|
Téarma sainmhínithe
|
Sainmhíniú
|
|
Gníomhaíochtaí
|
Legníomhaíochtaí táthar ag tagairt do na nithe seo a leanas:
i. gníomhaíochtaí agus pleananna gníomhaíochta (lena n-áirítear pleananna aistrithe) a dhéantar chun a áirithiú go ndéanann an gnóthas seachadadh in aghaidh spriocanna arna leagan síos agus trína bhféachann an gnóthas le haghaidh a thabhairt ar thionchair, rioscaí agus ar dheiseanna ábhartha; agus
ii. cinntí chun tacú leo sin le hacmhainní airgeadais, daonna nó teicneolaíochta.
|
|
Gníomhaí sa slabhra luacha
|
Daoine aonair nó eintitis sa slabhra luacha réamhtheachtach nó iartheachtach. Breithnítear gur gníomhaí iartheachtach ón ngnóthas é an gníomhaí (e.g. dáileoirí, custaiméirí) nuair a fhaigheann sé táirgí nó seirbhísí ón ngnóthas; breithnítear go bhfuil sé réamhtheachtach ón ngnóthas (e.g., soláthróirí) i gcás ina soláthraíonn sé táirgí nó seirbhísí a úsáidtear chun táirgí nó seirbhísí dílse an ghnóthais a tháirgeadh.
|
|
Pá leordhóthanach
|
Pá lenar féidir riachtanais an oibrí agus a theaghlaigh a chomhlíonadh i bhfianaise dálaí náisiúnta eacnamaíocha agus sóisialta.
|
|
Comhlachtaí riaracháin, bainistíochta agus maoirseachta
|
Na comhlachtaí rialachais ag a bhfuil an t-údarás cinnteoireachta is airde sa ghnóthas lena n-áirítear a choistí. Mura bhfuil aon chomhalta de chomhlachtaí riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta de chuid an ghnóthais sa struchtúr rialachais, ba cheart an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin agus an Leas-Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin, más ann don fheidhm sin, a áireamh ann. I roinnt dlínsí, cuimsítear dhá leibhéal le córais rialachais, i gcás ina mbíonn maoirseacht agus bainistíocht leithlisithe. Sna cásanna sin, áirítear an dá leibhéal faoin sainmhíniú ar chomhlachtaí riaracháin, bainistíochta agus maoirseachta.
|
|
Pobail Dá nDéantar Difear
|
Daoine nó grúpa/grúpaí a chónaíonn nó a oibríonn sa limistéar céanna a ndearna oibríochtaí an ghnóthais nó a shlabhra luacha difear dó nó a bhféadfadh oibríochtaí an ghnóthais nó a shlabhra luacha réamhthachtaigh agus iartheachtaigh difear a dhéanamh dó. Féadfaidh pobail a chónaíonn in aice oibríochtaí an ghnóthais (pobail áitiúla) nó iad sin a chónaíonn go cianda a bheith sna pobail dá ndéantar difear. Áirítear leis na pobail dá ndéantar difear, pobail dhúchasacha dá ndéantar difear iarbhír nó ionchasach.
|
|
Luach saothair iomlán bliantúil
|
Le luach saothair iomlán bliantúil don lucht saothair dílis áirítear tuarastal, bónas, dámhachtainí stoic, dámhachtainí céadrogha, cúiteamh plean dreasachta neamhchothromais, athrú ar luach pinsin, agus tuilleamh cúitimh iarchurtha neamhcháilithe arna soláthar le himeacht bliana.
|
|
Éifeachtaí airgeadais lena bhfuil coinne
|
Éifeachtaí airgeadais nach gcomhlíonann na critéir aitheantais lena gcuimsiú i míreanna líne an ráitis airgeadais sa tréimhse tuairiscithe agus nach gcuimsítear leis na héifeachtaí airgeadais reatha.
|
|
Limistéar ina bhfuil riosca uisce
|
Dobharcheantar a chuimsíonn roinnt gnéithe fisiceacha a bhaineann le huisce:
i. a fhágann gur lú ná maith agus / nó meathlaithe an stádas ag ceann amháin nó níos mó de dhobharlaigh (mar a shainmhínítear in Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1)), rud a léiríonn go bhfuil saincheisteanna suntasacha ann a mhéid a bhaineann le hinfhaighteacht, cáilíocht, cainníocht uisce (lena n-áirítear ardstrus maidir le huisce); agus/nó
ii. a chruthaíonn saincheisteanna a mhéid a bhaineann le hinrochtaineacht uisce, saincheisteanna rialála nó clú (lena n-áirítear úsáid uisce a chomhroinnt le pobail agus inacmhainneacht uisce) dá shaoráidí agus do shaoráidí príomhsholáthróra (príomhsholáthróirí).
|
|
Limistéar ina bhfuil ardstrus maidir le huisce
|
Réigiúin ina bhfuil céatadán an uisce iomláin a asbhaintear ard (40-80 %) nó fíorard (níos mó ná 80 %) in uirlis Aqueduct Water Risk Atlas de chuid Institiúid Acmhainní an Domhain (WRI). Féach freisin ganntanas uisce.
|
|
Ábhair próisis bhaintigh
|
Ábhair a bhfuil gá leo sa phróiseas monaraíochta ach nach cuid den táirge deiridh iad, amhail bealaí le haghaidh innealra monaraíochta.
|
|
Conclúidí ó Na Teicnící is Fearr atá ar Fáil (BAT)
|
Doiciméad ina bhfuil codanna de dhoiciméad tagartha BAT lena leagtar síos na conclúidí maidir leis na teicnící is fearr atá ar fáil, tuairisc orthu, faisnéis maidir lena n- infheidhmeacht a mheasúnú, na leibhéil astaíochta a bhaineann leis na teicnící is fearr atá ar fáil, na leibhéil feidhmíochta comhshaoil a bhaineann leis na teicnící is fearr atá ar fáil, an t-íosmhéid inneachair a bheidh i gcóras bainistíochta comhshaoil lena n-áirítear tagarmharcanna a bhaineann leis na teicnící is fearr atá ar fáil, an faireachán bainteach, na leibhéil tomhaltais bhainteacha agus, i gcás inarb iomchuí, bearta ábhartha feabhsúcháin láithreáin (2).
|
|
Leibhéal Astaíochta a Bhaineann leis an Teicníc is Fearr atá ar Fáil (BAT-AEL)
|
Raon na leibhéal astaíochtaí a fhaightear faoi ghnáthdhálaí oibriúcháin trí úsáid a bhaint as ceann de na teicnící is fearr atá ar fáil (BAT) nó as teaglaim de na teicnící is fearr atá ar fáil, mar a dtugtar tuairisc orthu i gconclúidí BAT, arna shloinneadh mar mheánluach thar thréimhse ama faoi leith, faoi na dálaí tagartha sonraithe, i.e., an leibhéal astaíochta a bhaineann le BAT.
|
|
Teicníc is Fearr atá ar Fáil: Leibhéal Feidhmíochta Comhshaoil atá Bainteach léi (BAT-AEPL)
|
An raon leibhéal feidhmíochta comhshaoil, seachas leibhéil astaíochta, a fhaightear faoi ghnáthdhálaí oibriúcháin agus úsáid á baint as BAT nó as teaglaim BATanna (3).
|
|
Na Teicnící is Fearr atá ar Fáil (BAT) (4)
|
An chéim is éifeachtaí agus is airde d’fhorbairt gníomhaíochtaí agus a modhanna oibriúcháin a léiríonn go bhfuil teicnící áirithe oiriúnach go praiticiúil chun bunús a thabhairt do theorainnluachanna astaíochta agus do choinníollacha ceada eile atá ceaptha chun astaíochtaí agus a dtionchar ar an gcomhshaol ina iomláine a chosc, agus i gcás nach bhfuil sé sin indéanta, chun iad a laghdú:
i. áirítear le ‘teicnící’ an teicneolaíocht a úsáidtear agus an bealach ina ndéantar an tsuiteáil a dhearadh, a thógáil, a chothabháil, a oibriú agus a dhíchoimisiúnú;
ii. ciallaíonn ‘na teicnící atá ar fáil’ na teicnící sin a fhorbraítear ar scála lena gceadaítear cur chun feidhme san earnáil tionsclaíochta ábhartha, faoi dhálaí atá inmharthana go heacnamaíoch agus go teicniúil, agus na costais agus na buntáistí á gcur san áireamh, cé acu atá nó nach bhfuil na teicnící sin á n-úsáid nó á dtáirgeadh sa Bhallstát i gceist, ar choinníoll go bhfuil siad inrochtana go réasúnta ag an oibreoir; agus
iii. ciallaíonn ‘is fearr’ na cinn is éifeachtaí chun leibhéal ginearálta ard cosanta an chomhshaoil ina iomláine a ghnóthú.
|
|
Caillteanas bithéagsúlachta
|
An laghdú ar aon ghné den bhithéagsúlacht (i.e. ar an leibhéal géiniteach, ar leibhéal speicis agus éiceachórais), i limistéar áirithe de dheasca báis (lena n-áirítear díothú), scriosadh nó baint de láimh fisiceach; d’fhéadfadh sé go dtagraíonn sé d’iliomad scálaí, ó dhíothú ar scála domhanda go díothú pobail, as a dtagann laghdú ar an mbithéagsúlacht ar an scála céanna sin.
|
|
An bhithéagsúlacht nó an éagsúlacht bhitheolaíoch
|
An athraitheacht i measc orgánaigh bheo as gach foinse lena n-áirítear éiceachórais talún, mhuirí agus uisceacha eile agus na coimpléascanna éiceolaíocha ar cuid díobh iad. Áirítear air sin athraitheacht ó thaobh saintréithe géiniteacha, feinitíopacha, fíliginiteacha agus feidhmiúla, chomh maith le hathruithe ar fhlúirse agus dáileadh le himeacht ama agus thar spás laistigh de speicis, pobail bhitheolaíocha agus éiceachórais.
|
|
Limistéar atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de
|
Líonra Natura 2000 de limistéir faoi chosaint, láithreáin Oidhreachta Domhanda UNESCO agus Príomhlimistéir Bhithéagsúlachta (‘KBAnna’), chomh maith le limistéir eile faoi chosaint, dá dtagraítear i bhFoscríbhinn D d’Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán Tarmligthe (AE) 2021/2139 ón gCoimisiún (5).
|
|
Sláine an bhithsféir nó sláine éiceolaíoch
|
Cumas éiceachórais próisis éiceolaíocha agus pobal ilghnéitheach orgánach a chothú agus a choinneáil ar bun.
|
|
Geilleagar gorm
|
Cuimsítear leis an ngeilleagar gorm na tionscail agus na hearnálacha uile a bhaineann le haigéin, farraigí agus cóstaí, bídís bunaithe sa mhuirthimpeallacht (e.g. loingseoireacht, an t-iascach, giniúint fuinnimh) nó ar talamh (e.g. calafoirt, longchlóis, dobharshaothrú agus táirgeadh algaí ar talamh, turasóireacht chósta).
|
|
BREF nó doiciméid tagartha an Aontais maidir leis na Teicnící is Fearr atá ar Fáil
|
Doiciméad, a leanann as an malartú faisnéise a eagraítear de bhun Airteagal 13 de Threoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha, arna tharraingt suas le haghaidh gníomhaíochtaí sainithe agus lena dtugtar tuairisc, go háirithe, ar theicnící a chuirtear i bhfeidhm, astaíochtaí agus leibhéil tomhaltais faoi láthair, teicnící a bhreithnítear chun na teicnící is fearr atá ar fáil a chinneadh chomh maith le conclúidí BAT agus aon teicníc atá ag teacht chun cinn, agus aird ar leith á tabhairt ar na critéir a liostaítear in Iarscríbhinn III a ghabhann le Treoir 2010/75/AE.
|
|
Breabaireacht
|
A chur ina luí ar dhuine go mímhacánta gníomhú chun do leasa trí bhronntanas airgid nó aslach eile a thabhairt dó.
|
|
Samhail ghnó
|
Córas an ghnóthais lena ndéantar ionchuir a bhonnathrú trína ghníomhaíochtaí agus trína ndéantar aschuir agus torthaí díobh arb é is aidhm dóibh aidhmeanna straitéiseacha an ghnóthais a chomhlíonadh agus luach a chruthú thar thréimhsí ama gearrthéarmacha, meántéarmacha agus fadtéarmacha. Úsáidtear an téarma ‘samhail ghnó’ san uimhir uatha in ESRS, cé go n-aithnítear go bhféadfadh níos mó ná samhail ghnó amháin a bheith ag gnóthais.
|
|
Gaolmhaireachtaí gnó
|
Na gaolmhaireachtaí atá ag an ngnóthas le comhpháirtithe gnó, eintitis ina shlabhra luacha, agus aon eintiteas neamh-Stáit nó Stáit atá nasctha go díreach lena oibríochtaí gnó, táirgí nó seirbhísí. Níl gaolmhaireachtaí gnó teoranta do ghaolmhaireachtaí conarthacha díreacha. Cuimsítear leo gaolmhaireachtaí gnó indíreacha i slabhra luacha an ghnóthais taobh amuigh den chéad sraith, agus staideanna scairsheilbhe i gcomhfhiontair nó infheistíochtaí.
|
|
Seachtháirge
|
Substaint nó ní a leanann as próiseas táirgthe nach é táirgeadh na substainte nó an ní sin é a phríomhaidhm, agus nach mbreithnítear a bheith ina dhramhaíl, ach gur seachtháirge é má chomhlíontar na coinníollacha seo a leanas:
i. is cinnte go mbainfear úsáid bhreise as an tsubstaint nó an ní;
ii. is féidir an tsubstaint nó an ní a úsáid go díreach gan aon phróiseáil bhreise air seachas gnáthchleachtas tionsclaíoch;
iii. táirgtear an tsubstaint nó an ní mar dhlúthchuid de phróiseas táirgthe; agus
iv. agus is dleathach úsáid bhreise a bhaint as, i.e., comhlíonann an tsubstaint nó an ní na ceanglais cosanta táirge, comhshaoil agus sláinte uile le haghaidh na húsáide sonraí agus ní bheidh drochthionchair ar an gcomhshaol ná ar shláinte an duine ann ar an iomlán dá dheasca.
|
|
Creidmheas carbóin
|
Ionstraim inaistrithe nó intrádála ar léiriú í ar thonna méadrach amháin d’astaíochtaí coibhéise dé-ocsaíde carbóin a laghdú nó a bhaint agus a eisítear agus a fhíoraítear de réir caighdeáin cháilíochta aitheanta.
|
|
Coibhéis dé-ocsaíde carbóin (CO2eq)
|
An t-aonad uilíoch tomhais chun an acmhainneacht téite domhanda (GWP) atá ag gach gás ceaptha teasa a léiriú, arna sloinneadh i dtéarmaí GWP d’aonad amháin dé-ocsaíde carbóin. Úsáidtear é chun meastóireacht a dhéanamh ar eisiúint (nó eisiúint a sheachaint) gás ceaptha teasa difriúil ar bhonn comónta.
|
|
Saothar leanaí
|
Obair a bhaineann a n-óige, a n-acmhainn agus a ndínit de leanaí, agus atá díobhálach dá bhforbairt fhisiceach agus mheabhrach. Tagraíonn sé d’obair:
i. atá contúirteach agus díobhálach go meabhrach, go fisiceach, go sóisialta nó go morálta do leanaí; agus/nó
ii. a chuireann isteach ar a scolaíocht tríd an deis freastal ar scoil a bhaint díobh; rud a thugann orthu scoil a fhágáil roimh am; nó a cheanglaíonn orthu iarracht a dhéanamh dul ar scoil agus obair róthrom agus rófhada a dhéanamh i gcomhthráth.
Sainmhínítear leanbh mar dhuine faoi bhun 18 mbliana d’aois. Cé acu is féidir nó nach féidir ‘saothar leanaí’ a thabhairt ar chineálacha áirithe ‘oibre’, is rud é a bhraitheann ar aois an linbh, ar chineál agus uaireanta na hoibre a dhéantar agus ar na dálaí faoina ndéantar í. Níl an freagra mar an gcéanna i ngach tír, ná i ngach earnáil laistigh de thíortha.
Níor cheart an aois íosta oibre a bheith níos lú ná an aois íosta ag a dtugtar an scolaíocht éigeantach i gcrích agus, in aon chás, níor cheart í a bheith níos lú ná 15 bliana de réir Choinbhinsiún na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair (EIS) Uimh. 138 maidir le hAois Íosta. D’fhéadfadh eisceachtaí a bheith ann i roinnt tíortha nach bhfuil forbairt leormhaith ar a ngeilleagair ná ar a saoráidí oideachais, agus is infheidhme aois íosta 14 bliana.
Sonraíonn an Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair (EIS) na tíortha eisceachta sin mar fhreagairt ar iarratas speisialta ón tír lena mbaineann agus i gcomhairle le heagraíochtaí ionadaíocha fostóirí agus oibrithe.
Féadfar a cheadú le dlíthe náisiúnta daoine idir 13 bliana agus 15 bliana d’aois a fhostú ar obair éadrom fad nach dócha go mbeidh an obair sin díobhálach dá sláinte ná dá bhforbairt agus nach ndéanfaidh sí dochar dá bhfreastal scoile nó dá rannpháirtíocht i gcláir ghairmoideachais nó oiliúna. An aois íosta chun bheith ag gabháil d’obair ar dócha, de thoradh a cineáil nó na n-imthosca ina ndéantar í, go gcuirfidh sí sláinte, sábháilteacht nó moráltacht daoine óga i mbaol, ní bheidh sí níos lú ná 18 mbliana.
|
|
Geilleagar Ciorclach
|
Córas eacnamaíoch ina gcoinnítear luach táirgí, ábhar agus acmhainní eile sa gheilleagar ar bun a fhad is féidir agus ina bhfeabhsaítear a n-úsáid éifeachtúil i dtáirgeadh agus tomhaltas, rud a laghdaíonn tionchar comhshaoil a n-úsáide agus a íoslaghdaíonn dramhaíl agus scaoileadh substaintí guaiseacha ag gach céim dá saolré, lena n-áirítear tríd an ordlathas dramhaíola a chur i bhfeidhm.
|
|
Prionsabail an gheilleagair chiorclaigh
|
Is iad prionsabail gheilleagair ciorclach na hEorpa:
i. inúsáidteacht;
ii. in-athúsáidteacht;
iii. indeisitheacht;
iv. díchóimeáil;
v. athmhonarú nó athriochtú;
vi. athchúrsáil;
vii. athshruthú de réir an timthrialla bhitheolaíoch;
viii. barrfheabhsú ionchasacha eile ar úsáid táirge nó ábhair.
|
|
Ráta úsáide ábhair chiorclaigh
|
Ábhair, comhpháirteanna agus táirgí a athshruthú sa chleachtas tar éis a gcéad úsáide trí na straitéisí seo a leanas (in ord tosaíochta) a chur i bhfeidhm:
i. cothabháil/úsáid fhaidréiseach;
ii. athúsáid/athdháileadh;
iii. athriochtú/athmhonarú;
iv. athchúrsáil, múiríniú nó bith-dhíghrádú anaeróbach.
Sainmhínítear an ráta úsáide mar an cóimheas idir úsáid chiorclach ábhar agus úsáid fhoriomlán ábhar.
|
|
Faisnéis rúnaicmithe
|
Faisnéis rúnaicmithe AE mar a shainmhínítear i gCinneadh 2013/488/AE ón gComhairle (7) maidir leis na rialacha slándála chun faisnéis rúnaicmithe AE a chosaint nó atá aicmithe ag ceann de na Ballstáit agus marcáilte de réir Fhoscríbhinn B a ghabhann leis an gCinneadh sin ón gComhairle.
|
|
Oiriúnú don athrú aeráide
|
An próiseas chun oiriúnú don athrú aeráide iarbhír agus don athrú aeráide a bhfuil coinne leis agus dá thionchair.
|
|
Maolú ar an athrú aeráide
|
An próiseas a bhaineann le hastaíochtaí GCT a laghdú agus leis an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choimeád faoi bhun 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, i gcomhréir le Comhaontú Pháras.
|
|
Athléimneacht aeráide
|
An acmhainneacht atá ag eintiteas coigeartú i leith athruithe aeráide, agus i leith forbairtí nó neamhchinnteachtaí a bhaineann leis an athrú aeráide. Bainteach leis an athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide tá an acmhainneacht bainistíocht a dhéanamh ar Scóip 1 a bhaineann leis an aeráid agus tairbhiú de dheiseanna a bhaineann leis an aeráid, lena n-áirítear an cumas freagairt ar rioscaí aistrithe agus fisiceacha agus oiriúnú dóibh. Le hathléimneacht ghnóthais in aghaidh an athraithe aeráide áirítear a athléimneacht straitéiseach agus a athléimneacht oibríochtúil araon i leith athruithe a bhaineann leis an aeráid agus i leith forbairtí nó neamhchinnteachtaí atá bainteach leis an aeráid.
|
|
Deis a bhaineann leis an aeráid
|
Éifeachtaí dearfacha ionchasacha a bhaineann leis an athrú aeráide a d’fhéadfadh a bheith ar an ngnóthas. D’fhéadfadh iarrachtaí chun an t-athrú aeráide a mhaolú agus oiriúnú don athrú aeráide deiseanna a chruthú do ghnóthais. Beidh na deiseanna a bhaineann leis an aeráid éagsúil ag brath ar an réigiún, an margadh agus an tionscal ina n-oibríonn gnóthas.
|
|
Riosca fisiceach a bhaineann leis an aeráid (Riosca fisiceach ó athrú aeráide)
|
Rioscaí a leanann as an athrú aeráide a d’fhéadfadh a bheith bunaithe ar theagmhas (géar-rioscaí) nó ar athruithe níos fadtéarmaí i bpatrúin aeráide (rioscaí ainsealacha).
Eascraíonn géar-rioscaí fisiceacha as guaiseacha áirithe, go háirithe teagmhais a bhaineann leis an aimsir amhail stoirmeacha, tuilte, dóiteáin nó toinn teasa. Eascraíonn rioscaí fisiceacha ainsealacha as athruithe níos fadtéarmaí ar an aeráid, amhail athruithe ar an teocht, agus as a n-éifeachtaí ar leibhéil ardaithe na farraige, níos lú uisce a bheith ar fáil, caillteanas na bithéagsúlachta agus athruithe ar tháirgiúlacht talún agus ithreach.
|
|
Riosca aistrithe a bhaineann leis an aeráid
|
Rioscaí a eascraíonn as an aistriú chuig geilleagar ísealcharbóin atá athléimneach in aghaidh an athraithe aeráide. Áirítear leo de ghnáth rioscaí beartais, rioscaí dlíthiúla, rioscaí teicneolaíochta, rioscaí margaidh agus rioscaí clú.
|
|
Cómhargáil
|
An chaibidlíocht uile a dhéantar idir fostóir, grúpa fostaithe nó ceann amháin nó níos mó d’eagraíochtaí fostóirí, ar thaobh amháin, agus ceann amháin nó níos mó de cheardchumainn nó, ina n-éagmais sin, ionadaithe na n-oibrithe arna dtoghadh agus arna n-údarú go cuí acu i gcomhréir leis na dlíthe agus na rialacháin náisiúnta, ar an taobh eile, chun:
i. dálaí oibre agus téarmaí fostaíochta a chinneadh; agus/nó
ii. an caidreamh idir fostóirí agus oibrithe a rialáil; agus/nó an caidreamh idir fostóirí nó a n-eagraíochtaí agus eagraíocht oibrithe nó eagraíochtaí oibrithe a rialáil.
|
|
Teagmhas deimhnithe (saothair leanaí nó saothair éignithe nó gáinneála ar dhaoine)
|
Áirítear ar theagmhais dheimhnithe teagmhais de shaothar leanaí nó saothar éignithe nó gáinneáil ar dhaoine ar suíodh go bhfuil bunús leo. Ní áirítear ar theagmhais deimhnithe teagmhais de shaothar leanaí nó saothar éignithe nó gáinneáil ar dhaoine atá fós faoi imscrúdú sa tréimhse tuairiscithe.
|
|
Teagmhas deimhnithe éillithe nó breabaireachta
|
Teagmhas éillithe nó breabaireachta ar suíodh go bhfuil bunús leis. Ní áirítear ar theagmhais dheimhnithe éillithe nó breabaireachta teagmhais éillithe nó breabaireachta atá fós faoi imscrúdú ag deireadh na tréimhse tuairiscithe. Féadfaidh oifigeach comhlíontachta an ghnóthais nó feidhm chomhchosúil nó údarás a chinneadh go bhfuil bunús le cásanna neamhchomhlíonta ionchasacha. Ní gá do chúirt dlí a chinneadh go bhfuil bunús leis.
|
|
Tomhaltóir
|
Daoine aonair a fhaigheann, a thomhlaíonn nó a úsáideann earraí agus seirbhísí le haghaidh úsáid phearsanta, dóibh féin nó do dhaoine eile, agus ní chun críoch athdhíola, tráchtála nó trádála, gnó, ceardaíochta ná gairme.
|
|
Cultúr corparáideach
|
Cuireann cultúr corparáideach spriocanna in iúl trí luachanna agus creidimh. Treoraíonn sé gníomhaíochtaí an ghnóthais trí thoimhdí comhroinnte agus noirm ghrúpa amhail luachanna nó ráitis mhisin nó cód iompair.
|
|
Éilliú
|
Cumhacht arna cur ar iontaoibh a mhí-úsáid chun leas príobháideach, rud a fhéadann daoine aonair nó eagraíochtaí a ghríosú. Áirítear leis cleachtais amhail íocaíochtaí éascaíochta, calaois, sracadh, claonpháirteachas agus sciúradh airgid. Áirítear leis freisin aon bhronntanas, iasacht, táille, dámhachtain nó buntáiste eile a thugann aon duine d’aon duine eile nó a fhaigheann aon duine ó aon duine eile mar aslach chun rud éigin a dhéanamh a bheadh mímhacánta, neamhdhleathach nó ina shárú iontaobhais in iompar gnó an ghnóthais. Is féidir a áireamh orthu sin airgead tirim nó sochair chomhchineáil, amhail earraí saor in aisce, bronntanais, agus laethanta saoire, nó seirbhísí pearsanta speisialta a sholáthraítear chun críche buntáiste mhíchuí, nó brú morálta a d’fhéadfadh a bheith ann dá dheasca buntáiste den sórt sin a fháil.
|
|
Seachvótálaithe inchreidte
|
Daoine ag a bhfuil taithí sách domhain ag dul i ngleic le páirtithe leasmhara dá ndéantar difear ó réigiún nó comhthéacs ar leith (mar shampla, oibrithe ban ar fheirmeacha, pobail dhúchasacha nó oibrithe imirceacha) ar féidir leo cuidiú chun a n-imní dóchúla a chur in iúl go héifeachtach. Sa chleachtas, is féidir forbairt agus eagraíochtaí neamhrialtasacha chearta an duine, ceardchumainn idirnáisiúnta agus sochaí shibhialta áitiúil a áireamh anseo, lena n-áirítear eagraíochtaí creideamh-bhunaithe.
|
|
Éifeachtaí airgeadais reatha
|
Éifeachtaí airgeadais don tréimhse tuairiscithe reatha a aithnítear sna ráitis airgeadais phríomha.
|
|
Seifteanna dícharbónúcháin
|
Cineálacha comhiomlánaithe de ghníomhaíochtaí maolaithe amhail éifeachtúlacht fuinnimh, leictriú, aistriú breosla, úsáid as fuinneamh inathnuaite, athrú táirgí, agus dícharbónú an tslabhra soláthair atá oiriúnach do ghníomhaíochtaí sonracha na ngnóthas.
|
|
Dífhoraoisiú
|
Tiontú sealadach nó buan talún foraoisithe ina talamh neamhfhoraoisithe, arb é an duine is cúis leis (8).
|
|
Díghrádú nó éiceachóras díghrádaithe
|
Tionchair ainsealacha an duine arb é a leanann astu caillteanas bithéagsúlachta agus an cur isteach ar struchtúr, comhdhéanamh agus feidhmiúlacht éiceachórais.
|
|
Spleáchais
|
Cás ina mbíonn gnóthas spleách ar acmhainní nádúrtha, daonna agus/nó sóisialta chun a phróisis ghnó a dhéanamh.
|
|
Sil-leagan in uisce agus ithir
|
Méid substainte a charn sa chomhshaol, san uisce nó san ithir, de bharr iarmhairt ar ghnáthghníomhaíochtaí nó teagmhais nó diúscairtí gnóthas, gan beann ar cibé acu a tharlaíonn an carnadh sin ag suíomh táirgthe gnóthais nó lasmuigh de.
|
|
Fású
|
Díghrádú talún i limistéir thura, bhreacthura agus thirime fo-bhogthaise a leanann as tosca éagsúla, lena n-áirítear éagsúlachtaí aeráide agus gníomhaíochtaí an duine. Ní thagraíonn fású do leathadh nádúrtha fásach atá ann cheana.
|
|
Sceitheadh
|
Is éard a chiallaíonn sceitheadh fuíolluisce an méid uisce (in m3) nó substainte (in kg BOD/d nó tomhas is inchomparáide) a chuirtear le dobharlach / a láisteann isteach ann ó phoncfhoinse nó foinse idirleata. Ciallaíonn eisilteach (nó sceitheadh) séarachais séarachas cóireáilte arna sceitheadh ó ghléasra cóireála séarachais.
|
|
Idirdhealú
|
Is go díreach nó go hindíreach a dhéantar idirdhealú. Tarlaíonn idirdhealú díreach i gcás ina gcaitear le duine aonair ar bhealach nach bhfuil chomh fabhrach céanna leis an mbealach a gcaitear, nó a gcaithfí, le daoine eile a bhfuil cásanna comhchosúla acu, agus inarb é an rud is cúis leis saintréith ar leith den duine sin, rud is ‘foras cosanta’ ann. Idirdhealú indíreach a bheidh ann i gcás ina dtabharfaidh riail, ar cosúil gur riail neodrach í, míbhuntáiste do dhuine nó do ghrúpa a bhfuil na saintréithe céanna i bpáirt acu. Ní mór a léiriú, i gcomparáid le grúpa comparáide, go dtugann cinneadh míbhuntáiste do ghrúpa.
|
|
Ábharthacht dhúbailte
|
Tá dhá ghné ag baint le hábharthacht dhúbailte: ábharthacht tionchair agus ábharthacht airgeadais. Comhlíonann ábhar inbhuanaitheachta an critéar maidir le hábharthacht dhúbailte má tá sé ábhartha ó thaobh tionchair nó ó thaobh airgeadais de nó an dá rud.
|
|
Inmharthanacht táirge, comhpháirte nó ábhair
|
Cumas táirge, comhpháirte nó ábhair fanacht feidhmiúil agus ábhartha nuair a úsáidtear mar a cheaptar é.
|
|
Tairseach éiceolaíoch
|
An pointe a bhíonn athrú sách beag ar dhálaí seachtracha ina chúis le athrú gasta ar éiceachóras. I gcás ina sáraítear tairseach éiceolaíoch, ní féidir leis an éiceachóras filleadh ar a ghnáthstaid trí bhíthin a athléimneachta féin a thuilleadh.
|
|
Fairsinge éiceachórais
|
Méid sócmhainne éiceachórais, agus is é is sócmhainn éiceachórais ann spás tadhlach éiceachórais de chineál sonrach a bhfuil tacar sainiúil comhpháirteanna bitheacha agus aibitheacha agus a n-idirghníomhaíochtaí mar shaintréithe aige.
|
|
Athchóiriú éiceachórais
|
Aon ghníomhaíocht a dhéantar d’aon ghnó a thionscnaíonn nó a chuireann dlús le teacht aniar éiceachórais ó staid dhíghrádaithe.
|
|
Seirbhísí éiceachórais
|
Na bealaí a rannchuidíonn éiceachórais leis na tairbhí a úsáidtear i ngníomhaíocht eacnamaíoch agus i ngníomhaíocht eile an duine, is iad sin na tairbhí a bhaineann daoine as éiceachórais. I Measúnú Éiceachórais na Mílaoise, is féidir seirbhísí éiceachórais a roinnt ina seirbhísí tacaíochta, rialála, soláthair agus cultúrtha. Leis an Aicmiú Idirnáisiúnta Coiteann ar Sheirbhísí Éiceachórais (CICES) aicmítear cineálacha seirbhísí éiceachóras.
|
|
Éiceachóras (éiceachórais)
|
Coimpléasc dinimiciúil de phobail plandaí, ainmhithe agus miocrorgánaigh agus a dtimpeallacht neamhbheo ag idirghníomhú le chéile mar aonad feidhmiúil. Le Típeolaíocht Dhomhanda Éiceachóras 2.0 IUCN soláthraítear típeolaíocht éiceachóras.
|
|
Astaíocht
|
Scaoileadh díreach nó indíreach substaintí, creathanna, teasa nó torainn ó fhoinsí aonair nó scaipthe isteach san aer, san uisce nó san ithir (9).
|
|
Fostaí
|
Duine aonair atá i gcaidreamh fostaíochta leis an ngnóthas de réir an dlí náisiúnta nó de réir cleachtas náisiúnta.
|
|
Úsáideoirí deiridh
|
Daoine a úsáideann nó a bheartaítear go n-úsáidfidh siad táirge nó seirbhís áirithe iarbhír.
|
|
Comhdheiseanna
|
Rochtain chomhionann neamh-idirdhealaitheach, ag daoine aonair, ar dheiseanna oideachais, oiliúna, fostaíochta, forbartha gairme agus feidhmithe cumhachta gan iad a bheith faoi mhíbhuntáiste ar bhonn critéar amhail inscne, bunadh ciníoch nó eitneach, náisiúntacht, reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh.
|
|
Cóir Chomhionann
|
Is prionsabal ginearálta de dhlí na hEorpa é prionsabal na córa comhionainne lena ndéantar talamh slán de go gcaitear ar an mbealach céanna le cásanna inchomparáide nó le páirtithe a bhfuil cásanna inchomparáide acu. I gcomhthéacs ESRS S1, tagraíonn an téarma ‘cóir chomhionann’ freisin do phrionsabal an neamh-idirdhealaithe, nach ndéanfar aon idirdhealú díreach ná indíreach dá réir bunaithe ar fhoras ar bith amhail inscne, cine, dath, bunadh eitneach nó sóisialta, gnéithe géiniteacha, teanga, reiligiún nó creideamh, tuairim pholaitiúil nó aon tuairim eile, ballraíocht i mionlach náisiúnta, maoin, breith, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh.
|
|
Éifeachtaí airgeadais
|
Éifeachtaí ag rioscaí agus deiseanna a imríonn tionchar ar staid airgeadais, feidhmíocht airgeadais agus sreafaí airgid an ghnóthais sa ghearrthéarma, sa mheántéarma nó san fhadtéarma.
|
|
Ábharthacht airgeadais
|
Tá ábhar inbhuanaitheachta ábhartha ó thaobh airgeadais de má ghineann sé rioscaí nó deiseanna a dhéanann difear do staid airgeadais, feidhmíocht airgeadais nó sreabhadh airgid an ghnóthais, nó dá rochtain ar mhaoiniú nó dá chostas caipitil, sa ghearrthéarma, sa mheántéarma nó san fhadtéarma (nó a bhféadfadh coinne réasúnach a bheith leis go ndéanfaidís an difear sin).
|
|
Saothar éignithe
|
Gach obair nó seirbhís a bhaintear as aon duine atá faoi bhagairt pionóis agus nár chuir an duine é féin ar fáil go saorálach ina leith. Cuimsítear leis an téarma gach cás ina gcuirtear iallach ar dhuine ar aon bhealach obair a dhéanamh agus áirítear leis cleachtais thraidisiúnta ar ‘geall le sclábhaíocht’ iad agus cineálacha comhaimseartha comhéigin a bhaineann dúshaothrú saothair leo, rud lena bhféadfaí gáinneáil ar dhaoine agus sclábhaíocht an lae inniu a áireamh.
|
|
Breosla iontaise
|
Foinsí neamh-inathnuaite fuinnimh atá bunaithe ar charbón ar nós breoslaí soladacha, gás nádúrtha agus ola.
|
|
Toiliú Saor, Roimh Ré agus Eolasach (FPIC)
|
Is léiriú ar cheart pobal dúchasach chun a dtosaíochtaí polaitiúla, sóisialta, eacnamaíocha agus cultúrtha a fhéinchinneadh é. Tá sé comhdhéanta de thrí cheart idirghaolmhara agus charnacha atá ag pobail dhúchasacha: an ceart go rachfar i gcomhairle leo; an ceart chun páirt a ghlacadh; agus an ceart chun a dtailte, a gcríoch agus a n-acmhainní. Baineann FPIC le pobail dhúchasacha agus aithnítear é faoin dlí idirnáisiúnta um chearta an duine, go háirithe Dearbhú na Náisiún Aontaithe maidir le Cearta na bPobal Dúchasach.
|
|
Fionnuisce
|
Screamhuisce agus uisce dromchla, ag a bhfuil meánsalandacht bhliantúil < 0,5 ‰ (i.e., an teorainn a luaitear in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Treoir Réime maidir le hUisce).
|
|
Laghdú astaíochtaí GCT
|
Laghdú ar astaíochtaí GHG Scóip 1, 2, 3 nó astaíochtaí GCT iomlána an ghnóthais ag deireadh na tréimhse tuairiscithe, i gcoibhneas le hastaíochtaí bonnbhliana. D’fhéadfadh laghduithe ar astaíochtaí leanúint astu seo a leanas, agus cinn eile nach iad, éifeachtúlacht fuinnimh, leictriú, dícharbónú soláthróirí, dícharbónú ar an meascán leictreachais, forbairt táirgí inbhuanaithe nó athruithe ar theorainneacha nó ar ghníomhaíochtaí tuairiscithe (e.g. seachfhoinsiú, inniúlachtaí laghdaithe), ar choinníoll go mbaintear amach iad laistigh d’oibríocht dhílis agus slabhra luacha réamhtheachtach agus iartheachtach an ghnóthais. Ní dhéantar baintí ná astaíochtaí seachanta a chomhaireamh mar laghduithe ar astaíochtaí.
|
|
Baint agus stóráil GCT
|
Tagraíonn baint (antrapaigineach) d’aistarraingt GCTanna ón atmaisféar de thoradh gníomhaíochtaí an duine d’aon ghnó. Áirítear orthu sin linnte bitheolaíocha antrapaigineacha CO2 a fheabhsú agus innealtóireacht cheimiceach a úsáid chun baint agus stóráil fhadtéarmach a bhaint amach. Is féidir le gabháil agus stóráil carbóin (CCS) ó fhoinsí tionsclaíocha agus foinsí a bhaineann le fuinneamh, nach mbaineann CO2 den atmaisféar astu féin, CO2 atmaisféarach a bhaint má úsáidtear i gcomhcheangal le táirgeadh bithfhuinnimh í (Gabháil agus Stóráil Carbóin Bithfhuinnimh - BECCS). Is féidir baint a aisiompú, arb ionann iad agus aon ghluaiseacht GCT stóráilte amach as an stóráil bheartaithe a ghabhann isteach san atmaisféar arís. Foraois a fásadh chun méid sonrach CO2 a bhaint, mar shampla, má bhíonn sí faoi réir falscaí, aisiompaítear na hastaíochtaí a ghabhtar sna crainn.
|
|
Acmhainneacht téite domhanda (GWP)
|
Toisc lena dtugann tuairisc ar thionchar fórsála radantaí (an méid díobhála a dhéantar don atmaisféar) aonaid amháin de GHG ar leith i gcoibhneas le haonad amháin CO2.
|
|
Gáis cheaptha teasa (GCT)
|
Na gáis a liostaítear i gcuid 2 d’Iarscríbhinn V de Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10). Áirítear orthu sin dé-ocsaíd charbóin (CO2), Meatán (CH4), Ocsaíd Nítriúil (N2O), heicseafluairíd sulfair (SF6), trífhluairíd nítrigine (NF3), HFCanna, sárfhluaracarbóin (PFCanna).
|
|
Sásra casaoide
|
Aon ghnáthphróiseas, bíodh sé státbhunaithe nó gan bheith státbhunaithe, breithiúnach nó neamhbhreithiúnach, trínar féidir le páirtithe leasmhara casaoidí a dhéanamh agus leigheas a lorg. Ar shamplaí de shásraí casaoide státbhunaithe breithiúnacha agus neamhbhreithiúnacha áirítear cúirteanna, binsí saothair, institiúidí náisiúnta um chearta an duine, Pointí Teagmhála Náisiúnta faoi Threoirlínte ECFE maidir le Fiontair Ilnáisiúnta, oifigí ombudsman, gníomhaireachtaí cosanta tomhaltóirí, comhlachtaí maoirseachta rialála, agus oifigí gearán arna reáchtáil ag rialtas. Ar shásraí casaoide nach bhfuil státbhunaithe áirítear iad siúd arna riar ag an ngnóthas, ina aonar nó in éineacht le páirtithe leasmhara, amhail sásraí casaoide agus cómhargáil ar an leibhéal oibríochtúil, lena n-áirítear na sásraí a bhunaítear trí bhíthin na cómhargála. Áirítear orthu freisin sásraí arna riar ag comhlachais tionscail, eagraíochtaí idirnáisiúnta, eagraíochtaí sochaí sibhialta, nó grúpaí ilpháirtithe leasmhara.
Is í an eagraíocht, ina haonar nó i gcomhar le páirtithe leasmhara eile, a riarann sásraí casaoide ar an leibhéal oibríochtúil agus tá rochtain dhíreach ag páirtithe leasmhara na heagraíochta orthu. Táthar in ann casaoidí a shainaithint agus aghaidh a thabhairt orthu go luath agus díreach dá mbarr, rud a choisceann an díobháil agus an géarú ar chasaoidí araon. Le sásraí casaoide, tugtar caoi freisin dóibh siúd a ndéantar difear díreach dóibh aiseolas tábhachtach a sholáthar maidir le héifeachtacht dhícheall cuí na heagraíochta.
De réir Threoirphrionsabal 31 ó na Náisiúin Aontaithe, is é is sásraí casaoide éifeachtacha ann sásraí dlisteanacha, inrochtana, intuartha, cothromasacha, trédhearcacha atá comhoiriúnach le cearta agus ina bhfoinse foghlama leanúnaí. I dteanna na gcritéar sin, tá sásraí casaoide éifeachtacha ar an leibhéal oibríochtúil bunaithe ar rannpháirtíocht agus idirphlé. D’fhéadfadh sé gur deacra don eagraíocht measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht na sásraí casaoide a bhfuil sé rannpháirteach iontu ná iad siúd a bhunaigh sé féin.
|
|
Screamhuisce
|
An t-uisce uile faoi dhromchla na talún atá i gcrios an tsáithithe agus i dteagmháil dhíreach leis an talamh nó leis an bhfo-ithir (11).
|
|
Gnáthóg
|
An áit nó an cineál láithreáin ina n-aimsítear orgánach nó pobal go nádúrtha. Úsáidtear í freisin i gciall na saintréithe comhshaoil a theastaíonn ó speiceas ar leith nó a nideog éiceolaíche.
|
|
Ilroinnt gnáthóg
|
Téarma ginearálta a thugann tuairisc ar an tacar próiseas inarb é an toradh atá ar an gcaillteanas gnáthóg go dtagann gnáthóga leanúnacha chun bheith roinnte ina ngeadáin, a dtéann a líon i méid ach a méid i laghad le himeacht ama, i riocht agus gur lú an t-achar iomlán iontu agus iad siad scoite amach ó chéile ag maitrís gnáthóg nach bhfuil cosúil leo. D’fhéadfadh próisis nádúrtha (e.g. dóiteáin foraoise agus féarthalún, tuilte) agus gníomhaíochtaí an duine (foraoiseacht, talmhaíocht, uirbiú) a bheith ina gcúis le hilroinnt gnáthóg.
|
|
Ciapadh
|
Cás ina dtarlaíonn iompar gan iarraidh a bhaineann le foras cosanta idirdhealaithe (mar shampla, inscne faoi Threoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12), nó reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh faoi Threoir 2000/78/CE ón gComhairle (13)) chun dínit duine a shárú, agus chun timpeallacht imeaglaithe, naimhdeach, tháireach, náireach nó mhaslach a chruthú.
|
|
Dramhaíl ghuaiseach
|
Dramhaíl a léiríonn ceann amháin nó níos mó de na saintréithe guaiseacha a liostaítear in Iarscríbhinn III a ghabhann le Treoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14) maidir le dramhaíl.
|
|
Earnálacha aeráide ardtionchair
|
Earnálacha a liostaítear i Ranna A go H agus i Roinn L d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 1893/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15) (mar a shainmhínítear i Rialachán Tarmligthe (AE) 2022/1288 ón gCoimisiún (16)).
|
|
Tionchair
|
An éifeacht atá ag an ngnóthas nó a d’fhéadfadh a bheith aige ar an gcomhshaol agus ar dhaoine, lena n-áirítear éifeachtaí ar chearta an duine, a bhaineann lena oibríochtaí dílse agus lena shlabhra luacha réamhtheachtach agus iartheachtach, lena n-áirítear trína chuid táirgí agus seirbhísí, agus trína ghaolmhaireachtaí gnó. D’fhéadfadh na tionchair a bheith iarbhír nó ionchasach, diúltach nó dearfach, beartaithe nó neamhbheartaithe, agus in-aisiompaithe nó do-aisiompaithe. Féadfaidh siad teacht chun cinn sa ghearrthéarma, meántéarma nó fadtéarma. Le tionchair, léirítear rannchuidiú, diúltach nó dearfach, an ghnóthais leis an bhforbairt inbhuanaithe.
|
|
Tionscnóirí tionchair
|
Na tosca uile is cúis le hathruithe ar an dúlra, sócmhainní antrapaigineacha, na bealaí a rannchuidíonn an dúlra le saol daoine agus le dea-cháilíocht saoil. Tionscnóirí nádúrtha agus antrapaigineacha araon atá i dtionscnóirí díreacha an athraithe. Imríonn siad tionchair dhíreacha fhisiceacha ar an nádúr (go meicniúil agus go ceimiceach agus ó thaobh torainn agus solais de, etc.) agus tionchair a dhéanann difear dá iompraíocht. Áirítear orthu sin, inter alia, an t-athrú aeráide, truailliú, cineálacha éagsúla athraithe ar úsáid talún, speicis agus zónóisí coimhthíocha ionracha, agus saothrú. Bíonn tionscnóirí tionchair indíreacha ag oibriú ar bhealach idirleata trí thionscnóirí díreacha, chomh maith le tionscnóirí indíreacha eile freisin, a athrú agus tionchar a imirt orthu (trína bheith ag déanamh difear dá leibhéal, dá dtreo nó dá ráta). Idirghníomhaíochtaí idir tionscnóirí díreacha agus indíreacha, cruthaíonn siad slabhraí éagsúla gaolmhaireachta, aitreabúideachta agus tionchar, a d’fhéadfadh a bheith éagsúil ó thaobh cineáil, déine, ré agus faid de. D’fhéadfadh cineálacha éagsúla éifeachtaí iarmharta a bheith ann de thoradh na ngaolmhaireachtaí sin freisin. Ar thionscnóirí tionchair domhanda áirítear tionscnóirí eacnamaíocha, déimeagrafacha, rialachais, teicneolaíocha agus cultúrtha. I measc tionscnóirí indíreacha, tugtar aird ar leith ar ról institiúidí (idir fhoirmiúil agus neamhfhoirmiúil) agus ar na tionchair a imríonn patrúin táirgthe, soláthair agus tomhaltais ar an dúlra, ar na bealaí a rannchuidíonn an dúlra le saol daoine agus le dea-cháilíocht saoil.
|
|
Ábharthacht tionchair
|
Beidh ábhar inbhuanaitheachta ábhartha ó pheirspictíocht tionchair de i gcás ina mbeidh baint aige le hábhar iarbhír nó ionchasach an ghnóthais, le tionchair dhearfacha nó dhiúltacha ar dhaoine nó ar an gcomhshaol thar thréimhsí ama gearrthéarmacha, meántéarmacha agus fadtéarmacha. Ó thaobh tionchair de, áirítear le hábhar inbhuanaitheachta ábhartha tionchair a bhaineann le hoibríochtaí dílse agus slabhra luacha réamhteachtach agus iartheachtach an ghnóthais, lena n-áirítear trína chuid táirgí agus seirbhísí, agus trína ghaolmhaireachtaí gnó.
|
|
Teagmhas
|
Gníomhaíocht dlí nó gearán a chláraítear leis an ngnóthas nó le húdaráis inniúla trí phróiseas foirmiúil, nó cás neamhchomhlíonta a shainaithníonn an gnóthas trí nósanna imeachta bunaithe. Ar nósanna imeachta bunaithe chun cásanna neamhchomhlíonta a shainaithint is féidir iniúchtaí ar chóras bainistíochta, cláir faireacháin fhoirmiúla, nó sásraí casaoide a áireamh.
|
|
Loscadh
|
Dóchan dramhaíola faoi smacht ag teocht ard, bíodh aisghabháil fuinnimh ann nó ná bíodh.
|
|
Comhalta boird neamhspleách
|
Comhaltaí boird a fheidhmíonn breithiúnas neamhspleách saor ó aon tionchar seachtrach nó aon choinbhleacht leasa. Ciallaíonn neamhspleáchas go ginearálta breithiúnas a fheidhmiú go hoibiachtúil gan srian. I gcás ina n-úsáidfear mar shlat tomhais é chun cosúlacht neamhspleáchais a bhreithniú, nó chun comhalta neamhfheidhmiúcháin de na comhlachtaí riaracháin, bainistíochta agus maoirseachta a chatagóiriú mar neamhspleách, ciallaíonn sé easpa leasa, staide, comhlachais nó gaolmhaireachta ar dócha, nuair a bhreithnítear ó pheirspictíocht tríú páirtí réasúnaigh eolaigh é, go n-imreodh sé tionchar míchuí ar chinnteoireacht nó gur chúis laofachta ina leith.
|
|
Pobail dhúchasacha
|
Níor comhaontaíodh ar an leibhéal idirnáisiúnta aon sainmhíniú aonair ar phobail dhúchasacha. Sa chleachtas, tá cóineasú ann i measc gníomhaireachtaí idirnáisiúnta maidir leis na grúpaí is féidir a mheas a bheith ina bpobail dhúchasacha agus ar cheart cosaint speisialta a bheith orthu mar sin. Baineann critéar tábhachtach chun pobail dhúchasacha a shainmhíniú lena gceangal le limistéar traidisiúnta, mar a shainmhínítear i gCoinbhinsiún EIS Uimh. 169, Airteagal 1, ina ndeirtear go bhfuil feidhm ag an gcoinbhinsiún maidir le: ‘(a) pobail threibheacha i dtíortha neamhspleácha a dhealaíonn a gcoinníollacha sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíocha iad ó chodanna eile den phobal náisiúnta, agus a rialaítear a stádas, go hiomlán nó go páirteach, lena gcustaim nó lena dtraidisiúin féin, nó le dlíthe nó rialacháin speisialta; (b) pobail i dtíortha neamhspleácha a mbreathnaítear orthu mar dhúchasach ós rud é gur de shliocht na ndaonraí a mhair sa tír nó i réigiún geografach lena mbaineann an tír iad, tráth concais nó coilínithe, nó tráth a bunaíodh na teorainneacha stáit atá ann faoi láthair agus a bhfuil a n-institiúidí sóisialta, eacnamaíocha, cultúrtha nó polaitiúla uile fós acu, nó cuid díobh, gan beann ar a stádas dlíthiúil’. Luaitear an méid seo a leanas freisin in Airteagal 1(2) de Choinbhinsiún EIS Uimh. 169: ‘measfar gur critéar bunúsach é [féin]-aitheantas mar phobal dúchasach nó treibheach chun a chinneadh cé na grúpaí a bhfuil feidhm ag forálacha an Choinbhinsiúin seo maidir leo’.
|
|
Astaíochtaí GCT indíreacha
|
Astaíochtaí GCT atá mar iarmhairt ar ghníomhaíochtaí eintitis ach a tharlaíonn ag foinsí atá faoi úinéireacht eintitis eile nó á rialú ag eintiteas eile. Is éard is astaíochtaí indíreacha ann astaíochtaí GCT Scóip 2 agus astaíochtaí GCT Scóip 3 in éineacht.
|
|
Suiteáil
|
Aonad teicniúil do-aistrithe ina ndéantar gníomhaíocht amháin nó níos mó, cinn a d’fhéadfadh difear a dhéanamh d’astaíochtaí agus don truailliú.
|
|
Praghas carbóin inmheánach
|
Praghas a úsáideann eintitis chun measúnú a dhéanamh ar impleachtaí airgeadais athruithe ar infheistíocht, táirgeadh, agus patrúin tomhaltais, agus ar dhul chun cinn teicneolaíoch ionchasach agus costais laghdaithe astaíochtaí sa todhchaí.
|
|
Scéim praghsála carbóin inmheánach
|
Socrú eagraíochtúil a ligeann do ghnóthas praghsanna carbóin a chur i bhfeidhm i gcinnteoireacht straitéiseach agus oibríochtúil. Tá dhá chineál praghas carbóin inmheánach ann a úsáideann gnóthais de ghnáth. Scáthphraghas a thugtar ar an gcéad chineál, ar costas teoiriciúil nó méid barúlach é nach ngearrann an gnóthas ach is féidir a úsáid chun measúnú a dhéanamh ar impleachtaí eacnamaíocha nó ar chomhbhabhtálacha le haghaidh rudaí cosúil le tionchair riosca, infheistíochtaí nua, glanluach reatha tionscadal, agus costas-tairbhe na dtionscnamh éagsúil. Cáin nó táille inmheánach é an dara cineál, ar praghas carbóin é a ghearrtar ar ghníomhaíocht ghnó, líne táirgí, nó aonad gnó eile bunaithe ar a astaíochtaí GCT (tá na cánacha nó na táillí inmheánacha sin comhchosúil le praghsáil aistrithe ionchuideachta).
|
|
Speiceas ionrach nó coimhthíoch
|
Speiceas a bhfuil a thabhairt isteach agus/nó a leathadh ag gníomhaíocht an duine ó lasmuigh dá dháileadh nádúrtha ina bhagairt ar an mbithéagsúlacht, ar an tslándáil bia, agus ar shláinte agus dea-bhail an duine. Tagraíonn ‘coimhthíoch’ don speiceas a bheith tugtha isteach ó lasmuigh dá dháileadh nádúrtha (is comhchiallaigh le ‘coimhthíoch’ iad ‘andúchasach’ agus ‘neamhdhúchasach’). Ciallaíonn ‘ionrach’ gur ‘gnách leis leathadh amach ar fud na n-éiceachóras ina dtugtar isteach é agus iad a mhodhnú’. Dá réir sin, d’fhéadfadh speiceas a bheith coimhthíoch gan bheith ionrach nó, i gcás speiceas atá de bhunadh réigiúin, d’fhéadfadh sé dul i méid agus teacht chun bheith ionrach, gan é a bheith ina speiceas coimhthíoch iarbhír.
|
|
Príomhlimistéar Bithéagsúlachta (KBA)
|
Láithreáin a rannchuidíonn go mór le marthanacht na bithéagsúlachta go domhanda, in éiceachórais talún, fionnuisce agus mhuirí. Cáilíonn láithreáin mar KBAnna má chomhlíonann siad ceann amháin nó níos mó de 11 chritéar, a chuirtear ina gcúig chatagóir: an bhithéagsúlacht faoi bhagairt; an bhithéagsúlacht faoi shrian geografach; sláine éiceolaíoch; próisis bhitheolaíocha; agus, neamh-in-athsholáthaireacht. Is é BirdLife International a dhéanann bainistíocht ar an mBunachar Sonraí Domhanda KBAnna thar ceann Chomhpháirtíocht KBA.
|
|
Díghrádú talún
|
An iliomad próiseas a thionscnaíonn meathlú nó caillteanas bithéagsúlachta, feidhmeanna éiceachórais nó a dtairbhí do dhaoine ar a n-áirítear díghrádú na n-éiceachóras talún uile.
|
|
Líonadh talún
|
Láithreán diúscartha dramhaíola chun dramhaíl a thaisceadh ar an talamh nó isteach sa talamh (17).
|
|
(Athrú ar) an gcóras talún
|
Comhpháirt talún chóras an Domhain, ina gcuimsítear na próisis agus na gníomhaíochtaí uile a bhaineann leis an úsáid a bhaineann an duine as an talamh. Áirítear orthu sin ionchuir agus socruithe socheacnamaíocha, teicneolaíocha agus eagraíochtúla, chomh maith leis na tairbhí a bhaintear as an talamh agus torthaí sóisialta agus éiceolaíocha neamhbheartaithe gníomhaíochtaí sochaíocha. I gcoincheap na gcóras talún tá úsáid talún (na gníomhaíochtaí, na socruithe agus na hionchuir atá bainteach le húsáid talún) in éineacht le cumhdach talún (saintréithe fisiceacha uile na talún is inaitheanta trí Fhaire na Cruinne).
|
|
(Athrú ar) úsáid talún
|
An úsáid a bhaineann an duine as limistéar sonrach chun críche áirithe (amhail úsáid chónaitheach; talmhaíocht; áineas; úsáid thionsclaíoch, etc). Faoi thionchar ag cumhdach talún, ach gan bheith comhchiallach leis. Tagraíonn an t-athrú ar úsáid talún d’athrú ar úsáid nó bainistíocht talún ag an duine, a bhféadfadh athrú ar chumhdach talún a bheith ann dá thoradh.
|
|
Ionadaithe dlisteanacha
|
Daoine aonair a aithnítear mar dhlisteanach faoin dlí nó sa chleachtas, amhail ionadaithe ceardchumainn tofa i gcás oibrithe, nó ionadaithe eile a roghnaítear go saor de pháirtithe leasmhara dá ndéantar difear.
|
|
Giaráil
|
Cumas an ghnóthais athrú a dhéanamh ar chleachtais mhíchearta páirtí eile a bhfuil baint acu le tionchar diúltach a bhaineann leis an inbhuanaitheacht.
|
|
Gníomhaíochtaí stocaireachta
|
Gníomhaíochtaí a dhéantar chun tionchar a imirt ar fhoirmliú nó cur chun feidhme beartais nó reachtaíochta, nó próisis chinnteoireachta rialtas, institiúidí rialtasacha, rialtóirí, institiúidí an Aontais, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí nó bunaitheoirí caighdeán. Áirítear ar ghníomhaíochtaí den sórt sin (liosta neamh-uileghabhálach):
i. cruinnithe, comhdhálacha, imeachtaí a eagrú nó rannpháirt a ghlacadh iontu;
ii. rannchuidiú le comhairliúcháin phoiblí, éisteachtaí nó tionscnaimh chomhchosúla eile nó rannpháirt a ghlacadh iontu;
iii. feachtais chumarsáide, ardáin, líonraí, tionscnaimh chosmhuintire a eagrú;
iv. páipéir bheartais agus sheasaimh, pobalbhreitheanna, suirbhéanna, obair thaighde a ullmhú/a choimisiúnú de réir na ngníomhaíochtaí a chumhdaítear le rialacha an chláir trédhearcachta.
|
|
Astaíochtaí GCT iata
|
Meastacháin ar astaíochtaí GCT sa todhchaí ar dócha go dtarlóidh siad de bharr príomhshócmhainní nó táirgí gnóthais a dhíoltar laistigh dá saolré oibriúcháin.
|
|
Úsáid fhaidréiseach
|
Dearadh táirge le haghaidh a chothabhála agus a mharthanachta ar bhealach a spreagtar úsáid níos faide ná an úsáid a bhaintear as faoin gcaighdeán tionscail sa chleachtas agus ar scála, agus ar bhealach nach gcuirtear isteach ar a chóireáil chiorclach ag deireadh a ré feidhmiúla.
|
|
Acmhainní muirí
|
Acmhainní bitheolaíocha agus neamh-bhitheolaíocha a fhaightear sna farraigí agus sna haigéin. Ar shamplaí díobh sin tá mianraí domhainfharraige, gairbhéil agus táirgí bia mara, ach gan bheith teoranta dóibh
|
|
Deiseanna ábhartha
|
Deiseanna a bhaineann le hinbhuanaitheacht lena ngabhann éifeachtaí dearfacha airgeadais agus a dhéanann difear ábhartha do shreabhadh airgid an ghnóthais, nó dá rochtain ar mhaoiniú nó dá chostas caipitil, sa ghearrthéarma, sa mheántéarma nó san fhadtéarma (nó a bhféadfadh coinne réasúnach a bheith leis go ndéanfaidís an difear sin).
|
|
Rioscaí ábhartha
|
Rioscaí a bhaineann le hinbhuanaitheacht lena ngabhann éifeachtaí diúltacha airgeadais agus a dhéanann difear ábhartha do shreabhadh airgid an ghnóthais, nó dá rochtain ar mhaoiniú nó dá chostas caipitil, sa ghearrthéarma, sa mheántéarma nó san fhadtéarma (nó a bhféadfadh coinne réasúnach a bheith leis go ndéanfaidís an difear sin).
|
|
Ábharthacht
|
Tá ábhar inbhuanaitheachta ábhartha má chomhlíonann sé an sainmhíniú ar ábharthacht tionchair, ábharthacht airgeadais, nó an dá rud.
|
|
Méadrachtaí
|
Táscairí cáilíochtúla agus cainníochtúla a úsáideann an gnóthas chun éifeachtacht sheachadadh a bheartais a bhaineann le hinbhuanaitheacht a thomhas agus a thuairisciú agus in aghaidh a spriocanna le himeacht ama. Tacaíonn méadrachtaí freisin leis an tomhas ar thorthaí an ghnóthais i ndáil le daoine dá ndéantar difear, an comhshaol agus an gnóthas.
|
|
Micreaphlaistigh
|
Píosaí beaga plaisteach, níos lú ná 5 mm de ghnáth. Tá an líon micreaphlaisteach a fhaightear sa chomhshaol, lena n-áirítear san fharraige, agus i mbia agus in uisce óil, ag dul i méid. Nuair a bheidh siad sa chomhshaol, ní bhith-dhíghrádaíonn micreaphlaistigh agus is gnách go gcarnann siad – ach amháin má cheaptar iad go sonrach chun bith-dhíghrádú sa chomhshaol oscailte. Is feiniméan casta í an in-bhithdhíghrádaitheacht, go háirithe sa mhuirthimpeallacht. Micreaphlaistigh a bheith i láthair i meáin chomhthimpeallacha éagsúla (amhail uisce), a dtionchar ar an gcomhshaol agus an tionchar a d’fhéadfadh a bheith acu ar shláinte an duine, is ábhair imní iad atá ag dul i méid.
|
|
Íoscheanglas maidir le Nochtadh
|
Le híoscheanglas maidir le nochtadh, leagtar síos inneachar na faisnéise a cheanglaítear ar an ngnóthas a áireamh le linn dó tuairisc a thabhairt ar bheartais, gníomhaíochtaí, méadrachtaí nó spriocanna, de bhun Ceanglas maidir le Nochtadh in ESRS nó ar bhonn eintiteas-sonrach.
|
|
Acmhainní nádúrtha
|
Sócmhainní nádúrtha (amhábhair) a aimsítear sa dúlra ar féidir iad a úsáid le haghaidh táirgeadh nó tomhaltas eacnamaíoch.
|
|
Réitigh dhúlrabhunaithe
|
Gníomhaíochtaí chun éiceachórais talún, fionnuisce, chósta agus mhuirí nádúrtha nó mhodhnaithe a chosaint, a chaomhnú, a athchóiriú, a úsáid go hinbhuanaithe agus a bhainistiú lena dtugtar aghaidh ar dhúshláin shóisialta, eacnamaíocha agus chomhshaoil go héifeachtach oiriúnaitheach agus lena soláthraítear, an tráth céanna, tairbhí maidir le dea-bhail an duine, seirbhísí éiceachórais, athléimneacht agus bithéagsúlacht.
|
|
Sprioc ghlan-nialasach
|
Ciallaíonn sprioc ghlan-nialasach a shocrú ar leibhéal gnóthais agus é ailínithe le spriocanna aeráide sochaíocha a chomhlíonadh: scála laghduithe astaíochtaí slabhra luacha a bhaint amach a bheidh i gcomhréir leis an laghdú a cheangaítear chun go sroichfear an ghlan-nialasacht i gconairí 1,5 C, agus tionchar aon astaíocht iarmharach a neodrú (tar éis thart ar 90-95 % d’astaíochtaí GCT a laghdú agus an fhéidearthacht ann go mbeadh éagsúlachtaí earnálacha a bhfuil údar leo ann i gcomhréir le conair earnálach aitheanta) trí mhéid coibhéiseach CO2 a bhaint go buan.
i.
ii.
|
|
Neamhfhostaithe
|
Le neamhfhostaithe i lucht saothair dílis gnóthais, áirítear conraitheoirí aonair a sholáthraíonn saothar don ghnóthas (‘daoine féinfhostaithe’) agus daoine arna soláthar ag gnóthais a bhíonn ag gabháil go príomha do ‘ghníomhaíochtaí fostaíochta’ (Cód NACE N78).
|
|
Fuinneamh neamh-inathnuaite
|
Fuinneamh nach féidir a shainaithint mar fhuinneamh a dhíorthaítear ó fhoinsí inathnuaite.
|
|
Rialú oibriúcháin
|
Is é is rialú oibriúcháin ann (ar eintiteas, láithreán, oibríocht nó sócmhainn) cás ina bhfuil sé ar a chumas ag an ngnóthas gníomhaíochtaí agus gaolmhaireachtaí oibríochtúla an eintitis, láithreáin, oibríochta nó sócmhainne a stiúradh go díreach.
|
|
Deiseanna
|
Deiseanna a bhaineann le hinbhuanaitheacht lena ngabhann éifeachtaí dearfacha airgeadais.
|
|
Ragobair
|
An líon uaireanta an chloig a oibríonn oibrí de bhreis ar na huaireanta conarthacha atá aige nó aici.
|
|
Lucht saothair dílis/oibrithe dílse
|
Oibrithe atá i ngaolmhaireacht fostaíochta leis an ngnóthas (‘fostaithe’) chomh maith le neamhfhostaithe ar conraitheoirí aonair iad a sholáthraíonn saothar don ghnóthas (‘daoine féinfhostaithe’) nó daoine arna soláthar ag gnóthais a bhíonn ag gabháil go príomha do ‘ghníomhaíochtaí fostaíochta’ (Cód NACE N78).
|
|
Substaintí lena n-ídítear an t-ózón
|
Substaintí a liostaítear i bPrótacal Montréal um Shubstaintí a Ídíonn an Ciseal Ózóin.
|
|
Pacáistíocht
|
Táirgí a dhéantar as aon ábhar d’aon chineál atá le húsáid chun earraí, ó amhábhair go hearraí próiseáilte, a choimeád, a chosaint, a láimhseáil, a sheachadadh, a stóráil, a iompar agus a chur i láthair, ón táirgeoir chuig an úsáideoir nó an tomhaltóir (18).
|
|
Pá
|
An gnáth-thuarastal bunaidh nó íosta maille le haon luach saothair eile, in airgead nó i gcomhchineál, a fhaigheann an t-oibrí, go díreach nó go hindíreach (‘comhpháirteanna comhlántacha agus athraitheacha’), óna f(h)ostóir as ucht a f(h)ostaíochta. Ciallaíonn ‘leibhéal pá’ pá bliantúil comhlán agus an pá comhlán comhfhreagrach in aghaidh na huaire. Ciallaíonn ‘leibhéal airmheánach pá’ pá an fhostaí a dtuillfeadh leath na bhfostaithe níos mó de agus leath na bhfostaithe níos lú de.
|
|
Daoine faoi mhíchumas
|
Daoine a bhfuil lagú fadtéarmach fisiceach, meabhrach, intleachtúil nó céadfach orthu, ar lagú é, nuair a bhíonn orthu dul i ngleic le bacainní éagsúla, a d’fhéadfadh cur isteach ar a rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtach sa tsochaí ar bhonn comhionann le daoine eile.
|
|
Rioscaí fisiceacha
|
Braitheann an fiontar eacnamaíoch domhanda uile ar fheidhmiú chórais an Domhain, amhail aeráid chobhsaí agus seirbhísí éiceachórais, amhail soláthar bithmhaise (amhábhair). Rioscaí fisiceacha a bhaineann leis an dúlra, is toradh díreach iad ar spleáchas eagraíochta ar an dúlra. Tagann rioscaí fisiceacha chun cinn nuair a bhíonn córais nádúrtha lagaithe mar gheall ar an tionchar atá ag teagmhais aeráide (e.g. teagmhais adhaimsire amhail triomach), teagmhais gheolaíocha (e.g. teagmhais sheismeacha amhail crith talún) nó teagmhais nó athruithe ar chothromaíocht éiceachórais, amhail cáilíocht na hithreach nó an éiceolaíocht mhuirí, a dhéanann difear do na seirbhísí éiceachórais a mbraitheann eagraíochtaí orthu. D’fhéadfaidís a bheith ina ngéar-rioscaí, ina rioscaí ainsealacha, nó an dá rud. Tagann rioscaí fisiceacha a bhaineann leis an dúlra chun cinn de thoradh athruithe ar dhálaí bitheacha (beo) agus aibitheacha (neamhbheo) a thacaíonn le héiceachórais shláintiúla fheidhmiúla. De ghnáth, baineann rioscaí fisiceacha go sonrach le suíomh. Bíonn rioscaí fisiceacha a bhaineann leis an dúlra bainteach go minic le rioscaí fisiceacha a bhaineann leis an aeráid.
|
|
Teorainneacha pláinéadacha
|
Leis an gcoincheap sin, is féidir meastachán a dhéanamh ar spás oibríochta sábháilte don chine daonna i ndáil le feidhmiú an Domhain. I gcás gach ceann de phróisis chórais an Domhain, cainníochtaítear leibhéal teorann nár cheart a shárú má táimid chun athrú comhshaoil dhomhanda doghlactha a sheachaint.
|
|
Beartas
|
Tacar nó creat cuspóirí ginearálta agus prionsabal bainistíochta a úsáideann an gnóthas i gcomhair cinnteoireachta. Cuireann beartas straitéis nó cinntí bainistíochta an ghnóthais chun feidhme ar cinntí iad a bhaineann le hábhar inbhuanaitheachta ábhartha. Tá gach beartas faoi chúram duine (daoine) sainithe, sonraítear ann a pheiriméadar feidhme, agus áirítear leis cuspóir amháin nó níos mó (nasctha nuair is infheidhme maidir le spriocanna intomhaiste). Déantar beartas a bhailíochtú agus a athbhreithniú de réir rialacha infheidhme na ngnóthas maidir le rialachas. Cuirtear beartas chun feidhme trí ghníomhaíochtaí nó pleananna gníomhaíochta.
|
|
Truailleán
|
Substaint, creathadh, teas, torann, solas nó éilleán eile arb ann dóibh in aer, in uisce nó in ithir, a d’fhéadfadh a bheith díobhálach do shláinte an duine agus/nó don chomhshaol, a d’fhéadfadh damáiste a dhéanamh do mhaoin ábhartha, nó a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh d’áiseanna agus d’úsáidí dlisteanacha eile den chomhshaol (19).
|
|
Truailliú
|
Truailleáin a thabhairt isteach, go díreach nó go hindíreach, de thoradh ghníomhaíocht an duine, san aer, san uisce nó san ithir a d’fhéadfadh a bheith díobhálach do shláinte an duine agus/nó don chomhshaol, a d’fhéadfadh damáiste a dhéanamh do mhaoin ábhartha, nó a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh d’áiseanna agus d’úsáidí dlisteanacha eile den chomhshaol (20).
|
|
Truailliú ithreach
|
Substaintí, creathanna, teas nó torann a thabhairt isteach san ithir de thoradh ghníomhaíocht an duine – is cuma cé acu a thugtar isteach ag suíomh táirgthe gnóthais iad nó lasmuigh de trí úsáid tháirgí agus/nó sheirbhísí an ghnóthais – a bhféadfadh na substaintí, na creathanna, an teas nó an torann sin a bheith díobhálach do shláinte an duine nó don chomhshaol, as a leanann damáiste do mhaoin ábhartha, nó a dhéanann dochar d’áiseanna agus d’úsáidí dlisteanacha eile den chomhshaol nó a chuireann isteach orthu (21). Áirítear ar thruailleáin ithreach truailleáin neamhorgánacha, truailleáin orgánacha mharthanacha (POPanna), lotnaidicídí, comhdhúile nítrigine agus fosfair, etc.
|
|
Limistéar faoi chosaint
|
Spás geografach atá sainithe go soiléir agus a aithnítear, a ainmnítear agus a bhainistítear trí mhodhanna dlíthiúla nó éifeachtacha eile chun caomhnú an dúlra agus na seirbhísí éiceachórais agus na luachanna cultúrtha atá bainteach leis a bhaint amach san fhadtéarma.
|
|
Leictreachas, teas, gail nó fuarú ceannaithe nó faighte
|
I gcás ina bhfuair an gnóthas a chuid leictreachais, teasa, gail nó fuaraithe ó thríú páirtí. Léiríonn an téarma ‘faighte’ imthosca ina bhféadfadh sé nach gceannaíonn cuideachta leictreachas go díreach (e.g., tionónta i bhfoirgneamh), ach tugtar an fuinneamh isteach i saoráid an ghnóthais i gcomhair úsáide.
|
|
Amhábhar
|
Ábhar príomhúil nó tánaisteach a úsáidtear chun táirge a tháirgeadh.
|
|
Caighdeáin cháilíochta aitheanta le haghaidh creidmheasanna carbóin
|
Caighdeáin cháilíochta le haghaidh creidmheasanna carbóin ar féidir le tríú páirtithe neamhspleácha iad a fhíorú, ceanglais agus tuarascálacha tionscadal a chur ar fáil go poiblí agus lena n-áirithítear breisíocht, buaine, agus seachaint comhairimh dúbailte agus a sholáthraíonn rialacha maidir le hastaíochtaí agus baint GHG an tionscadail a ríomh, faireachán a dhéanamh orthu agus iad a fhíorú.
|
|
Gortú nó drochshláinte intaifeadta a bhaineann leis an obair
|
Gortú nó drochshláinte intaifeadta a bhaineann leis an obair as a leanann aon cheann de na nithe seo a leanas:
i. bás, laethanta as láthair ón obair, obair shrianta nó aistriú chuig post eile, cóir leighis seachas garchabhair, nó cáilliúint comhfheasa; nó
ii. gortú nó drochshláinte shuntasach arna diagnóisiú ag liachleachtóir nó gairmí cúraim sláinte ceadúnaithe eile, fiú mura bhfuil bás, laethanta as láthair ón obair, obair shrianta nó aistriú chuig post eile, cóir leighis seachas garchabhair, nó cáilliúint comhfheasa mar thoradh uirthi.
|
|
Aisghabháil
|
Aon oibríocht arb é an príomhthoradh atá uirthi go mbaintear úsáid fhónta as dramhaíl trína cur in ionad ábhair eile a mbainfí feidhm ar leith astu murach sin, nó go n-ullmhaítear dramhaíl chun an fheidhm sin a bhaint aisti, sa tsaoráid nó sa gheilleagar i gcoitinne (22).
|
|
Athchúrsáil
|
Aon oibríocht aisghabhála ina ndéantar ábhair dhramhaíola a athphróiseáil ina dtáirgí, ina n-ábhair nó ina substaintí, chun na gcríoch bunaidh nó chun críoch eile. Áirítear air sin ábhair orgánacha a athphróiseáil ach ní áirítear air aisghabháil fuinnimh ná ábhar a athphróiseáil ina n-ábhair atá le húsáid mar bhreosla nó le haghaidh oibríochtaí aislíonta.
|
|
Athghiniúint acmhainne
|
Acmhainneacht féin-athnuachana córas nádúrtha a chur chun cinn, arb é is aidhm dó próisis éiceolaíocha a ndearna gníomhaíocht an duine damáiste dóibh nó róshaothrú orthu a chur i ngníomh arís.
|
|
Leigheas
|
Chun gníomhú in aghaidh tionchar diúltach nó é a shlánú. Samplaí: leithscéalta, cúiteamh airgeadais nó neamhairgeadais, cosc díobhála trí urghairí nó ráthaíochtaí neamh-atarlaithe, smachtbhannaí pionósacha (bídís ina smachtbhannaí coiriúla nó riaracháin, amhail fíneálacha), tabhairt ar ais, athchóiriú, athshlánú.
|
|
Fuinneamh inathnuaite
|
Fuinnimh as foinsí neamhiontaise in-athnuaite, is é sin fuinneamh gaoithe, grianfhuinneamh (grianfhuinneamh teirmeach agus grianfhuinneamh fótavoltach) agus fuinneamh geoiteirmeach, fuinneamh comhthimpeallach, fuinneamh taoide, fuinneamh tonnta agus fuinneamh aigéin eile, hidreachumhacht, bithmhais, gás láithreáin líonta, gás ó ghléasra cóireála séarachais, agus bithghás (23).
|
|
Ábhair inathnuaite
|
Ábhair a dhíorthaítear ó acmhainní a ndéanann timthriallta éiceolaíocha nó próisis talmhaíochta iad a athshlánú go tapa, ionas nach bhfuil na seirbhísí a sholáthraíonn na hacmhainní sin ná acmhainní eile atá nasctha leo i mbaol agus go mbeidh siad fós ar fáil don chéad ghlúin eile.
|
|
Insreafaí acmhainní
|
Acmhainn a thagann isteach i saoráidí an ghnóthais.
|
|
Eis-sreafaí acmhainní
|
Acmhainn a fhágann saoráidí an ghnóthais.
|
|
Barrfheabhsú úsáide acmhainní
|
Dearadh, táirgeadh agus dáileadh ábhar agus táirgí arb é is cuspóir dó iad a choimeád in úsáid ag a luach is airde. Is samplaí d’uirlisí chun úsáid acmhainní a bharrfheabhsú iad an éicidhearthóireacht agus an dearthóireacht ar mhaithe le húsáid fhaidréiseach, deisiú, athúsáid, athrú cuspóra, díchóimeáil agus athmhonarú.
|
|
Athúsáid
|
Aon oibríocht trína mbaintear úsáid an athuair as táirgí agus comhpháirteanna nach dramhaíl iad chun na críche céanna dár ceapadh iad. D’fhéadfadh glanadh nó coigeartuithe beaga a bheith i gceist leis sin ionas go mbeidh siad ullamh don chéad úsáid eile gan modhnú suntasach.
|
|
Abhantrach
|
An limistéar talún óna ritheann gach sreabhadh de dhroim talún trí shraith sruthanna, aibhneacha agus, b’fhéidir, lochanna isteach san fharraige ag béal abhann, inbhear nó deilt amháin.
|
|
Rioscaí
|
Rioscaí airgeadais a bhaineann leis an inbhuanaitheacht lena ngabhann éifeachtaí airgeadais diúltacha a eascraíonn as ábhair chomhshaoil, shóisialta nó rialachais a d’fhéadfadh difear diúltach a dhéanamh do staid airgeadais, feidhmíocht airgeadais nó sreabhadh airgid an ghnóthais, nó dá rochtain ar mhaoiniú nó dá chostas caipitil, sa ghearrthéarma, sa mheántéarma nó san fhadtéarma.
|
|
Cás
|
Tuairisc shochreidte ar conas a d’fhéadfaí an todhchaí a fhorbairt bunaithe ar shraith chomhtháite toimhdí maidir le príomhfhórsaí spreagtha a bheidh comhsheasmhach go hinmheánach (e.g. ráta an athraithe theicneolaíoch, praghsanna) agus gaolmhaireachtaí. Tabhair faoi deara nach réamh-mheastacháin ná réamhaisnéisí iad na cásanna ach úsáidtear iad chun léiriú a sholáthar ar impleachtaí forbairtí agus gníomhaíochtaí.
|
|
Anailís ar chásanna
|
Próiseas chun raon ionchasach torthaí ar theagmhais sa todhchaí a shainaithint agus a mheasúnú faoi dhálaí neamhchinnteachta.
|
|
Astaíochtaí GCT Scóip 1
|
Astaíochtaí GHG díreacha ó fhoinsí atá faoi úinéireacht an ghnóthais nó á rialú aige.
|
|
Astaíochtaí GCT Scóip 2
|
Astaíochtaí indíreacha ó leictreachas, gail, teas, nó fuarú ceannaithe nó faighte a ghiniúint, arna n-ídiú ag an ngnóthas.
|
|
Astaíochtaí GCT Scóip 3
|
Gach astaíocht GCT indíreach (nach n-áirítear in astaíochtaí GCT Scóip 2) a tharlaíonn i slabhra luacha an ghnóthais tuairiscithe, lena n-áirítear astaíochtaí réamhtheachtacha agus iartheachtacha araon. Is féidir astaíochtaí GHG Scóip 3 a mhiondealú de réir chatagóirí Scóip 3.
|
|
Catagóir Scóip 3
|
Ceann de 15 chineál astaíochtaí GHG Scóip 3 a shainaithnítear le Caighdeán Corparáideach Phrótacal GHG agus a mhionsonraítear le Caighdeán Cuntasaíochta agus Tuairiscithe Shlabhra Luacha Corparáideach (Scóip 3) Phrótacal GHG (arna oiriúnú ó Chaighdeán Cuntasaíochta agus Tuairiscithe Shlabhra Luacha Corparáideach (Scóip 3) Phrótacal GCT, Gluais (Leagan 2011). Gnóthais a roghnaíonn cuntas a choinneáil ar astaíochtaí Scóip 3 bunaithe ar na catagóirí d’astaíochtaí GCT indíreacha in ISO 14064-1:2018, féadfaidh siad tagairt freisin don chatagóir a shainítear i gclásal 5.2.4 (gan astaíochtaí GCT indíreacha ó fhuinneamh allmhairithe a áireamh) de ISO 14064-1:2018.
|
|
Faisnéis íogair
|
Faisnéis íogair mar a shainmhínítear in Rialachán (AE) 2021/697 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (24) lena mbunaítear an Ciste Eorpach Cosanta.
|
|
Suíomh
|
Suíomh ina bhfuil suiteáil fhisiceach amháín nó níos mó. Má tá níos mó ná suiteáil fhisiceach amháin ann ó na húinéirí nó ó na hoibreoirí céanna nó éagsúla agus má roinntear bonneagar agus saoráidí áirithe, féadfaidh an limistéar iomlán ina bhfuil an tsuiteáil fhisiciúil suite a bheith ina láithreán.
|
|
Idirphlé sóisialta
|
Gach cineál caibidlíochta, comhairliúcháin nó, go simplí, malartaithe faisnéise idir nó i measc ionadaithe rialtas, fostóirí, a n-eagraíochtaí agus ionadaithe oibrithe, maidir le saincheisteanna leasa choitinn a bhaineann le beartas eacnamaíoch agus sóisialta. Is féidir é a bheith ina phróiseas tríthaobhach, ina bhfuil an rialtas ina pháirtí oifigiúil san idirphlé, nó féadfar nach mbeidh ann ach caidrimh dhéthaobhacha idir ionadaithe oibrithe agus an bhainistíocht (nó ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí).
|
|
Cosaint shóisialta
|
An tacar beart atá ceaptha an bhochtaineacht agus an leochaileacht ar feadh an tsaoil a laghdú agus a chosc.
|
|
Ithir
|
Brat uachtair an Domhain atá suite idir an bhuncharraig agus an dromchla. Tá an ithir comhdhéanta de cháithníní mianraí, ábhar orgánach, uisce, aer agus orgánaigh bheo (25).
|
|
Díghrádú ithreach
|
Cumas laghdaitheach na hithreach earraí agus seirbhísí éiceachórais a sholáthar do na páirtithe leasmhara a dteastaíonn siad uathu.
|
|
Séalú ithreach
|
Ithir a chumhdach ar bhealach a fhágann go bhfuil an limistéar a chumhdaítear neamhscagach (e.g. bóthar). D’fhéadfadh an easpa tréscaoilteachta sin tionchair chomhshaoil a chruthú mar a thuairiscítear i Rialachán (AE) 2018/2026 ón gCoimisiún (26).
|
|
Ualaigh shonracha
|
Mais an truailleáin a scaoiltear in aghaidh na maise den táirge a tháirgtear. Le hualaigh shonracha, is féidir comparáid a dhéanamh idir feidhmíocht chomhshaoil suiteálacha gan beann ar a méideanna táirgeachta éagsúla agus ní dhéanann meascadh ná caolú difear dóibh (27).
|
|
Rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara
|
Próiseas leanúnach idirghníomhaíochta agus idirphlé idir an gnóthas agus a pháirtithe leasmhara a chuireann ar chumas an ghnóthais a leasanna agus a n-imní a chloisteáil, a thuiscint agus a fhreagairt.
|
|
Páirtithe leasmhara
|
Iad sin ar féidir leo difear a dhéanamh don ghnóthas nó dá ndéanann an gnóthas difear. Tá dhá phríomhghrúpa páirtithe leasmhara ann:
i. Páirtithe leasmhara dá ndéantar difear: daoine aonair nó grúpaí a ndéantar difear dá leasanna nó a bhféadfaí difear a dhéanamh dá leasanna – go dearfach nó go diúltach – de bharr ghníomhaíochtaí an ghnóthais agus a ghaolmhaireachtaí díreach nó indíreacha gnó thar a shlabhra luacha; agus
ii. úsáideoirí na ráiteas inbhuanaitheachta: príomhúsáideoirí an tuairiscithe airgeadais ag a bhfuil cuspóir ginearálta (infheisteoirí reatha agus ionchasacha, iasachtóirí agus creidiúnaithe eile, lena n-áirítear bainisteoirí sócmhainní, institiúidí creidmheasa, gnóthais árachais), chomh maith le húsáideoirí eile, lena n-áirítear comhpháirtithe gnó an ghnóthais, ceardchumainn agus comhpháirtithe sóisialta, an tsochaí shibhialta agus eagraíochtaí neamhrialtasacha, rialtais, anailíseoirí agus acadóirí.
D’fhéadfadh roinnt páirtithe leasmhara ach ní iad uile a bheith sa dá ghrúpa.
|
|
Substaintí
|
Aon dúil cheimiceach agus a comhdhúile, cé is moite de na substaintí seo a leanas:
i. substaintí radaighníomhacha mar a shainmhínítear in Airteagal 1 de Threoir 96/29/Euratom ón gComhairle (28) lena leagtar síos caighdeáin bhunúsacha sábháilteachta chun sláinte oibrithe agus an phobail i gcoitinne a chosaint ar na contúirtí a éiríonn as radaíocht ianúcháin;
ii. miocrorgánaigh ghéinmhodhnaithe mar a shainmhínítear in Airteagal 2(b) de Threoir 2009/41/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29) maidir le húsáid imshrianta miocrorgánach géinmhodhnaithe;
iii. orgánaigh ghéinmhodhnaithe mar a shainmhínítear i bpointe 2 d’Airteagal 2 de Threoir 2001/18/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (30) maidir le scaoileadh réamhbheartaithe orgánach géinmhodhnaithe isteach sa chomhshaol (31).
|
|
Substaintí ar díol imní iad
|
Substaint arb amhlaidh an méid seo a leanas ina leith:
i. substaint a chomhlíonann na critéir a leagtar síos in Airteagal 57, agus a shainaithnítear i gcomhréir le hAirteagal 59(1), de Rialachán (CE) Uimh. 1907/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (32);
ii. a aicmítear i gCuid 3 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 1272/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (33) i gceann de na haicmí guaise nó de na catagóirí guaise seo a leanas:
— carcanaigineacht, catagóirí 1 agus 2;
— só-ghineacht ghaiméite, catagóirí 1 agus 2;
— tocsaineacht atáirgthe, catagóirí 1 agus 2;
— suaitheadh inchríneach maidir le sláinte an duine;
— suaitheadh inchríneach maidir leis an gcomhshaol;
— Airíonna Marthanacha, Soghluaiste agus Tocsaineacha nó airíonna An-Mharthanach, An-Soghluaiste;
— Airíonna Marthanacha, Inbhithbhailithe agus Tocsaineacha nó airíonna An-Mharthanach agus An-Inbhithbhailithe;
— íogrú riospráide, catagóir 1;
— íogrú craicinn, catagóir 1;
— guais ainsealach don chomhshaol uisceach, catagóirí 1 go 4;
— guaiseach don chiseal ózóin;
— tocsaineacht sain-spriocorgáin, nochtadh aonair, catagóirí 1 agus 2;
— tocsaineacht sain-spriocorgáin, nochtadh aonair, catagóirí 1 agus 2; nó
iii. tionchar diúltach aige ar athúsáid agus athchúrsáil ábhar sa táirge ina bhfuil sé, mar a shainmhínítear i gceanglais éicidhearthóireachta táirgeshonracha ábhartha de chuid an Aontais.
|
|
Substaintí ar Díol Mór Imní iad (SVHCanna)
|
Substaintí a chomhlíonann na critéir a leagtar síos in Airteagal 57 de Rialachán (CE) Uimh. 1907/2006 (REACH) agus a sainaithníodh i gcomhréir le hAirteagal 59(1) den Rialachán sin.
|
|
Soláthróir
|
Eintiteas réamhtheachtach ón eagraíocht (i.e., i slabhra soláthair na heagraíochta), a sholáthraíonn táirge nó seirbhís a úsáidtear i bhforbairt táirgí nó seirbhísí dílse eagraíochta. Féadfaidh soláthróir gaolmhaireacht ghnó dhíreach a bheith aige leis an eagraíocht (dá dtagraítear go minic mar sholáthróir den chéad sraith) nó gaolmhaireacht ghnó indíreach.
|
|
Slabhra soláthair
|
An raon iomlán gníomhaíochtaí nó próiseas arna ndéanamh ag eintitis réamhtheachtacha ón ngnóthas, a sholáthraíonn táirgí nó seirbhísí a úsáidtear chun táirgí nó seirbhísí dílse an ghnóthais a fhorbairt agus a tháirgeadh. Cuimsítear leis sin eintitis réamhtheachtacha lena bhfuil gaolmhaireacht dhíreach ag an ngnóthas (dá dtagraítear go minic mar sholáthróir den chéad sraith) agus eintitis lena bhfuil gaolmhaireacht ghnó indíreach ag an ngnóthas.
|
|
Uisce dromchla
|
Uiscí intíre, ach amháin screamhuisce; uiscí trasdultacha agus uiscí cósta, ach amháin i leith stádas ceimiceach, ar lena aghaidh a áireofar uiscí trasdultacha leis freisin (34).
|
|
Ábhair inbhuanaitheachta
|
Cearta comhshaoil, cearta sóisialta agus cearta an duine, agus tosca rialachais, lena n-áirítear tosca inbhuanaitheachta mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (24), de Rialachán (AE) 2019/2088 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (35).
|
|
Ráiteas inbhuanaitheachta
|
An roinn ar leith de thuarascáil bhainistíochta an ghnóthais ina gcuirtear i láthair an fhaisnéis maidir le hábhair inbhuanaitheachta arna hullmhú i gcomhréir le Treoir 2013/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (36) agus ESRS.
|
|
Deiseanna a bhaineann le hinbhuanaitheacht
|
Teagmhais nó dálaí neamhchinnte comhshaoil, sóisialta nó rialachais a bhféadfadh, má tharlaíonn siad, éifeacht dhearfach ábhartha ionchasach a bheith acu ar shamhail ghnó agus straitéis an ghnóthais agus ar a chumas a spriocanna a bhaint amach agus luach a chruthú agus, dá bhrí sin, a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar a chinntí agus ar chinntí a chomhpháirtithe gaolmhaireachta gnó a mhéid a bhaineann le hábhair inbhuanaitheachta. Fearacht aon deis eile, déantar deiseanna a bhaineann le hinbhuanaitheacht a thomhas mar theaglaim de mhéid tionchair agus an dóchúlacht go dtarlóidh sé.
|
|
Rioscaí a bhaineann le hinbhuanaitheacht
|
Teagmhais nó dálaí neamhchinnte comhshaoil, sóisialta nó rialachais a bhféadfadh, má tharlaíonn siad, éifeacht dhiúltach ábhartha ionchasach a bheith acu ar shamhail ghnó agus straitéis an ghnóthais agus ar a chumas a spriocanna a bhaint amach agus luach a chruthú agus, dá bhrí sin, a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar a chinntí agus ar chinntí a ghaolmhaireachta gnó a mhéid a bhaineann le hábhair inbhuanaitheachta. Fearacht aon riosca eile, is é atá i gceist le rioscaí a bhaineann leis an inbhuanaitheacht teaglaim de mhéid tionchair agus an dóchúlacht go dtarlóidh sé.
|
|
Tionchair a bhaineann le hinbhuanaitheacht
|
An éifeacht atá ag an ngnóthas nó a d’fhéadfadh a bheith aige ar an gcomhshaol agus ar dhaoine, lena n-áirítear éifeachtaí ar a gcearta daonna, de thoradh ghníomhaíochtaí nó ghaolmhaireachtaí gnó an ghnóthais. D’fhéadfadh na tionchair a bheith iarbhír nó ionchasach, diúltach nó dearfach, gearrthéarmach, meántéarmach nó fadtéarmach, beartaithe nó neamhbheartaithe, agus in-aisiompaithe nó do-aisiompaithe. Le tionchair, léirítear rannchuidiú, diúltach nó dearfach, an ghnóthais leis an bhforbairt inbhuanaithe.
|
|
Rioscaí sistéamacha
|
Rioscaí a eascraíonn as briseadh síos an chórais ina iomláine seachas as teip codanna aonair de. Mar shaintréith acu tagann pointí iompaithe beaga le chéile go hindíreach chun teipeanna móra a chruthú ina dtarlaíonn idirghníomhaíochtaí cascáideacha idir rioscaí fisiceacha agus aistrithe (tógálacht), de réir mar a thionscnaíonn caillteanas amháin slabhra caillteanas eile, gan córais bheith in ann cothromaíocht a bhaint amach arís tar éis suaite. Sampla de sin is ea caillteanas speicis buntaca, amhail dobhráin mhara, a bhfuil ról ríthábhachtach acu i struchtúr pobail éiceachórais. Nuair a seilgeadh dobhráin mhara a oiread sin gur bheag nár díothaíodh iad sna 1900idí, chuaigh éiceachórais an chósta i léig agus laghdaíodh táirgeadh bithmhaise go mór.
|
|
Spriocanna
|
Spriocanna atá intomhaiste, dírithe ar thorthaí agus faoi cheangal ama a bhféachann an gnóthas lena mbaint amach i ndáil le tionchair, rioscaí nó deiseanna ábhartha. Féadfaidh an gnóthas iad a shocrú go deonach nó féadfar iad a dhíorthú ó cheanglais dlí atá ar an ngnóthas.
|
|
Speiceas faoi bhagairt
|
Speiceas i mbaol, lena n-áirítear flora agus fauna, a liostaítear ar an Liosta Dearg Eorpach nó ar Liosta Dearg IUCN, dá dtagraítear i Roinn 7 d’Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán Tarmligthe (AE) 2021/2139 ón gCoimisiún.
|
|
Oiliúint
|
Tionscnaimh a chuireann an gnóthas i bhfeidhm a fhéachann le scileanna agus eolas a oibrithe dílse a choinneáil ar bun agus/nó a fheabhsú. Is féidir modheolaíochtaí éagsúla a áireamh inti, amhail oiliúint ar an láthair, agus oiliúint ar líne.
|
|
Plean aistrithe
|
Cineál sonrach plean gníomhaíochta a ghlacann an gnóthas i ndáil le cinneadh straitéiseach ina dtugtar aghaidh:
i. ar chuspóir beartais phoiblí; agus/nó
ii. plean gníomhaíochta eintiteas-sonrach a eagraítear mar thacar struchtúraithe spriocanna agus gníomhaíochtaí, atá bainteach le príomh-chinneadh straitéiseach, athrú ollmhór ar shamhail ghnó, agus/nó gníomhaíochtaí agus acmhainní leithdháilte a bhfuil tábhacht ar leith leo.
|
|
Plean aistrithe le haghaidh maolú ar an athrú aeráide
|
Gné de straitéis fhoriomlán gnóthais ina leagtar amach spriocanna, gníomhaíochtaí agus acmhainní an ghnóthais dá aistriú i dtreo geilleagar ísealcharbóin, lena n-áirítear gníomhaíochtaí amhail a astaíochtaí GCT a laghdú i ndáil leis an gcuspóir go gcuirfear teorann leis an téamh domhanda ag 1,5 °C agus le cuspóir na haeráidneodrachta.
|
|
Rioscaí aistrithe
|
Rioscaí a leanann as mí-ailíniú idir straitéis agus bainistíocht eagraíochta nó infheisteora agus an tírdhreach athraitheach rialála, beartais nó sochaíoch ina n-oibríonn sé. Forbairtí a fhéachann le damáiste don aeráid nó don dúlra a stopadh nó a aisiompú, amhail bearta rialtais, forbairtí ceannródaíocha teicneolaíochta, athruithe ar an margadh, dlíthíocht agus roghanna tomhaltóirí a bheith ag athrú, is féidir leo sin uile aistrithe rioscaí a chruthú nó a athrú.
|
|
Úsáideoirí
|
Úsáideoirí ráiteas inbhuanaitheachta iad príomhúsáideoirí an tuairiscithe airgeadais ag a bhfuil cuspóir ginearálta (infheisteoirí reatha agus ionchasacha, iasachtóirí agus creidiúnaithe eile, lena n-áirítear bainisteoirí sócmhainní, institiúidí creidmheasa, gnóthais árachais), chomh maith le húsáideoirí eile, lena n-áirítear comhpháirtithe gnó an ghnóthais, ceardchumainn agus comhpháirtithe sóisialta, an tsochaí shibhialta agus eagraíochtaí neamhrialtasacha, rialtais, anailíseoirí agus acadóirí.
|
|
Slabhra luacha
|
An raon iomlán gníomhaíochtaí, acmhainní agus gaolmhaireachtaí a bhaineann le samhail ghnó an ghnóthais agus an timpeallacht sheachtrach ina bhfeidhmíonn sé.
Cuimsítear le slabhra luacha na gníomhaíochtaí, acmhainní agus gaolmhaireachtaí a úsáideann an gnóthas agus a mbíonn sé ag brath orthu chun a tháirgí nó as sheirbhísí a chruthú idir thionscnamh go seachadadh, ídiú agus deireadh ré. Áirítear le gníomhaíochtaí, acmhainní agus gaolmhaireachtaí ábhartha:
i. iad sin in oibríochtaí dílse an ghnóthais, amhail acmhainní daonna;
ii. iad sin feadh a bhealaí soláthair, margaíochta agus dáilte, amhail ábhair agus foinsiú seirbhíse agus díol agus seachadadh táirgí agus seirbhísí; agus
iii. na timpeallachtaí maoiniúcháin, geografacha, geopholaitiúla agus rialála ina n-oibríonn an gnóthas.
Áirítear le slabhra luacha gníomhaithe atá réamhtheachtach agus iartheachtach ón ngnóthas. Gníomhaithe atá réamhtheachtach ón ngnóthas (e.g. soláthróirí), soláthraíonn siad táirgí nó seirbhísí a úsáidtear chun táirgí nó seirbhísí an ghnóthais a fhorbairt. Faigheann eintitis atá iartheachtach ón ngnóthas (e.g. dáileoirí, custaiméirí) táirgí nó seirbhísí ón ngnóthas.
Úsáidtear an téarma ‘slabhra luacha’ san uimhir uatha in ESRS, cé go n-aithnítear go bhféadfadh slabhraí luacha iomadúla a bheith ag gnóthais.
|
|
Oibrí i slabhra luacha
|
Duine aonair a fheidhmíonn obair i slabhra luacha gnóthais, gan beann ar ghaolmhaireacht chonarthach a bheith ann leis an ngnóthas nó cineál na gaolmhaireachta sin. In ESRS, in raon feidhme na n-oibrithe sa slabhra luacha áirítear na hoibrithe uile i slabhra luacha réamhtheachtach agus iartheachtach an ghnóthais a bhfuil tionchar ábhartha ag an ngnóthas orthu nó a bhféadfadh tionchar ábhartha a bheith ag an ngnóthas orthu. Áirítear orthu sin tionchair atá nasctha le hoibríochtaí dílse an ghnóthais, agus leis an slabhra luacha, lena n-áirítear trína chuid táirgí nó seirbhísí, agus trína ghaolmhaireachtaí gnó. Áirítear orthu sin na hoibrithe uile nach dtagann faoi raon feidhme ‘Lucht saothair dílis’ (áirítear le ‘Lucht saothair dílis’ daoine atá i ngaolmhaireacht fostaíochta leis an ngnóthas (‘fostaithe’) chomh maith le neamhfhostaithe ar conraitheoirí aonair iad a sholáthraíonn saothar don ghnóthas (‘daoine féinfhostaithe’) nó daoine arna soláthar ag gnóthais a bhíonn ag gabháil go príomha do ghníomhaíochtaí fostaíochta). (Cód NACE N78)
|
|
Pá
|
Pá comhiomlán, gan comhpháirteanna athraitheacha amhail pá ragoibre agus dreasachta a áireamh, agus gan liúntais a áireamh ach amháin má tá siad ráthaithe.
|
|
Dramhaíl
|
Aon substaint nó réad a dhéanfaidh an sealbhóir a dhiúscairt nó a bhfuil sé beartaithe aige a dhiúscairt nó a bhfuil sé de cheangal air a dhiúscairt (37).
|
|
Ordlathas dramhaíola
|
Ord tosaíochta maidir le dramhaíl a chosc agus a bhainistiú (38):
i. cosc;
ii. ullmhú i gcomhair athúsáid;
iii. athchúrsáil;
iv. aisghabháil eile (e.g., aisghabháil fuinnimh); agus
v. diúscairt.
|
|
Bainistiú dramhaíola
|
Bailiú, iompar, aisghabháil, agus diúscairt dramhaíola, lena n-áirítear faireachán na n-oibríochtaí sin agus iarchúram na suíomhanna diúscartha, agus lena n-áirítear gníomhartha a dhéanann duine mar dhéileálaí nó mar bhróicéir (39).
|
|
Fuíolluisce
|
Uisce nach bhfuil aon luach láithreach a thuilleadh air chun na críche dar úsáideadh é nó de shaothrú na críche dar táirgeadh é, mar gheall ar a cháilíocht, a chainníocht nó an tráth atá sé ann.
D’fhéadfadh fuíolluisce ó úsáideoir amháin a bheith ina sholáthar d’úsáideoir in áit éigin eile. Ní bhreithnítear gur fuíolluisce é uisce fuaraithe.
|
|
Tomhaltas uisce
|
An méid uisce a tharraingítear isteach faoi theorainneacha an ghnóthais (nó na saoráide) agus nach sceitear ar ais sa timpeallacht uisce nó chuig tríú páirtí le himeacht na tréimhse tuairiscithe.
|
|
Sceitheadh uisce
|
Suim na n-eisilteach agus an uisce eile a fhágann teorainneacha na heagraíochta agus a scaoiltear isteach in uisce dromchla, screamhuisce nó chuig tríú páirtithe le himeacht na tréimhse tuairiscithe.
|
|
Déine úsáide uisce
|
Méadracht a léiríonn an ghaolmhaireacht idir gné thoirtmhéadrach uisce agus aonad gníomhaíochta (táirgí, díolacháin, etc.) arna chruthú.
|
|
Uisce (athchúrsáilte agus athúsáidte)
|
Uisce agus fuíolluisce (cóireáilte nó neamhchóireáilte) a úsáideadh níos mó ná uair amháin cheana sula sceitear amach ó theorainn an ghnóthais nó saoráidí comhroinnte é, ionas go laghdaítear an t-éileamh ar uisce. D’fhéadfadh sé gurb é an próiseas céanna é (athchúrsáilte) nó gur próiseas éagsúil é laistigh den tsaoráid chéanna (dá chuid féin nó comhroinnte le gnóthais eile) nó i saoráidí (athúsáidte) eile de chuid an ghnóthais.
|
|
Ganntanas uisce
|
A fhlúirsí, nó a ghainne, atá acmhainní fionnuisce ó thaobh toirtmhéadrachta de. Is é an duine is cúis le ganntanas, is feidhm é de thoirt tomhaltais uisce an duine i gcoibhneas leis an toirt acmhainní uisce i limistéar ar leith. Dá réir sin, réigiún tur nach bhfuil ach fíorbheagán uisce ach gan aon tomhaltas ag an duine ar an uisce sin ann, mheasfaí gur réigiún tur é agus ní réigiún ina bhfuil ganntanas uisce. Is fíorstaid oibiachtúil fhisiceach é an ganntanas uisce a bhfuiltear in ann a thomhas go comhsheasmhach ar fud réigiún agus le himeacht ama. Tá ganntanas uisce ina léiriú ar a fhlúirsí atá fionnuisce go fisiceach, ní ar cé acu atá nó nach bhfuil an t-uisce sin oiriúnach lena úsáid. D’fhéadfadh sé, mar shampla, go bhfuil acmhainní uisce flúirseach i réigiún (nach mbreithnítear ganntanas uisce a bheith ann dá réir) ach go bhfuil an truailliú chomh tromchúiseach sin ann nach bhfuil na soláthairtí sin oiriúnach d’úsáidí an duine ná d’úsáidí éiceolaíocha.
|
|
Asbhaint uisce
|
Suim an uisce uile a tharraingítear isteach faoi theorainneacha an ghnóthais as gach foinse le haghaidh aon úsáid le himeacht na tréimhse tuairiscithe.
|
|
Ionadaithe oibrithe
|
Ciallaíonn ionadaithe oibrithe:
i. ionadaithe ceardchumann, is é sin ionadaithe a ainmníonn nó a thoghann ceardchumainn nó comhaltaí ceardchumann i gcomhréir le reachtaíocht agus cleachtas náisiúnta;
ii. ionadaithe arna dtoghadh go cuí, is é sin ionadaithe arna dtoghadh faoi shaoirse ag oibrithe na heagraíochta, nach bhfuil faoi cheannas ná faoi rialú ag an bhfostóir i gcomhréir le forálacha dlíthe nó rialachán náisiúnta nó le comhaontuithe comhchoiteanna agus nach n-áirítear ar a bhfeidhmeanna gníomhaíochtaí ar sainchumas eisiach na gceardchumann sa tír lena mbaineann iad agus nach n-úsáidtear chun an bonn a bhaint de sheasamh na gceardchumann lena mbaineann nó a n-ionadaithe.
|
|
Cothromaíocht oibre agus saoil
|
Staid shásúil cothromaíochta idir saol oibre agus saol pearsanta duine aonair. Leis an gcothromaíocht oibre agus saoil go ginearálta, cuimsítear ní hamháin an chothromaíocht idir an saol oibre agus an saol príobháideach i bhfianaise freagrachtaí teaghlaigh nó cúraim, ach cuimsítear leis freisin an leithdháileadh ama idir an t-am a chaitear ag an obair agus sa saol príobháideach lasmuigh de fhreagrachtaí teaghlaigh.
|
|
Guaiseacha a bhaineann leis an obair
|
Is féidir a áireamh ar ghuaiseacha a bhaineann leis an obair:
i. guaiseacha fisiceacha (e.g. radaíocht, teochtaí foircneacha, torann ard leanúnach, doirteadh ar urláir nó guaiseacha tuisle, innealra gan chosaint, trealamh leictreach lochtach);
ii. guaiseacha eirgeanamaíocha (e.g. stáisiúin oibre agus cathaoireacha nár coigeartaíodh i gceart, luailí amscaí, creathadh);
iii. guaiseacha ceimiceacha (e.g. nochtadh do charcanaiginí, só-ghineacha, substaintí atá tocsaineach don atáirgeadh, tuaslagóirí, aonocsaíd charbóin, nó lotnaidicídí);
iv. guaiseacha bitheolaíocha (e.g. nochtadh d’fhuil agus sreabháin coirp, fungais, baictéir, víris, nó greamanna feithide);
v. guaiseacha síceasóisialta (e.g. drochíde ó bhéal, ciapadh, bulaíocht);
vi. guaiseacha a bhaineann le heagrú na hoibre (e.g. ualach oibre iomarcach, sealobair, uaireanta fada an chloig, obair oíche, foréigean san áit oibre).
|
|
Teagmhas a bhaineann leis an obair
|
Teagmhas a eascraíonn as obair, nó le linn oibre, a bhféadfadh gortú nó drochshláinte a bheith mar thoradh air, nó a bhfuil gortú nó drochshláinte mar thoradh air. D’fhéadfadh teagmhais a bheith mar thoradh, mar shampla, ar fhadhbanna leictreacha, pléascadh, tine, róshreabhadh, ró-thoradh, sceitheadh, sreabhadh, briseadh, brúchtadh, scoilteadh, caillteanas rialaithe, sleamhnú, barrthuisce agus titim, gluaiseacht choirp gan strus, gluaiseacht choirp faoi strus, turraing, eagla, foréigean nó ciapadh san ionad oibre (e.g. gnéaschiapadh).
Is minic a ghairtear ‘timpiste’ de theagmhas a leanann gortú nó drochshláinte as. Is minic a ghairtear ‘neasteagmhas’ nó ‘neas-imbhualadh’ de theagmhas a bhféadfadh gortú nó drochshláinte leanúint as ach nach leanann.
|
(1)
Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2000 lena mbunaítear creat do ghníomhaíocht Chomhphobail i réimse an bheartais uisce (IO L 327, 22.12.2000, lch. 1).
(2)
Treoir-2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(3)
Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gCoimisiún an 10 Feabhra 2012 lena leagtar síos rialacha a bhaineann le treoraíocht maidir le bailiú sonraí agus tarraingt suas doiciméad tagartha BAT agus a ndearbhú cáilíochta dá dtagraítear i dTreoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IO L 63, 2.3.2012, lch. 1).
(4)
Airteagal 3, pointe 10, de Threoir-2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(5)
Rialachán Tarmligthe (AE) 2021/2139 ón gCoimisiún an 4 Meitheamh 2021 lena bhforlíontar Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle trí na critéir scagtha theicniúla a bhunú chun na coinníollacha a chinneadh faoina bhfuil gníomhaíocht eacnamaíoch cáilithe mar rannchuidiú substaintiúil le maolú ar an athrú aeráide nó le hoiriúnú don athrú aeráide agus chun a chinneadh cé acu a dhéantar nó nach ndéantar dochar suntasach leis an ngníomhaíocht eacnamaíoch sin d’aon cheann de na cuspóirí comhshaoil eile (IO L 442, 9.12.2021, lch. 1).
(6)
Treoir 2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(7)
2013/488/AE: Cinneadh ón gComhairle an 23 Meán Fómhair 2013 maidir leis na rialacha slándála chun faisnéis rúnaicmithe AE a chosaint (IO L 274, 15.10.2013, lch. 1).
(8)
Iarscríbhinn I, pointe 21, de Rialachán Tarmligthe (AE) 2022/1288 ón gCoimisiún an 6 Aibreán 2022 lena bhforlíontar Rialachán (AE) 2019/2088 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear na mionsonraí maidir le hábhar agus cur i láthair na faisnéise i ndáil leis an bprionsabal “gan dochar suntasach a dhéanamh”, lena sonraítear ábhar, modheolaíochtaí agus cur i láthair na faisnéise i ndáil le táscairí inbhuanaitheachta agus drochthionchair inbhuanaitheachta, agus ábhar agus cur i láthair na faisnéise i ndáil le cur chun cinn saintréithe comhshaoil nó sóisialta agus cuspóirí infheistíochta inbhuanaithe i ndoiciméid réamhchonarthacha, ar shuíomhanna gréasáin agus i dtuarascálacha tréimhsiúla (IO L 196, 25.7.2022, lch. 1).
(9)
Treoir 2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(10)
Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le Rialachas an Aontais Fuinnimh agus na Gníomhaíochta Aeráide, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 663/2009 agus Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoracha 94/22/CE, 98/70/CE, 2009/31/CE, 2009/73/CE, 2010/31/AE, 2012/27/AE agus 2013/30/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 2009/119/CE agus Treoir (AE) 2015/652 ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 328, 21.12.2018, lch. 1).
(11)
Airteagail 2(20) de Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Meitheamh 2020 maidir le creat a bhunú chun infheistíocht inbhuanaithe a éascú, agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/2088 (IO L 198, 22.6.2020, lch. 13).
(12)
Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir na fir agus na mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (IO L 204, 26.7.2006, lch. 23).
(13)
Treoir 2000/78/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha (IO L 303, 2.12.2000, lch. 16).
(14)
Treoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Samhain 2008 maidir le dramhaíl agus lena n-aisghairtear Treoracha áirithe (IO L 312, 22.11.2008, lch. 3).
(15)
Rialachán (CE) Uimh. 1893/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 lena mbunaítear aicmiú staidrimh gníomhaíochtaí eacnamaíocha NACE Athbhreithniú 2 agus lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 3037/90 ón gComhairle chomh maith le Rialacháin CE áirithe maidir le fearainn shonracha staidrimh (IO L 393, 30.12.2006, lch. 1).
(16)
Rialachán Tarmligthe (AE) 2022/1288 ón gCoimisiún an 6 Aibreán 2022 lena bhforlíontar Rialachán (AE) 2019/2088 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear na mionsonraí maidir le hábhar agus cur i láthair na faisnéise i ndáil leis an bprionsabal “gan dochar suntasach a dhéanamh”, lena sonraítear ábhar, modheolaíochtaí agus cur i láthair na faisnéise i ndáil le táscairí inbhuanaitheachta agus drochthionchair inbhuanaitheachta, agus ábhar agus cur i láthair na faisnéise i ndáil le cur chun cinn saintréithe comhshaoil nó sóisialta agus cuspóirí infheistíochta inbhuanaithe i ndoiciméid réamhchonarthacha, ar shuíomhanna gréasáin agus i dtuarascálacha tréimhsiúla (IO L 196, 25.7.2022, lch. 1).
(17)
Airteagal 2,pointe (g), de Threoir 1999/31/CE ón gComhairle an 26 Aibreán 1999 maidir le líonadh talún le dramhaíl (IO L 182, 16.7.1999, lch. 1).
(18)
Airteagal 3(1) de Threoir 94/62/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 1994 maidir le pacáistíocht agus dramhaíl ó phacáistíocht (IO L 365, 31.12.1994, lch. 10).
(19)
Airteagal 2(10) de Rialachán (AE) 2020/852 maidir le creat a bhunú chun infheistíocht inbhuanaithe a éascú.
(20)
Treoir 2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(21)
Treoir 2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(22)
Airteagal 3(15) de Threoir 2008/98/CE maidir le dramhaíl.
(23)
Airteagal 2(1) de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite a chur chun cinnTreoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).
(24)
Rialachán (AE) 2021/697 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2021 lena mbunaítear an Ciste Eorpach Cosanta agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) 2018/1092 (IO L 170, 12.5.2021, lch. 149).
(25)
Airteagal 3(21) de Threoir 2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(26)
Rialachán (AE) 2018/2026 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2018 lena leasaítear Iarscríbhinn IV a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 1221/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rannpháirtíocht shaorálach eagraíochtaí i scéim Comhphobail um bainistíocht agus iniúchadh comhshaoil (EMAS) (IO L 325, 20.12.2018, lch. 18).
(27)
Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gCoimisiún an 10 Feabhra 2012 lena leagtar síos rialacha a bhaineann le treoraíocht maidir le bailiú sonraí agus tarraingt suas doiciméad tagartha BAT agus a gcáilíocht, dearbhú dá dtagraítear i dTreoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha.
(28)
Treoir 96/29/Euratom ón gComhairle an 13 Bealtaine 1996 lena leagtar síos caighdeáin bhunúsacha sábhailteachta chun sláinte oibrithe agus an phobail i gcoitinne a chosaint ar na contúirtí a éiríonn as radaíocht ianúcháin (IO L 159, 29.6.1996, lch. 1).
(29)
Treoir 2009/41/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Bealtaine 2009 maidir le húsáid imshrianta miocrorgánach géinmhodhnaithe (IO L 125, 21.5.2009, lch. 75).
(30)
Treoir 2001/18/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Márta 2001 maidir le scaoileadh réamhbheartaithe orgánach géinmhodhnaithe isteach sa chomhshaol agus lena n-aisghairtear Treoir 90/220/CEE ón gComhairle (IO L 106, 17.4.2001, lch. 1).
(31)
Treoir 2010/75/AE maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (IED).
(32)
Rialachán (CE) Uimh. 1907/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Nollaig 2006 maidir le Clárú, Meastóireacht, Údarú agus Srianadh Ceimiceán (REACH) agus lena gcruthaítear Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán lena leasaítear Treoir 1999/45/CE agus lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 793/93 ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 1488/94 ón gCoimisiún chomh maith le Treoir 76/769/CEE ón gComhairle agus Treoir 91/155/CEE, Treoir 93/67/CEE, Treoir 93/105/CE agus Treoir 2000/21/CE ón gCoimisiún (IO L 396, 30.12.2006, lch. 1)
(33)
Rialachán (CE) Uimh. 1272/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le haicmiú, lipéadú agus pacáistiú substaintí agus meascán, lena leasaítear agus lena n-aisghairtear Treoir 67/548/CEE agus Treoir 1999/45/CE, agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 1907/2006 (IO L 353, 31.12.2008, lch. 1).
(34)
Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2000 lena mbunaítear creat do ghníomhaíocht Chomhphobail i réimse an bheartais uisce (an Treoir Réime maidir le hUisce).
(35)
Rialachán (AE) 2019/2088 maidir lenochtaí ó thaobh na hinbhuanaitheachta de in earnáil na seirbhísí airgeadais.
(36)
Treoir 2013/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir leis na ráitis airgeadais bhliantúla, na ráitis airgeadais chomhdhlúite agus tuarascálacha gaolmhara maidir le cineálacha áirithe gnóthas, lena leasaítear Treoir 2006/43/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Treoir 78/660/CEE agus Treoir 83/349/CEE ón gComhairle (IO L 182, 29.6.2013, lch. 19).
(37)
Airteagal 3(1) de Threoir 2008/98/CE maidir le dramhaíl.
(38)
Airteagal 4(1) de Threoir 2008/98/CE maidir le dramhaíl.
(39)
Airteagal 3(9) de Threoir 2008/98/CE maidir le dramhaíl.
|