6.6 Ocena innych rodzajów ryzyka

Właściwe organy powinny ocenić znaczenie innych rodzajów ryzyka dla kapitału firmy inwestycyjnej, które nie są objęte wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1, zgodnie z art. 36 i 40 dyrektywy (UE) 2019/2034. Oceniając te inne rodzaje ryzyka, właściwe organy powinny uwzględnić charakter i złożoność działalności firmy inwes tycyjnej, mające wpływ na znaczenie tych rodzajów ryzyka.

75 6.6.2 Ocena ryzyka nieodłącznego

Za pomocą oceny ryzyka nieodłącznego nieobjętego wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1, właściwe organy powinny określić główne czynniki ryzyka firmy inw estycyjnej oraz ocenić znaczenie wpływu tego ryzyka dla firmy inwestycyjnej. Ocena takich rodzajów ryzyka powinna obejmować następujące główne etapy:

• a. ocenę wstępną;
• b. ocenę charakteru i skali działalności inwestycyjnej, z którą wiąże się ryzyko firmy inwesty cyjnej nieobjęte wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1;
• c. ocenę systemów i procesów dotyczących tych działań.

Właściwe organy powinny ocenić ryzyko nieobjęte wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1 zarówno w ujęciu bieżącym, jak i perspektywicznym.

W stosownych przypadkach właściwe organy powinny również przeprowadzić ocenę innych rodzajów ryzyka niż te wymienione w niniejszym rozdziale.

Ocena wstępna

Aby ustalić zakres oceny ryzyka nieobjętego wymogami w zakresie funduszy wł asnych w ramach filaru 1, właściwe organy powinny w pierwszej kolejności określić źródła ryzyka, na jakie narażona jest lub może być firma inwestycyjna.

Właściwe organy powinny uwzględnić co najmniej:

• a. model biznesowy i apetyt na ryzyko;
• b. wewnętrzne opracowywanie lub outsourcing rozwiązań informatycznych;
• c. komórki ds. wsparcia, takie jak komórki ds. zapewniania zgodności z prawem, komórki ds. prawnych, podatkowych (również w przypadku outsourcingu);
• d. koszty pozwów i spraw sądowych;
• e. całkowite straty operacyjne, w tym koszty oszustw wewnętrznych i zewnętrznych;
• f. zakres działalności w ramach portfela niehandlowego.

Właściwe organy powinny przeprowadzić wstępną analizę z uwzględnieniem zmian powyższych elementów w czasie w celu zdobycia gruntownej wiedzy o najważniejszych czynnikach wpływających na inne rodzaje ryzyka firmy inwestycyjnej.

Ryzyko stopy procentowej wynikające z działalności w ramach portfela niehandlowego

Właściwe organy powinny ocenić ryzyko stopy procentowej wynikające z działalnośc i w ramach portfela niehandlowego , na które narażona jest firma inwestycyjna.

76

Właściwe organy powinny ocenić, w jaki sposób zmiany stóp procentowych mogą mieć niekorzystny wpływ na aktywa, pasywa i ekspozycje pozabilansowe firmy inwestycyjnej. Aby móc lepiej określić złożoność i profil ryzyka stopy procentowej firmy inwestycyjnej, właściwe organy powinny również poznać najważniejsze cechy aktywów, pasywów i ekspozycji pozabilansowych firmy inwestycyjnej.

W swojej ocenie ilościowej właściwe organy powinny uwzględnić wyniki pomiaru ryzyka stopy procentowej wynikającego z działalności w ramach portfela niehandlowego za pomocą metod wewnętrznych firmy inwestycyjnej. Ponadto właściwe organy powinny rozważyć odpowiednie scenariusze szokowe , biorąc pod uwagę charakter ekspozycji na ryzyko stopy procentowej wynikające z działalności w ramach portfela niehandlowego.

Ryzyko operacyjne nieobjęte filarem 1

Właściwe organy powinny ocenić ryzyko operacyjne nieobjęte minimalnymi wymogami w zakresi e funduszy własnych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/2033. Ryzyko to może prowadzić do bezpośrednich strat operacyjnych oraz do strat pośrednich wynikających ze skarg i procesów sądowych. Duże ryzyko operacyjne może również prowadzić do niedoboru pracow ników na kluczowych stanowiskach. W ocenie należy uwzględnić nie tylko rzeczywiste straty operacyjne, lecz także zdarzenia potencjalne oraz zdarzenia związane z ryzykiem operacyjnym zakończone zyskiem.

Właściwe organy powinny rozważyć następujące źródła nieodłącznego ryzyka oraz, w stosownych przypadkach, skupić się w ramach oceny na tych aspektach, które uznaje się za najbardziej istotne dla firmy inwestycyjnej:

• a. bezpieczeństwie w miejscu pracy;
• b. szkodzie w aktywach rzeczowych;
• c. oszustwach wewnętrznych;
• d. oszus twach zewnętrznych;
• e. ryzyku związanym z ICT;
• f. ryzyku postępowania;
• g. ryzyku regulacyjnym, prawnym i podatkowym;
• h. ryzyku modelu, w odniesieniu do modeli wykorzystywanych na potrzeby biznesowe;
• i. niewystarczających (zarówno w ujęciu jakościowym, jak i ilościowym) z asobach kadrowych i technicznych na kluczowych stanowiskach;
• j. ryzyku utraty reputacji.

W ramach wszystkich ocen SREP właściwe organy powinny uzyskać wiedzę na temat stopnia ryzyka związanego z ICT oraz spójności operacji ICT ze strategią biznesową. Właściwe organy powinny uwzględnić w swojej ocenie wszystkie istotne aspekty ryzyka

77 związanego z ICT, takie jak ryzyko związane z bezpieczeństwem, ryzyko związane z projektami informatycznymi oraz ryzyko związane z zarządzaniem ICT, w zakresie, w jakim nie zostało to już uwzględnione w innych częściach niniejszych wytycznych, a także mając na uwadze wytyczne EBA w sprawie zarządzania ryzykiem i bezpieczeństwem ICT¹⁹ oraz wytyczne ESMA dotyczące outsourcingu do dostawców usług chmury²⁰ ;

Właściwe organy powinny uzyskać wiedzę na temat stopnia ryzyka postępowania związanego z działalnością inwestycyjną i rynkow ą firmy inwestycyjnej, w obszarach, w jakich nie jest ono objęte wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1. Ryzyko pos tępowania należy rozumieć jako obecne lub przyszłe ryzyko ponoszone przez klientów, rynki lub samą firmę z powodu niewłaściwego zachowania firmy lub jej pracowników. Ryzyko to może wynikać z przypadków umyślnego przewinienia lub zaniedbania (w tym niewłaściwego świadczenia usług finansowych) w zakresie, w jakim mogą one prowadzić do negatywnych skutków finansowych lub utraty reputacji. To ryzyko utraty reputacji może z kolei spowodować utratę udziałów w rynku lub najważniejszych klientów, a także wzrost ska rg ze strony klientów.

Właściwe organy powinny w stosownych przypadkach skupić się na następujących źródłach nieodłącznego ryzyka postępowania:

• a. zamknięciu lub zawieszeniu funduszu;
• b. liczbie przypadków niewłaściwego postępowania: niewłaściwej sprzedaży, mani pulacji na rynku;
• c. poniesionych karach regulacyjnych.

Właściwe organy powinny uzyskać wiedzę na temat ryzyka regulacyjnego, prawnego i podatkowego wynikającego z nieprzestrzegania przepisów ustawowych lub wykonawczych. Ryzyko to może prowadzić do sporów sądowych i kar dla firmy inwestycyjnej. Programy naprawcze mogą również wiązać się z dużymi wydatkami w celu zapewnienia przestrzegania przepisów ustawowych lub wykonawczych.

Właściwe organy powinny w stosownych przypadkach skupić się na następujący ch źródłach nieodłącznego ryzyka regulacyjnego, prawnego i podatkowego:

• a. kosztach zapewnienia przestrzegania obowiązujących przepisów;
• b. zapłacie grzywien lub innych kar za nieprzestrzeganie przepisów;
• c. ponownym ustaleniu wysokości podatku lub zapłacie zaległych opłat, grzywien i kar;
• d. przewidywaniu zmian regulacyjnych istotnych dla firmy inwestycyjnej.

Właściwe organy powinny ocenić ryzyko związane z modelami wykorzystywanymi na potrzeby biznesowe, w tym modelami wyceny, modelami handlu algorytmicznego i innymi

19 Wytyczne EUNB w sprawie zarządzania ryzykiem związanym z technologiami i bezpieczeństwem ICT (EBA/GL/2019/04).

20 Wytyczne ESMA dotyczące outsourcingu do dostawców usług chmury (ESMA50 -164- 4285). 78 modelami, które mogą mieć istotny wpływ na decyzje biznesowe i działalność firmy inwestycyjnej.

Uwzględniając specyfikę firmy inwestycyjnej, przy ocenie ryzyka nieobjętego wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1, właściwe organy mogą uwzgl ędnić inne źródła ryzyka, nieujęte w wyżej wymienionych kategoriach.

Ryzyko systemowe

Opierając się na kryteriach ilościowych i jakościowych, właściwe organy powinny uzyskać wiedzę na temat ryzyka systemowego firmy inwestycyjnej. Na podstawie tej oceny właściwe organy powinny ustalić, czy upadłość firmy inwestycyjnej mogłaby spowodować poważne zakłócenia na rynkach finansowych, na których działa firma inwestycyjna.

W stosownych przypadkach ocenę ryzyka systemowego można przeprowadzić w sposób zagregowany dl a grupy firm inwestycyjnych o podobnym modelu biznesowym i profilu ryzyka. Dokonując takiej zagregowanej oceny, właściwe organy powinny rozważyć potencjalny wpływ jednoczesnej upadłości określonej liczby/części tych firm inwestycyjnych na rynki finansowe, na których działają. W tym celu właściwe organy mogą rozważyć jeden lub więcej scenariuszy.

6.6.3 Ocena zarządzania ryzykiem i mechanizmów kontroli ryzyka

Aby w pełni zrozumieć profil ryzyka firmy inwestycyjnej dotyczący ryzyka nieobjętego wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1, właściwe organy powinny dokonać przeglądu ram zarządzania i zarządzania ryzykiem, które ograniczają ryzyko wynikające z innych źródeł ryzyka. W tym celu właściwe organy powinny ocenić następujące elementy, uwzględniając wielkość, charakter i złożoność działalności firmy inwestycyjnej:

• a. czy strategia firmy inwestycyjnej właściwie odzwierciedla gotowość firmy inwestycyjnej do podejmowania ryzyka i jej ogólny apetyt na ryzyko;
• b. czy firma inwestycyjna posiada wewnętrzne wytyczne i zasady zapewniające solidną kulturę ryzyka;
• c. czy firma inwestycyjna posiada odpowiednie ramy pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka stopy procentowej wynikającego z działalności w ramach portfela niehandlowego oraz zarządzania tym ryzykiem;
• d. czy firma inwestycyjna posiada odpowiednie ramy pomiaru, m onitorowania i kontroli ryzyka informatycznego oraz zarządzania tym ryzykiem, wraz z dostatecznymi zasobami kadrowymi i technicznymi (zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym);
• e. czy firma inwestycyjna posiada jasno określone zasady i procedury kon troli ryzyka operacyjnego.

79 6.6.4 Podsumowanie ustaleń i punktacja

W wyniku powyższej oceny właściwe organy powinny uzyskać pogląd na temat innych rodzajów ryzyka firmy inwestycyjnej. Pogląd ten powinien znaleźć odzwierciedlenie w podsumowaniu ustaleń i punktacji przyznanej na podstawie czynników wymienionych w tabeli 8. Jeżeli w związku z istotnością niektórych czynników ryzyka właściwe organy zdecydują się ocenić je i przypisać im punktację indywidualnie, wówczas należy w możliwie największym stopniu kierować się wskazówkami określonymi w niniejszej tabeli, na zasadzie analogii.

oddzielnie, a także zrozumieć czynniki wpływające na rodzaje ryzyka nieobjęte wymogami w zakresie funduszy własnych w ramach filaru 1.

Tabela 8. Czynniki nadzorcze istotne w przyznawaniu punktacji dotyczącej innych rodzajów ryzyka