(62)

Ba ceart na dea-chleachtais mhaolúcháin is fearr atá ann cheana féin chun astaíochtaí meatáin a laghdú a cheadú i mianaigh ghuail dhúnta nó thréigthe, mar shampla tionscadail gheoiteirmeacha agus stórála teasa a fhorbairt i mianaigh ghuail faoi uisce, feidhmeanna hidreachumhachta i mianaigh ghuail nach bhfuil faoi uisce, astaíochtaí meatán a ghabháil trí dhíghású, úsáid a bhaint as gairis dhíghásaithe atá ábhartha don tsábháilteacht, gás mianaigh a úsáid le haghaidh táirgeacht fuinnimh nó uisce mianach a ghaibhniú agus úsáidí eile a d’fhéadfadh a bheith ann.

(63)

Braitheann an tAontas ar allmhairí le haghaidh 70 % dá thomhaltas guail, 97 % dá thomhaltas ola agus 90 % dá thomhaltas gáis iontaise. Cé nach meastar go bhfuil sciar na n-astaíochtaí meatáin antrapaigineacha domhanda arna n-astú san Eoraip ach thart ar 6 %, cuireann tomhaltas breoslaí iontaise, agus an spleáchas ar allmhairí orthu, go mór le hastaíochtaí meatáin an Aontais.

(64)

Is iarmhairtí trasteorann iad na hiarmhairtí téimh dhomhanda arb iad astaíochtaí meatáin is cúis leo. Cé go bhfuil roinnt tríú tíortha a tháirgeann fuinneamh iontaise ag tosú ag gníomhú sa chríoch baile chun laghdú a dhéanamh ar astaíochtaí meatáin ina n-earnáil fuinnimh, is iomaí táirgeoir tríú tír agus onnmhaireoir tríú tír nach bhfuil faoi réir aon rialachán ina mhargadh intíre féin. Tá dreasachtaí soiléire de dhíth orthu chun a n-astaíochtaí meatáin a laghdú. Dá bhrí sin, ba cheart faisnéis thrédhearcach maidir le hastaíochtaí meatáin a bhaineann le táirgeadh amhola, gáis nádúrtha agus guail a chuirtear ar mhargadh an Aontais a chur ar fáil do na margaí agus don phobal i gcoitinne.

(65)

Tá méid teoranta sonraí cruinne, a thuairiscítear ar Leibhéal 3 de Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide nó trí úsáid a bhaint as modhanna comhionanna atá ann faoi láthair, maidir le hastaíochtaí meatáin idirnáisiúnta. Tá go leor tríú tíortha onnmhairiúcháin fuinnimh iontaise ann nár chuir sonraí fardail iomlána faoi bhráid rúnaíocht Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide go fóill. Ina theannta sin, tá fianaise ann go bhfuil méadú mór tagtha ar astaíochtaí meatáin as táirgeadh ola agus gáis go domhanda, eadhon ó 65 go 80 Mt/bliain le 20 bliain anuas.

(66)

Mar a fógraíodh sa Straitéis um Meatán, tá an tAontas tiomanta do bheith ag obair i gcomhar lena chomhpháirtithe fuinnimh agus le príomh thríú tíortha eile onnmhairiúcháin agus allmhairiúcháin fuinnimh iontaise chun dul i ngleic le hastaíochtaí meatáin ar fud an domhain. Tá torthaí tábhachtacha ann cheana de bharr taidhleoireacht fuinnimh maidir le hastaíochtaí meatáin. I mí Mheán Fómhair 2021, d’fhógair an tAontas agus na Stáit Aontaithe an Gealltanas Domhanda maidir le Meatán, a seoladh ag Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (COP 26) i mí na Samhna 2021. Is gealltanas polaitiúil é an Gealltanas Domhanda maidir le Meatán chun oibriú le chéile chun astaíochtaí meatáin domhanda a laghdú 30 % i gcomparáid le leibhéil 2020 faoi 2030, agus chun gníomhaíochtaí cuimsitheacha intíre a dhéanamh chun an sprioc sin a bhaint amach. San áireamh ann freisin, tá gealltanas go mbogfar i dtreo na modheolaíochtaí fardail is fearr atá ar fáil a úsáid chun astaíochtaí meatáin a chainníochtú. Tá breis agus 100 tír, arb ionann iad agus beagnach leath na n-astaíochtaí meatáin antrapaigineacha domhanda, tar éis dul isteach sa Ghealltanas Domhanda maidir le Meatán cheana féin.

(67)

Tá ról tábhachtach ceannasach ag IMEO chun trédhearcacht a mhéadú maidir le hastaíochtaí meatáin domhanda in earnáil an fhuinnimh agus ba cheart don Choimisiún leanúint den chomhar le IMEO.

(68)

I gcomhthráth leis an obair thaidhleoireachta a leanfar léi chun gealltanais dhomhanda i leith laghdú mór ar astaíochtaí meatáin a bhaint amach, spreagann an tAontas a thuilleadh na hiarrachtaí ar fad a bhaineann le laghdú mór ar na hastaíochtaí sin ar fud an domhain, agus go háirithe sna tríú tíortha a sholáthraíonn fuinneamh iontaise don Aontas.

(69)

Dá bhrí sin, ba cheart a cheangal ar allmhaireoirí amhola, gáis nádúrtha agus guail chuig an Aontas faisnéis a sholáthar do na húdaráis inniúla ábhartha maidir le bearta a bhaineann le tomhas, tuairisciú, fíorú agus maolú astaíochtaí meatáin arna ndéanamh ag onnmhaireoirí chuig an Aontas agus táirgeoirí tríú tír, go háirithe maidir le cur i bhfeidhm beart rialála nó deonach chun rialú a dhéanamh ar astaíochtaí meatáin na dtáirgeoirí tríú tír a sholáthraíonn amhola, gás nádúrtha nó gual, cosúil le suirbhéanna LDAR nó bearta chun teagmhais scaoilte agus bhladhmtha a rialú agus a shrianadh. Ba cheart go bhfreagródh na leibhéil tomhais agus tuairiscithe a leagtar amach sna ceanglais faisnéise a chuirtear i bhfeidhm maidir le hallmhaireoirí do na cinn a chuirtear i bhfeidhm maidir le hoibreoirí an Aontais. Thairis sin, níor cheart an oibleagáid ar allmhaireoirí faisnéis a sholáthar maidir le bearta a dhéantar chun rialú a dhéanamh ar astaíochtaí meatáin a bheith níos troime ná an oibleagáid chomhfhreagrach ar oibreoirí an Aontais. Ba cheart do na Ballstáit an fhaisnéis faoi na bearta sin a chur in iúl don Choimisiún. Ar bhonn na faisnéise sin, ba cheart don Aontas bunachar sonraí trédhearcachta meatáin a bhunú agus a bhainistiú, ina bhfuil, inter alia, faisnéis arna tuairisciú ag gnóthais de chuid an Aontais agus ag allmhaireoirí amhola, gáis nádúrtha agus guail. Bheadh bunachar sonraí den sórt sin ina fhoinse faisnéise dóibh siúd a allmhairíonn amhola, gás nádúrtha agus gual isteach san Aontas chun cinntí ceannaigh a dhéanamh agus do pháirtithe leasmhara eile agus don phobal. Sa bhreis ar an mbunachar sonraí trédhearcachta meatáin, ba cheart don Choimisiún próifílí feidhmíochta meatáin a fhorbairt, ina mbeidh na sonraí maidir le hastaíochtaí meatáin a bhaineann le hamhola, gás nádúrtha agus gual a chuirtear ar mhargadh an Aontais. Ba cheart a áireamh ar na próifílí sin freisin measúnú ar na hiarrachtaí atá déanta ag táirgeoirí agus allmhaireoirí an Aontais, agus táirgeoirí agus onnmhaireoirí fuinnimh iontaise ó thríú tíortha chuig an Aontas chun a n-astaíochtaí meatáin a thomhas agus a thuairisciú, chomh maith le laghdú a dhéanamh orthu. Ba cheart faisnéis a áireamh freisin sna próifílí sin maidir leis na gníomhaíochtaí rialála maidir leis an tomhas, an tuairisciú, an fíorú agus an maolú a dhéanann tríú tíortha ina dtáirgtear amhola, gás nádúrtha agus gual.

(70)

Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún uirlis faireacháin ar astaíochtaí domhanda meatáin a chur ar bun lena soláthrófar faisnéis maidir le tarlú, méid agus suíomh teagmhas ardastaíochta meatáin ó fhoinsí fuinnimh, chomh maith le sásra mearfhreagartha chun aghaidh a thabhairt ar theagmhais shár-astaíochta a tharlaíonn laistigh den Aontas nó lasmuigh de. I ndáil leis sin, ba cheart don Choimisiún aon fhaisnéis chuí-réasúnaithe a fhaightear ó na Ballstáit nó tríú páirtithe maidir le teagmhais sár-astaíochta a chur san áireamh. Ba cheart na Ballstáit a spreagadh chun an fhaisnéis sin a roinnt leis an gCoimisiún. Leis na huirlisí sin, ba cheart tuilleadh fíorthorthaí inléirithe a spreagadh ó chur chun feidhme beart lena rialaítear astaíochtaí meatáin agus ó ghníomhaíochtaí maolaithe éifeachtacha a dhéanann gnóthais san Aontas agus iad siúd a sholáthraíonn fuinneamh iontaise don Aontas. Ba cheart go bhféadfaí na huirlisí sin a bhunú ar uirlisí nó creataí idirnáisiúnta atá ann cheana. Ba cheart do na huirlisí sin sonraí ó roinnt soláthraithe agus seirbhísí deimhnithe sonraí a chomhthiomsú, lena n-áirítear comhpháirt Copernicus de Chlár Spáis an Aontais arna bunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15) agus IMEO. Ba cheart dóibh faisnéis a sholáthar chun críocha idirphlé déthaobhach an Choimisiúin le tríú tíortha ábhartha i ndáil le beartais agus bearta maidir le hastaíochtaí meatáin.

(71)

Ba cheart don bhunachar sonraí trédhearcachta meatáin, na próifílí feidhmíochta meatáin, an uirlis faireacháin ar astaíochtaí domhanda meatáin agus an sásra mearfhreagartha, ag feidhmiú le chéile dóibh, rannchuidiú le trédhearcacht a fheabhsú le haghaidh ceannaitheoirí san Aontas, ag cur ar a gcumas cinntí soláthair eolasacha a dhéanamh, agus an fhéidearthacht go nglacfar réitigh maolúcháin astaíochtaí meatáin ar bhonn níos forleithne ar fud an domhain a mhéadú. Ina theannta sin, ba cheart do na hionstraimí sin gnóthais tríú tír a dhreasú a thuilleadh chun caighdeáin idirnáisiúnta tomhais agus tuairiscithe ar astaíochtaí meatáin a chur i bhfeidhm, amhail na cinn sin arna nglacadh faoi chuimsiú chreat OGMP 2.0, nó chun bearta éifeachtacha tomhais, agus tuairiscithe agus maolaithe, a ghlacadh, agus ionas gur féidir fíorú a dhéanamh.

(72)

Le conarthaí nua a thugann allmhaireoirí de chuid an Aontais i gcrích maidir le soláthar amhola, gáis nádúrtha nó guail, ba cheart glacadh rialacha i dtríú tíortha a neartú chun faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí meatáin atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa Rialachán seo. Ba cheart rialacha a chur i bhfeidhm chun é a chur ar chumas soláthraithe tríú tír agus allmhaireoirí de chuid an Aontais coibhéis na mbeart sin a léiriú le ceanglais an Rialacháin seo, maidir le hamhola, gás nádúrtha nó gual a allmhairítear chuig an Aontas. Cé nach féidir clásail chuige sin a fhorchur i gcás conarthaí atá ann cheana, is féidir na clásail sin a áireamh i gconarthaí nua nó i gconarthaí atá ann cheana agus atá á n-athnuachan, fiú go hintuigthe. Sa chomhthéacs sin, bheadh clásail eiseamláireacha arna moladh ag an gCoimisiún úsáideach do ghnóthais.

(73)

Ba cheart go bhféadfaí coibhéis an fhaireacháin, an tuairiscithe agus an fhíoraithe ar astaíochtaí meatáin a bhaint amach ní hamháin le bearta arna gcur i bhfeidhm ag gnóthais aonair, ach ar leibhéal tríú tír freisin, trí na creataí dlíthiúla atá i bhfeidhm lena rialaítear an faireachán, an tuairisciú agus an fíorú sin. Ba cheart, dá bhrí sin, an chumhacht a thabhairt don Choimisiún na ceanglais a bhunú a bhaineann le fianaise atá le cur ar fáil ag tríú tíortha ina leith sin, a bheith i mbun rannpháirtíocht ghníomhach leis na tríú tíortha uile ar onnmhaireoirí iad agus aird chuí a thabhairt d’aon imthosca éagsúla atá sna tríú tíortha sin agus oibleagáidí an Aontais faoin dlí idirnáisiúnta. Ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún freisin coibhéis a bhunú agus a chúlghairm maidir le tríú tíortha aonair, i gcás inarb iomchuí.

(74)

Ba cheart ionstraimí, lena n-áirítear idirphlé maidir leis na teagmhais sár-astaíochta, na cinntí coibhéise faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe agus glacadh creataí comhair, a bheartú chun cur chun feidhme cuí na n-oibleagáidí ar allmhaireoirí a áirithiú, agus ar tháirgeoirí nó onnmhaireoirí atá bunaithe i dtríú tíortha a sholáthraíonn amhola, gás nádúrtha nó gual don Aontas. Ba cheart an Coimisiún a bheith in ann ionstraimí a mholadh chun go mbeadh sé ar a gcumas comhoibriú le tríú tíortha. Ba cheart glacadh na n-ionstraimí sin a bheith faoi réir fhorálacha ábhartha na gConarthaí, i gcás inarb infheidhme.

(75)

Níor cheart don Choimisiún dul i mbun idirphlé le tríú tíortha maidir le teagmhais sár-astaíochta, ba cheart dó staonadh ó chinntí coibhéise a ghlacadh agus níor cheart dó a mholadh go gcuirfí tús leis an gcaibidlíocht maidir le creat-chomhaontú um chomhar i gcás ina mbeadh baol ann go rachfaí timpeall ar bhearta sriantacha a glacadh faoi Airteagal 29 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) nó faoi Airteagal 215 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) maidir le hallmhairiú amhola, gáis nádúrtha agus guail.

(76)

A luaithe a bheidh an bunachar sonraí trédhearcachta meatáin, na próifílí feidhmíochta meatáin, an uirlis dhomhanda faireacháin meatáin agus an sásra mearfhreagartha i bhfeidhm, ba cheart don Coimisiún an mhodheolaíocht a bhunú chun déine meatáin i dtáirgeadh amhola, gáis nádúrtha agus guail a ríomh. Ba cheart an mhodheolaíocht sin a chur ar fáil go poiblí. Ar an mbonn sin ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag leibhéil éagsúla uasluachanna déine meatáin ar shlándáil an tsoláthair fuinnimh, agus ar iomaíochas gheilleagar an Aontais.

(77)

Ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún uasluachanna déine agus aicmí éigeantacha meatáin a bhunú a bhaineann le táirgeadh amhola, gáis nádúrtha agus guail a chuirtear ar fáil ar mhargadh an Aontais, bunaithe ar an modheolaíocht chun déine meatáin i dtáirgeadh amhola, gáis nádúrtha agus guail a ríomh agus ar an measúnú ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ann dá mbunófaí uasluachanna déine meatáin. Ba cheart na luachanna sin a shocrú ar leibhéil lena gcuirtear laghdú ar astaíochtaí meatáin chun cinn ar fud an domhain, agus slándáil an tsoláthair fuinnimh ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta á caomhnú ag an am céanna, lena n-áirithítear cóir nach bhfuil idirdhealaitheach agus lena gcosnaítear iomaíochas gheilleagar an Aontais.

(78)

Chun cur chun feidhme comhchuibhithe an Rialacháin seo a áirithiú agus chun comhchreat teicniúil a chruthú do na gníomhaithe uile san earnáil ola, gháis agus ghuail, ba cheart don Choimisiún breithniú, i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16), ar iarraidh ar na heagraíochtaí Eorpacha ábhartha um chaighdeánú caighdeáin chomhchuibhithe a dhréachtú le haghaidh na hastaíochtaí meatáin a thomhas agus a chainníochtú sna hearnálacha ola, gáis agus guail, le haghaidh suirbhéanna LDAR agus le haghaidh trealamh scaoilte agus bladhmtha. Ba cheart na caighdeáin sin a bheith éigeantach chun críocha chur chun feidhme an Rialacháin seo, chun cur chuige comhchuibhithe a áirithiú i measc oibreoirí, gnóthas agus oibreoirí mianaigh agus i measc na n-oibreoirí sin a bhfuil baint acu le comhlíonadh an Rialacháin seo a áirithiú, go háirithe an Coimisiún, na húdaráis inniúla agus na fíoraitheoirí. I gcás nach féidir caighdeáin chomhchuibhithe a sheachadadh nó nach n-áirithítear leo comhlíonadh cheanglais an Rialacháin seo, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún saintreoracha teicniúla a ghlacadh chun na ceanglais is gá a chumhdach. Go dtí an dáta a gcuirfear na caighdeáin nó na saintreoracha teicniúla sin i bhfeidhm, ba cheart d’oibreoirí, gnóthais agus oibreoirí mianaigh cleachtais tionscail úrscothacha agus na teicneolaíochtaí is fearr atá ar fáil a leanúint.

(79)

Ba cheart do na Ballstáit rialacha a leagan síos maidir leis na pionóis is infheidhme maidir le sáruithe ar an Rialachán seo agus gach beart is gá a ghlacadh chun a áirithiú go gcuirfear chun feidhme iad. Ba cheart na pionóis sin a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Ba cheart go bhféadfadh fíneálacha agus tráthíocaíochtaí pionósacha a áireamh sna pionóis sin. Chun go mbeidh éifeacht shuntasach díspreagtha ag na pionóis sin, ba ceart dóibh a bheith leordhóthanach do chineál an tsáraithe, an tsochair eacnamaíoch a díorthaíodh ón sárú, cineál agus tromchúis an damáiste comhshaoil, agus an tionchar ar shábháilteacht agus ar shláinte an duine. Agus pionóis á ngearradh, ba cheart do na húdaráis ábhartha aird chuí a thabhairt ar chineál, tromchúis agus fad an tsáraithe atá i gceist. Ba cheart pionóis a fhorchur ar bhealach neamh-idirdhealaitheach agus i gcomhréir le dlí an Aontais, an dlí idirnáisiúnta agus an dlí náisiúnta. Ba cheart coimircí nós imeachta is infheidhme agus prionsabail Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a urramú.

(80)

Ar mhaithe le comhsheasmhacht, ba cheart liosta de na cineálacha sáraithe ba cheart a bheith faoi réir pionós a leagan amach. Chomh maith leis sin, chun cur i bhfeidhm pionós ar bhealach chomhsheasmhach ar fud na mBallstát a éascú, ba cheart gnáthchritéir tháscacha neamh-uileghabhálacha le haghaidh cur i bhfeidhm pionós a leagan amach. Ba cheart éifeacht dhíspreagtha na bpionós a atreisiú tríd an bhféidearthacht a chur ar fáil go bhfoilseofaí an fhaisnéis a bhaineann leis na pionóis arna ngearradh ag na Ballstáit faoi réir Rialacháin (AE) 2016/679 (17) agus (AE) 2018/1725 (18) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i gcás ina bhforchuirtear na pionóis ar dhaoine nádúrtha.

(81)

De thoradh na bhforálacha lena gceanglaítear go gcuirfear infheistíochtaí arna ndéanamh ag eintitis rialáilte san áireamh agus taraifí á socrú, ba cheart Rialachán (AE) 2019/942 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19) a leasú chun é a chur ar iontaoibh Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER) tacar táscairí agus luachanna tagartha a chur ar fáil go poiblí le comparáid a dhéanamh idir na costais infheistíochta aonaid a bhaineann le hastaíochtaí meatáin a thomhas, a chainníochtú, a fhaireachán, a thuairisciú, a fhíorú agus a laghdú le haghaidh tionscadail inchomparáide.

(82)

Chun gnéithe den phróiseas ina gcuirfear deireadh de réir a chéile le scaoileadh agus bladhmadh i mianaigh ghuail chóic a shainiú, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 de CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun an Rialachán seo a fhorlíonadh trí shrianta a leagan amach le haghaidh mianaigh ghuail chóic maidir le scaoileadh meatáin as seaftaí aerála. Ina theannta sin, chun gur féidir a cheangal ar allmhaireoirí tuilleadh faisnéise a sholáthar, i gcás inar gá, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun an Rialachán seo a fhorlíonadh trí mhodhnú a dhéanamh ar an bhfaisnéis atá le soláthar ag allmhaireoirí nó trí chur léi. Thairis sin, chun an mhodheolaíocht a bhunú chun déine meatáin a bhaineann le hamhola, gás nádúrtha agus gual a chuirtear ar fáil ar mhargadh an Aontais ar leibhéal an táirgeora a ríomh, chomh maith leis na huasluachanna agus na haicmí ábhartha déine meatáin a bhunú, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun an Rialachán seo a fhorlíonadh. Ar deireadh, chun cur chun feidhme comhchuibhithe an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun an Rialachán seo a fhorlíonadh trí chaighdeáin chomhchuibhithe agus saintreoracha teicniúla a ghlacadh. Tá sé ríthábhachtach go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (20). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(83)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun rialacha mionsonraithe a ghlacadh i ndáil le teimpléid chun astaíochtaí meatáin a thuairisciú, íosteorainneacha braite agus teicnící braite le haghaidh feistí braite agus tairseacha a bhfuil feidhm acu maidir leis an gcéad chéim de shuirbhéanna LDAR, chomh maith leis an nós imeachta agus na ceanglais agus cinntí aonair i ndáil le bearta maidir le coibhéis an fhaireacháin, an tuairiscithe agus an fhíoraithe i dtríú tíortha, i gcomhréir le hAirteagal 291 CFAE. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21).

(84)

Ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme an Rialacháin seo agus tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle. Ba cheart measúnú a dhéanamh sa tuarascáil sin go háirithe ar éifeachtacht agus éifeachtúlacht an Rialacháin seo, ar leibhéal an laghdaithe ar astaíochtaí meatáin a baineadh amach agus ar cibé an bhfuil gá le bearta breise nó malartacha. Ba cheart reachtaíocht ábhartha an Aontais i réimsí gaolmhara a chur san áireamh sa tuarascáil sin. Ag brath ar na conclúidí sa tuarascáil sin agus mar chuid den athbhreithniú ar an Rialachán seo, féadfaidh an Coimisiún breithniú a dhéanamh i dtaobh tograí reachtacha a thíolacadh, i gcás inarb iomchuí.

(85)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon rialacha a leagan síos chun astaíochtaí meatáin in earnáil an fhuinnimh san Aontas a thomhas, a chainníochtú, a thuairisciú agus a fhíorú go cruinn, chun faireachán cruinn a dhéanamh orthu agus chun iad a laghdú, a ghnóthú go leordhóthanach agus gur fearr is féidir, de bharr fhairsing agus éifeachtaí na gníomhaíochta, iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 CAE. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú,