RIALACHÁN (AE) 2024/1789 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 13 Meitheamh 2024 maidir leis na margaí inmheánacha do ghás in-athnuaite, gás nádúrtha agus hidrigine, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1227/2011, (AE) 2017/1938 agus (AE) 2019/942 agus (AE) 2022/869 agus Cinneadh (AE) 2017/684 agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 (athmhúnlú) (Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(1)

Rinneadh Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) a leasú go suntasach roinnt uaireanta. Ós rud é go bhfuil tuilleadh leasuithe le déanamh ar an Rialachán, ba cheart é a athmhúnlú ar mhaithe le soiléireacht.

(2)

Is é is aidhm don mhargadh inmheánach do ghás nádúrtha, atá á chur chun feidhme de réir a chéile ó 1999 ar aghaidh, fíor-rogha, deiseanna nua gnó agus tuilleadh trádála trasteorann a thabhairt do na tomhaltóirí uile san Aontas, cibé acu is saoránaigh nó gnólachtaí iad, chun éifeachtúlacht a mhéadú, chun praghsanna iomaíocha agus caighdeáin níos airde seirbhíse a bhaint amach agus chun rannchuidiú le slándáil an tsoláthair agus leis an inbhuanaitheacht.

(3)

Trí bhíthin Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), tá an tAontas tiomanta d’astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Is gá rialacha an mhargaidh inmheánaigh do bhreoslaí gásacha a ailíniú leis an Rialachán sin. Sa chomhthéacs sin, tá sé leagtha amach ag an Aontas conas a mhargaí fuinnimh a thabhairt cothrom le dáta, lena n-áirítear i ndáil le dícharbónú na margaí do ghás i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 8 Iúil 2020 dar teideal ‘Powering a climate-neutral economy: An EU Strategy for Energy System Integration’ [Geilleagar aeráidneodrach a chumhachtú: Straitéis Eorpach um Lánpháirtiú Córas Fuinnimh] agus ‘A hydrogen strategy for a climate-neutral Europe’ [Straitéis hidrigine um Eoraip aeráidneodrach], agus i rún ó Pharlaimint na hEorpa an 10 Iúil 2020 maidir le cur chuige cuimsitheach Eorpach i leith stóráil fuinnimh (6). Leis an Rialachán seo, ba cheart rannchuidiú le baint amach chuspóir an Aontais chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus ag an am céanna slándáil an tsoláthair agus feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh do ghás nádúrtha agus hidrigin a áirithiú.

(4)

Comhlánaíonn an Rialachán seo ionstraimí beartais agus reachtacha gaolmhara de chuid an Aontais, go háirithe na cinn a mholtar de bhun theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal ‘European Green Deal’ [An Comhaontú Glas don Eoraip], amhail Rialacháin (AE) 2023/857 (7), (AE) 2023/957 (8), (AE) 2023/1805 (9) agus (AE) 2023/2405 (10) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoracha (AE) 2023/959 (11), (AE) 2023/1791 (12) agus (AE) 2023/2413 (13) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, a bhfuil sé d’aidhm acu dícharbónú gheilleagar an Aontais a dhreasú agus a áirithiú go bhfanfaidh sé ar chonair i dtreo Aontas a bheidh aeráidneodrach faoi 2050, i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1119. Is é príomhchuspóir an Rialacháin seo an t-aistriú sin i dtreo na haeráidneodrachta a chumasú agus a éascú trí bhorradh margaidh do hidrigin agus margadh éifeachtúil do ghás nádúrtha a áirithiú.

(5)

Is é is aidhm don Rialachán seo teacht isteach gáis in-athnuaite agus gáis ísealcharbóin agus hidrigine ar an gcóras fuinnimh a éascú, ionas gur féidir aistriú ón ngás iontaise, agus gur féidir ról tábhachtach a bheith ag an ngás in-athnuaite agus ag an ngás ísealcharbóin agus ag hidrigin i ndáil le cuspóirí aeráide 2030 an Aontais agus an aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050. Is é is aidhm don Rialachán seo freisin creat rialála a chur ar bun, lena gcuirtear ar a gcumas do na rannpháirtithe uile sa mhargadh aistriú ón ngás iontaise agus a ngníomhaíochtaí a phleanáil chun éifeachtaí glasála a sheachaint agus is é is aidhm dó céimniú amach tráthúil agus de réir a chéile an gháis iontaise a áirithiú, go háirithe sna hearnálacha ábhartha tionsclaíochta uile agus chun críoch téimh.

(6)

Aithnítear i Straitéis Hidrigine an Aontais, ós rud é go bhfuil acmhainneacht éagsúil ag na Ballstáit maidir le hidrigin in-athnuaite a tháirgeadh, go bhfuil buntáistí suntasacha ó thaobh na hiomaíochta, na hinacmhainneachta agus slándáil soláthair de ag baint le margadh inmheánach oscailte agus iomaíoch ina bhfuil trádáil trasteorann gan bhac. Thairis sin, cuirtear i bhfáth i Straitéis Hidrigine an Aontais go n-éascófaí iontráil táirgeoirí nua trí aistriú i dtreo margadh leachtach ina bhfuil an trádáil hidrigine bunaithe ar thráchtearraí agus go mbeadh sé tairbheach do chomhtháthú níos doimhne le hiompróirí fuinnimh eile agus go gcruthófaí comharthaí praghais inmharthana le haghaidh cinntí infheistíochta agus cinntí oibríochtúla. Dá bhrí sin, leis na rialacha a leagtar síos sa Rialachán seo, ba cheart teacht chun cinn margaí do hidrigin, trádáil hidrigine bunaithe ar thráchtearraí agus moil trádála leachtacha a éascú. Ba cheart do na Ballstáit deireadh a chur le haon bhacainní míchuí, lena n-áirítear taraifí díréireacha ag pointí idirnaisc. Agus aitheantas á thabhairt do na héagsúlachtaí bunúsacha, ba cheart na rialacha atá ann cheana lenar cumasaíodh oibríochtaí tráchtála éifeachtúla agus trádáil a forbraíodh do na margaí don leictreachas agus gás nádúrtha, a mheas freisin i ndáil le margadh do hidrigin. Cé go leagtar síos leis an Rialachán seo na prionsabail ghinearálta is infheidhme d’oibriú an mhargaidh do hidrigin, is iomchuí céim forbartha an mhargaidh sin a chur san áireamh agus na prionsabail sin á gcur i bhfeidhm.

(7)

Is príomhghné den bheartas um aistriú cóir é tacú leis na réigiúin ar mór a lorg guail agus carbóin i gcéimniú amach breoslaí iontaise agus fuinneamh in-athnuaite a chéimniú isteach. Ní mór an tacaíocht sin a shaothrú go comhsheasmhach leis an gcreat dlíthiúil ábhartha, go háirithe an Ciste um Aistriú Cóir, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), lena gceadaítear cistiú teicneolaíochtaí le haghaidh fuinneamh in-athnuaite. Tá ról lárnach ag an gCoimisiún maidir le tacaíocht den sórt sin a áirithiú do bheartais náisiúnta atá dírithe ar an acmhainn giniúna agus mianadóireachta guail agus breoslaí iontaise soladacha eile atá ann cheana a laghdú de réir a chéile. Leis an bpróiseas sin, tá gá le cistiú chun aghaidh a thabhairt ar an tionchar sóisialta agus eacnamaíoch, lena n-áirítear athsciliú an lucht saothair chun críche aistrithe chuig fuinneamh glan sna réigiúin a ndéantar athrú struchtúrach orthu. Ní mór don tacaíocht do réigiúin ar mór a lorg guail agus carbóin spriocanna, raonta feidhme agus critéir shonracha gach cláir cistiúcháin ábhartha de chuid an Aontais a chur san áireamh. Ní chuirtear cistiú ar fáil leis an gCiste um Aistriú Cóir do theicneolaíochtaí nach teicneolaíochtaí fuinnimh in-athnuaite iad.

(8)

Le Treoir (AE) 2024/1788 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15) foráiltear go bhféadfaidh oibreoir córais chomhcheangailte a bheith ann. Dá bhrí sin, ní éilíonn na rialacha a leagtar síos sa Rialachán seo modhnú ar eagrú na gcóras náisiúnta atá i gcomhréir le forálacha ábhartha na Treorach sin.

(9)

Is gá na critéir a shonrú lena ndéantar na taraifí rochtana gréasáin a chinneadh, chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh siad go hiomlán prionsabal an neamh-idirdhealaithe agus riachtanais an mhargaidh inmheánaigh atá ag feidhmiú go cuí, chun go gcuirfear san áireamh ina iomláine an gá atá le sláine an chórais agus go léireofar na costais iarbhír a thabhaítear, a mhéid a fhreagraíonn na costais sin do chostais oibreora gréasáin atá éifeachtúil agus inchomparáide go struchtúrach agus a mhéid atá na costais trédhearcach, agus, ag an am céanna, an toradh iomchuí ar infheistíochtaí á áireamh iontu, agus comhtháthú gáis in-athnuaite agus gáis ísealcharbóin a chumasú. Comhlánaítear na rialacha maidir le taraifí rochtana gréasáin a leagtar síos sa Rialachán seo le tuilleadh rialacha maidir le taraifí rochtana gréasáin, go háirithe sna cóid ghréasáin agus treoirlínte a glacadh de bhun an Rialacháin seo, i Rialacháin (AE) 2022/869 (16) agus (AE) 2024/1787 (17) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus i dTreoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18) agus i dTreoir (AE) 2023/1791.

(10)

Go ginearálta, is é is éifeachtúla an bonneagar a mhaoiniú trí bhíthin ioncam a fhaightear ó úsáideoirí an bhonneagair sin agus tras-fhóirdheontais a sheachaint. Thairis sin, bheadh tras-fhóirdheontais, i gcás sócmhainní rialáilte, ar neamhréir le prionsabal ginearálta na dtaraifí costas-léiritheacha. I gcásanna eisceachtúla, d’fhéadfadh tras-fhóirdheontais buntáistí sochaíocha a thabhairt, go háirithe le linn na gcéimeanna is luaithe d’fhorbairt ghréasáin i gcás ina bhfuil acmhainn áirithithe íseal i gcomparáid leis an acmhainn theicniúil agus i gcás ina bhfuil éiginnteacht shuntasach ann maidir le cé huair a thiocfaidh an t-éileamh ar acmhainn a bheidh ann amach anseo. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh tras-fhóirdheontais rannchuidiú le taraifí réasúnta agus intuartha d’úsáideoirí gréasán luatha agus leis an riosca a bhaint d’infheistíochtaí arna ndéanamh ag oibreoirí gréasáin, agus ar an gcaoi sin rannchuidiú le timpeallacht infheistíochta a thacaíonn le cuspóirí décharbónáite an Aontais. Mar rogha malartach ar na taraifí gréasáin níos airde a bhfuiltear ag dréim leo, a chaithfí a mhuirearú ar úsáideoirí gréasáin hidrigine luatha murach sin, ba cheart d’oibreoirí gréasáin hidrigine a bheith in ann costais forbartha gréasáin a leathadh thar thréimhse ama trína ligean do na Ballstáit foráil a dhéanamh don fhéidearthacht go n-íocfadh úsáideoirí amach anseo cuid de na costais tosaigh, trí bhíthin leithdháileadh idir-ama costas. Ba cheart don údarás rialála an leithdháileadh idir-ama costas sin agus a mhodheolaíocht fholuiteach agus gnéithe foluiteacha a fhormheas. Ba cheart na Ballstáit a bheith in ann bearta a dhéanamh a ghabhfadh le sásra den sórt sin lena gcumhdófaí riosca airgeadais na n-oibreoirí gréasáin hidrigine, amhail ráthaíocht Stáit, ar choinníoll go gcomhlíonann siad Airteagal 107 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE). I gcás nach mbeidh sé inmharthana gréasáin a mhaoiniú trí tharaifí rochtana ar an ngréasán arna n-íoc ag úsáideoirí gréasáin, ba cheart an t-údarás rialála a bheith in ann aistrithe airgeadais a cheadú idir seirbhísí rialála ar leithligh ó ghréasáin gáis nádúrtha agus hidrigine, faoi réir coinníollacha áirithe. Níor cheart a mheas gur tras-fhóirdheontais iad costais a bhaineann le staidéir indéantachta a mhéid a bhaineann le hathrú cuspóra na ngréasán gáis nádúrtha go gréasáin hidrigine. Níor cheart d’úsáideoirí gréasáin i mBallstáit eile tras-fhóirdheontais a mhaoiniú agus, dá bhrí sin, is iomchuí maoiniú a bhailiú do thras-fhóirdheontais ó phointí scoir chuig custaiméirí deiridh laistigh den Bhallstát céanna, agus ó na pointí sin amháin. Thairis sin, ós rud é gurb eisceachtúil na tras-fhóirdheontais, ba cheart a áirithiú go bhfuil siad comhréireach, trédhearcach, teoranta ó thaobh ama de agus suite faoi mhaoirseacht rialála, faoi réir fógra a thabhairt don Choimisiún agus do Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER) arna bunú le Rialachán (AE) 2019/942 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19).

(11)

Ní mór úsáid socruithe margadh-bhunaithe, amhail ceantanna, chun taraifí a chinneadh Treoir (AE) 2024/1788 agus Rialachán (AE) 2017/459 ón gCoimisiún (20) a chomhlíonadh.

(12)

Is gá sraith íosta chomhchoiteann seirbhísí rochtana tríú páirtí chun comhchaighdeán íosta rochtana a sholáthar i gcleachtas ar fud an Aontais, chun a áirithiú go bhfuil na seirbhísí rochtana tríú páirtí comhoiriúnach go leor agus chun na buntáistí a fhabhraíonn ó mhargadh inmheánach atá ag feidhmiú go cuí a lamháil chun gás nádúrtha a shaothrú.

(13)

Ba cheart socruithe maidir le rochtain tríú páirtithe a bheith bunaithe ar na prionsabail a leagtar síos sa Rialachán seo. Ba dhíol sásaimh d’Fhóram Eorpach XXIV um Rialáil Gáis (Fóram Mhaidrid) i mí Dheireadh Fómhair 2013 eagrú na gcóras iontrála-scoir, lenar féidir gás nádúrtha a leithdháileadh saor in aisce ar bhonn acmhainn dhocht. Dá bhrí sin, ba cheart sainmhíniú a thabhairt isteach ar chóras iontrála-scoir, rud a chuideodh le cothrom iomaíochta a bhaint amach do ghás in-athnuaite agus do ghás ísealcharbóin atá nasctha leis an leibhéal tarchuir nó dáileacháin. Ba cheart socrú taraife na n-oibreoirí córais dáileacháin agus na n-oibreoirí gréasáin dáilte hidrigine agus eagrú an leithdháilte acmhainne idir na leibhéil tarchuir agus dáileacháin do ghás nádúrtha agus hidrigine a fhágáil faoi na húdaráis rialála ar bhonn na bprionsabal a leagtar síos i dTreoir (AU) 2024/1788.

(14)

Ba cheart rochtain ar an gcóras iontrála-scoir a bheith bunaithe go ginearálta ar acmhainneacht dhocht. Ba cheart ceangal a bheith ar oibreoirí gréasáin comhoibriú ar bhealach lena n-uasmhéadófaí an tairiscint d’acmhainn dhocht, rud a chuirfeadh ar chumas úsáideoirí gréasáin an gás nádúrtha atá ag iontráil nó ag scoradh ar bhonn acmhainn dhocht a leithdháileadh go héasca ar aon phointe iontrála nó scoir sa chóras iontrála-scoir céanna.

(15)

Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann comhtháthú réigiúnach iomlán nó páirteach a bhunú i gcás ina ndéantar dhá neas-chóras iontrála-scoir nó níos mó a chumasc. Ba cheart a bheith in ann criosanna éagsúla cothromúcháin a chuimsiú le comhtháthú réigiúnach páirteach mar chéim thábhachtach i dtreo margaí ilroinnte do ghás nádúrtha a chomhtháthú agus feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh go ghás nádúrtha a fheabhsú.

(16)

I gcás ina ndéantar margadh réigiúnach a chomhtháthú, ba cheart do na hoibreoirí córais tarchuir lena mbaineann agus do na húdaráis rialála aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna a bhfuil tionchar trasteorann acu, amhail struchtúir taraifí, córas cothromúcháin, an acmhainn ar na pointí trasteorann atá fágtha, pleananna infheistíochta agus comhlíonadh chúraimí na n-oibreoirí córais tarchuir agus na n-údarás rialála.

(17)

Ba cheart acmhainn choinníollach a thairiscint nuair nach bhfuil oibreoirí gréasáin in ann acmhainn dhocht a thairiscint, agus sa chás sin amháin. Ba cheart d’oibreoirí gréasáin na coinníollacha maidir le hacmhainn choinníollach a shainiú ar bhonn srianta oibríochtúla ar bhealach trédhearcach soiléir. Ba cheart don údarás rialála na coinníollacha a fhormheas agus a áirithiú go bhfuil teorainn le líon na dtáirgí acmhainne coinníollaí chun ilroinnt an mhargaidh do ghás nádúrtha a sheachaint agus chun a áirithiú go gcomhlíontar an prionsabal maidir le rochtain éifeachtúil tríú páirtí a sholáthar.

(18)

Ba cheart leibhéal dóthanach a bhaint amach maidir le hacmhainn idirnaisc trasteorann gáis nádúrtha agus go gcothófaí comhtháthú margaidh chun an margadh inmheánach do ghás nádúrtha a chomhlánú.

(19)

Is é is aidhm don Rialachán seo tacú le bithmheatán inbhuanaithe a tháirgeadh san Aontas. I ndoiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin an 18 Bealtaine 2022 dar teideal ‘Implementing the Repower EU Action Plan: Investment needs, hydrogen accelerator and achieving the bio-methane targets’ [Plean gníomhaíochta RepowerEU a chur chun feidhme: Riachtanais infheistíochta, luasaire hidrigine agus na spriocanna bithmheatáin a bhaint amach], a ghabh le teachaireacht ón gCoimisiúin an 18 Bealtaine 2022 dar teideal ‘Plean REPowerEU’, mhol an Coimisiún táirgeadh bithmheatáin inbhuanaithe san Aontas a mhéadú go suntasach suas le 35 bcm in aghaidh na bliana faoi 2030.

(20)

Fónann an mhapáil chomhordaithe chun bithghás agus bithmheatán a chur in úsáid mar uirlis do na Ballstáit chun rannchuidiú an bhithmheatáin lena gconair mheasta ó 2021 go 2030 a chinneadh, lena n-áirítear an tomhaltas deiridh fuinnimh iomlán a bhfuiltear ag dréim leis agus an toilleadh shuiteáilte iomlán atá beartaithe, dá bhforáiltear ina bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide. I gcás ina bhfuil conair náisiúnta le haghaidh bithgháis agus bithmheatáin bunaithe ag na Ballstáit, ba cheart dóibh beartais agus bearta faoina bhforbairt a shonrú ina bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide, amhail straitéisí náisiúnta a ghlacadh maidir le bithghás agus bithmheatán inbhuanaithe nó spriocanna náisiúnta a shocrú maidir le táirgeadh nó tomhaltas bliantúil bithmheatáin, arna sloinneadh i ndearbhthoirteanna nó mar chéatadán de thoirt an gháis nádúrtha arna thomhailt ag custaiméirí atá nasctha leis an ngréasán gáis nádúrtha. Chun an méid sin a éascú, chuir an Coimisiún acmhainneacht shuntasach bithmheatáin ar fáil do na Ballstáit, anailís ar a n-acmhainneacht náisiúnta, chomh maith le moltaí maidir leis an gcaoi is fearr chun leas a bhaint as an acmhainneacht sin. Thairis sin, de bhun Airteagal 25(2), pointe (b), de Threoir (AE) 2018/2001, féadfaidh na Ballstáit bithghás a chuirtear isteach sa bhonneagar náisiúnta tarchurtha agus dáilte gáis a chur san áireamh maidir le spriocanna na hearnála iompair dá dtagraítear in Airteagal 25(1) den Treoir sin.

(21)

Tá gá le comhar agus comhordú méadaithe idir oibreoirí córais tarchuir agus, i gcás inarb ábhartha, oibreoirí córais dáileacháin, chun cóid ghréasáin a chruthú lena soláthrófar agus lena mbainisteofar rochtain éifeachtach agus thrédhearcach ar na gréasáin tarchuir thar theorainneacha, agus chun pleanáil atá comhordaithe agus réamhbhreathnaitheach go leor agus forás fónta teicniúil a áirithiú don chóras gáis nádúrtha san Aontas, lena n-áirítear acmhainn idirnaisc a chruthú, agus aird cuí á tabhairt don chomhshaol. Ba cheart na cóid ghréasáin sin a bheith i gcomhréir leis na creat-treoirlínte, ar de chineál neamhcheangailteach iad agus a d’fhorbair ACER. Ba cheart ról a bheith ag ACER maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar na dréachtchóid ghréasáin ar bhonn na bhfíoras, lena n-áirítear athbhreithniú i dtaobh an gcomhlíonann siad na creat-treoirlínte, agus ba cheart é a chur ar a chumas a mholadh don Choimisiún na cóid ghréasáin a ghlacadh. Ba cheart do ACER measúnú a dhéanamh ar leasuithe atá beartaithe ar na cóid ghréasáin agus ba cheart é a chur ar a chumas a mholadh don Choimisiún na cóid ghréasáin a ghlacadh. Ba cheart d’oibreoirí córas tarchuir a ngréasáin a oibriú i gcomhréir leis na cóid ghréasáin sin.

(22)

Chun go n-áiritheofar bainistiú optamach an ghréasáin tarchurtha gáis nádúrtha san Aontas, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le Líonra Eorpach d’Oibreoirí Córais Tarchurtha Gáis (‘ENTSO don Ghás’). Chun ionadaíocht chothrom ar Bhallstáit bheaga, neamh-idirnasctha nó iargúlta a áirithiú, chomh maith le hoibreoirí córais tarchurtha gáis nádúrtha, ba cheart na hoibreoirí córais gáis nádúrtha sin a bhaineann tairbhe as maolú ar Airteagal 60 de Threoir (AE) 2024/1788 de bhun Airteagal 86 den Treoir sin a bheith incháilithe le bheith ina gcomhaltaí de ENTSO don Ghás. Féadfaidh an Coimisiún, agus reachtanna ENTSO don Ghás á bhformheas aige, féachaint lena áirithiú go ndéanfar idirdhealú iomchuí ar chearta ballraíochta a léireoidh stádas éagsúil na gcomhaltaí. Ba cheart do ENTSO don Ghás a chuid cúraimí a chur i gcrích i gcomhréir le rialacha iomaíochta an Aontais atá infheidhme maidir le cinntí ENTSO don Ghás. Ba cheart cúraimí ENTSO don Ghás a bheith sainithe ar bhealach soiléir agus ba cheart a áirithiú lena mhodhanna oibre éifeachtúlacht, trédhearcacht agus cineál ionadaíoch ENTSO don Ghás. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh ENTSO don Ghás agus Líonra Eorpach na nOibreoirí Gréasáin Hidrigine (ENNOH) cóid ghréasáin a fhorbairt go comhpháirteach i gcás saincheisteanna trasearnála. Níl sé beartaithe go ngabhfadh na cóid ghréasáin a ullmhaíonn ENTSO don Ghás ionad na rialacha teicniúla náisiúnta riachtanacha is infheidhme maidir le saincheisteanna nach saincheisteanna trasteorann iad. De bhrí go bhféadfar dul chun cinn níos éifeachtaí a dhéanamh trí chur chuige ar an leibhéal réigiúnach, ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha struchtúir réigiúnacha a chur ar bun laistigh den struchtúr comhair foriomlán agus a áirithiú, ag an am céanna, go bhfuil na torthaí ar an leibhéal réigiúnach comhoiriúnach le cóid ghréasáin agus le pleananna forbartha gréasáin neamhcheangailteacha 10 mbliana ar leibhéal an Aontais. Maidir le comhar laistigh de struchtúir réigiúnacha den sórt sin, glactar leis go bhfuil díchuachadh éifeachtach á dhéanamh amhail idir gníomhaíochtaí gréasáin agus gníomhaíochtaí táirgthe agus soláthair. In éagmais díchuachadh den sórt sin, tá riosca iompraíocht fhrithiomaíochta ann mar gheall ar chomhar réigiúnach idir oibreoirí córais tarchuir. Ba cheart do na Ballstáit an comhar ar leibhéal réigiúnach a chur chun cinn mar aon le faireachán a dhéanamh ar éifeachtacht na hoibreachtaí gréasáin ar an leibhéal sin. Ba cheart an comhar ar an leibhéal réigiúnach a bheith comhoiriúnach leis an dul chun cinn i dtreo margaí inmheánacha do ghás nádúrtha agus hidrigine atá iomaíoch agus éifeachtúil.

(23)

Chun breis trédhearcachta a áirithiú maidir le forbairt an ghréasáin tarchurtha gáis nádúrtha san Aontas, ba cheart do ENTSO don Ghás plean forbartha gréasáin uile-Aontais neamhcheangailteach 10 mbliana do ghás nádúrtha (‘plean forbartha gréasáin uile-Aontais do ghás nádúrtha’) a tharraingt suas, a fhoilsiú agus a uasdátú go rialta, ar bhonn cás comhpháirteach agus ar bhonn na samhla idirnasctha. Ba cheart an plean forbartha gréasáin uile-Aontais do ghás nádúrtha a fhorbairt tar éis próiseas trédhearcach lena mbaineann comhairliúchán poiblí fóinteach, lena n-áirítear rannpháirtíocht comhlachtaí eolaíocha neamhspleácha, agus ba cheart dó a bheith bunaithe ar chritéir oibiachtúla agus eolaíocha. Chuige sin, féadfaidh an Bord Comhairleach Eolaíoch Eorpach maidir leis an Athrú Aeráide ionchur a sholáthar maidir leis na cásanna don phlean forbartha gréasáin uile-Aontais do ghás nádúrtha de bhun Rialachán (AE) 2022/869. Ba cheart gréasáin inmharthana tarchurtha gáis nádúrtha agus na hidirnaisc réigiúnacha is gá, atá ábhartha ó thaobh tráchtála nó slándáil soláthair de, a áireamh ar phlean forbartha gréasáin uile-Aontais sin do ghás nádúrtha. Leis an bplean forbartha gréasáin uile-Aontais do ghás nádúrtha, ba cheart bunphrionsabal na héifeachtúlachta fuinnimh agus comhtháthú an chórais fuinnimh a chur chun cinn, agus ba cheart rannchuidiú le húsáid stuama agus réasúnach acmhainní nádúrtha agus le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais a bhaint amach.

(24)

Chun iomaíocht a fheabhsú trí mhargadh mórdhíola leachtach do ghás nádúrtha, tá sé ríthábhachtach go bhféadfaí gás nádúrtha a thrádáil go neamhspleách ar an suíomh atá aige sa chóras. An t-aon slí chun é seo a dhéanamh is ea trí shaoirse a thabhairt d’úsáideoirí gréasáin acmhainn iontrála sa chóras agus acmhainn scoir as an gcóras a chur in áirithint go neamhspleách ar a chéile, agus sa chaoi sin iompar gáis nádúrtha a chruthú trí chriosanna seachas trí chonairí conarthacha. Chun saoirse na hacmhainne áirithinte neamhspleáiche ag pointí iontrála agus scoir a áirithiú, níor cheart, dá bhrí sin, taraifí arna socrú do phointe iontrála amháin a bheith bainteach leis an taraif arna socrú do phointe scoir amháin, ach ba cheart ina ionad sin iad a thairiscint i dtaca leis na pointí sin ar leithligh agus níor cheart an muirear iontrála agus scoir a chuachadh sa taraif i bpraghas aonair.

(25)

Cé go ndéantar, le Rialachán (AE) Uimh. 312/2014 ón gCoimisiún (21), foráil maidir le rialacha i dtaca le rialacha teicniúla a chur ar bun lena bhforbraítear córas cothromúcháin, fágtar roghanna éagsúla maidir le dearadh gach córas cothromúcháin a chuirtear i bhfeidhm i gcóras sonrach iontrála-scoir. Mar thoradh ar an meascán roghanna arna ndéanamh, bíonn córas cothromúcháin sonrach ann atá infheidhme maidir le córas sonrach iontrála-scoir, a léiríonn críocha na mBallstát den chuid is mó faoi láthair.

(26)

Ba cheart an fhreagracht a bheith ar úsáideoirí gréasáin a n-ionchuir a chothromú le hais a n-aistarraingtí le hardáin trádála a bhunaítear chun an trádáil sa ghás nádúrtha idir úsáideoirí an ghréasáin a éascú ar bhealach níos fearr. Chun rochtain chomhionann ar an margadh do ghás in-athnuaite agus gás ísealcharbóin a áirithiú, ba cheart, a mhéid is féidir, leibhéal an chórais dáileacháin a chumhdach sa chrios cothromúcháin freisin. Ba cheart an pointe trádála fíorúil a úsáid chun gás nádúrtha a mhalartú idir cuntais chothromúcháin úsáideoirí gréasáin.

(27)

Ní chiallaíonn tagairtí do chonarthaí comhchuibhithe iompair i gcomhthéacs na rochtana neamh-idirdhealaithí ar an líonra d’oibreoirí córais tarchuir gur gá gurb ionann téarmaí agus coinníollacha na gconarthaí iompair atá ag oibreoir córais ar leith i mBallstát amháin agus téarmaí agus coinníollacha oibreora eile córais sa Bhallstát sin nó i mBallstát eile, mura rud é go leagtar síos íoscheanglais nach mór iad a chomhlíonadh sna conarthaí iompair uile.

(28)

Tá gá le rochtain chomhionann ar fhaisnéis maidir le stádas fisiceach agus le héifeachtúlacht an chórais ionas go mbeidh rannpháirtithe uile sa mhargadh in ann staid fhoriomlán an éilimh agus an tsoláthair a mheasúnú agus go mbeidh siad in ann na cúiseanna leis na hathruithe ar an bpraghas mórdhíola a shainaithint. Áirítear leis sin, faisnéis níos cruinne ar sholáthar agus ar éileamh, ar acmhainn an ghréasáin, ar shreabha agus ar chothabháil, ar cothromú agus ar infhaighteacht agus úsáid stórála. Mar gheall ar an tábhacht a bhaineann leis an bhfaisnéis sin d’fheidhmiú an mhargaidh, is gá maolú ar na srianta atá ann cheana maidir le foilsiú ar chúiseanna rúndachta.

(29)

Maidir le ceanglais rúndachta i leith faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de, tá siad ábhartha go háirithe i gcás ina mbaineann siad le sonraí de chineál straitéiseach ó thaobh tráchtála de don ghnóthas lena mbaineann, i gcás nach bhfuil ach aon úsáideoir aonair amháin ann do shaoráid stórála gáis nádúrtha, nó i gcás ina mbaineann sonraí le pointí scoir laistigh de chóras nó d’fhochóras nach bhfuil nasctha le córas tarchuir nó dáileacháin eile ach atá nasctha le custaiméir deiridh tráchtála aonair, i gcás ina nochtfadh foilsiú sonraí den sórt sin faisnéis rúnda maidir le próiseas táirgthe an chustaiméara sin.

(30)

D’fhonn muinín sa mhargadh a fheabhsú, ní foláir do rannpháirtithe sa mhargadh a bheith cinnte go bhféadfar iad siúd a ghabhann d’iompraíocht mhí-úsáideach a chur faoi réir pionóis éifeachtacha, comhréireacha agus athchomhairleacha. Ba cheart an inniúlacht a thabhairt do na húdaráis inniúla chun líomhaintí maidir le drochúsáid mhargaidh a fhiosrú go héifeachtach. Chun na críche sin, is gá rochtain a bheith ag na húdaráis inniúla ar shonraí ina bhfuil faisnéis maidir le cinntí oibríochtúla a ghlacann gnóthais soláthair. I margadh an gháis nádúrtha, déantar na cinntí sin go léir a chur in iúl do na hoibreoirí córais i bhfoirm forchoimeádas acmhainne, ainmniúchán agus sreabha réadaithe, Ba cheart d’oibreoirí córais faisnéis i dtaca leis sin a choimeád ar fáil do na húdaráis inniúla, agus rochtain éasca a bheith ag na húdaráis sin uirthi, go ceann tréimhse socraithe. Ina theannta sin, ba cheart do na húdaráis inniúla faireachán a dhéanamh go tráthrialta ar chomhlíonadh na rialacha ar thaobh na n-oibreoirí córais.

(31)

Ní leor an rochtain atá ann ar shaoráidí stórála gáis nádúrtha agus ar shaoráidí gáis nádúrtha leachtaithe (GNL), i roinnt Ballstát, agus is gá, dá bhrí sin, cur chun feidhme na rialacha atá ann cheana a fheabhsú a mhéid a bhaineann le trédhearcacht agus cuspóirí an Phlean REPowerEU. Ba cheart a chur san áireamh leis an bhfeabhsú sin acmhainneacht agus glacadh gáis in-athnuaite agus gáis ísealcharbóin maidir leis na saoráidí sin ar an margadh inmheánach.

(32)

Is sásraí tábhachtacha iad córais chothromúcháin neamh-idirdhealaitheacha agus trédhearcacha do ghás nádúrtha a oibríonn oibreoirí córais tarchuir, go háirithe maidir le hiontrálaithe nua sa mhargadh a bhféadfadh níos mó deacrachta a bheith acu a bpunann fhoriomlán díolacháin a chothromú ná mar atá ag gnóthais atá bunaithe cheana laistigh de mhargadh ábhartha. Is gá, dá bhrí sin, rialacha a leagan síos chun a áirithiú go n-oibreoidh oibreoirí córais tarchuir sásraí den sórt sin ar dhóigh atá comhoiriúnach le coinníollacha rochtana ar an ngréasán atá neamh-idirdhealaitheach, trédhearcach agus éifeachtach.

(33)

Ba cheart do na húdaráis rialála comhlíonadh an Rialacháin seo a áirithiú, mar aon leis na cóid ghréasáin agus na dtreoirlínte arna nglacadh dá bhun.

(34)

Sna treoirlínte a leagtar síos in iarscríbhinn, déantar rialacha níos mionsonraithe a bhunú. I gcás inarb iomchuí, ba cheart na rialacha sin a fhorbairt le himeacht ama, agus na héagsúlachtaí idir na córais náisiúnta gáis nádúrtha á gcur san áireamh mar aon lena bhforbairt.

(35)

Le linn leasú ar na treoirlínte a leagtar síos san iarscríbhinn a mholadh, ba cheart don Choimisiún a áirithiú go rachfaí i gcomhairle roimh ré leis na páirtithe ábhartha uile lena mbaineann na treoirlínte sin, a ndéanann a heagraíochtaí gairmiúla ionadaíocht orthu, agus leis na Ballstáit laistigh d’Fhóram Mhaidrid.

(36)

Ba cheart a cheangal ar na Ballstáit agus ar na húdaráis náisiúnta inniúla, arna iarraidh sin, faisnéis ábhartha a sholáthar don Choimisiún. Ba cheart a áirithiú san iarraidh ar an bhfaisnéis na cúiseanna a bhfuil an fhaisnéis riachtanach chun an Rialachán seo a chur chun feidhme. Ba cheart don Choimisiún déileáil le faisnéis den sórt sin mar fhaisnéis rúnda.

(37)

Beidh an Rialachán seo agus na cóid ghréasáin agus na treoirlínte a ghlacfar dá bhun gan dochar do chur i bhfeidhm rialacha iomaíochta an Aontais.

(38)

Ba cheart do na Ballstáit agus do Chomhpháirtithe Conarthacha an Chomhphobail Fuinnimh comhoibriú go dlúth ar chúrsaí uile a bhaineann le réigiún comhtháite trádála gáis nádúrtha a fhorbairt agus níor cheart dóibh aon bheart a dhéanamh a chuirfeadh comhtháthú breise na margaí gáis nádúrtha, ná slándáil soláthair na mBallstát agus na gComhpháirtithe Conarthacha i mbaol.

(39)

Leis an aistriú fuinnimh agus comhtháthú leanúnach an mhargaidh do ghás nádúrtha, éilítear tuilleadh trédhearcachta maidir le hioncam ceadaithe nó sprioc-ioncam an oibreora córais tarchuir. Tá roinnt cinntí a bhaineann le gréasáin gáis nádúrtha le bheith bunaithe de réir na faisnéise sin. Mar shampla, tá gá le níos mó trédhearcachta ná mar atá ann faoi láthair chun sócmhainní tarchuir a aistriú ó oibreoir gréasáin gáis nádúrtha chuig oibreoir gréasáin hidrigine nó chun sásra um chúiteamh idir oibreoirí córais tarchuir (ITC) a chur chun feidhme. Ina theannta sin, tá gá le soiléireacht maidir leis an éileamh ar ghás nádúrtha agus na réamh-mheastacháin chostais araon le haghaidh na measúnuithe ar fhorbairt na dtaraifí go fadtéarmach. Is dóchúil go n-éascóidh an trédhearcacht maidir le hioncam ceadaithe réamh-mheastacháin chostais. Ba cheart do na húdaráis rialála, go sonrach, faisnéis a sholáthar go tráthrialta faoin modheolaíocht a úsáidtear chun ioncam na n-oibreoirí córais tarchuir a ríomh, luach a mbonn sócmhainní rialála agus a dímheas le himeacht ama, luach an chaiteachais oibríochtúil, costas an chaipitil a chuirtear i bhfeidhm ar oibreoirí córais tarchuir, agus na dreasachtaí agus na préimheanna a chuirtear i bhfeidhm, chomh maith le forbairt fhadtéarmach na dtaraifí tarchuir ar bhonn na n-athruithe a bhfuiltear ag dréim leo ar ioncam ceadaithe nó ar sprioc-ioncam na n-oibreoirí córais tarchuir agus ar an éileamh ar ghás nádúrtha. Chun comhoibriú cuí an phróisis a áirithiú maidir le sonraí a bhailiú agus a léiriú le haghaidh staidéar comparáide éifeachtúlachta trédhearcach agus inatáirgthe ar oibreoirí córais tarchuir, ba cheart do ACER dul i gcomhairle leis na hoibreoirí córais tarchuir agus le ENTSO don Ghás.

(40)

Is costais sheasta den chuid is mó é caiteachas na n-oibreoirí córais tarchuir. Tá a samhail ghnó agus na creataí rialála náisiúnta atá ann faoi láthair bunaithe ar an toimhde go n-úsáidfear go fadtéarmach a ngréasáin lena mbaineann tréimhsí fada dímheasa: ó 30 go 60 bliain. I gcomhthéacs an aistrithe fuinnimh, ba cheart na húdaráis rialála a bheith in ann an t-éileamh ar ghás nádúrtha a réamh-mheas chun na socruithe rialála a mhodhnú in am trátha agus chun cosc a chur ar an gcás ina mbeadh aisghabháil costas na n-oibreoirí córais tarchuir trí tharaifí ina bagairt ar inacmhainneacht gáis nádúrtha le haghaidh tomhaltóirí mar gheall ar chóimheas méadaitheach costas socraithe leis an éileamh ar ghás nádúrtha. I gcás inar gá, d’fhéadfaí, mar shampla, próifíl dímheasa nó íocaíocht na sócmhainní tarchuir a mhodhnú.

(41)

Ba cheart trédhearcacht ioncam ceadaithe nó sprioc-ioncam na n-oibreoirí córais tarchuir a mhéadú chun gur féidir le húsáideoirí gréasáin tagarmharcáil agus measúnú a dhéanamh. Chomh maith leis sin, ba cheart trédhearcacht a mhéadú chun an comhar trasteorann agus cur ar bun ITC idir oibreoirí córais tarchuir a éascú ar mhaithe le comhtháthú réigiúnach nó ar mhaithe le lascainí taraife do ghás in-athnuaite agus gás ísealcharbóin a chur chun feidhme, mar a leagtar síos sa Rialachán seo.

(42)

Chun úsáid a bhaint as na láithreacha is buntáistí go heacnamaíoch do ghás in-athnuaite agus gás ísealcharbóin a tháirgeadh, ba cheart d’úsáideoirí gréasáin tairbhe a bhaint as lascainí i dtaraifí atá acmhainnbhunaithe. D’fhéadfaí a áireamh ar na lascainí sin lascaine san instealladh ó shaoráidí táirgthe gáis in-athnuaite agus gáis ísealcharbóin, lascaine i dtaraifí ag pointí iontrála ó shaoráidí stórála gáis nádúrtha agus chuig a bpointí scoir, agus lascaine sna taraifí trasteorann ag pointí idirnaisc idir na Ballstáit. Ba cheart do na húdaráis rialála a bheith in ann cinneadh a dhéanamh gan na lascainí a chur i bhfeidhm ar na taraifí sin in imthosca áirithe. I gcás ina dtagann athrú ar luach lascainí nach lascainí trasteorann iad, ba cheart don údarás rialála an leas idir úsáideoirí gréasáin agus oibreoirí gréasáin a chothromú, agus creataí cobhsaí airgeadais á gcur san áireamh a dearadh go sonrach le haghaidh infheistíochtaí atá ann cheana, go háirithe le haghaidh saoráidí táirgthe fuinnimh in-athnuaite. I gcás inar féidir, ba cheart táscairí nó coinníollacha chun an lascaine a athrú a chur ar fáil go leordhóthanach sula ndéanfar aon chinneadh an lascaine a athrú. Níor cheart go ndéanfadh an lascaine sin difear don mhodheolaíocht ghinearálta maidir le taraifí a shocrú, ach ba cheart í a chur ar fáil ex post maidir leis an taraif ábhartha. Chun tairbhe a bhaint as an lascaine, ba cheart d’úsáideoirí gréasáin an fhaisnéis is gá a chur faoi bhráid an oibreora córais tarchuir ar bhonn deimhniú inbhuanaitheachta atá cláraithe i mbunachar sonraí an Aontais dá dtagraítear in Airteagal 31a de Threoir (AE) 2018/2001.

(43)

Ba cheart déileáil le laghduithe ar ioncam ó chur i bhfeidhm na lascainí mar laghduithe ginearálta ar ioncam, mar shampla laghduithe de bharr díolacháin acmhainne laghdaithe, agus níor mhór iad a aisghabháil ar bhealach tráthúil trí tharaifí, mar shampla trí na taraifí sonracha a mhéadú i gcomhréir leis na rialacha ginearálta a leagtar síos sa Rialachán seo.

(44)

Chun an éifeachtúlacht a mhéadú sna gréasáin dáilte gáis nádúrtha san Aontas agus chun an dlúthchomhar le hoibreoirí córais tarchuir agus le ENTSO don Ghás a áirithiú, agus chun an éifeachtúlacht a mhéadú sna gréasáin dáilte hidrigine san Aontas agus chun an dlúthchomhar le hoibreoirí gréasáin tarchurtha hidrigine agus le ENNOH a áirithiú, ba cheart foráil a dhéanamh d’eintiteas Eorpach d’oibreoirí córais dáileacháin (‘eintiteas AE do OCDanna’). Ba cheart d’eintiteas AE do OCDanna oibreoirí córais dáilte gáis nádúrtha a chur san áireamh chomh maith agus ba cheart a bheith in ann oibreoirí gréasáin dáilte hidrigine a áireamh ann. Ba cheart cúraimí eintiteas AE do OCDanna a shainiú ar bhealach soiléir agus ba cheart éifeachtúlacht, trédhearcacht agus ionadaíocht a áirithiú ina mhodhanna oibre i measc oibreoirí córais tarchuir an Aontais agus oibreoirí gréasáin hidrigine an Aontais. Ba cheart an tsaoirse a bheith ag eintiteas AE do OCDanna a reachtanna agus a rialacha nós imeachta a bhunú agus na héagsúlachtaí idir earnálacha an gháis nádúrtha, na hidrigine agus an leictreachais á gcur san áireamh. Ba cheart d’eintiteas AE do OCDanna comhoibriú go dlúth le ENTSO don Ghás agus le ENNOH maidir leis na cóid ghréasáin a ullmhú agus a chur chun feidhme, i gcás inarb infheidhme, agus ba cheart dó oibriú chun treoir a thabhairt maidir le comhtháthú, inter alia, ar ghiniúint dháilte agus réimsí eile a bhaineann le bainistiú na ngréasán dáileacháin.

(45)

Tá ról tábhachtach ag oibreoirí córais dáileacháin maidir le gás in-athnuaite agus gás ísealcharbóin a chomhtháthú sa chóras, mar shampla, tá thart ar leath den acmhainn táirgthe bithmheatáin nasctha leis an eangach dáileacháin. Chun rannpháirtíocht an gháis sin ar mhargadh an mhórdhíola a éascú, ba cheart rochtain ar an bpointe trádála fíorúil a bheith ag saoráidí táirgthe atá nasctha leis an eangach dáileacháin i ngach Ballstát. Ina theannta sin, de bhun an Rialacháin seo, ba cheart d’oibreoirí córais dáileacháin agus d’oibreoirí córais tarchuir oibriú le chéile chun sreafaí cúl treo ón dáileadh go dtí an gréasán tarchuir a chumasú nó chun comhtháthú an chórais dáileacháin a áirithiú trí mhodhanna malartacha, arb ionann an éifeachtacht leo, chun comhtháthú margaidh gáis in-athnuaite agus gáis ísealcharbóin a éascú.

(46)

Féadfaidh an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha agus an sásra chun tacú le forbairt margaidh hidrigine ról lárnach a bheith acu maidir le cuspóirí bheartas fuinnimh an Aontais a bhaint amach: trédhearcacht margaidh, an dícharbónú, an t-éagsúlú agus slándáil an tsoláthair.

(47)

Leis an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha agus an sásra chun tacú le forbairt margaidh hidrigine, rannchuidítear le haontacht mhargadh fuinnimh an Aontais tríd an trédhearcacht a fheabhsú, chomh maith le hinfheictheacht an éilimh ar fhoinsí fuinnimh ar fud na mBallstát le haghaidh soláthróirí lena mbaineann a áirithiú.

(48)

Féadfaidh comhiomlánú éilimh do ghás nádúrtha feabhas a chur ar an bhfor-rochtain idirnáisiúnta a dhéantar i leith soláthróirí gáis nádúrtha, cibé acu is soláthróirí píblíne nó GNL iad, rud atá fíor-riachtanach chun cuidiú le cuspóirí bheartas fuinnimh an Aontais agus aontacht mhargadh fuinnimh an Aontais a bhaint amach. Go háirithe, trí chomhordú i bhfad níos láidre leis na Ballstáit agus ina measc maidir le tríú tíortha trí bhíthin an tsásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha, agus an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine, d’áiritheofaí go mbainfí úsáid níos éifeachtaí as ualach comhchoiteann an Aontais.

(49)

Is féidir le comhiomlánú éilimh do ghás nádúrtha rannchuidiú le cuspóirí dícharbónaithe an Aontais trí chaighdeáin chomhshaoil a ionchorprú sa chomhiomlánú éilimh agus i mbailiú na dtairiscintí. Féadfar cuidiú leis na cuspóirí sin a bhaint amach freisin tríd an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine a sheoladh.

(50)

Ba cheart roinnt céimeanna a chuimsiú sa sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha a bhunaítear faoin Rialachán seo, ag tosú le gnóthais gáis nádúrtha nó gnóthais a ídíonn gás nádúrtha atá bunaithe san Aontas agus cumasaithe chun a n-éileamh ar ghás nádúrtha a chomhiomlánú trí sholáthraí seirbhíse, arna chonrú ag an gCoimisiún. Chuirfeadh sé sin ar a gcumas do sholáthróirí gáis nádúrtha tairiscintí a dhéanamh ar bhonn toirteanna móra comhiomlánaithe, seachas go leor tairiscintí níos lú a dhéanamh do cheannaitheoirí a théann i dteagmháil leo ar bhonn aonair. Bhaileodh an soláthraí seirbhíse na tairiscintí soláthair ansin agus dhéanfadh sé iad a mheaitseáil le toirteanna an gháis nádúrtha a chomhiomlánaíodh roimhe sin. Ba cheart gur ar bhonn deonach a dhéanfaí caibidlíocht agus tabhairt i gcrích na gconarthaí chun gás nádúrtha a cheannach tar éis comhiomlánú éilimh.

(51)

Le comhiomlánú éilimh, is féidir rochtain níos cothroime a áirithiú do ghnóthais ar fud na mBallstát ar fhoinsí gáis nádúrtha nua nó breise agus a bheith ina chúis le coinníollacha conarthacha iomaíocha maidir le gás nádúrtha a cheannach ó na Ballstáit agus ó thríú tíortha, rud a rachadh chun tairbhe do chustaiméirí deiridh. Le comhiomlánú éilimh, ba cheart leanúint de thacaíocht a thabhairt do na gnóthais sin freisin nár cheannaigh gás nádúrtha ach ó sholáthróir amháin roimhe sin nó go príomha ó sholáthróir amháin agus cabhrú leo soláthairtí gáis nádúrtha a fháil ó sholáthróirí nó soláthraithe gáis nádúrtha malartacha i ndálaí buntáisteacha. D’fhéadfadh comhiomlánú éilimh feabhas a chur ar sheasamh na ngnóthas sin ar na margaí GNL domhanda.

(52)

Ba cheart don Choimisiún a áirithiú go n-eagróidh soláthraithe seirbhíse a gcúraimí mar a leagtar síos sa Rialachán seo agus cuspóirí an tsásra agus sainiúlachtaí an gháis nádúrtha á gcur san áireamh. Go háirithe, agus tairiscintí soláthair gáis nádúrtha á leithdháileadh ar ghnóthais a dhéanann an t-éileamh a chomhiomlánú, ba cheart do na soláthraithe seirbhíse modhanna a chur i bhfeidhm nach ndéanfadh idirdhealú idir rannpháirtithe beaga agus móra. Mar shampla, ba cheart do na soláthraithe seirbhíse tairiscintí soláthair gáis nádúrtha a leithdháileadh i gcomhréir leis na toirteanna a dhearbhaigh gnóthais aonair mar éileamh. D’fhéadfadh sé sin a bheith ábhartha i gcás nach gcumhdaíonn an soláthar an t-éileamh ar ghás nádúrtha i margadh fuinnimh an Aontais go leordhóthanach. Ba cheart don Choimisiún na ceanglais ábhartha is infheidhme maidir le cúraimí na soláthraithe seirbhíse a shonrú sna sonraíochtaí tairisceana ábhartha.

(53)

Ba cheart don Choimisiún conradh a dhéanamh i ndáil leis na seirbhísí riachtanacha soláthraithe seirbhíse trí na nósanna imeachta ábhartha soláthair faoi Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (22) chun na sásraí a bhunaítear faoin Rialachán seo a chur chun feidhme. Chun leasanna bunúsacha slándála nó slándáil soláthair an Aontais nó Ballstáit a choimirciú, ba cheart na seirbhísí a fháil ó sholáthraithe seirbhíse atá bunaithe san Aontas.

(54)

Ba cheart an próiseas chun an t-éileamh ar ghás nádúrtha a chomhiomlánú a bheith curtha i gcrích ag soláthraí seirbhíse iomchuí. Is próiseas casta é an t-éileamh a chomhiomlánú agus gás nádúrtha a cheannach, agus ní mór gnéithe éagsúla a chur san áireamh leis, ar gnéithe iad nach bhfuil teoranta do phraghsanna, ach lena n-áirítear toirteanna, pointí seachadta agus paraiméadair eile freisin. I bhfianaise thábhacht na seirbhísí a bhaineann le comhiomlánú éilimh gáis nádúrtha agus an tsásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine don trédhearcacht, don éagsúlú, don dícharbónú, agus do shlándáil sholáthar an Aontais, go háirithe i gcás meath ar staid na slándála soláthair, ba cheart gnóthais a eisiamh ó bheith ina sholáthraí seirbhíse um chomhiomlánú éilimh do ghás nádúrtha nó ina sholáthraí seirbhíse le haghaidh an tsásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine, ar gnóthais iad atá faoi réir bhearta sriantacha an Aontais arna nglacadh de bhun Airteagal 29 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) nó Airteagal 215 CFAE, nó atá faoi úinéireacht nó faoi rialú, go díreach nó go hindíreach, ag aon duine nádúrtha nó dlítheanacha, eintiteas nó comhlacht atá faoi réir na mbeart sriantach sin de chuid an Aontais, nó ag gníomhú thar ceann nó faoi threoir aon duine, eintiteas nó chomhlacht. Ba cheart don Choimisiún na ceanglais is infheidhme maidir leis na soláthraithe seirbhíse a shonrú sna sonraíochtaí tairisceana.

(55)

Féadfaidh tomhaltóirí tionsclaíocha a úsáideann gás nádúrtha go dian ina bpróisis táirgthe, amhail táirgeoirí leasachán, cruach, ceirmigh nó gloine, tairbhe a bhaint freisin as comhiomlánú éilimh trína chur ar a gcumas a n-éileamh a chomhthiomsú, conradh a dhéanamh i leith soláthairtí gáis nádúrtha agus GNL, agus iad a struchtúrú de réir a riachtanas sonrach. Ba cheart rialacha trédhearcacha a bheith ag an bpróiseas chun an comhiomlánú éilimh a eagrú maidir le conas a bheith páirteach ann agus ba cheart a oscailteacht a áirithiú.

(56)

Ba cheart an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha, agus an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine a bheith oscailte do ghnóthais atá bunaithe san Aontas agus, i bhfianaise an dlúth-ailínithe le acquis fuinnimh an Aontais agus leis an margadh inmheánach fuinnimh, do ghnóthais a bunaíodh i bPáirtithe Conarthacha an Chomhphobail Fuinnimh, ar choinníoll go bhfuil na bearta nó na socruithe riachtanacha i bhfeidhm.

(57)

Mar sin féin, chun céimniú amach a dhéanamh ar spleáchais reatha an Aontais ar ghás nádúrtha nó hidrigin nó chun spleáchais nua a sheachaint, ar gás nádúrtha é nó ar hidrigin í arna soláthar ag gnóthais ó thríú tíortha atá faoi réir bhearta sriantacha an Aontais, agus chun leasanna bunúsacha slándála a chosaint, an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha agus an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine, níor cheart iad a bheith oscailte do ghnóthais atá faoi réir bhearta sriantacha an Aontais arna nglacadh de bhun Airteagal 29 CAE nó Airteagal 215 CFAE, nó atá faoi úinéireacht nó faoi rialú, go díreach nó go hindíreach, ag duine nádúrtha nó dlítheanach, eintiteas nó comhlacht atá faoi réir na mbeart sriantach sin de chuid an Aontais, nó ag gníomhú thar ceann nó faoi threoir an duine, eintitis nó an chomhlachta sin. Dá bhrí sin, ba cheart na gnóthais sin a eisiamh ó bheith rannpháirteach sa dá shásra, go háirithe mar sholáthróir nó mar cheannaitheoir.

(58)

Chun páirt éifeachtach a ghlacadh sa cheannach comhpháirteach gáis nádúrtha agus chun comhaontuithe gáis nádúrtha a thabhairt i gcrích le soláthróirí, tá gnóthais in ann cuibhreannais a chruthú nó cineálacha eile comhair a dhéanamh chun coinníollacha áirithe an cheannacháin a chaibidliú go comhpháirteach, amhail toirteanna, coinníollacha seachadta na bpointí ceannaigh agus an t-am, laistigh de na teorainneacha a leagtar síos i ndlí an Aontais. Ba cheart do ghnóthais atá ag gabháil do cheannach comhpháirteach a áirithiú, áfach, go bhfuil an fhaisnéis a mhalartaítear go díreach nó go hindíreach teoranta don mhéid atá fíor-riachtanach chun an cuspóir a dtugtar faoi a bhaint amach. Ba cheart ceannacháin chomhpháirteacha faoin Rialachán seo a chur ar bun agus a chur chun feidhme i gcomhréir le rialacha iomaíochta an Aontais, go háirithe Airteagail 101 agus 102 CFAE.

(59)

Tá sé ríthábhachtach faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de a chosaint nuair a chuirtear faisnéis ar fáil don Choimisiún, don Bhord Stiúrtha, do ghrúpaí comhordúcháin, do ghrúpaí saineolaithe nó do na soláthraithe seirbhíse. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún ionstraimí éifeachtacha a chur i bhfeidhm chun an fhaisnéis sin a chosaint ar aon rioscaí rochtana neamhúdaraithe agus rioscaí cibearshlándála. Aon sonraí pearsanta a d’fhéadfaí a phróiseáil mar chuid den sásra um chomhiomlánú éilimh agus den cheannach chomhpháirteach gáis nádúrtha agus an sásra chun tacú le forbairt margaidh hidrigine, ba cheart iad a phróiseáil i gcomhréir le Rialacháin (AE) 2016/679 (23) agus (AE) 2018/1725 (24) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

(60)

Mar gheall ar chogadh gan chúis gan údar a thug an Rúis faoin Úcráin ó mhí Feabhra 2022 i leith, le tacaíocht ón mBealarúis, agus laghduithe, arna n-úsáid mar arm, ar sholáthairtí gáis nádúrtha agus cúbláil na margaí trí shuaití d’aon ghnó ar shreafaí gáis nádúrtha, tugadh leochaileachtaí agus spleáchais chun solais san Aontas agus sna Ballstáit, ar léir go bhféadfadh tionchar díreach agus tromchúiseach a bheith acu ar a leasanna bunúsacha slándála agus ar shlándáil an tsoláthair fuinnimh. Ag an am céanna, níor tháinig ach méadú beag ar fhoinsí malartacha soláthair gáis ón margadh domhanda GNL in 2022 agus 2023. Tá coinne leis nach mbeidh acmhainn mhór nua leachtaithe GNL ar líne go dtí go mbeidh 2025 ann. Dá bhrí sin, tá na margaí domhanda gáis nádúrtha fós an-dian agus meastar go bhfanfaidh siad mar sin ar feadh tréimhse áirithe, rud a fhágfaidh go mbeidh staid leochaileach leanúnach ann don Aontas agus dá Bhallstáit. I bhfianaise an mhéid sin, is iomchuí bearta a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar an leochaileacht leanúnach sin.

(61)

Is ionstraim thábhachtach é an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha chun éagsúlú soláthairtí gáis nádúrtha a eagrú agus chun an spleáchas ar ghás nádúrtha na Rúise a chéimniú amach in go leor Ballstát, i gcomhréir le teachtaireacht ón gCoimisiún an 8 Márta 2022 dar teideal ‘REPowerEU: Comhghníomhaíocht Eorpach ar mhaithe le fuinneamh níos inacmhainne, níos sláinte agus níos inbhuanaithe’ (‘REPowerEU’). Chun leasanna bunúsacha slándála an Aontais agus leasanna bunúsacha slándála Ballstáit dá chuid a chosaint, agus ar mhaithe le slándáil an tsoláthair a choimirciú, agus chun go bhféadfar spleáchas gáis nádúrtha a chéimniú amach go héifeachtach agus go mear, níor cheart soláthairtí gáis nádúrtha de thionscnamh Chónaidhm na Rúise ná na Bealarúise ná soláthairtí GNL ó shaoráidí GNL atá lonnaithe i gCónaidhm na Rúise ná sa Bhealarúis a thairiscint tríd an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha go dtí an 31 Nollaig 2025. I ndiaidh an dáta sin, ba cheart an Coimisiún a bheith in ann a chinneadh soláthairtí gáis nádúrtha de thionscnamh Chónaidhm na Rúise nó na Bealarúise, nó soláthairtí GNL ó shaoráidí GNL atá lonnaithe i gCónaidhm na Rúise nó sa Bhealarúis, a eisiamh go sealadach ar feadh tréimhse suas le bliain amháin, a fhéadfar a athnuachan má tá údar leis, i gcás inar gá sin chun leasanna bunúsacha slándála nó slándáil soláthair an Aontais nó Ballstáit a chosaint. Níor cheart go gcuirfeadh aon teorainneacha den sórt sin isteach go míchuí ar fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh do ghás nádúrtha, agus ar shreafaí trasteorann gáis nádúrtha idir na Ballstáit, níor cheart dóibh an bonn a bhaint de shlándáil soláthair an Aontais nó de shlándáil soláthair Ballstáit dá chuid, ba cheart dóibh prionsabal na dlúthpháirtíochta fuinnimh a urramú, agus ba cheart iad a dhéanamh i gcomhréir le cearta agus oibleagáidí an Aontais nó na mBallstát i ndáil le tríú tíortha.

(62)

Ba cheart don Choimisiún na bearta iomchuí atá ar fáil a dhéanamh chun a áirithiú go mbeidh sé éifeachtach soláthairtí gáis nádúrtha nó GNL de thionscnamh Chónaidhm na Rúise nó na Bealarúise, agus soláthairtí GNL ó shaoráidí GNL atá lonnaithe i gCónaidhm na Rúise nó sa Bhealarúis, a eisiamh ón sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha. I ndáil leis sin, ba cheart don Choimisiún iarraidh ar an soláthraí seirbhíse ábhartha na fíoruithe is gá a dhéanamh. D’fhéadfadh na fíoruithe sin a bheith i bhfoirm, inter alia, iarraidh ó sholáthróirí nó táirgeoirí gáis nádúrtha atá rannpháirteach sa sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha chun na doiciméid loingseoireachta ábhartha a sholáthar nuair atá na soláthairtí á seachadadh, i gcás ina bhfuil sé indéanta go teicniúil. Thairis sin, ba cheart a iarraidh ar rannpháirtithe sa sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha dearbhú a thabhairt, i gcás inarb infheidhme, i ndáil le comhlíonadh a n-oibleagáide gan gás nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise nó ón mBealarúis, nó soláthairtí GNL ó shaoráidí GNL atá lonnaithe i gCónaidhm na Rúise nó sa Bhealarúis, a thairiscint ná a sholáthar.

(63)

Ba cheart go bhfaigheadh an Coimisiún cúnamh ó Bhord Stiúrtha a bheidh comhdhéanta d’ionadaithe ó na Ballstáit agus ón gCoimisiún agus é mar aidhm leis sin comhordú agus malartú faisnéise a éascú i ndáil le comhiomlánú éilimh an gháis nádúrtha Ba cheart rannpháirtíocht na mBallstát a bheith deonach agus braitheann sí go háirithe ar chlár oibre chruinnithe an Bhoird Stiúrtha.

(64)

Is iompróir fuinnimh í an hidrigin a bhfuil gnéithe aici atá éagsúil ón ngás nádúrtha ó thaobh cáilíochta, modhanna iompair agus patrúin éilimh de. Tá bearna shuntasach fós ann idir na costais a bhaineann le táirgeadh hidrigine in-athnuaite agus ísealcharbóin agus an praghas margaidh ar roghanna malartacha nach bhfuil chomh hinbhuanaithe céanna, rud a d’fhéadfadh idirghabháil phoiblí a éileamh chun dreasachtaí a sholáthar go dtí go mbeidh leictrealóirí agus teicneolaíochtaí agus ionchuir hidrigine ghaolmhara eile iomaíoch go leor.

(65)

Mar sin féin, tá acmhainneacht láidir táirgthe hidrigine in-athnuaite agus ísealcharbóin ag an Aontas. I ndáil leis sin, sheol an Coimisiún tionscnamh an Bhainc Eorpaigh Hidrigine i mí an Mhárta 2023. Déanann an Banc Eorpach Hidrigine cur síos ar roinnt gníomhaíochtaí, trína ndéanann an Coimisiún cruthú margaidh hidrigine de chuid an Aontais a éascú, soláthairtí ó chomhpháirtithe idirnáisiúnta iontaofa a chumasú, agus faisnéis maidir le forbairt mhargadh hidrigine an Aontais agus maidir le cistiú do thionscadail hidrigine a bhailiú agus a scaipeadh. Déantar na gníomhaíochtaí sin faoi chuimsiú na n-ionstraimí dlíthiúla ábhartha atá ann cheana, amhail Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25). Leis na huirlisí deonacha a chuirtear i bhfeidhm maidir le hidrigin faoi chuimsiú an Bhainc Eorpaigh Hidrigine, go háirithe an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine, ba cheart go ndíreofaí ar dhlús a chur le méadú tháirgeadh hidrigine agus fhorbairt margaidh an Aontais, lena n-áirítear trí thrédhearcacht an éilimh, an tsoláthair, na sreafaí agus na bpraghsanna hidrigine a mhéadú agus trí ról comhordúcháin a bheith acu, táirgeoirí agus tomhaltóirí a nascadh agus cumasc leis na hionstraimí airgeadais atá ann cheana a éascú.

(66)

I gcomhthéacs na hoibre arna déanamh faoin mBanc Eorpach Hidrigine, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann an sásra a bhunú chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine, agus béim á leagan ar tháirgeadh atá bunaithe san Aontas. I bhfianaise shaintréithe na hidrigine agus mhargadh na hidrigine, ba cheart an sásra sin a bhunú ar feadh tréimhse theoranta chun na huirlisí is éifeachtaí a shainaithint chun éileamh agus soláthar hidrigine san Aontas a shainaithint agus chun na socruithe margaidh agus bonneagair is fearr a fhiosrú.

(67)

Ba cheart rochtain ar fhaisnéis do sholáthróirí agus do cheannaitheoirí i gcomhthéacs an tsásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine a bheith faoi réir thoiliú na ngnóthas sin agus chomhlíonadh dhlí iomaíochta an Aontais.

(68)

Ba cheart don Choimisiún féin a bheith in ann an sásra a chur chun feidhme chun tacú leis an bhforbairt margaidh hidrigine nó ba cheart dó a bheith in ann é sin a dhéanamh trí na soláthraithe seirbhíse ábhartha. Má chinneann an Coimisiún sásra den sórt sin a chur chun feidhme trí sholáthraí seirbhíse, ba cheart feidhm a bheith ag forálacha an Rialacháin seo maidir leis na conarthaí le soláthraithe seirbhíse, na critéir chun soláthraithe seirbhíse a roghnú, agus cúraimí na soláthraithe seirbhíse.

(69)

D’fhéadfadh uirlisí a bheadh dírithe ar thrédhearcacht, ar infheictheacht na forbartha margaidh agus ar mheasúnú deonach ar éileamh a bheith sa sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine. Ba cheart go gcuirfí an sásra sin chun feidhme faoin mBanc Eorpach Hidrigine. Ba cheart don Bhanc Eorpach Hidrigine comhordú a dhéanamh ar fhaisnéis maidir le soláthar, éileamh, sreafaí agus praghsanna hidrigine chun muinín a neartú i margadh na hidrigine atá ag forbairt agus chun an t-éileamh méadaitheach i gcás táirgeoirí hidrigine agus ceannaitheoirí hidrigine a dhéanamh níos feiceálaí. Ba cheart aibíocht agus leachtacht an mhargaidh hidrigine chomh maith le hinfhaighteacht an bhonneagair a chur san áireamh sa sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine.

(70)

Má bhunaíonn an Coimisiún grúpa comhordúcháin le haghaidh ábhair a bhaineann leis an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine, ba cheart grúpa comhordúcháin den sórt sin a dhíriú go sonrach ar hidrigin.

(71)

Ba cheart iarrachtaí an Aontais, arb é is aidhm dóibh soláthairtí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise a chéimniú amach, agus spleáchas nua ar sholáthairtí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise a sheachaint agus leasanna bunúsacha slándála an Aontais agus na mBallstát a chosaint, a léiriú freisin i gcomhthéacs an tsásra chun tacú leis an bhforbairt margaidh hidrigine freisin agus, chomh maith leis sin, i bhfianaise soláthairtí fuinnimh a bheith in úsáid mar arm ag Cónaidhm na Rúise, rud a léirítear leis an laghdú ar sholáthairtí gáis nádúrtha agus le suaithí i sreafaí gáis nádúrtha. Ba cheart an fhéidearthacht a bheith ag an gCoimisiún, dá bhrí sin, cinneadh a dhéanamh maidir le srian a chur le gníomhaíochtaí i ndáil leis an measúnú ar thairiscintí a mhéid a bhaineann le soláthairtí hidrigine de thionscnamh Chónaidhm na Rúise nó na Bealarúise laistigh den sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine trí bhíthin cinneadh cur chun feidhme. Níor cheart an cinneadh sin a dhéanamh ach amháin i gcás inar gá chun leasanna bunúsacha slándála n Aontais agus na mBallstát a chosaint agus ba cheart é a bheith bunaithe ar na prionsabail chéanna is infheidhme maidir le rannpháirtíocht sa sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha, ach é a oiriúnú do na gníomhaíochtaí a dhéantar tríd an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine. Go háirithe, ba cheart an amlíne chun cinneadh den sórt sin a ghlacadh agus a mheasúnú roimh ré a choigeartú do sheoladh beartaithe oibriú an tsásra.

(72)

Sula rachaidh an sásra chun tacú leis an bhforbairt margaidh hidrigine in éag agus tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 2029, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina ndéanfar measúnú ar fheidhmíocht an tsásra sin agus, go háirithe, ar a rannchuidiú le forbairt an mhargaidh hidrigine san Aontas. Ar bhonn an mheasúnaithe sin, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann togra reachtach a thíolacadh chun sásra le haghaidh comhiomlánú deonach éilimh agus an ceannach comhpháirteach hidrigine.

(73)

Le comhtháthú toirteanna méadaitheacha gáis in-athnuaite agus gáis ísealcharbóin i gcóras gáis nádúrtha an Aontais, athrófar cáilíocht an gháis nádúrtha a iompraítear agus a ídítear san Aontas. Chun sreabhadh trasteorann gáis nádúrtha gan bhac a áirithiú, idir-inoibritheacht na margaí a choinneáil ar bun agus comhtháthú margaidh a chumasú, tá gá an trédhearcacht a mhéadú maidir le cáilíocht an gháis agus maidir le costais a bhainistithe, is gá foráil a dhéanamh do chur chuige comhchuibhithe maidir le róil agus freagrachtaí na n-údarás rialála agus na n-oibreoirí córais agus an comhordú trasteorann a threisiú. Agus cur chuige comhchuibhithe á áirithiú le haghaidh pointí idirnaisc trasteorann maidir le cáilíocht an gháis, ba cheart solúbthacht na mBallstát a choinneáil ar bun maidir le caighdeáin cháilíochta gáis a chur i bhfeidhm ina gcórais náisiúnta gáis nádúrtha.

(74)

Ba cheart go mbeadh cumasc na hidrigine sa chóras gáis nádúrtha ina réiteach rogha deireanaí, toisc nach bhfuil sé chomh héifeachtúil i gcomparáid le húsáid hidrigine ina foirm íon agus go laghdaítear luach na hidrigine leis. Tá tionchar aige sin freisin ar oibriú an bhonneagair gáis nádúrtha, ar fheidhmeanna ar leibhéal na n-úsáideoirí deiridh, agus ar idir-inoibritheacht na gcóras trasteorann. Ba cheart tús áite a thabhairt do tháirgeadh agus d’úsáid hidrigine ina foirm íon agus ina hiompar sa chóras tiomnaithe hidrigine. Ba cheart gach iarracht a dhéanamh úsáid hidrigine a sheachaint i gcás feidhmeanna a bhfuil roghanna eile ann ina leith atá níos éifeachtúla ó thaobh fuinnimh de. Ba cheart go gcaomhnófaí an ceart atá ag na Ballstáit cinneadh a dhéanamh maidir le cumasc hidrigine a chur i bhfeidhm ina gcórais náisiúnta gáis nádúrtha. San am céanna, mhaolófaí an riosca deighilte margaidh le cur chuige comhchuibhithe maidir le hidrigin a chumasc isteach sa chóras gáis nádúrtha agus é sin i bhfoirm caidhp atá ceadaithe ar fud an Aontais ag pointí idirnaisc trasteorann idir Ballstáit, i gcás ina gceanglófaí ar oibreoirí córais tarchuir glacadh le gás nádúrtha ina mbeadh an leibhéal hidrigine cumasctha faoi bhun na caidhpe. Ba cheart saorchead a bheith ag neas-chórais tarchuir i gcónaí teacht ar chomhaontú maidir le leibhéil cumaisc hidrigine níos airde nó níos ísle le haghaidh pointí idirnaisc trasteorann. Agus na comhaontuithe sin á mbreithniú acu, ba cheart do na Ballstáit dul i gcomhairle leis na Ballstáit eile más dócha go ndéanfaidh an beart difear dóibh agus an staid sna Ballstáit sin a chur san áireamh.

(75)

Tá sé fíor-riachtanach go mbeidh próiseas láidir comhordaithe trasteorann agus réitithe díospóidí ann idir na hoibreoirí córais tarchuir maidir le cáilíocht an gháis, lena n-áirítear bithmheatán agus cumaisc hidrigine, ionas go n-éascófar iompar éifeachtúil an gháis nádúrtha ar fud na gcóras gáis nádúrtha laistigh den Aontas agus ar an gcaoi sin bogadh i dtreo comhtháthú níos fearr sa mhargadh inmheánach. Le ceanglais trédhearcachta fheabhsaithe maidir le paraiméadair cáilíochta gáis, lena n-áirítear maidir le holl-luach calrach, Innéacs Wobbe agus cion ocsaigine, agus cumaisc hidrigine agus a bhforbairt le himeacht ama in éineacht le hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe, ba cheart cur le feidhmiú cuí margaidh inmheánaigh do ghás nádúrtha atá oscailte agus éifeachtúil.

(76)

Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann a sonraíochtaí bunaidh cáilíochta gáis a úsáid i gcás ina gcinnfidh a n-údaráis rialála nó ACER srian trasteorann a choinneáil ar bun de bharr difríochtaí i leibhéil nó i gcleachtais cumaisc hidrigine. Tá tábhacht ar leith ag baint leis an bhféidearthacht srian trasteorann den sórt sin a choinneáil ar bun sna Ballstáit ag a bhfuil pointe idirnaisc aonair nó ina n-iontráiltear toirteanna gáis nádúrtha trí phointe idirnaisc aonair den chuid is mó. Chun sreafaí trasteorann gan bhac a áirithiú agus sláine an mhargaidh inmheánaigh fuinnimh a chaomhnú, ba cheart go dtabharfaí de chumhacht do na húdaráis rialála lena mbaineann agus do ACER, i gcás inarb ábhartha, an próiseas comhchoiteann um réiteach díospóidí a atosú ar bhonn atrátha, chun na forbairtí a tharla i margaí do ghás nádúrtha agus teicneolaíochtaí a léiriú.

(77)

Tá rialacha maidir le hidir-inoibritheacht agus malartú sonraí le haghaidh an chórais gáis nádúrtha a leagtar síos i Rialachán (AE) 2015/703 ón gCoimisiún (26) fíor-riachtanach, go háirithe i ndáil le comhaontuithe idirnaisc, lena n-áirítear rialacha maidir le rialú sreafa, prionsabail tomhais le haghaidh cainníocht agus cáilíocht gáis nádúrtha, rialacha maidir leis an bpróiseas meaitseála agus maidir le cainníochtaí gáis nádúrtha a leithdháileadh, nósanna imeachta cumarsáide i gcás imthosca eisceachtúla; tacar comhchoiteann aonad, cáilíocht an gháis, lena n-áirítear rialacha maidir le srianta trádála trasteorann a bhainistiú i ngeall ar dhifríochtaí i gcáilíocht an gháis agus i ngeall ar dhifríochtaí i gcleachtais bholaithe, san fhaireachán gearrthéarmach agus fadtéarmach ar cháilíocht an gháis agus i soláthar faisnéise; malartú sonraí agus tuairisciú ar cháilíocht an gháis; an trédhearcacht, an chumarsáid, an soláthar faisnéise agus comhar idir rannpháirtithe ábhartha sa mhargadh.

(78)

Chun go n-áiritheofar bainistiú optamach ghréasán hidrigine an Aontais agus chun go mbeifear in ann hidrigin a thrádáil agus a sholáthar thar theorainneacha san Aontas, ba cheart ENNOH a bhunú. Ba cheart cúraimí ENNOH a dhéanamh i gcomhréir le rialacha iomaíochta an Aontais. Ba cheart cúraimí ENNOH a shainiú ar bhealach soiléir agus ba cheart a áirithiú lena mhodhanna oibre éifeachtúlacht, trédhearcacht agus cineál ionadaíoch ENNOH. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh ENTSO don Ghás agus ENNOH cóid ghréasáin a fhorbairt go comhpháirteach maidir le saincheisteanna trasearnála.

(79)

Chun a áirithiú go ndéanfar ionadaíocht in ENNOH ar na Ballstáit uile atá i mbun gréasáin tarchurtha hidrigine a fhorbairt, ba cheart dóibh, de mhaolú ar an rial ginearálta maidir le comhaltas ENNOH a leagtar síos sa Rialachán, a bheith in ann oibreoir gréasáin tarchurtha hidrigine a ainmniú a bhaineann tairbhe as maolú ar Airteagal 68 de Threoir (AE) 2024/1788 mar chomhalta de ENNOH, ar choinníoll go bhfuil an t-oibreoir bunaithe i mBallstát nach bhfuil aon oibreoir gréasáin tarchurtha hidrigine eile ina chomhalta de ENNOH. Na Ballstáit nach bhfuil oibreoir gréasáin tarchurtha hidrigine tiomnaithe acu go fóill ach a bhfuil sé beartaithe acu gréasán tarchurtha hidrigine a fhorbairt i gcomhréir lena bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide, ba cheart dóibh a bheith in ann eintiteas a ainmniú mar chomhpháirtí comhlachaithe laistigh de ENNOH a bheidh le cur ar an eolas faoin obair a dhéantar ag ENNOH, agus, dá réir sin, a bheith in ann freastal ar chruinnithe tionóil, boird agus coiste agus páirt a ghlacadh i meithleacha, go dtí go mbeidh a n-oibreoirí gréasáin hidrigine ina gcomhaltaí de ENNOH. Chuige sin, is féidir leis na Ballstáit an t-ionadaí ó chomhlachas náisiúnta atá tiomnaithe do chúrsaí hidrigine a tharmligean.

(80)

Chun an trédhearcacht a áirithiú maidir le forbairt an ghréasáin hidrigine san Aontas, ba cheart do ENNOH plean forbartha gréasáin uile-Aontais neamhcheangailteach 10 mbliana le haghaidh hidrigine a bhunú, a fhoilsiú agus a thabhairt cothrom le dáta go rialta (‘an plean forbartha gréasáin uile-Aontais le haghaidh hidrigine’) a bheidh dírithe ar riachtanais na margaí hidrigine atá ag forbairt. Ba cheart gréasáin inmharthana iompair hidrigine agus na hidirnaisc riachtanacha, atá ábhartha ó thaobh na tráchtála de, a áireamh sa phlean forbartha gréasáin uile-Aontais le haghaidh hidrigine. Ba cheart do ENNOH a bheith rannpháirteach i bhforbairt na measúnaithe costais is tairbhe ar fud an chórais fuinnimh – lena n-áirítear an margadh fuinnimh idirnasctha agus an tsamhail ghréasáin, lena n-áirítear an bonneagar iompair leictreachais, gáis nádúrtha agus hidrigine chomh maith le stóráil, GNL agus leictrealóirí –, cásanna na bpleananna forbartha gréasáin 10 mbliana agus an tuarascáil maidir le sainaithint na mbearnaí sa bonneagar mar a leagtar síos in Airteagail 11, 12 agus 13 de Rialachán (AE) 2022/869 chun liostaí an Aontais maidir le tionscadail leasa choitinn agus tionscadail chomhleasa a fhorbairt. Chun na críche sin, ba cheart do ENNOH comhoibriú go dlúth leis an Líonra Eorpach d’Oibreoirí Córais Tarchurtha Leictreachais (‘ENTSO don Leictreachas’) agus le ENTSO don Ghás chun comhtháthú córas a éascú.

(81)

Chun comhtháthú córas fuinnimh a éascú, leas a bhaint as sineirgí agus tacú le héifeachtúlacht fhoriomlán an chórais, ba cheart do ENNOH, do ENTSO don Leictreachas agus do ENTSO don Ghás oibriú i ndlúthchomhar le chéile i bpleanáil gréasán comhtháite ar leibhéal an Aontais. Ba cheart go gcumhdófaí leis an gcomhar sin ullmhúchán na gcásanna comhpháirteacha do leictreachas, hidrigin agus gás nádúrtha, na tuarascálacha comhordaithe maidir le bearna sa bhonneagar, na dréacht-mhodheolaíochtaí comhsheasmhacha le haghaidh anailís costais is tairbhe ar fud an chórais fuinnimh agus an tsamhail chomhtháite de bhun Airteagail 11, 12 agus 13 de Rialachán (AE) 2022/869. Chun go mbeidh an comhar sin éifeachtúil, ba cheart do ENNOH, do ENTSO don Leictreachas agus do ENTSO don Ghás meithleacha comhchoiteanna a bhunú lena n-ullmhófaí na táirgí insoláthartha sin. Le linn na hidirthréimhse go dtí an 1 Eanáir 2027, ba cheart do ENTSO don Ghás plean forbartha gréasáin uile-Aontais 2026 a fhorbairt le haghaidh hidrigine. Chun na críche sin, ba cheart do ENTSO don Ghás páirt iomlán a thabhairt d’oibreoirí gréasáin tarchurtha hidrigine agus do ENNOH a luaithe a bhunófar ENNOH. Ba cheart dhá chaibidil ar leith a bheith i bplean forbartha gréasáin uile-Aontais 2026 le haghaidh hidrigine, ceann amháin le haghaidh hidrigine agus ceann eile le haghaidh gás nádúrtha. Ba cheart do ENNOH plean forbartha gréasáin uile-Aontais 2028 le haghaidh hidrigine a fhorbairt i gcomhréir le pleanáil gréasán comhtháite uile-Aontais de bhun an Rialacháin seo.

(82)

Tá leas ag rannpháirtithe uile sa mhargadh sna cúraimí a dhéanann ENNOH. Tá sé ríthábhachtach, dá bhrí sin, go mbeadh próiseas comhairliúcháin éifeachtach ann. Ar an iomlán, ba cheart do ENNOH a thaithí oibre le pleanáil, forbairt agus oibriú bonneagair a lorg, a fhorbairt agus a chomhtháthú i gcomhar le rannpháirtithe ábhartha eile sa mhargadh agus a gcomhlachais.

(83)

Ós rud é go bhféadfaí dul chun cinn níos éifeachtaí a dhéanamh trí chur chuige ar an leibhéal réigiúnach, ba cheart d’oibreoirí gréasáin tarchurtha hidrigine struchtúir réigiúnacha a chur ar bun laistigh den struchtúr comhair foriomlán, agus go n-áireofaí ag an am céanna go mbeadh na torthaí ar an leibhéal réigiúnach comhoiriúnach le cóid ghréasáin agus le pleananna forbartha gréasáin uile-Aontais le haghaidh hidrigine. Ba cheart do na Ballstáit an comhar ar an leibhéal réigiúnach a chur chun cinn mar aon le faireachán a dhéanamh ar éifeachtacht an ghréasáin ar an leibhéal sin.

(84)

Tá gá le ceanglais trédhearcachta chun a áirithiú gur féidir muinín as na margaí hidrigine atá ag teacht chun cinn san Aontas a fhorbairt i measc rannpháirtithe sa mhargadh. Tá gá le rochtain chomhionann ar fhaisnéis maidir le stádas fisiceach agus feidhmiú an chórais hidrigine ionas go mbeidh rannpháirtithe sa mhargadh in ann staid fhoriomlán an éilimh agus an tsoláthair a mheasúnú agus na cúiseanna le forbairtí ar an bpraghas margaidh a shainaithint. Ba cheart faisnéis a nochtadh i gcónaí ar bhealach atá fóinteach, inrochtana go héasca agus neamh-idirdhealaitheach.

(85)

Ba cheart do ENNOH ardán lárnach gréasánbhunaithe a bhunú chun na sonraí uile atá ábhartha do rannpháirtithe sa mhargadh a chur ar fáil ionas go bhfaighidh siad rochtain éifeachtach ar an ngréasán hidrigine.

(86)

Leis na coinníollacha le haghaidh rochtana ar ghréasáin hidrigine ag luathchéim fhorbairt an mhargaidh do hidrigin, ba cheart oibriú éifeachtúil, an neamh-idirdhealú agus an trédhearcacht a áirithiú le haghaidh úsáideoirí gréasáin hidrigine mar aon le dóthain solúbthachta a fhágáil d’oibreoirí gréasáin hidrigine san am céanna. Trí theorainn a chur le huastréimhse na gconarthaí acmhainne, ba cheart an riosca a mhaolú maidir le plódú conarthach agus cnapaireacht acmhainne.

(87)

Ba cheart coinníollacha ginearálta maidir le deonú rochtana tríú páirtí ar shaoráidí stórála hidrigine agus ar chríochfoirt hidrigine a leagan síos sa Rialachán seo chun rochtain neamh-idirdhealaitheach agus an trédhearcacht a áirithiú le haghaidh úsáideoirí gréasáin hidrigine.

(88)

Ba cheart d’oibreoirí gréasáin hidrigine comhoibriú le chéile chun cóid ghréasáin a fhorbairt chun críche rochtain thrédhearcach agus neamh-idirdhealaitheach ar na gréasáin hidrigine thar theorainneacha a sholáthar agus a bhainistiú agus chun forbairt chomhordaithe an ghréasáin hidrigine san Aontas a áirithiú, lena n-áirítear acmhainn idirnaisc a chruthú. Ba cheart don Choimisiún an chéad liosta tosaíochta a bhunú chun réimsí a shainaithint atá le cur san áireamh i bhforbairt na gcód gréasáin hidrigine bliain amháin tar éis bhunú ENNOH dá bhforáiltear sa Rialachán seo. Ba cheart na cóid ghréasáin a bheith i gcomhréir leis na creat-treoirlínte arna bhforbairt ag ACER. Ba cheart ról a bheith ag ACER maidir le hathbhreithniú, ar bhonn na bhfíoras, a dhéanamh ar na dréachtchóid ghréasáin, lena n-áirítear athbhreithniú i dtaobh an gcomhlíonann siad na creat-treoirlínte, agus ba cheart é a chur ar a chumas a mholadh don Choimisiún iad a ghlacadh. Ba cheart do ACER measúnú a dhéanamh ar na leasuithe atá beartaithe ar na cóid ghréasáin agus ba cheart é a chur ar a chumas a mholadh don Choimisiún iad a ghlacadh. Ba cheart d’oibreoirí gréasáin hidrigine a ngréasáin hidrigine a oibriú i gcomhréir leis na cóid ghréasáin sin.

(89)

Níl sé beartaithe go ngabhfadh na cóid ghréasáin a ullmhaíonn ENNOH ionad na rialacha náisiúnta is gá maidir le saincheisteanna nach saincheisteanna trasteorann iad.

(90)

Is féidir cáilíocht na hidrigine a iompraítear agus a ídítear san Aontas a bheith éagsúil ag brath ar a teicneolaíocht táirgthe agus a sainiúlachtaí iompair. Dá bhrí sin, ba cheart an sreabhadh trasteorann hidrigine agus comhtháthú an mhargaidh a bheith mar thoradh ar chur chuige comhchuibhithe ar leibhéal an Aontais maidir le bainistiú cáilíochta hidrigine ag idirnascairí trasteorann.

(91)

I gcás ina measann an t-údarás rialála gur gá sin, d’fhéadfadh oibreoirí gréasáin tarchurtha hidrigine a bheith freagrach as cáilíocht hidrigine a bhainistiú ina ngréasáin féin, faoi chuimsiú na gcaighdeán cáilíochta hidrigine is infheidhme, chun cáilíocht hidrigine iontaofa agus chobhsaí a áirithiú le haghaidh tomhaltóirí deiridh.

(92)

Tá sé fíor-riachtanach go mbeidh próiseas láidir comhordaithe trasteorann agus réitithe díospóidí ann idir oibreoirí gréasáin tarchurtha hidrigine chun iompar hidrigine a éascú ar fud gréasán tarchurtha hidrigine laistigh den Aontas agus ar an gcaoi sin bogadh i dtreo comhtháthú níos fearr sa mhargadh inmheánach. Le ceanglais fheabhsaithe trédhearcachta maidir le paraiméadair cáilíochta hidrigine agus maidir lena bhforbairt le himeacht ama in éineacht le hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe, ba cheart cur le feidhmiú cuí margaidh inmheánaigh do hidrigin atá oscailte agus éifeachtúil.

(93)

Chun eilimintí neamhriachtanacha den Rialachán seo a leasú nó chun an Rialachán seo a fhorlíonadh i ndáil le heilimintí neamhriachtanacha de réimsí sonracha áirithe atá bunriachtanach don chomhtháthú margaidh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i ndáil le treoirlínte a sholáthar lena leagtar amach mionsonraí an nós imeachta atá le leanúint ag na hoibreoirí córais tarchuir nó ag na hoibreoirí gréasáin tarchurtha hidrigine, na leibhéil lascaine a athrú chun míchothromaíochtaí struchtúracha ioncaim a mhaolú d’oibreoirí córais tarchuir, sainmhíniú ar an limistéar geografach a chumhdaítear le gach struchtúr comhair réigiúnaigh a bhunú, agus na struchtúir comhair réigiúnaigh atá ann cheana á gcur san áireamh, cóid ghréasáin agus treoirlínte do ghás nádúrtha agus hidrigine a bhunú, treoirlínte a leagtar síos in iarscríbhinn a leasú agus treoirlínte a leagan síos maidir le bonneagar nua gáis nádúrtha agus hidrigine. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (27). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, ba cheart do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle na doiciméid uile a fháil ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus ba cheart rochtain chórasach a bheith ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin atá ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(94)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme i gcomhréir le hAirteagal 291 CFAE a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (28).

(95)

Ba cheart cóid ghréasáin agus treoirlínte a chur i bhfeidhm maidir le pointí iontrála ó thríú tíortha agus pointí scoir chuig tríú tíortha. D’fhéadfadh imthosca sonracha, lena n-áirítear socruithe conarthacha fadtéarmacha atá ann cheana nó deacrachtaí dlíthiúla maidir le nós imeachta um réiteach díospóidí a bhunú le hoibreoirí gréasáin tarchuir nó soláthróirí gáis nádúrtha atá bunaithe i dtríú tíortha, cur i bhfeidhm éifeachtach a chosc sa ghearrthéarma. I gcás ina mbeidh údar cuí leis ar bhonn cúiseanna oibiachtúla, ba cheart go mbeadh na húdaráis rialála in ann iarratas a chur faoi bhráid an Choimisiúin ar mhaolú ar chur i bhfeidhm na gcód gréasáin nó na dtreoirlínte, nó forálacha sonracha díobh, nach féidir a chur chun feidhme ag pointí iontrála ó thríú tíortha ná ag pointí scoir chuig tríú tíortha. Ba cheart maoluithe den sórt sin a bheith teoranta ó thaobh ama de, ar feadh na híostréimhse is gá chun deireadh a chur leis na bacainní atá ann cheana maidir le cur i bhfeidhm na gcód gréasáin nó na dtreoirlínte.

(96)

Chun oibriú éifeachtúil ghréasáin hidrigine na hEorpa a áirithiú, ba cheart d’oibreoirí gréasáin hidrigine a bheith freagrach as oibriú, cothabháil agus forbairt an ghréasáin iompair hidrigine i ndlúthchomhar le hoibreoirí gréasáin hidrigine eile mar aon le hoibreoirí córais eile a bhfuil a ngréasáin nasctha leo, lena n-áirítear comhtháthú córas fuinnimh a éascú.

(97)

Is chun leasa fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh é caighdeáin a bheith ann arna gcomhchuibhiú ar leibhéal an Aontais. A luaithe a fhoilseofar an tagairt don chaighdeán sin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, le comhlíonadh an chaighdeáin ba cheart comhréireacht a thoimhdiú leis na ceanglais chomhfhreagracha a leagtar síos sa bheart cur chun feidhme a glacadh de bhun an Rialacháin seo, cé gur cheart bealaí eile a cheadú chun an chomhréireacht sin a léiriú. I gcomhréir le hAirteagal 10 de Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29), is féidir leis an gCoimisiún Eorpach iarraidh ar eagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú sonraíochtaí teicniúla, caighdeáin Eorpacha agus caighdeáin chomhchuibhithe a fhorbairt. Ba cheart go mbeadh sé ar cheann de phríomhróil na gcaighdeán comhchuibhithe cabhrú le hoibreoirí i ndáil le cur i bhfeidhm na mbeart cur chun feidhme arna nglacadh de bhun an Rialacháin seo agus faoi Threoir (AE) 2024/1788.

(98)

Is é creat caighdeánaithe reatha an Aontais, atá bunaithe ar Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012, an creat mar réamhshocrú chun caighdeáin a mhionléiriú lena ndéantar foráil maidir le toimhde comhréireachta le ceanglais ábhartha an Rialacháin seo nó a leagtar amach i ngníomhartha cur chun feidhme nó tarmligthe sonracha arna nglacadh de bhun an Rialacháin seo. Ba cheart caighdeáin Eorpacha a bheith faoi thionchar an mhargaidh agus ba cheart leas an phobail a chur san áireamh iontu, chomh maith leis na cuspóirí beartais a luaitear go soiléir san iarraidh ón gCoimisiún ar cheann amháin nó níos mó d’eagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú chun caighdeáin chomhchuibhithe a dhréachtú, laistigh de spriocdháta socraithe agus ar bhonn comhthola. In éagmais tagairtí ábhartha do chaighdeáin chomhchuibhithe, áfach, nó i gcás ina bhfuil bac curtha ar phróiseas an chaighdeánaithe nó ina bhfuil moill ar chaighdeáin chomhchuibhithe iomchuí a bhunú, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann sonraíochtaí coiteanna a bhunú, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe nó cur chun feidhme, le haghaidh cheanglais an Rialacháin seo, ar choinníoll go n-urramaíonn sé ról agus feidhmeanna na n-eagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú go cuí. Ba cheart an rogha sin a thuiscint mar réiteach cúltaca eisceachtúil chun oibreoirí a éascú bearta ábhartha a chur i bhfeidhm faoi ghníomhartha tarmligthe nó cur chun feidhme arna nglacadh de bhun an Rialacháin seo agus Threoir (AE) 2024/1788. Más é castacht theicniúil an chaighdeáin lena mbaineann is cúis le moill ar chaighdeáin chomhchuibhithe a bhunú, ba cheart don Choimisiún é sin a mheas sula mbeartaíonn sé sonraíochtaí coiteanna a bhunú.

(99)

Chun ceanglais cháilíochta úsáideoirí deiridh hidrigine a chur san áireamh go hiomlán, ba cheart go gcuirfí san áireamh sna sonraíochtaí teicniúla agus sna caighdeáin theicniúla maidir le cáilíocht na hidrigine sa ghréasán hidrigine, na caighdeáin atá ann cheana lena leagtar amach ceanglais úsáideoirí deiridh den sórt sin, mar shampla caighdeán EN 17124.

(100)

Ba cheart d’oibreoirí gréasáin tarchurtha hidrigine acmhainn leordhóthanach trasteorann a thógáil chun hidrigin a iompar lena bhfreastalófaí ar na héilimh uile ar acmhainn den sórt sin, ar éilimh iad atá réasúnta ó thaobh na heacnamaíochta de agus atá indéanta go teicniúil, agus ar an gcaoi sin comhtháthú margaidh a chumasú.

(101)

I bhfianaise acmhainneacht na hidrigine mar iompróir fuinnimh agus i bhfianaise na féidearthachta go rachaidh na Ballstáit i mbun trádála sa hidrigin le tríú tíortha, is gá a shoiléiriú, i ndáil leis na hoibleagáidí maidir le fógra a thabhairt i gcomhréir le Cinneadh (AE) 2017/684 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (30) le haghaidh comhaontuithe idir-rialtasacha i réimse an fhuinnimh a bhaineann le gás nádúrtha, go bhfuil feidhm acu freisin i dtaca le comhaontuithe idir-rialtasacha a bhaineann le hidrigin, lena n-áirítear comhdhúile hidrigine amhail amóinia agus iompróirí hidrigine orgánaí leachtacha. Ba cheart, dá bhrí sin, an Cinneadh sin a leasú dá réir sin.

(102)

Ba cheart infheistíochtaí i mórbhonneagar nua a chur chun cinn go tréan agus feidhmiú cuí na margaí inmheánacha do ghás nádúrtha agus do hidrigin a áirithiú an ag am céanna. Chun éifeacht dhearfach na dtionscadal bonneagair díolmhaithe ar iomaíocht agus ar shlándáil an tsoláthair a fheabhsú, ba cheart leas an mhargaidh a thástáil le linn chéim phleanála an tionscadail agus ba cheart rialacha maidir le bainistiú ar phlódú a chur chun feidhme. I gcás ina bhfuil bonneagar lonnaithe ar chríoch níos mó ná Ballstát amháin agus, in imthosca áirithe, ba cheart do ACER déileáil leis an iarraidh ar dhíolúine, mar rogha dheiridh, chun impleachtaí trasteorann na díolúine a chur san áireamh ar bhealach níos fearr agus chun láimhseáil riaracháin na hiarrata sin a éascú. Thairis sin, i bhfianaise na próifíle riosca eisceachtúla a bhaineann leis na mórthionscadail nua sin atá díolmhaithe a thógáil, ba cheart go mbeadh sé indéanta maoluithe iomlána nó páirteacha a dheonú go sealadach do ghnóthais a bhfuil leasanna soláthair agus táirgthe acu i ndáil leis na rialacha maidir le díchuachadh le haghaidh na dtionscadal lena mbaineann. Ba cheart feidhm a bheith ag an bhféidearthacht go mbeadh maoluithe sealadacha ann, ar chúiseanna a bhaineann le slándáil an tsoláthair, go háirithe maidir le píblínte nua laistigh den Aontas a iompraíonn gás nádúrtha ó thríú tíortha isteach san Aontas. Maidir le díolúintí agus maoluithe arna ndeonú de bhun Threoracha 2003/55/CE (31) agus 2009/73/CE (32) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, ba cheart go leanfadh siad d’fheidhm a bheith acu ar feadh na tréimhse dár deonaíodh iad leis an díolúine nó leis an maolú ábhartha.

(103)

Mar thoradh ar an ngéarú ar fhogha míleata na Rúise faoin Úcráin ó mhí Feabhra 2022 i leith, tá laghdú tagtha ar sholáthairtí gáis nádúrtha ón tír sin, agus úsáideadh na hacmhainní ó dhíolacháin gáis nádúrtha chun cogadh na Rúise ag teorainn an Aontais a mhaoiniú. Go háirithe, tá stop curtha le sreafaí píblíne gáis nádúrtha ón Rúis tríd an mBealarúis agus le píblíne Nord Stream 1 agus tá laghdú leanúnach tagtha ar sholáthairtí gáis nádúrtha tríd an Úcráin, rud a chuireann slándáil an tsoláthair fuinnimh go mór i mbaol san Aontas ina iomláine. Leis na laghduithe sin, arna n-úsáid mar arm, ar sholáthairtí gáis nádúrtha agus cúbláil na margaí trí shuaití d’aon ghnó ar shreafaí gáis nádúrtha, tugadh leochaileachtaí agus spleáchais san Aontas agus sna Ballstáit chun solais ar léir go bhféadfadh tionchar díreach agus tromchúiseach a bheith acu ar a leasanna bunúsacha slándála idirnáisiúnta. Léiríodh le fianaise roimhe seo freisin gur féidir gás nadúrtha a úsáid chun margaí fuinnimh a úsáid mar arm agus chun iad a chúbláil, mar shampla tríd an acmhainn i mbonneagar gáis nádúrtha a thaisceadh, rud a théann chun dochair do leasanna bunúsacha slándála idirnáisiúnta an Aontais. Chun tionchar na dteagmhas sin a mhaolú, sa chomhthéacs reatha agus amach anseo araon, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann, ar bhonn eisceachtúil, bearta comhréireacha a dhéanamh chun teorainn shealadach a chur le tairiscintí tosaigh ar an acmhainn arna déanamh ag aon úsáideoir gréasáin aonair ag pointí iontrála agus ag críochfoirt GNL le haghaidh seachadtaí ó Chónaidhm na Rúise agus ón mBealarúis, i gcás inar gá chun a leasanna bunúsacha slándála agus leasanna slándála an Aontais a chosaint, agus an gá atá le slándáil an tsoláthair san Aontas a áirithiú á chur san áireamh freisin. Ba cheart go mbeadh sé indéanta na bearta sealadacha sin a athnuachan i gcás ina mbeidh údar cuí leis sin. Níor cheart feidhm a bheith ag an bhféidearthacht sin ach amháin maidir le Cónaidhm na Rúise agus leis an mBealarúis, d’fhonn a chur ar chumas na mBallstát freagairt ar aon bhagairt ar a leasanna bunúsacha slándála agus ar leasanna slándála an Aontais a eascraíonn as an staid le bearta leormhaithe, lena n-áirítear trína spleáchas ar bhreoslaí iontaise na Rúise a chéimniú amach, inter alia trí ghníomhaíocht luath a dhéanamh i gcomhréir le cuspóirí REPowerEU. Níor cheart aon teorainneacha den sórt sin a bheith ag teacht salach ar oibleagáidí idirnáisiúnta an Aontais nó na mBallstát agus ba cheart iad a bheith i gcomhréir le hAirteagal XXI den Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil. Sula gcuirfidh siad aon teorainneacha den sórt sin i bhfeidhm, ba cheart do na Ballstáit dul i gcomhairle leis an gCoimisiún agus, a mhéid is dócha go mbeidh tionchar ag an teorannú orthu, le Ballstáit eile, le Páirtithe Conarthacha an Chomhphobail Fuinnimh, leis na Páirtithe Conarthacha sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, agus le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, agus an staid sna Ballstáit sin agus sna tríú tíortha sin a chur san áireamh, go háirithe a mhéid a bhaineann le slándáil an tsoláthair. Ba cheart do na Ballstáit aird chuí a thabhairt ar na héifeachtaí a d’fhéadfadh a bheith ag a mbeart ar Bhallstáit eile agus ba cheart dóibh, go háirithe, prionsabal na dlúthpháirtíochta fuinnimh a urramú, lena n-áirítear d’fhonn slándáil an tsoláthair a áirithiú, agus oiriúnacht agus raon feidhme aon teorainn atá beartaithe á measúnú acu.

(104)

Tá athrú suntasach ag teacht ar earnáil fuinnimh na hEorpa i dtreo geilleagar dícharbónaithe an-éifeachtúil bunaithe ar fhoinsí fuinnimh in-athnuaite, agus slándáil an tsoláthair agus an t-iomaíochas á n-áirithiú san am céanna. Cé go bhfuil an chibearshlándáil san fho-earnáil leictreachais ag déanamh dul chun cinn cheana féin i dtaca le cód gréasáin maidir le sreabhadh leictreachais trasteorann, tá gá le rialacha éigeantacha earnáilsonracha don fho-earnáil gáis nádúrtha chun slándáil chóras fuinnimh an Aontais a áirithiú.

(105)

Mar fhreagairt ar na méaduithe suntasacha a tháinig ar phraghsanna fuinnimh agus uile-Aontais a chonacthas i bhfómhar 2021 agus an tionchar diúltach a bhí acu, sa teachtaireacht ón gCoimisiún an 13 Deireadh Fómhair 2021 dar teideal ‘Tackling rising energy prices: a toolbox for action and support’ [Ag dul i ngleic le praghsanna fuinnimh méadaitheacha: bosca uirlisí don ghníomhaíocht agus don tacaíocht] leagadh béim ar a thábhachtaí atá margadh inmheánach fuinnimh a fheidhmíonn go cuí agus comhordú níos fearr ar shlándáil an tsoláthair thar theorainneacha ar mhaithe le hathléimneacht i gcoinne suaití amach anseo. An 20-21 Deireadh Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle Eorpach conclúidí lena n-iarrtar ar an gCoimisiún bearta a mheas go pras lena méadaítear athléimneacht chóras fuinnimh an Aontais agus mhargadh inmheánach an fhuinnimh, lena n-áirítear bearta lena bhfeabhsaítear shlándáil an tsoláthair. Mar fhreagairt ar ionradh na Rúise ar an Úcráin, thíolaic an Coimisiún REPowerEU an 8 Márta 2022 chun spleáchas an Aontais ar bhreoslaí iontaise na Rúise a chéimniú amach agus chun dlús a chur leis an aistriú chuig fuinneamh glan. Chun rannchuidiú le freagairt chomhsheasmhach thráthúil ar an ngéarchéim sin agus ar ghéarchéimeanna nua a d’fhéadfadh a bheith ann ar leibhéal an Aontais, ba cheart rialacha sonracha a thabhairt isteach sa Rialachán seo agus i Rialachán (AE) 2017/1938 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (33) chun feabhas a chur ar an gcomhar agus ar an athléimneacht, go háirithe maidir le rialacha dlúthpháirtíochta. Ba cheart, dá bhrí sin, Rialachán (AE) 2017/1938 a leasú dá réir.

(106)

Mar a léiríodh in ionsamhlúcháin uile-Aontais in 2017, 2021 agus 2022, tá comhar réigiúnach agus bearta dlúthpháirtíochta bunriachtanach chun athléimneacht an Aontais a áirithiú i gcás meath tromchúiseach ar staid an tsoláthair. Le bearta dlúthpháirtíochta is infheidhme i gcás éigeandála, ba cheart soláthar na gcustaiméirí dlúthpháirtíochta atá faoi chosaint a áirithiú, amhail teaghlaigh thar theorainneacha. Ba cheart do na Ballstáit na bearta is gá a ghlacadh chun na forálacha a bhaineann leis an sásra dlúthpháirtíochta a chur chun feidhme, lena n-áirítear trí na Ballstáit lena mbaineann ag teacht ar chomhaontú faoi shocruithe teicniúla, dlíthiúla agus airgeadais. Ba cheart do na Ballstáit tuairisc a thabhairt ar mhionsonraí na socruithe sin ina gcuid pleananna éigeandála. I gcás na mBallstát nár chomhaontaigh comhaontuithe déthaobhacha, ba cheart feidhm a bheith ag rialacha réamhshocraithe an Rialacháin seo chun dlúthpháirtíocht éifeachtach den sórt sin a áirithiú.

(107)

Dá bhrí sin, d’fhéadfadh na bearta dlúthpháirtíochta sin a bheith ina gcúis le hoibleagáid a bheith ar Bhallstát cúiteamh a íoc leo siúd a ndéanann na bearta dá chuid difear dóibh. Chun a áirithiú go bhfuil an cúiteamh a íocann an Ballstát a bhfuil dlúthpháirtíocht á hiarraidh aige leis an mBallstát a sholáthraíonn an dlúthpháirtíocht cothrom agus réasúnach, ba cheart an chumhacht a bheith ag na húdaráis rialála agus ag ACER, mar údaráis neamhspleácha, an méid cúitimh a iarrtar agus a íoctar a iniúchadh agus, más gá, ceartú a iarraidh, agus leibhéal na gcostas indíreach a tharla de bharr sholáthar na dlúthpháirtíochta á chur san áireamh go háirithe ar bhonn bearta nach bearta margadhbhunaithe iad. Leis an gcomhar nuabhunaithe idir na Ballstáit atá nasctha go hindíreach agus a bhaineann úsáid as bearta margadhbhunaithe de bhun an Rialacháin seo, cuidítear le costais a d’fhéadfadh a bheith suntasach a laghdú, ar costais iad a d’fhéadfadh teacht chun cinn agus bearta níos costasaí nach bearta margadhbhunaithe iad á n-úsáid acu.

(108)

Ba cheart soláthar rannchuidithe deonacha gáis nádúrtha trí úsáid a bhaint as bearta margadhbhunaithe le Ballstáit a bhfuil nasc indíreach acu a thabhairt isteach i Rialachán (AE) 2017/1938, go háirithe chun go seachnófaí go mbeadh ar na Ballstáit atá nasctha go díreach bearta nach bearta margadhbhunaithe iad a úsáid i gcás ina bhféadfadh Ballstát eile nach bhfuil nasctha go díreach toirteanna gáis nádúrtha a sholáthar le haghaidh dlúthpháirtíochta trí bhearta margadhbhunaithe a úsáid. Tá cineál deonach na mbeart margadhbhunaithe agus rannchuidiú an gháis nádúrtha atá mar thoradh air sin gan dochar d’oibleagáidí na mBallstát measúnú a dhéanamh agus léiriú a thabhairt go tráthúil i dtaobh an féidir le bearta margadhbhunaithe an gás nádúrtha arna iarraidh a sholáthar agus an chaoi ar féidir leis na bearta sin an gás nádúrtha arna iarraidh a sholáthar. Tá sé i gceist le sásra den sórt sin costas indíreach agus foriomlán na dlúthpháirtíochta a laghdú, trí cheart cúitimh ar bhearta nach bearta margadhbhunaithe iad agus atá níos costasaí a sheachaint. Leis an dlúthpháirtíocht idir na Ballstáit atá nasctha go hindíreach, scaiptear an t-ualach ar fud níos mó Ballstát agus éascaítear rochtain na mBallstát nach bhfuil saoráidí GNL acu ar sholáthar domhanda GNL.

(109)

Maidir leis an gcur chuige rioscabhunaithe chun measúnú a dhéanamh ar shlándáil an tsoláthair gáis agus chun bearta coisctheacha agus maolúcháin a bhunú, ba cheart a áireamh air cásanna ina scrúdaítear an tionchar a bheadh ag laghdú ar an éileamh ar ghás nádúrtha trí choigilteas fuinnimh nó trí bhearta éifeachtúlachta fuinnimh, lena n-áirítear sna hionsamhlúcháin uile-Aontais de chásanna suaite soláthair agus bonneagair gáis nádúrtha de bhun an Rialacháin seo. Trí scrúdú a dhéanamh ar choigilteas fuinnimh agus cásanna éifeachtúlachta fuinnimh, áirithítear go seasfaidh ionsamhlúchán uile-Aontais, chomh maith leis na measúnuithe riosca agus bearta coisctheacha náisiúnta agus comhchoiteanna ina dhiaidh sin, an aimsir agus go mbeidh siad comhoiriúnach le bunphrionsabal na héifeachtúlachta fuinnimh agus le cuspóirí an Aontais maidir le haeráidneodracht a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119, agus go rannchuideoidh siad le céimniú amach spleáchas an Aontais ar bhreoslaí iontaise na Rúise. Leis an Rialachán seo freisin, cuirtear ar chumas na mBallstát an tomhaltas gáis neamhriachtanach ag custaiméirí atá faoi chosaint a laghdú chun tuilleadh coigiltis gáis nádúrtha a éascú, go háirithe le linn géarchéime.

(110)

Tá na rioscaí do shlándáil an tsoláthair gáis mar thoradh ar fhogha míleata na Rúise faoin Úcráin a thug údar cuí leis na leasuithe ar Rialachán (AE) 2017/1938 a tugadh isteach le Rialachán (AE) 2022/1032 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (34) fós ann. Ina theannta sin, ba cheart rioscaí forlíontacha a mheas, amhail suaitheadh breise ar bhonneagair chriticiúla, tar éis gníomhartha sabaitéireachta i gcoinne phíblínte Nord Stream i mí Mheán Fómhair 2022 agus an suaitheadh ar phíblíne Balticconnector i mí Dheireadh Fómhair 2023, agus meath ar an timpeallacht gheopholaitiúil agus ar thimpeallacht na bagartha i réigiúin soláthair, mar shampla leis an ngéarchéim sa Mheánoirthear. Dá bhrí sin, tá togra reachtach le bheith ag gabháil leis an tuarascáil atá le tíolacadh ag an gCoimisiún faoin 28 Feabhra 2025, i gcás inar gá, chun Rialachán (AE) 2017/1938 a leasú.

(111)

Tá forálacha áirithe den Rialachán seo ag tógáil ar na bearta géarchéime a tugadh isteach le Rialachán (AE) 2022/2576 ón gComhairle (35) mar fhreagairt ar chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine agus ar ghéarchéim an tsoláthair gáis nádúrtha ina dhiaidh sin. Cé gur tugadh aghaidh le Rialachán (AE) 2022/2576 ar ghéarchéim soláthair gáis nádúrtha a bhí tromchúiseach agus láithreach, lena n-áirítear trí mhaolú ar an gcreat buan a bhí ann cheana, tá sé mar aidhm leis an Rialachán seo gnéithe buana de mhargadh an gháis nádúrtha a dhéanamh de roinnt de na bearta géarchéime. Baineann sé sin, go háirithe, leis an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha, le bearta chun feabhas a chur ar úsáid saoráidí GNL agus le stóráil gáis nádúrtha, chomh maith le bearta dlúthpháirtíochta breise i gcás éigeandáil gáis nádúrtha. Mar sin féin, tá am ag teastáil chun na gnéithe buana sin de mhargadh an gháis nádúrtha a chur chun feidhme, inter alia mar gheall ar na nósanna imeachta tairisceana is gá le haghaidh an bhuansásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha, ar nósanna imeachta iad nach dtabharfar i gcrích roimh dheireadh 2024. Ina theannta sin, meastar go mairfidh na rioscaí a bhaineann le soláthar gáis nádúrtha le linn 2024 san Aontas. Dá bhrí sin, chun an chéim ullmhúcháin a bhaineann leis na bearta sin a chur san áireamh go leordhóthanach agus d’fhonn forluí leis na bearta a tugadh isteach le Rialachán (AE) 2022/2576 a sheachaint, níor cheart feidhm a bheith ag forálacha ábhartha an Rialacháin seo ach ón 1 Eanáir 2025. Ba cheart feidhm a bheith ag forálacha an Rialacháin seo a bhaineann le soláthraí seirbhíse a bhunú agus a roghnú chun cúraimí a dhéanamh faoin sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo, chun a áirithiú go mbeidh an sásra oibríochtúil ón dáta a rachaidh Rialachán (AE) 2022/2576 in éag.

(112)

Ba cheart Rialachán (AE) Uimh. 1227/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (36) agus Rialacháin (AE) 2019/942 agus (AE) 2022/869 a leasú dá réir.

(113)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, eadhon rialacha córa a leagan síos maidir le coinníollacha rochtana ar ghréasáin tarchurtha gáis nádúrtha, saoráidí stórála agus GNL agus na bearta a leagan síos i ndáil leis an sásra um chomhiomlánú éilimh agus an ceannach comhpháirteach gáis nádúrtha agus an sásra chun tacú le forbairt margaidh na hidrigine, a bhaint amach go leordhóthanach agus, de bharr fairsinge agus éifeachtaí gníomhaíochta den sórt sin, gur fearr is féidir é a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 CAE. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú,