6.6 Αξιολόγηση άλλων κινδύνων

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τη σημασία άλλων κινδύνων για το κεφάλαιο της επιχείρησης επενδύσεων, οι οποίοι δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1, σύμφωνα με τα άρθρα 36 και 40 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/2034. Κατά την αξιολόγηση των άλλων αυτών κινδύνων, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη φύση και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων της επιχείρησης επενδύσεων, που επηρεάζουν τη σημασία των κινδύνων αυτών.

6.6.2 Αξιολόγηση εγγενών κινδύνων

Μέσω της αξιολόγησης των εγγενών κινδύνων που δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να προσδιορίζουν τους κύριους παράγοντες των κινδύνων της επιχείρησης επενδύσεων και να αξιολογούν τη σημασία των επιπτώσεων των κινδύνων αυτών για την επιχείρηση επενδύσεων. Η αξιολόγηση των εν λόγω κινδύνων θα πρέπει να διαρθρώνεται γύρω από τα ακόλουθα βασικά στάδια:

• α. προκαταρκτική αξιολόγηση·
• β. αξιολόγηση της φύσης και της κλίμακας των επενδυτικών δραστηριοτήτων που ενέχουν κίνδυνο για την επιχείρηση επενδύσεων, οι οποίες δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1·

85

• γ. αξιολόγηση των συστημάτων και διαδικασιών σχετικά με τις εν λόγω δραστηριότητες.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τους κινδύνους που δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1 τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον.

Όπου είναι σκόπιμο, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να διενεργούν αξιολόγηση άλλων κινδύνων από αυτούς που αναφέρονται στο παρόν κεφάλαιο.

Προκαταρκτική αξιολόγηση

Για τον προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής της αξιολόγησης των κινδύνων που δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1, οι αρμόδιες αρχές πρέπει κατ’ αρχάς να εντοπίζουν τις πηγές των κινδύνων στις οποίες είναι εκτεθειμένη ή ενδέχεται να εκτεθεί η επιχείρηση επενδύσεων.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν, τουλάχιστον, τα εξής:

• α. το επιχειρηματικό μοντέλο και τη διάθεση ανάληψης κινδύνου·
• β. την εσωτερική ανάπτυξη ή την εξωτερική ανάθεση λύσεων ΤΠ·
• γ. υποστηρικτικές λειτουργίες όπως σχετικές με τη συμμόρφωση, νομικές, φορολογικές (επίσης εάν ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες)·
• δ. έξοδα για αγωγές και διαφορές·
• ε. συνολικές λειτουργικές ζημίες, συμπεριλαμβανομένου του κόστους εσωτερικής και εξωτερικής απάτης·

στ. εύρος δραστηριοτήτων εκτός του χαρτοφυλακίου συναλλαγών.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διενεργούν την προκαταρκτική ανάλυση συνεκτιμώντας τη διαχρονική μεταβολή των ανωτέρω στοιχείων προκειμένου να διαμορφώσουν εμπεριστατωμένη άποψη για τους κύριους παράγοντες των λοιπών κινδύνων της επιχείρησης επενδύσεων.

Κίνδυνος επιτοκίου από δραστηριότητες εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τον κίνδυνο επιτοκίου που προκύπτει από δραστηριότητες εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών στον οποίο εκτίθεται η επιχείρηση επενδύσεων.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν πώς οι αλλαγές στα επιτόκια μπορούν να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στα στοιχεία ενεργητικού, παθητικού και τα εκτός ισολογισμού ανοίγματα της επιχείρησης επενδύσεων. Για να προσδιοριστεί καλύτερα η πολυπλοκότητα και το προφίλ κινδύνου επιτοκίου της επιχείρησης επενδύσεων, οι αρμόδιες αρχές πρέπει επίσης να κατανοούν τα κύρια χαρακτηριστικά των στοιχείων ενεργητικού, παθητικού και των εκτός ισολογισμού ανοιγμάτων της επιχείρησης επενδύσεων.

86

Κατά την ποσοτική αξιολόγηση, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να εξετάζουν τα αποτελέσματα των εσωτερικών μεθοδολογιών της επιχείρησης επενδύσεων για μέτρηση του κινδύνου επιτοκίου που προκύπτει από δραστηριότητες εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών. Επιπλέον, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εξετάζουν τα κατάλληλα σενάρια κλυδωνισμών, δεδομένης της φύσης της έκθεσης στον κίνδυνο επιτοκίου που προκύπτει από δραστηριότητες εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών της επιχείρησης επενδύσεων.

Λειτουργικοί κίνδυνοι που δεν καλύπτονται από τον Πυλώνα 1

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τους λειτουργικούς κινδύνους που δεν καλύπτονται από τις ελάχιστες απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/2033. Οι κίνδυνοι αυτοί ενδέχεται να οδηγήσουν σε άμεσες λειτουργικές ζημίες και σε έμμεσες ζημίες που προκύπτουν από καταγγελίες και δικαστικές διαφορές. Μεγάλοι λειτουργικοί κίνδυνοι μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε έλλειψη προσωπικού σε βασικές θέσεις. Η αξιολόγηση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις λειτουργικές ζημίες, αλλά και τους παρ’ ολίγον κινδύνους και τα συμβάντα λειτουργικού κινδύνου που κατέληξαν σε κέρδος.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ακόλουθες πηγές εγγενούς κινδύνου και, κατά περίπτωση, να επικεντρώνουν την αξιολόγηση σε εκείνες τις πτυχές που θεωρούνται οι πιο σημαντικές για την επιχείρηση επενδύσεων:

• α. ασφάλεια στον χώρο εργασίας·
• β. ζημιές σε ενσώματα περιουσιακά στοιχεία·
• γ. εσωτερική απάτη·
• δ. εξωτερική απάτη·
• ε. κίνδυνοι ΤΠΕ·

στ. κίνδυνος συμπεριφοράς·

• ζ. κανονιστικοί, νομικοί και φορολογικοί κίνδυνοι·
• η. κίνδυνος υποδείγματος, σε σχέση με υποδείγματα που χρησιμοποιούνται για επιχειρηματικούς σκοπούς·
• θ. ανεπαρκείς (τόσο ποιοτικοί όσο και ποσοτικοί) ανθρώπινοι και τεχνικοί πόροι σε βασικές θέσεις·
• ι. κίνδυνος φήμης·

Στο πλαίσιο όλων των αξιολογήσεων ΔΕΕΑ, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διαμορφώσουν άποψη για τον βαθμό κινδύνου ΤΠΕ και τη συνέπεια των λειτουργιών ΤΠΕ με την επιχειρηματική στρατηγική. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να περιλαμβάνουν στην αξιολόγησή τους όλες τις σχετικές πτυχές του κινδύνου ΤΠΕ, όπως ο κίνδυνος ασφάλειας, ο κίνδυνος έργων ΤΠΕ και ο κίνδυνος διαχείρισης ΤΠΕ, στο βαθμό που αυτό δεν καλύπτεται ήδη από άλλα μέρη των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, και έχοντας

87 υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με τον κίνδυνο ΤΠΕ και ασφάλειας¹⁹ και τις κατευθυντήριες γραμμές της ESMA σχετικά με την εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων σε παρόχους υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους²⁰ ·

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να σχηματίσουν άποψη για τον βαθμό κινδύνου συμπεριφοράς που σχετίζεται με τις επενδύσεις και τις δραστηριότητες αγοράς της επιχείρησης επενδύσεων, στον βαθμό που δεν καλύπτεται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1. Ως κίνδυνος συμπεριφοράς θα πρέπει να νοείται ο τρέχων ή μελλοντικός κίνδυνος που αναλαμβάνουν οι πελάτες, οι αγορές ή η ίδια η επιχείρηση λόγω ακατάλληλης συμπεριφοράς της επιχείρησης ή του προσωπικού της. Ο κίνδυνος αυτός μπορεί να προκύψει από περιπτώσεις εσκεμμένων ή αμελών παραπτωμάτων (συμπεριλαμβανομένης της ακατάλληλης παροχής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών), στον βαθμό που μπορεί να οδηγήσουν σε αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις ή επιπτώσεις στη φήμη. Ο εν λόγω κίνδυνος φήμης μπορεί με τη σειρά του να προκαλέσει απώλεια μεριδίων αγοράς ή βασικών πελατών και αύξηση των παραπόνων των πελατών.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επικεντρώνονται στις ακόλουθες πηγές εγγενούς κινδύνου συμπεριφοράς κατά περίπτωση:

• α. κλείσιμο ή αναστολή ενός ταμείου·
• β. αριθμός περιστατικών ανάρμοστης συμπεριφοράς: κακή πώληση, χειραγώγηση της αγοράς.
• γ. ρυθμιστικές κυρώσεις.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να σχηματίσουν άποψη για τους ρυθμιστικούς, νομικούς και φορολογικούς κινδύνους που προκύπτουν από τη μη συμμόρφωση με νόμους ή κανονισμούς. Αυτοί οι κίνδυνοι ενδέχεται να οδηγήσουν σε δικαστικές αγωγές και κυρώσεις για την επιχείρηση επενδύσεων. Τα προγράμματα αποκατάστασης ενδέχεται επίσης να επιφέρουν μεγάλα έξοδα για τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία και τους κανονισμούς.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επικεντρώνονται στις ακόλουθες πηγές εγγενών ρυθμιστικών, νομικών και φορολογικών κινδύνων όπου χρειάζεται:

• α. δαπάνες για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τους ισχύοντες κανονισμούς·
• β. πληρωμή προστίμων ή άλλων κυρώσεων για μη συμμόρφωση·
• γ. επανεκτίμηση φόρου ή πληρωμή καθυστερημένων τελών, προστίμων και κυρώσεων·
• δ. αναμονή ρυθμιστικών αλλαγών που σχετίζονται με την επιχείρηση επενδύσεων.

19 Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με τις ΤΠΕ και τη διαχείριση κινδύνων ασφάλειας (EBA/GL/2019/04).

20 Κατευθυντήριες γραμμές της ESMA σχετικά με την εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων σε παρόχους υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους (ESMA50 -164- 4285). 88

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τον κίνδυνο που σχετίζεται με υποδείγματα που χρησιμοποιούνται για επιχειρηματικούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένων υποδειγμάτων αποτίμησης/τιμολόγησης, υποδειγμάτων αλγοριθμικών συναλλαγών και άλλων υποδειγμάτων που ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις επιχειρηματικές αποφάσεις και δραστηριότητες της επιχείρησης επενδύσεων.

Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της επιχείρησης επενδύσεων, κατά τη διενέργεια της αξιολόγησης κινδύνων που δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εξετάζουν άλλες πηγές κινδύνου που δεν περιλαμβάνονται στις προαναφερόμενες κατηγορίες.

Συστημικός κίνδυνος·

Με βάση ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να σχηματίσουν άποψη για τον συστημικό κίνδυνο της επιχείρησης επενδύσεων. Βάσει της αξιολόγησης αυτής, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να καθορίσουν εάν η πτώχευση της επιχείρησης επενδύσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές διαταραχές των χρηματοπιστωτικών αγορών στις οποίες δραστηριοποιείται η επιχείρηση επενδύσεων.

Όπου ενδείκνυται, η αξιολόγηση του συστημικού κινδύνου μπορεί να διενεργείται με συγκεντρωτικό τρόπο για ομάδα επιχειρήσεων επενδύσεων με παρόμοιο επιχειρηματικό μοντέλο και προφίλ κινδύνου. Κατά τη διεξαγωγή αυτής της συγκεντρωτικής αξιολόγησης, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πιθανές επιπτώσεις της ταυτόχρονης πτώχευσης συγκεκριμένου αριθμού/ποσοστού αυτών των επιχειρήσεων επενδύσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται. Για τον σκοπό αυτό, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εξετάσουν ένα ή περισσότερα σενάρια.

6.6.3 Αξιολόγηση της διαχείρισης και των ελέγχων των κινδύνων

Για να επιτευχθεί ολοκληρωμένη κατανόηση του προφίλ κινδύνου της επιχείρησης επενδύσεων σχετικά με κινδύνους που δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επανεξετάσουν το πλαίσιο διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνου που μειώνει τον κίνδυνο ο οποίος προκύπτει από άλλες πηγές κινδύνου. Για το σκοπό αυτό, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τα ακόλουθα στοιχεία λαμβάνοντας υπόψη τον όγκο, τη φύση και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων της επιχείρησης επενδύσεων:

• α. η στρατηγική της επιχείρησης επενδύσεων αντικατοπτρίζει ορθά τη διάθεση της επιχείρησης επενδύσεων για ανάληψη των κινδύνων αυτών και συνάδει με τη συνολική διάθεση ανάληψης κινδύνου·
• β. η επιχείρηση επενδύσεων έχει εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές και πολιτικές για να εξασφαλίσει μια ορθή κουλτούρα κινδύνου·
• γ. η επιχείρηση επενδύσεων διαθέτει κατάλληλο πλαίσιο για τη διαχείριση, τη μέτρηση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο του κινδύνου επιτοκίου που προκύπτει από δραστηριότητες εκτός χαρτοφυλακίου συναλλαγών· 89
• δ. η επιχείρηση επενδύσεων διαθέτει κατάλληλο πλαίσιο για τη διαχείριση, τη μέτρηση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο των κινδύνων ΤΠ, με επαρκείς (ποιοτικούς και ποσοτικούς) ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους·
• ε. η επιχείρηση επενδύσεων έχει σαφώς καθορισμένες πολιτικές και διαδικασίες για τον έλεγχο του λειτουργικού κινδύνου.

6.6.4 Σύνοψη διαπιστώσεων και βαθμολόγηση

Κατόπιν της ανωτέρω αξιολόγησης, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διαμορφώνουν άποψη σχετικά με τους λοιπούς κινδύνους της επιχείρησης επενδύσεων. Η εν λόγω άποψη πρέπει να αποτυπώνεται σε μια σύνοψη πορισμάτων, συνοδευόμενη από μια βαθμολογία κινδύνου με βάση τις παραμέτρους που καθορίζονται στον πίνακα 8. Αν, βάσει της σημασίας ορισμένων παραγόντων κινδύνου, οι αρμόδιες αρχές αποφασίσουν να τις αξιολογήσουν και να τις βαθμολογήσουν μεμονωμένα, πρέπει να εφαρμόζονται κατ᾽ αναλογία οι οδηγίες που παρέχονται στον παρόντα πίνακα, στο μέτρο του δυνατού.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εξετάζουν όλους αυτούς τους παράγοντες παράλληλα και όχι μεμονωμένα και να κατανοούν τους παράγοντες πίσω από τους κινδύνους που δεν καλύπτονται από τις απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων του Πυλώνα 1.

Πίνακας 8. Εποπτικές παράμετροι για την βαθμολόγηση των λοιπών κινδύνων

Βαθμολογία Παράμετροι σε σχέση με τον Εποπτική άποψη επάρκεια της διαχείρισης κινδύνου εγγενή κίνδυνο

κινδύνου και της διαχείρισης και των ελέγχων.