BIJLAGE I
ACTIVITEITEN
In deze bijlage wordt in grote lijnen geschetst met behulp van welke activiteiten de in artikel 3, lid 2, bedoelde specifieke doelstellingen van het Euratom-programma voor de periode 2026-2027 worden nagestreefd. Door de verwezenlijking van deze specifieke doelstellingen ondersteunt het Euratom-programma voor de periode 2026-2027 de lidstaten bij de uitvoering van de Euratom-wetgeving (1) en versterkt het hun onderzoeksinspanningen en die van de particuliere sector. Die specifieke doelstellingen moeten bijdragen tot het in stand houden en verder ontwikkelen van het technologisch leiderschap op nucleair gebied.
Om de in artikel 3, lid 2, bedoelde specifieke doelstellingen te verwezenlijken, zal het Euratom-programma voor de periode 2026-2027 horizontale activiteiten ondersteunen die zorgen voor synergie van de onderzoeksinspanningen bij het oplossen van gemeenschappelijke uitdagingen. Er zullen passende koppelingen en dwarsverbanden, zoals gezamenlijke oproepen tot het indienen van voorstellen, met Horizon Europa tot stand worden gebracht. Hiermee verband houdende onderzoeks- en innovatieactiviteiten kunnen ook in aanmerking komen voor financiële steun uit de fondsen uit hoofde van Verordening (EU) 2021/1060, voor zover dit in overeenstemming is met de doelstellingen en voorschriften van deze fondsen.
Tot de in deze bijlage genoemde activiteiten behoort onder meer internationale samenwerking inzake onderzoek en innovatie op het gebied van kernenergie voor vreedzame doeleinden, op basis van gemeenschappelijke doelstellingen en wederzijds vertrouwen, met als doel duidelijke en significante voordelen voor de Unie, haar burgers en haar omgeving tot stand te brengen. Hierbij gaat het onder meer om internationale samenwerking via multilaterale kaders. Als de officieel erkende uitvoerende instantie van Euratom voor het “Generation IV International Forum (GIF)”
(2) zal het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) de bijdrage en deelname van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie aan de onderzoeks- en opleidingsactiviteiten van het GIF blijven faciliteren en coördineren. De bijdrage aan de activiteiten van het GIF in het kader van het Euratom-programma voor de periode 2026-2027 is gericht op onderzoeks- en opleidingsactiviteiten inzake nucleaire veiligheid, stralingsbescherming, veiligheidscontroles en non-proliferatie die specifiek zijn voor systemen van de vierde generatie.
Elke nieuwe activiteit die aan het JRC wordt toegewezen, wordt door de raad van beheer van het JRC geanalyseerd om de samenhang met de bestaande activiteiten in de lidstaten te controleren en om dubbel onderzoeks- en ontwikkelingswerk op het gebied van kernenergie in de Unie te vermijden.
De Commissie kan via het desbetreffende werkprogramma in het kader van het Euratom-programma voor de periode 2026-2027 besluiten subsidies te blijven financieren die zijn toegekend op grond van Verordening (Euratom) 2021/765.
De prioriteiten van de werkprogramma’s worden door de Commissie vastgesteld op basis van bijdragen van overheidsinstanties, belanghebbenden bij onderzoek op het gebied van kernenergie en relevante organisaties of fora van belanghebbenden uit de nucleaire sector.
Onderzoek en opleiding op de volgende gebieden komen voor financiering uit het Euratom-programma voor de periode 2026-2027 in aanmerking:
|
a)
|
verbeteren en ondersteunen van nucleaire veiligheid, beveiliging en veiligheidscontroles, stralingsbescherming, veilig beheer van verbruikte splijtstof en radioactief afval en ontmanteling, met inbegrip van het veilige en beveiligde gebruik van kernenergie en van niet-energetische toepassingen van ioniserende straling (3):
|
i)
|
nucleaire veiligheid: veiligheid van reactorsystemen en splijtstofkringlopen die in de Gemeenschap worden gebruikt of, voor zover nodig en met het oog op het op peil houden van een brede expertise inzake nucleaire veiligheid in de Gemeenschap, van de reactortypen en hun gehele splijtstofkringlopen, zoals partitionering en transmutatie, die in de toekomst kunnen worden gebruikt;
|
|
ii)
|
veilig beheer van verbruikte splijtstof en radioactief afval: beheer en met name aan berging voorafgaande activiteiten en berging van middelactief, hoogactief en langlevend radioactief afval en verbruikte splijtstof alsmede van andere radioactieve afvalstromen en -soorten waarvoor momenteel nog geen volwaardige industriële verwerkingsprocessen voorhanden zijn of waarvoor deze kunnen worden verbeterd; minimalisering van radioactief afval en verlaging van de radiotoxiciteit van dit afval; beheer en overdracht van kennis en competenties op het gebied van het beheer van radioactief afval en verbruikte splijtstof tussen generaties en tussen programma’s van lidstaten;
|
|
iii)
|
ontmanteling: onderzoek met het oog op de ontwikkeling en evaluatie van technologieën voor de ontmanteling van nucleaire installaties en voor milieuherstel; ondersteuning van het delen van beste praktijken en kennis op het gebied van ontmanteling;
|
|
iv)
|
toepassingen van nucleaire wetenschap en ioniserende straling, stralingsbescherming, paraatheid bij noodsituaties:
|
—
|
toepassingen van nucleaire wetenschap en ioniserendestralingstechnologieën op medische, industriële en andere onderzoeksgebieden;
|
|
—
|
gevolgen en risico’s van lage stralingsdoses als gevolg van industriële, medische of milieublootstelling;
|
|
—
|
paraatheid bij noodsituaties in verband met stralingsongevallen en onderzoek op het gebied van radio-ecologie;
|
|
—
|
beveiligd en veilig aanbod en gebruik van radio-isotopen;
|
|
—
|
modellen voor radiologische verspreiding in het milieu alsmede ondersteuning van gegevensuitwisseling, waarschuwingssystemen en samenwerking op het gebied van meettechnieken (4) (uit te voeren door middel van directe acties);
|
|
|
v)
|
nucleaire beveiliging, veiligheidscontroles en non-proliferatie (uit te voeren door middel van directe acties):
|
—
|
methoden en technologieën ter ondersteuning en versterking van de veiligheidscontroles van de Gemeenschap en de internationale veiligheidscontroles;
|
|
—
|
operationele ondersteuning van en opleiding voor het veiligheidscontrolesysteem van Euratom;
|
|
—
|
technische ondersteuning van de uitvoering van het non-proliferatieverdrag op het gebied van nucleaire veiligheidscontroles, met inbegrip van ondersteuning ter verbetering van de Unieregeling voor uitvoercontrole;
|
|
—
|
onderzoek naar en steun voor het verbeteren van nucleaire en radiologische veiligheid en beveiliging in het kader van het mondiale chemisch, biologisch, radiologisch en nucleair kader (CBRN-kader) en daarmee samenhangende strategieën van de Unie;
|
|
—
|
methoden en technologieën voor de detectie van nucleaire en radioactieve stoffen die aan de controle op naleving van de regelgeving ontsnappen alsmede preventie van en responsen op incidenten met dergelijk materiaal, met inbegrip van nucleair forensisch onderzoek;
|
|
—
|
ondersteuning voor de capaciteitsopbouw op het gebied van nucleaire beveiliging met gebruikmaking van het Europees opleidingscentrum voor nucleaire beveiliging;
|
|
|
|
b)
|
op peil houden en verder ontwikkelen van expertise en competenties op het gebied van kernenergie in de Gemeenschap:
|
i)
|
onderwijs, opleiding en mobiliteit, waaronder onderwijs- en opleidingsprogramma’s zoals de Marie Skłodowska-Curieacties;
|
|
ii)
|
bevordering van innovatie en kennisbeheer alsmede verspreiding en exploitatie van nucleaire wetenschap en technologie, met name ten behoeve van nucleaire veiligheid, beveiliging, veiligheidscontroles en stralingsbescherming;
|
|
iii)
|
ondersteuning van de technologieoverdracht van de onderzoekswereld naar de industrie;
|
|
iv)
|
ondersteuning van de voorbereiding en ontwikkeling van een concurrerende Europese industriële capaciteit op het gebied van kernfusie;
|
|
v)
|
ondersteuning van het opzetten en ter beschikking stellen van Europese en internationale onderzoeksinfrastructuren, met inbegrip van de infrastructuren van het JRC, en voor het verlenen van passende toegang daartoe (5);
|
|
vi)
|
met het oog op de bevordering van de nucleaire wetenschap als basis voor normalisatie zullen door middel van directe acties de nieuwste referentiegegevens en de modernste referentiematerialen en -metingen worden verstrekt op het gebied van nucleaire veiligheid, veiligheidscontroles en beveiliging alsmede andere toepassingen zoals nucleaire geneeskunde;
|
|
|
c)
|
bevorderen van de ontwikkeling van fusie-energie en bijdragen aan de uitvoering van het Europese stappenplan inzake kernfusie:
in het kader van een gezamenlijk gefinancierd Europees partnerschap op het gebied van onderzoek naar kernfusie zal uitvoering worden gegeven aan het stappenplan met als doel de productie van kernfusie-elektriciteit in de tweede helft van deze eeuw. Hierbij kan het onder meer gaan om:
|
i)
|
exploitatie van bestaande en toekomstige kernfusie-installaties, met inbegrip van de toewijzing van exploitatiesubsidies aan kernfusieonderzoeksinfrastructuren, wanneer dat nodig is;
|
|
ii)
|
voorbereiding van toekomstige kernfusiecentrales door het onderzoek naar en de ontwikkeling van alle relevante aspecten, met inbegrip van materialen, technologieën en ontwerpen;
|
|
iii)
|
uitvoering van een gericht onderwijs- en opleidingsprogramma, naast de in punt b), i), genoemde activiteiten;
|
|
iv)
|
coördinatie van gemeenschappelijke activiteiten met de gemeenschappelijke onderneming “Fusion for Energy”;
|
|
v)
|
samenwerking met de ITER-organisatie;
|
|
vi)
|
wetenschappelijke samenwerking in het kader van de internationale Euratom-overeenkomsten.
|
Het gezamenlijk gefinancierd Europees partnerschap op het gebied van kernfusie zal worden geïmplementeerd via een subsidie die wordt toegekend aan de juridische entiteiten die worden opgericht of aangewezen door de lidstaten en eventuele derde landen die met het Euratom-programma voor de periode 2026-2027 zijn geassocieerd. De subsidie kan bijdragen in natura van de Gemeenschap of de detachering van personeelsleden van de Commissie omvatten.
Er kan aanvullende financiering voor onderzoek en innovatie op het gebied van kernfusie worden verstrekt via oproepen tot het indienen van voorstellen;
|
|
d)
|
ondersteunen van het beleid van de Unie en haar lidstaten inzake nucleaire veiligheid, veiligheidscontroles en beveiliging;
|
de directe acties zullen ondersteuning bieden voor het beleid op het gebied van nucleaire veiligheid, veiligheidscontroles en beveiliging alsmede de uitvoering van de desbetreffende wettelijke voorschriften door het verstrekken van onafhankelijke wetenschappelijke en technische gegevens en expertise.
(1) In het bijzonder Richtlijn 2006/117/Euratom van de Raad van 20 november 2006 betreffende toezicht en controle op overbrenging van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof (PB L 337 van 5.12.2006, blz. 21, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2006/117/oj); Richtlijn 2009/71/Euratom van de Raad van 25 juni 2009 tot vaststelling van een communautair kader voor de nucleaire veiligheid van kerninstallaties (PB L 172 van 2.7.2009, blz. 18, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2009/71/oj); Richtlijn 2011/70/Euratom van de Raad, Richtlijn 2013/51/Euratom van de Raad van 22 oktober 2013 tot vaststelling van voorschriften voor de bescherming van de volksgezondheid tegen radioactieve stoffen in voor menselijke consumptie bestemd water (PB L 296 van 7.11.2013, blz. 12, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2013/51/oj); Richtlijn 2013/59/Euratom van de Raad van 5 december 2013 tot vaststelling van de basisnormen voor de bescherming tegen de gevaren verbonden aan de blootstelling aan ioniserende straling, en houdende intrekking van de Richtlijnen 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom en 2003/122/Euratom (PB L 13 van 17.1.2014, blz. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2013/59/oj), en Verordening (Euratom) 2016/52 van de Raad van 15 januari 2016 tot vaststelling van maximaal toelaatbare niveaus van radioactieve besmetting van levensmiddelen en diervoeders ten gevolge van een nucleair ongeval of ander stralingsgevaar en tot intrekking van Verordening (Euratom) nr. 3954/87 en de Verordeningen (Euratom) nr. 944/89 en (Euratom) nr. 770/90 van de Commissie (PB L 13 van 20.1.2016, blz. 2, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/52/oj).
(2) Overeenkomstig artikel III.2 van de kaderovereenkomst voor internationale samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling van kernenergiesystemen van de vierde generatie.
(3) Deze activiteiten, met uitzondering van de activiteiten inzake nucleaire beveiliging, veiligheidscontroles en non-proliferatie, kunnen worden uitgevoerd door middel van directe en indirecte acties.
(4) De artikelen 35, 36 en 38 van het Euratom-Verdrag; Beschikking 87/600/Euratom van de Raad van 14 december 1987 inzake communautaire regelingen voor snelle uitwisseling van informatie in geval van stralingsgevaar (PB L 371 van 30.12.1987, blz. 76, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/1987/600/oj).
(5) Op basis van het voortschrijdend investeringsplan voor de infrastructuren van het JRC.