Preamble: 1

(1)

Οι οδηγίες 2004/107/ΕΚ (4) και 2008/50/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) έχουν τροποποιηθεί ουσιωδώς. Καθώς πρόκειται να τροποποιηθούν εκ νέου, είναι σκόπιμη, για λόγους σαφήνειας, η αναδιατύπωση των εν λόγω οδηγιών.

(2)

Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της της 11ης Δεκεμβρίου με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία», καθόρισε έναν φιλόδοξο χάρτη πορείας για τον μετασχηματισμό της Ένωσης σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία, με μια σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία, με στόχο την προστασία, τη διατήρηση και την ενίσχυση του φυσικού κεφαλαίου της Ένωσης, καθώς και την προστασία της υγείας και της ευημερίας των πολιτών από κινδύνους και επιπτώσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον. Ειδικότερα όσον αφορά τον καθαρό αέρα, η Επιτροπή δεσμεύτηκε για την περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας του αέρα και την καλύτερη ευθυγράμμιση των προτύπων ποιότητας του αέρα της ΕΕ με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Ανακοίνωσε επίσης, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, ότι θα ενισχύσει τις διατάξεις για την παρακολούθηση, την κατάρτιση μοντέλων και την εκπόνηση σχεδίων για την ποιότητα του αέρα.

(3)

Στην ανακοίνωσή της, της 12ης Μαΐου 2021, με τίτλο «Η πορεία προς έναν υγιή πλανήτη για όλους: σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα, και του εδάφους» η Επιτροπή θέσπισε σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση, το οποίο, μεταξύ άλλων, καλύπτει πτυχές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας σχετικές με τη ρύπανση και στο οποίο διατυπώνεται περαιτέρω η δέσμευση μείωσης, έως το 2030, των επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία κατά περισσότερο από 55 % και των οικοσυστημάτων της ΕΕ όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση απειλεί τη βιοποικιλότητα κατά 25 %.

(4)

Το σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση καθορίζει επίσης ένα όραμα για το 2050, σύμφωνα με το οποίο η ατμοσφαιρική ρύπανση περιορίζεται σε επίπεδα που δεν θεωρούνται πλέον επιβλαβή για την υγεία και τα φυσικά οικοσυστήματα. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να ακολουθηθεί σταδιακή προσέγγιση για τον καθορισμό των υφισταμένων και των μελλοντικών προτύπων της Ένωσης για την ποιότητα του αέρα, με τη θέσπιση προτύπων για την ποιότητα του αέρα για το έτος 2030 και πέραν αυτού, και με την ανάπτυξη προοπτικής ευθυγράμμισης με τις πλέον επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ για την ποιότητα του αέρα το αργότερο έως το 2050, με βάση μηχανισμό τακτικής επανεξέτασης που θα λαμβάνει υπόψη τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία. Δεδομένης της σχέσης μεταξύ της μείωσης της ρύπανσης και της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, ο μακροπρόθεσμος στόχος για την επίτευξη της φιλοδοξίας μηδενικής ρύπανσης θα πρέπει να επιδιωχθεί παράλληλα με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6).

(5)

Τον Σεπτέμβριο του 2021 ο ΠΟΥ επικαιροποίησε τις κατευθυντήριες γραμμές του για την ποιότητα του αέρα, οι οποίες βασίζονται σε συστηματική ανάλυση των επιστημονικών στοιχείων που αποδεικνύουν τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία. Οι επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ για την ποιότητα του αέρα επισημαίνουν νέα στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις που προκύπτουν από τα χαμηλά επίπεδα έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση και διαμορφώνουν χαμηλότερα επίπεδα κατευθυντήριων γραμμών για την ποιότητα του αέρα για τα σωματίδια (ΑΣ10 και ΑΣ2,5) και για το διοξείδιο του αζώτου σε σύγκριση με προηγούμενες κατευθυντήριες γραμμές. Η παρούσα οδηγία λαμβάνει υπόψη τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των πλέον επικαιροποιημένων κατευθυντήριων γραμμών του ΠΟΥ για την ποιότητα του αέρα.

(6)

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η ενωσιακή και η εθνική νομοθεσία έχουν επιτύχει σταθερή μείωση των εκπομπών των επιβλαβών ατμοσφαιρικών ρύπων και αντίστοιχες βελτιώσεις στην ποιότητα του αέρα. Οι επιλογές πολιτικής που αναλύονται στο πλαίσιο της εκτίμησης επιπτώσεων που συνοδεύει την παρούσα οδηγία υποδεικνύουν πρόσθετα καθαρά κοινωνικοοικονομικά οφέλη από την περαιτέρω μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με τα προβλεπόμενα χρηματικά οφέλη για την υγεία και το περιβάλλον να υπερβαίνουν σημαντικά το αναμενόμενο κόστος εφαρμογής.

(7)

Κατά τη λήψη των σχετικών μέτρων σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο για την επίτευξη του στόχου μηδενικής ρύπανσης όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή θα πρέπει να εμπνέονται από την «αρχή της προφύλαξης», τις αρχές της προληπτικής δράσης, της επανόρθωσης των καταστροφών του περιβάλλοντος, κατά προτεραιότητα στην πηγή, την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» που θεσπίζονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), καθώς και από την αρχή του «μη βλάπτειν» της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, αλλά και να σέβονται το ανθρώπινο δικαίωμα σε καθαρό, υγιές και βιώσιμο περιβάλλον που αναγνωρίζεται στην απόφαση 76/300 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, της 28ης Ιουλίου 2022. Θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να λαμβάνουν υπόψη τους τα εξής στοιχεία: τη συμβολή της βελτίωσης της ποιότητας του αέρα στην ανθρώπινη υγεία, την ποιότητα του περιβάλλοντος και την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων, την ευημερία των πολιτών, την ισότητα και την προστασία των ευαίσθητων και των ευπαθών κοινωνικών ομάδων και πληθυσμών, τις δαπάνες για υπηρεσίες υγείας, την ευημερία της κοινωνίας, την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας· την ενεργειακή μετάβαση, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας· την επισιτιστική ασφάλεια και την οικονομική προσιτότητα των τροφίμων· την ανάπτυξη βιώσιμων και έξυπνων συστημάτων κινητικότητας και μεταφορών και των σχετικών υποδομών· τον αντίκτυπο των αλλαγών συμπεριφοράς· τον αντίκτυπο των δημοσιονομικών πολιτικών· τη δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη εντός και μεταξύ των κρατών μελών με γνώμονα τις οικονομικές τους δυνατότητες, τις εθνικές περιστάσεις, όπως τις ιδιαιτερότητες των νησιών, και την ανάγκη διαχρονικής σύγκλισης· την ανάγκη να καταστεί η μετάβαση ισότιμη και κοινωνικά δίκαιη μέσω κατάλληλων προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, μεταξύ άλλων και για τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας· τα βέλτιστα διαθέσιμα και πλέον επικαιροποιημένα επιστημονικά στοιχεία, και ιδίως τα πορίσματα που δημοσιεύει o ΠΟΥ· την ανάγκη ενσωμάτωσης των κινδύνων που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση στις αποφάσεις για τις επενδύσεις και τον σχεδιασμό· την οικονομική αποδοτικότητα, τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνολογικές λύσεις και την τεχνολογική ουδετερότητα στην επίτευξη μειώσεων εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων και τη διαχρονική εξέλιξη της περιβαλλοντικής ακεραιότητας και του επιπέδου φιλοδοξίας.

(8)

Η παρούσα οδηγία συμβάλλει στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών, ιδίως των ΣΒΑ 3, 7, 10, 11 και 13.

(9)

Το γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2030, το οποίο εγκρίθηκε με την απόφαση (ΕΕ) 2022/591 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7) (8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον), θεσπίζει, μεταξύ άλλων, τον στόχο της επίτευξης μη τοξικού περιβάλλοντος για την προστασία της υγείας και της ευημερίας των ανθρώπων, των ζώων και των οικοσυστημάτων από κινδύνους που συνδέονται με το περιβάλλον και αρνητικές επιπτώσεις και, για τον σκοπό αυτό, ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι απαιτείται περαιτέρω βελτίωση των μεθόδων παρακολούθησης, καλύτερη διεθνής συνεργασία, καλύτερη ενημέρωση του κοινού και πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Αυτό κατευθύνει τους στόχους που θέτει η παρούσα οδηγία.

(10)

Η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάζει τακτικά τα επιστημονικά στοιχεία που σχετίζονται με τους ρύπους, τις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, καθώς και, μεταξύ άλλων, τις άμεσες και έμμεσες δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης που συνδέονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση, τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, το περιβαλλοντικό κόστος και τις συμπεριφορικές, φορολογικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Με βάση την επανεξέτασή της, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογεί κατά πόσον τα ισχύοντα πρότυπα ποιότητας του αέρα εξακολουθούν να είναι κατάλληλα για την επίτευξη των στόχων της παρούσας οδηγίας. Η Επιτροπή θα πρέπει να πραγματοποιήσει την πρώτη επανεξέταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030. Όταν πραγματοποιεί επανεξέταση, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογεί τις επιλογές και τα χρονοδιαγράμματα για την ευθυγράμμιση των προτύπων ποιότητας του αέρα με τις πλέον πρόσφατες κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ για την ποιότητα του αέρα, κατά πόσον τα πρότυπα αυτά πρέπει να επικαιροποιηθούν με βάση τις πλέον πρόσφατες επιστημονικές πληροφορίες, αν θα πρέπει να καλύπτονται επιπλέον ατμοσφαιρικοί ρύποι και αν θα πρέπει να τροποποιηθούν οι διατάξεις σχετικά με την αναβολή των προθεσμιών επίτευξης και τη διαμεθοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας. Μετά την ολοκλήρωση της επανεξέτασης η Επιτροπή θα πρέπει, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, να υποβάλλει πρόταση για την αναθεώρηση των προτύπων ποιότητας του αέρα ή για την κάλυψη άλλων ατμοσφαιρικών ρύπων. Όταν η Επιτροπή το κρίνει αναγκαίο, θα πρέπει επίσης να υποβάλλει προτάσεις για τη θέσπιση ή την αναθεώρηση οποιασδήποτε σχετικής νομοθεσίας για τις πηγές, προκειμένου να συμβάλει στην επίτευξη των προτεινόμενων αναθεωρημένων προτύπων ποιότητας του αέρα σε επίπεδο Ένωσης και να προτείνει περαιτέρω δράσεις που πρέπει να αναληφθούν σε επίπεδο Ένωσης.

(11)

Θα πρέπει να υπάρχει κοινή προσέγγιση όσον αφορά την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα εφαρμόζοντας κοινά κριτήρια εκτίμησης. Κατά την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το μέγεθος των πληθυσμών και των οικοσυστημάτων που εκτίθενται στη ρύπανση. Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμο να ταξινομηθεί το έδαφος κάθε κράτους μέλους σε ζώνες που να αντανακλούν την πυκνότητα του πληθυσμού και τη μέση έκθεση σε εδαφικές μονάδες.

(12)

Οι σταθερές μετρήσεις θα πρέπει να είναι υποχρεωτικές σε ζώνες όπου παρατηρείται υπέρβαση των ορίων εκτίμησης. Εφαρμογές προσομοίωσης και ενδεικτικές μετρήσεις, πέραν των πληροφοριών από σταθερές μετρήσεις, δίνουν τη δυνατότητα ερμηνείας των στοιχείων του εκάστοτε σημείου ως προς τη γεωγραφική κατανομή της συγκέντρωσης. Η χρήση των εν λόγω συμπληρωματικών τεχνικών αξιολόγησης θα πρέπει επίσης να επιτρέπει τη μείωση του απαιτούμενου ελάχιστου αριθμού σημείων δειγματοληψίας για σταθερές μετρήσεις σε ζώνες όπου πληρούνται οι οριακές τιμές ή οι τιμές στόχοι, αλλά σημειώνεται υπέρβαση του ορίου εκτίμησης. Σε ζώνες όπου σημειώνεται υπέρβαση οριακών τιμών ή τιμών στόχων εντός 2 ετών μετά την έκδοση εκτελεστικών πράξεων για εφαρμογές μοντελοποίησης και για τον προσδιορισμό της χωρικής αντιπροσωπευτικότητας των σημείων δειγματοληψίας, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται εφαρμογές μοντελοποίησης ή ενδεικτικές μετρήσεις επιπλέον των υποχρεωτικών σταθερών μετρήσεων για την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Θα πρέπει επίσης να πραγματοποιηθεί πρόσθετη παρακολούθηση των συγκεντρώσεων στο μη εκτεθειμένο περιβάλλον και της εναπόθεσης ρύπων στον ατμοσφαιρικό αέρα, ώστε να καταστεί δυνατή η καλύτερη κατανόηση των επιπέδων ρύπανσης και της διασποράς.

(13)

Κατά περίπτωση, θα πρέπει να εφαρμόζονται εφαρμογές εκπόνησης μοντέλων προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα ερμηνείας των στοιχείων του εκάστοτε σημείου ως προς τη γεωγραφική κατανομή της συγκέντρωσης ρύπων, ώστε να διευκολύνεται ο εντοπισμός παραβιάσεων των προτύπων ποιότητας του αέρα, καθώς και να ενημερώνονται τα σχέδια για την ποιότητα του αέρα, οι χάρτες πορείας για την ποιότητα του αέρα και η τοποθέτηση σημείων δειγματοληψίας. Εκτός από τις απαιτήσεις για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα που ορίζονται στην παρούσα οδηγία, για σκοπούς παρακολούθησης, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να αξιοποιούν προϊόντα πληροφόρησης και συμπληρωματικά μέσα, όπως οι τακτικές εκθέσεις αξιολόγησης και εκτίμησης της ποιότητας ή οι διαδικτυακές εφαρμογές πολιτικής, τα οποία παρέχονται από το σκέλος γεωσκόπησης του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ, και ιδίως από την υπηρεσία παρακολούθησης της ατμόσφαιρας του Copernicus.

(14)

Είναι σημαντικό οι ρύποι που προκαλούν νέες ανησυχίες, όπως τα υπέρλεπτα σωματίδια, η αιθάλη και ο στοιχειακός άνθρακας, καθώς και η αμμωνία και το οξειδωτικό δυναμικό των αιωρούμενων σωματιδίων, να μετρούνται σε υπερσταθμούς παρακολούθησης τόσο σε αγροτικές όσο και σε αστικές τοποθεσίες, προκειμένου να υποστηριχθεί η επιστημονική κατανόηση των επιπτώσεών τους στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, όπως συνιστάται από τον ΠΟΥ. Για τα κράτη μέλη των οποίων η επικράτεια είναι μικρότερη από 10 000 km2, επαρκούν οι μετρήσεις που πραγματοποιούνται σε υπερσταθμούς παρακολούθησης σε αστικές τοποθεσίες.

(15)

Επιβάλλεται να πραγματοποιούνται αναλυτικές μετρήσεις για τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ2,5) ώστε να κατανοηθούν καλύτερα οι επιπτώσεις του εν λόγω ρύπου και να αναπτυχθούν κατάλληλες πολιτικές. Οι μετρήσεις αυτές θα πρέπει να γίνονται κατά τρόπο σύμφωνο με τις αντίστοιχες του προγράμματος συνεργασίας για τη συνεχή παρακολούθηση και την εκτίμηση της μεταφοράς σε μεγάλη απόσταση των ατμοσφαιρικών ρύπων στην Ευρώπη (EMEP) οι οποίες καθιερώθηκαν με τη σύμβαση της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (UNECE) για τη διαμεθοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας σε μεγάλη απόσταση του 1979, η οποία εγκρίθηκε με την απόφαση 81/462/ΕΟΚ (8) και τα πρωτόκολλά της, συμπεριλαμβανομένου του πρωτοκόλλου για τη μείωση της οξίνισης, του ευτροφισμού και του τροποσφαιρικού όζοντος του 1999, το οποίο αναθεωρήθηκε το 2012.

(16)

Για να εξασφαλισθεί ότι οι συλλεγόμενες πληροφορίες όσον αφορά την ποιότητα του αέρα είναι επαρκώς αντιπροσωπευτικές και συγκρίσιμες ανά την Ένωση, είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται τυποποιημένες τεχνικές μέτρησης και κοινά κριτήρια για τον αριθμό και την τοποθεσία των σημείων δειγματοληψίας όσον αφορά την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Δεδομένου ότι επιτρέπεται η χρησιμοποίηση και άλλων τεχνικών, εκτός από τις μετρήσεις, για την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα, είναι απαραίτητο να καθοριστούν κριτήρια για τη χρήση και την απαιτούμενη ακρίβεια των εν λόγω τεχνικών.

(17)

Η ύπαρξη μεθόδων μετρήσεων αναφοράς είναι, κατά κοινή παραδοχή, σημαντικό ζήτημα. Η Επιτροπή έχει ήδη δώσει εντολή να αρχίσουν εργασίες για την προετοιμασία προτύπων του EN για τη μέτρηση των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων και για την αξιολόγηση της επίδοσης των συστημάτων αισθητήρων για τον προσδιορισμό των συγκεντρώσεων αέριων ρύπων και αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10 και ΑΣ2,5) στον ατμοσφαιρικό αέρα των συστατικών αυτών στον ατμοσφαιρικό αέρα, με στόχο την έγκαιρη ανάπτυξη και έγκρισή τους. Ελλείψει μεθόδων προτύπων EN, θα πρέπει να επιτρέπεται η χρήση διεθνών και εθνικών πρότυπων μεθόδων μέτρησης αναφοράς ή τεχνικών προδιαγραφών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN).

(18)

Για να προστατευθεί η ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον γενικότερα, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καταπολεμηθούν οι εκπομπές ρύπων στην πηγή και να εντοπισθούν και εφαρμοσθούν τα αποτελεσματικότερα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών σε τοπικό, εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά τις εκπομπές από τη γεωργία, τις βιομηχανίες, τις μεταφορές, τα συστήματα θέρμανσης και ψύξης και την παραγωγή ενέργειας. Επομένως, οι εκπομπές επιβλαβών ατμοσφαιρικών ρύπων θα πρέπει να αποφεύγονται, να προλαμβάνονται ή να μειώνονται, ενώ θα πρέπει να καθορίζονται κατάλληλα πρότυπα ποιότητας του αέρα με βάση, μεταξύ άλλων, τα πλέον επικαιροποιημένα επιστημονικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των συστάσεων του ΠΟΥ.

(19)

Επιστημονικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι το διοξείδιο του θείου, το διοξείδιο του αζώτου και τα οξείδια του αζώτου, τα αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ10 και ΑΣ2,5), το βενζόλιο, το μονοξείδιο του άνθρακα, το αρσενικό, το κάδμιο, ο μόλυβδος, το νικέλιο, ορισμένοι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και το όζον ευθύνονται για ορισμένες σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και συνδέονται με διάφορες μη μεταδοτικές ασθένειες, κακή υγεία και αυξημένη θνησιμότητα. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον είναι αποτέλεσμα των συγκεντρώσεων στον ατμοσφαιρικό αέρα και της απόθεσης.

(20)

Παρά το γεγονός ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί ένα καθολικό πρόβλημα, οι κίνδυνοι δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στον πληθυσμό, καθώς οι ευαίσθητες και ευπαθείς κοινωνικές ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο από ό,τι άλλοι άνθρωποι. Η παρούσα οδηγία αναγνωρίζει τον αυξημένο βαθμό επικινδυνότητας και τις ειδικές ανάγκες των ευαίσθητων πληθυσμών και των ευάλωτων ομάδων όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση και έχει ως στόχο να τους ενημερώσει και να τους προστατέψει.

(21)

Σύμφωνα με την έκθεση αριθ. 22/2018 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος με τίτλο «Unequal exposure and unequal impacts: social vulnerability to air pollution, noise and extreme temperatures in Europe» (Άνιση έκθεση και άνισες επιπτώσεις: κοινωνική ευπάθεια στην ατμοσφαιρική ρύπανση, στον θόρυβο και στις ακραίες θερμοκρασίες στην Ευρώπη), η υγεία των ατόμων που ανήκουν σε χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα τείνει να επηρεάζεται περισσότερο από την ατμοσφαιρική ρύπανση απ’ ότι η υγεία του γενικού πληθυσμού λόγω τόσο της μεγαλύτερης έκθεσής τους όσο και της μεγαλύτερης ευπάθειάς τους. Η παρούσα οδηγία λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές πτυχές της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις των μέτρων που λαμβάνονται.

(22)

Οι επιπτώσεις του αρσενικού, του καδμίου, του μολύβδου, του υδραργύρου, του νικελίου και των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων στην ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων μέσω της τροφικής αλυσίδας, και στο περιβάλλον, οφείλονται επίσης σε απόθεση. Η συσσώρευση των ουσιών αυτών στο έδαφος και η προστασία των υπογείων υδάτων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

(23)

Η μέση έκθεση του πληθυσμού σε ρύπους με τη μεγαλύτερη τεκμηριωμένη επίπτωση στην ανθρώπινη υγεία, δηλαδή σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ2,5) και σε διοξείδιο του αζώτου, θα πρέπει να μειωθεί με βάση τις πλέον επικαιροποιημένες συστάσεις του ΠΟΥ. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να θεσπιστεί υποχρέωση μείωσης της μέσης έκθεσης ως συμπληρωματικό πρότυπο ποιότητας του αέρα επιπλέον των οριακών τιμών, αλλά όχι ως υποκατάστατο αυτών.

(24)

Ο έλεγχος καταλληλότητας των οδηγιών για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, που αφορούσε τις οδηγίες 2004/107/ΕΚ και 2008/50/ΕΚ, κατέδειξε ότι οι οριακές τιμές είναι αποτελεσματικότερες για τη μείωση των συγκεντρώσεων ρύπων σε σύγκριση με άλλους τύπους προτύπων ποιότητας του αέρα, όπως οι τιμές στόχοι. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι επιβλαβείς επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή σε ευάλωτες ομάδες και ευάλωτους πληθυσμούς καθώς και στο περιβάλλον, θα πρέπει να καθορισθούν οριακές τιμές για τη συγκέντρωση διοξειδίου του θείου, διοξειδίου του αζώτου, αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10 και ΑΣ2,5), βενζολίου, μονοξειδίου του άνθρακα, αρσενικού, καδμίου, μολύβδου, νικελίου και πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων στον ατμοσφαιρικό αέρα. Το βενζο(a)πυρένιο θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως δείκτης της επικινδυνότητας καρκινογένεσης από πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες στον ατμοσφαιρικό αέρα.

(25)

Προκειμένου να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να προετοιμαστούν για τα αναθεωρημένα πρότυπα ποιότητας του αέρα που ορίζονται στην παρούσα οδηγία και προκειμένου να διασφαλιστεί η νομική συνέχεια, για μια μεταβατική περίοδο, οι οριακές τιμές και οι τιμές στόχοι θα πρέπει να είναι πανομοιότυπες με εκείνες που καθορίζονται στις καταργούμενες οδηγίες έως ότου αρχίσουν να ισχύουν οι νέες οριακές τιμές.

(26)

Το όζον είναι ένας διασυνοριακός ρύπος που σχηματίζεται στην ατμόσφαιρα από την εκπομπή πρωτογενών ρύπων. Ορισμένοι από τους εν λόγω ατμοσφαιρικούς ρύπους καλύπτονται από την οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9). Η συγκέντρωση όζοντος στην επιφάνεια του εδάφους επηρεάζει αρνητικά όχι μόνο την ανθρώπινη υγεία αλλά και τη βλάστηση και τα οικοσυστήματα. Η πρόοδος όσον αφορά την επίτευξη των τιμών στόχων της παρούσας οδηγίας και τους μακροπρόθεσμους στόχους για το όζον, θα εξαρτηθεί από τους στόχους και τις δεσμεύσεις μείωσης των εκπομπών που προβλέπονται στην οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 και από την εφαρμογή οικονομικώς εύλογων μέτρων, χαρτών πορείας και σχεδίων για την ποιότητα του αέρα, κατά περίπτωση.

(27)

Οι τιμές στόχοι για το όζον και οι μακροπρόθεσμοι στόχοι για την εξασφάλιση αποτελεσματικής προστασίας από τις επιβλαβείς επιπτώσεις της έκθεσης στο όζον για την ανθρώπινη υγεία, τη βλάστηση και τα οικοσυστήματα θα πρέπει να επικαιροποιηθούν με γνώμονα τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των συστάσεων του ΠΟΥ.

(28)

Θα πρέπει να καθορισθούν όρια συναγερμού και ενημέρωσης για το διοξείδιο του θείου, το διοξείδιο του αζώτου, τα αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ10 και ΑΣ2,5) και το όζον ώστε να εξασφαλισθεί η προστασία όλου του πληθυσμού, και ειδικά των ευάλωτων και ευπαθών κοινωνικών ομάδων, από σύντομες εκθέσεις σε υψηλές συγκεντρώσεις ρύπων. Η υπέρβαση των εν λόγω ορίων θα πρέπει να συνεπάγεται τη διάθεση πληροφοριών στο κοινό σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία που συνεπάγεται η έκθεση καθώς και, σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου συναγερμού, την εφαρμογή κατάλληλων βραχυπρόθεσμων μέτρων με στόχο τη μείωση των επιπέδων ρύπανσης κατά περίπτωση.

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 193 ΣΛΕΕ, τα κράτη μέλη δύνανται να διατηρούν ή να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα προστασίας, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά είναι συμβατά με τις Συνθήκες και κοινοποιούνται στην Επιτροπή. Η εν λόγω κοινοποίηση μπορεί να συνοδεύεται από επεξήγηση της διαδικασίας καθορισμού των εν λόγω προτύπων ποιότητας του αέρα και των επιστημονικών στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν.

(30)

Όταν η κατάσταση της ποιότητας του αέρα είναι ήδη καλή, θα πρέπει να διατηρείται ή να βελτιώνεται. Όταν υπάρχει κίνδυνος να μην τηρηθούν, ή αν δεν τηρήθηκαν, τα πρότυπα για την ποιότητα του αέρα που θέτει η παρούσα οδηγία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα σύμφωνα με τα σχετικά χρονοδιαγράμματα που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία, προκειμένου να σέβονται τις οριακές τιμές, τις υποχρεώσεις μείωσης της μέσης έκθεσης και τα κρίσιμα επίπεδα και, εφόσον είναι δυνατό, να επιτύχουν τις τιμές στόχους και τους μακροπρόθεσμους στόχους για το όζον.

(31)

Ο υδράργυρος είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη ουσία για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Ο υδράργυρος είναι παρών σε ολόκληρο το περιβάλλον και, με τη μορφή του μεθυλιούχου υδραργύρου, έχει τη δυνατότητα να συσσωρεύεται σε οργανισμούς και ιδίως να συγκεντρώνεται σε οργανισμούς που ευρίσκονται ψηλά στην τροφική αλυσίδα. Ο υδράργυρος που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα δύναται να μεταφέρεται σε μεγάλες αποστάσεις.

(32)

Ο κανονισμός (EE) 2017/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) αποσκοπεί στην προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από την απελευθέρωση υδραργύρου, με μια προσέγγιση βασιζόμενη στο βιολογικό κύκλο, η οποία θα λαμβάνει υπόψη την παραγωγή, τη χρήση, τη διαχείριση αποβλήτων, καθώς και τις εκπομπές. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας σχετικά με την παρακολούθηση του υδραργύρου συμπληρώνουν και ενημερώνουν σχετικά με τον εν λόγω κανονισμό.

(33)

Οι κίνδυνοι που προκύπτουν από την ατμοσφαιρική ρύπανση για τη βλάστηση και τα φυσικά οικοσυστήματα είναι σημαντικότεροι σε περιοχές εκτός των αστικών περιοχών. Ως εκ τούτου, η εκτίμηση ανάλογων κινδύνων και η συμμόρφωση προς τα κρίσιμα επίπεδα για την προστασία της βλάστησης θα πρέπει να επικεντρώνονται σε τόπους μακριά από τα αστικά κέντρα. Η εκτίμηση αυτή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και να συμπληρώνει τις απαιτήσεις της οδηγίας (ΕΕ) 2016/2284 για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στα χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα και την κοινοποίηση των επιπτώσεων αυτών.

(34)

Η συμβολή των φυσικών πηγών μπορεί να εκτιμηθεί, αλλά όχι να ελεγχθεί. Συνεπώς, όταν η συμβολή των φυσικών ρύπων στον ατμοσφαιρικό αέρα μπορεί να υπολογιστεί με επαρκή ακρίβεια και εφόσον οι υπερβάσεις αυτές οφείλονται εξολοκλήρου ή εν μέρει σε αυτές τις φυσικές συμβολές, θα πρέπει να είναι δυνατό, υπό τους όρους που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία, να μην συνυπολογίζονται κατά την εκτίμηση της συμμόρφωσης προς τις οριακές τιμές για την ποιότητα του αέρα και τις υποχρεώσεις μείωσης της μέσης έκθεσης. Οι υπερβάσεις των οριακών τιμών για τα αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ10) που οφείλονται στη διασκόρπιση άμμου ή αλατιού στους δρόμους τον χειμώνα θα πρέπει επίσης να είναι δυνατό να μην συνυπολογίζονται στην εκτίμηση αυτή, υπό τον όρο ότι έχουν ληφθεί εύλογα μέτρα για τη μείωση των συγκεντρώσεων. Ο μη συνυπολογισμός των εν λόγω υπερβάσεων δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για τη μείωση των επιπτώσεών τους στην υγεία.

(35)

Είναι ζωτικής σημασίας να παρακολουθείται συστηματικά η ποιότητα του αέρα σε κομβικά σημεία ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μεταξύ άλλων σε σημεία όπου το επίπεδο ρύπανσης επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εκπομπές από πηγές βαριάς ρύπανσης που θα μπορούσαν να εκθέσουν τα άτομα και τις πληθυσμιακές ομάδες σε αυξημένους κινδύνους δυσμενών επιπτώσεων στην υγεία. Για τον σκοπό αυτόν, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγκαταστήσουν σημεία δειγματοληψίας σε κομβικά σημεία ατμοσφαιρικής ρύπανσης και να λάβουν κατάλληλα μέτρα για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία στα εν λόγω κομβικά σημεία.

(36)

Για ζώνες με ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες θα πρέπει, κατ’ εξαίρεση, να προβλέπεται δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας συμμόρφωσης με τις οριακές τιμές για την ποιότητα του αέρα όταν, παρά την εφαρμογή των ενδεδειγμένων μέτρων για την καταπολέμηση της ρύπανσης, εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά προβλήματα συμμόρφωσης σε συγκεκριμένες ζώνες. Κάθε παράταση προθεσμίας για συγκεκριμένη ζώνη θα πρέπει να συνοδεύεται από αναλυτικό χάρτη πορείας για την ποιότητα του αέρα, τον οποίο θα έχει αξιολογήσει η Επιτροπή. Σε τέτοια περίπτωση, ο χάρτης πορείας για την ποιότητα του αέρα θα πρέπει να καθορίζει κατάλληλα μέτρα ώστε η περίοδος υπέρβασης να είναι όσο το δυνατόν συντομότερη. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να αποδείξουν ότι τα μέτρα των χαρτών πορείας τους για την ποιότητα του αέρα έχουν εφαρμοστεί για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης.

(37)

Θα πρέπει να καταρτιστούν και να επικαιροποιηθούν σχέδια για την ποιότητα του αέρα για ζώνες ή εδαφικές μονάδες με μέση έκθεση όπου παρατηρείται υπέρβαση των συγκεντρώσεων των ρύπων στον αέρα συγκριτικά προς τις σχετικές οριακές τιμές για την ποιότητα του αέρα, τις τιμές στόχους ή τις υποχρεώσεις μείωσης της μέσης έκθεσης. Θα πρέπει επίσης να καταρτιστούν και να επικαιροποιηθούν σχέδια για την ποιότητα του αέρα για τις υπερβάσεις των τιμών στόχων για το όζον, εκτός εάν δεν υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες μείωσης των συγκεντρώσεων του όζοντος υπό τις δεδομένες συνθήκες και τα μέτρα για την αντιμετώπιση των υπερβάσεων θα συνεπάγονταν δυσανάλογο κόστος.

(38)

Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι οφείλονται σε πολλές και διάφορες πηγές και δραστηριότητες. Για να εξασφαλισθεί η συνέπεια μεταξύ των επιμέρους πολιτικών, τα σχέδια ή οι χάρτες πορείας για την ποιότητα του αέρα θα πρέπει, όπου είναι εφικτό, να συνάδουν με τα σχέδια και τα προγράμματα που εκπονούνται σύμφωνα με τις οδηγίες 2002/49/ΕΚ (11) και 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12), καθώς και με την οδηγία (ΕΕ) 2016/2284.

(39)

Όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (13), το γεγονός ότι έχει καταρτιστεί σχέδιο για την ποιότητα του αέρα δεν σημαίνει, από μόνο του, ότι ένα κράτος μέλος έχει παρά ταύτα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του να διασφαλίζει ότι τα επίπεδα των ατμοσφαιρικών ρύπων δεν υπερβαίνουν τα πρότυπα ποιότητας του αέρα που θεσπίζει η παρούσα οδηγία.

(40)

Θα πρέπει να εκπονηθούν χάρτες πορείας για την ποιότητα του αέρα πριν από το 2030, όταν υπάρχει κίνδυνος τα κράτη μέλη να μην τηρήσουν τις οριακές τιμές ή, κατά περίπτωση, τις τιμές στόχους για το όζον έως την εν λόγω ημερομηνία, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανάλογη μείωση των επιπέδων των ρύπων. Ο χάρτης πορείας για την ποιότητα του αέρα θα πρέπει να καθορίζει πολιτικές και μέτρα για τη συμμόρφωση με τις εν λόγω οριακές τιμές και, κατά περίπτωση, τις τιμές στόχους εντός της προθεσμίας επίτευξης. Για λόγους νομικής σαφήνειας, και παρά την ειδική ορολογία που χρησιμοποιείται, ως χάρτης πορείας για την ποιότητα του αέρα νοείται ένα είδος σχεδίου για την ποιότητα του αέρα, όπως ορίζεται στην παρούσα οδηγία.

(41)

Θα πρέπει να εκπονηθούν βραχυπρόθεσμα σχέδια δράσης στα οποία να αναφέρονται τα μέτρα που λαμβάνονται όταν υφίσταται κίνδυνος υπέρβασης ενός ή περισσοτέρων ορίων συναγερμού ώστε να μειώνεται η ένταση αλλά και η διάρκεια του κινδύνου. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μην καταρτίζουν τέτοια βραχυπρόθεσμα σχέδια δράσης για το όζον, εάν δεν υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες μείωσης του κινδύνου, της διάρκειας ή της σοβαρότητας μιας τέτοιας υπέρβασης.

(42)

Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια περιοχή και επηρεάζει ολόκληρη την Ένωση. Στα περισσότερα κράτη μέλη, σημαντικό μέρος της ρύπανσης παράγεται εκτός της επικράτειάς τους. Κατά περίπτωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργάζονται μεταξύ τους όταν, λόγω σημαντικής ρύπανσης που σημειώθηκε σε άλλο κράτος μέλος, το επίπεδο ενός ρύπου έχει υπερβεί ή είναι πιθανόν να υπερβεί οποιαδήποτε οριακή τιμή, τιμή στόχο, υποχρέωση μείωσης της μέσης έκθεσης ή όριο συναγερμού. Ο διασυνοριακός χαρακτήρας συγκεκριμένων ρύπων, όπως το όζον και τα αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ10 και ΑΣ2,5), υποχρεώνει τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να συνεργάζονται μεταξύ τους για τον προσδιορισμό των πηγών ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των μέτρων που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των εν λόγω πηγών και τη διοργάνωση συντονισμένων δραστηριοτήτων, όπως ο συντονισμός σχεδίων για την ποιότητα του αέρα και βραχυπρόθεσμων σχεδίων δράσης, στα οποία κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να αντιμετωπίζει τις πηγές ρύπανσης στην επικράτειά του, προκειμένου να εξαλειφθούν οι εν λόγω υπερβάσεις, καθώς και για την ενημέρωση του κοινού. Όταν χρειάζεται, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύσσουν συνεργασία με τρίτες χώρες, αποδίδοντας ιδίως έμφαση στην έγκαιρη συμμετοχή των υποψηφίων χωρών. Η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνεται εγκαίρως και να προσκαλείται να παραστεί και να συνδράμει σε κάθε τέτοια συνεργασία, ενώ θα πρέπει να είναι σε θέση να παρέχει τεχνική υποστήριξη στα κράτη μέλη κατόπιν αιτήματος, κατά περίπτωση.

(43)

Είναι απαραίτητο τα κράτη μέλη και η Επιτροπή να συλλέγουν, να ανταλλάσσουν και να διαδίδουν τις πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα του αέρα ώστε να γίνονται καλύτερα κατανοητές οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και να αναπτύσσονται οι δέουσες πολιτικές. Θα πρέπει να γνωστοποιούνται πάραυτα στο κοινό με συνεκτικό και εύκολα κατανοητό τρόπο επικαιροποιημένες πληροφορίες, εφόσον είναι διαθέσιμες, για τις συγκεντρώσεις στον ατμοσφαιρικό αέρα όλων των ρύπων που υπόκεινται σε ρύθμιση, πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις στην υγεία, καθώς και οι χάρτες πορείας και τα σχέδια για την ποιότητα του αέρα και τα βραχυπρόθεσμα σχέδια δράσης.

(44)

Προκειμένου να διασφαλιστεί ευρεία πρόσβαση του κοινού σε πληροφορίες για την ποιότητα του αέρα, οι εν λόγω πληροφορίες θα πρέπει να δημοσιοποιούνται με τη χρήση ψηφιακών και, κατά περίπτωση, μη ψηφιακών διαύλων επικοινωνίας.

(45)

Τα στοιχεία σχετικά με τις συγκεντρώσεις και την απόθεση των ελεγχόμενων ρύπων θα πρέπει να διαβιβάζονται στην Επιτροπή ώστε να αποτελούν τη βάση τακτικών εκθέσεων. Για να διευκολυνθεί ο χειρισμός και η σύγκριση των πληροφοριών σχετικά με την ποιότητα του αέρα, τα αντίστοιχα δεδομένα θα πρέπει να διατίθενται στην Επιτροπή υπό τυποποιημένη μορφή.

(46)

Είναι απαραίτητο να προσαρμοσθούν δεόντως οι διαδικασίες για την παροχή δεδομένων, την εκτίμηση και την υποβολή εκθέσεων όσον αφορά την ποιότητα του αέρα, ώστε να είναι δυνατή η χρήση των ηλεκτρονικών μέσων και του διαδικτύου ως κύριου μηχανισμού διάθεσης πληροφοριών και κατά τρόπο που διασφαλίζει τη συμμόρφωση των εν λόγω διαδικασιών με την οδηγία 2007/2/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14).

(47)

Κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί η δυνατότητα προσαρμογής στην επιστημονική και τεχνική πρόοδο τόσο των κριτηρίων και των τεχνικών που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα όσο και των πληροφοριών που θα πρέπει να παρέχονται.

(48)

Όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (15), τα κράτη μέλη δεν μπορούν να περιορίζουν τη νομιμοποίηση για την άσκηση προσφυγής κατά απόφασης δημόσιας αρχής στα μέλη του ενδιαφερόμενου κοινού που συμμετείχαν στην προηγούμενη διοικητική διαδικασία λήψης της εν λόγω απόφασης. Επίσης, κάθε διαδικασία επανεξέτασης θα πρέπει να είναι δίκαιη, αντικειμενική, έγκαιρη, να μην είναι απαγορευτικά δαπανηρή και να προβλέπει κατάλληλους μηχανισμούς προσφυγής, συμπεριλαμβανομένων των ασφαλιστικών μέτρων, κατά περίπτωση. Επιπλέον, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (16), η πρόσβαση στη δικαιοσύνη πρέπει, κατ’ ελάχιστον, να παρέχεται στο ενδιαφερόμενο κοινό.

(49)

Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται ιδίως από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ο «Χάρτης»). Όταν προκαλείται βλάβη στην ανθρώπινη υγεία ως αποτέλεσμα παράβασης των εθνικών κανόνων για τη μεταφορά του άρθρου 19 παράγραφοι 1 έως 5 και του άρθρου 20 παράγραφοι 1 και 2 της παρούσας οδηγίας, και η παραβίαση αυτή έχει διαπραχθεί εκ προθέσεως ή εξ αμελείας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα άτομα που θίγονται από τις εν λόγω παραβάσεις έχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν και να λάβουν αποζημίωση για την εν λόγω βλάβη από τη σχετική αρμόδια αρχή. Οι κανόνες για την αποζημίωση, την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και τις κυρώσεις που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία έχουν ως στόχο να αποφεύγονται, να προλαμβάνονται ή να μειώνονται οι επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον από την ατμοσφαιρική ρύπανση, σύμφωνα με το άρθρο 191 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ. Στόχος των εν λόγω κανόνων είναι να ενσωματώσουν στις πολιτικές της Ένωσης υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και τη βελτίωση της ποιότητάς του σύμφωνα με την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 37 του Χάρτη, και συγκεκριμενοποιούν την υποχρέωση προστασίας του δικαιώματος στη ζωή και στην ακεραιότητα του προσώπου και του δικαιώματος στην υγειονομική περίθαλψη, όπως καθορίζονται στα άρθρα 2, 3 και 35 του Χάρτη. Η παρούσα οδηγία συμβάλλει επίσης στη διαφύλαξη του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, όπως καθορίζεται στο άρθρο 47 του Χάρτη, σε σχέση με την προστασία της ανθρώπινης υγείας. Οι κυρώσεις που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

(50)

Προκειμένου να εξασφαλισθούν ενιαίες προϋποθέσεις για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες όσον αφορά περαιτέρω τεχνικές λεπτομέρειες για εφαρμογές προσομοίωσης· για τον προσδιορισμό της χωρικής αντιπροσωπευτικότητας των σημείων δειγματοληψίας· σχετικά με την επίδειξη και τον μη συνυπολογισμό των υπερβάσεων από φυσικές πηγές· για τον προσδιορισμό των υπερβάσεων από την επαναιώρηση σωματιδίων λόγω διασκόρπισης άμμου ή αλατιού σε δρόμους τον χειμώνα· σχετικά με τις απαιτήσεις για τις προβλέψεις που πραγματοποιούνται με σκοπό την αναβολή των προθεσμιών επίτευξης και σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στις εκθέσεις υλοποίησης· και για τις απαιτήσεις σχετικά με τη διαβίβαση πληροφοριών και την υποβολή στοιχείων σχετικά με την ποιότητα του αέρα όσον αφορά i) τη θέσπιση κανόνων σχετικά με τις πληροφορίες για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα που πρέπει να καθίστανται διαθέσιμες από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή, καθώς και τα χρονοδιαγράμματα εντός των οποίων πρέπει να κοινοποιούνται οι εν λόγω πληροφορίες και ii) τον τρόπο με τον οποίο απλοποιείται ο τρόπος υποβολής δεδομένων και η αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων που προέρχονται από τα δίκτυα και μεμονωμένα σημεία δειγματοληψίας όπου μετράται η ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα εντός των κρατών μελών. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17).

(51)

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η παρούσα οδηγία εξακολουθεί να επιτυγχάνει τους στόχους της, ιδίως ώστε να αποφεύγονται, να προλαμβάνονται και να μειώνονται οι επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ όσον αφορά την τροποποίηση των παραρτημάτων III έως VII, IX και X της παρούσας οδηγίας, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τεχνικές και επιστημονικές εξελίξεις σχετικά με την αξιολόγηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα, τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για συμπερίληψη σε βραχυπρόθεσμα σχέδια δράσης καθώς και η ενημέρωση του κοινού. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η Επιτροπή να διεξάγει, κατά τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, τις κατάλληλες διαβουλεύσεις, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, οι οποίες να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στη διοργανική συμφωνία της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (18). Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να διασφαλιστεί η ίση συμμετοχή στην προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο λαμβάνουν όλα τα έγγραφα κατά τον ίδιο χρόνο με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, και οι εμπειρογνώμονές τους έχουν συστηματικά πρόσβαση στις συνεδριάσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής που ασχολούνται με την προετοιμασία κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.

(52)

Η υποχρέωση μεταφοράς της παρούσας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο θα πρέπει να περιοριστεί στις διατάξεις που συνιστούν τροποποιήσεις ουσίας των προϋπαρχουσών οδηγιών. Η υποχρέωση μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των διατάξεων που δεν τροποποιούνται απορρέει από τις προϋπάρχουσες οδηγίες.

(53)

Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να θίγει τις υποχρεώσεις των κρατών μελών όσον αφορά την προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας που παρατίθεται στο παράρτημα XI μέρος Β της παρούσας οδηγίας.

(54)

Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η θέσπιση διατάξεων για την ποιότητα του αέρα με στόχο την επίτευξη μηδενικής ρύπανσης ώστε η ποιότητα του αέρα εντός της Ένωσης να βελτιωθεί σταδιακά σε επίπεδα που δεν θεωρούνται πλέον επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία, τα φυσικά οικοσυστήματα ή τη βιοποικιλότητα, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη λόγω της διασυνοριακής φύσης των ατμοσφαιρικών ρύπων, αλλά μπορεί, λόγω της κλίμακας και των επιπτώσεών του, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου αυτού,