Artikolu 2 Definizzjonijiet

“servizz ta’ kontroll tal-ajrudrom” tfisser servizz ta’ kontroll tat-traffiku tal-ajru (ATC) għat-traffiku tal-ajrudrom;

“servizz ta’ informazzjoni ajrunawtika” jew “AIS” tfisser servizz, stabbilit f’żona definita ta’ kopertura, responsabbli għall-forniment ta’ informazzjoni ajrunawtika u data meħtieġa għas-sikurezza, ir-regolarità u l-effiċjenza tan-navigazzjoni bl-ajru;

“Aġenzija” tfisser l-Aġenzija tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni tal-Unjoni Ewropea stabbilita permezz tar-Regolament (UE) 2018/1139;

“fornitur tas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru” tfisser entità pubblika jew privata li tipprovdi servizz wieħed jew aktar tan-navigazzjoni bl-ajru għat-traffiku tal-ajru ġenerali;

“servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru” jew “ANS” tfisser servizzi tat-traffiku tal-ajru; servizzi tal-komunikazzjoni, tan-navigazzjoni u tas-sorveljanza (CNS) inkluż servizzi li jsaħħu s-sinjali emessi mis-satelliti tal-kostellazzjonijiet ewlenin tal-GNSS għall-finijiet tan-navigazzjoni bl-ajru; servizzi meteoroloġiċi għan-navigazzjoni bl-ajru (MET); servizzi ta’ informazzjoni ajrunawtika (AIS); u servizzi tad-data dwar it-traffiku tal-ajru (ADS);

“servizz ta’ kontroll tat-traffiku tal-ajru” jew “servizz ta’ ATC” tfisser servizz ipprovdut bil-għan li:

“servizzi tad-data dwar it-traffiku tal-ajru” jew “ADS” tfisser servizzi li jikkonsistu fil-ġbir, l-aggregazzjoni u l-integrazzjoni ta’ data operazzjonali mingħand fornituri ta’ servizzi ta’ sorveljanza, mingħand fornituri ta’ servizzi tal-MET u tal-AIS u funzjonijiet tan-network, u mingħand entitajiet rilevanti oħra li jiġġeneraw data operazzjonali, u l-forniment ta’ data pproċessata għall-finijiet ta’ kontroll tat-traffiku tal-ajru u ta’ ġestjoni tat-traffiku tal-ajru;

“ġestjoni tal-fluss tat-traffiku tal-ajru” jew “ATFM” tfisser funzjoni stabbilita bil-għan li tikkontribwixxi għal fluss sikur, ordnat u veloċi tat-traffiku tal-ajru li jkopri t-trajettorja kollha billi tiżgura li l-kapaċità tal-ATC tiġi sfruttata bl-aħjar mod possibbli, u li l-volum tat-traffiku jkun kompatibbli mal-kapaċitajiet iddikjarati mill-fornituri tas-servizzi tat-traffiku tal-ajru;

“ġestjoni tat-traffiku tal-ajru” jew “ATM” tfisser l-aggregazzjoni tal-funzjonijiet u s-servizzi fl-ajru u dawk ibbażati fl-art, jiġifieri servizzi tat-traffiku tal-ajru, ġestjoni tal-ispazju tal-ajru u ġestjoni tal-fluss tat-traffiku tal-ajru, inkluż it-tfassil tal-proċeduri tat-titjir, meħtieġ biex ikun żgurat il-moviment sikur u effiċjenti tal-inġenju tal-ajru matul il-fażijiet kollha tal-operazzjonijiet;

“servizzi tat-traffiku tal-ajru” tfisser is-servizzi varji ta’ informazzjoni dwar it-titjir, servizzi ta’ twissija u servizzi ta’ avviżi dwar it-traffiku tal-ajru, kif ukoll servizzi ta’ ATC, jiġifieri servizzi taż-żona, ta’ avviċinament u ta’ kontroll tal-ajrudrom;

“blokk tal-ispazju tal-ajru” tfisser spazju tal-ajru ta’ dimensjonijiet definiti, fl-ispazju u fil-ħin, li jikkonsisti fi struttura tal-ispazju tal-ajru waħda jew aktar, li fi ħdanu jingħataw servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru;

“ġestjoni tal-ispazju tal-ajru” tfisser funzjoni ta’ ppjanar u monitoraġġ bl-għan primarju li tottimizza l-użu tal-ispazju tal-ajru disponibbli permezz ta’ kondiviżjoni dinamika tal-ħin u, xi drabi, permezz tas-segregazzjoni tal-ispazju tal-ajru fost il-kategoriji varji tal-utenti tal-ispazju tal-ajru abbażi tal-ħtiġijiet fuq perjodu qasir;

“struttura tal-ispazju tal-ajru” tfisser volum speċifiku ta’ spazju tal-ajru definit bil-ħsieb li ikun żgurat it-tħaddim sikur u ottimali ta’ inġenju tal-ajru;

“utenti tal-ispazju tal-ajru” tfisser l-operaturi tal-inġenji tal-ajru kollha operati f’konformità mar-regoli dwar it-traffiku tal-ajru ġenerali;

“servizz ta’ twissija” tfisser servizz ipprovdut biex jinnotifika lill-organizzazzjonijiet rilevanti dwar ajruplani fi bżonn ta’ għajnuna ta’ tiftix u salvataġġ, u biex jgħin tali organizzazzjonijiet skont il-ħtieġa;

“servizz ta’ kontroll tal-avviċinament” tfisser servizz ta’ ATC għat-titjiriet ikkontrollati li ser jaslu jew jitilqu;

“servizz ta’ kontroll taż-żona” tfisser servizz ta’ ATC għal titjiriet ikkontrollati f’żoni ta’ kontroll;

“valur ta’ bażi” tfisser valur definit għall-fini tal-istabbiliment ta’ miri ta’ prestazzjoni u stmat permezz tal-użu tal-kostijiet reali jew kostijiet unitarji reali tul is-sena ta’ qabel il-bidu tal-perjodu referenzjarju rilevanti;

“grupp ta’ parametri referenzjarji” tfisser grupp ta’ fornituri tas-servizzi tat-traffiku tal-ajru b’ambjent operazzjonali u ekonomiku simili;

“valur diżaggregat” tfisser il-valur miksub, għal fornitur partikolari ta’ servizz tat-traffiku tal-ajru, meta mira ta’ prestazzjoni għall-Unjoni kollha tinqasam għal-livell ta’ fornitur wieħed jew aktar tas-servizzi tat-traffiku tal-ajru, u li jservi bħala referenza għall-valutazzjoni tal-konsistenza tal-mira ta’ prestazzjoni stabbilita fl-abbozz tal-pjan ta’ prestazzjoni mal-mira ta’ prestazzjoni għall-Unjoni kollha;

“ċertifikat” tfisser “ċertifikat” kif definit fl-Artikolu 3, il-punt (12), tar-Regolament (UE) 2018/1139;

“servizz ta’ informazzjoni komuni” jew “CIS” tfisser servizz li jikkonsisti fid-disseminazzjoni ta’ data statika u dinamika li jippermetti l-forniment ta’ servizzi tal-U-space għall-ġestjoni tat-traffiku ta’ inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord;

“spazju tal-ajru tal-U-space” tfisser żona ġeografika għall-UAS iddeżinjata mill-Istati Membri, fejn l-operazzjonijiet tal-UAS jitħallew isiru biss bl-appoġġ ta’ servizzi tal-U-space;

“servizz tal-U-space” tfisser servizz li jiddependi fuq is-servizzi diġitali u l-awtomatizzazzjoni tal-funzjonijiet imfassla biex jappoġġaw l-aċċess sikur, effiċjenti u sigur għall-ispazju tal-ajru tal-U-space għal għadd kbir ta’ UAS;

“fornitur tas-servizz tal-U-space” tfisser kwalunkwe persuna ġuridika li tipprovdi servizzi tal-U-space;

“servizzi ta’ komunikazzjoni” tfisser servizzi ajrunawtiċi fissi jew mobbli li jagħmlu possibbli l-komunikazzjonijiet mill-art għall-art, mill-ajru għall-art u mill-ajru għall-ajru għall-finijiet ta’ ATC;

“kostitwenti” tfisser oġġetti tanġibbli, bħal hardware, u oġġetti intanġibbli, bħal software, li fuqhom tiddependi l-interoperabbiltà tan-network Ewropew għall-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru (EATMN);

“żona ta’ kontroll” tfisser spazju tal-ajru kkontrollat li jestendi ’l fuq minn limitu speċifiku ’l fuq minn wiċċ id-dinja;

“teħid tad-deċiżjonijiet kooperattiv” tfisser proċess li fih id-deċiżjonijiet jittieħdu abbażi ta’ interazzjoni u konsultazzjoni mal-awtoritajiet rilevanti tal-Istat Membru, ma’ partijiet ikkonċernati operazzjonali u ma’ atturi oħra, kif adatt, u li għandu l-għan li jintlaħaq kunsens;

“servizzi transfruntieri” tfisser servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru provduti fi Stat Membru wieħed minn fornitur ta’ servizzi li jkollu l-post tan-negozju prinċipali tiegħu fi Stat Membru ieħor;

“dikjarazzjoni” tfisser, għall-finijiet tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru u tas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru, “dikjarazzjoni” kif definita fl-Artikolu 3, il-punt (10), tar-Regolament (UE) 2018/1139;

“disinn tal-istrutturi tal-ispazju tal-ajru” tfisser proċess li jiżgura l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ kapaċitajiet u ta’ tekniki avvanzati ta’ navigazzjoni, ta’ networks ta’ rotot imtejba u s-settorizzazzjoni assoċjata, ta’ strutturi ottimizzati tal-ispazju tal-ajru, u ta’ proċeduri ta’ ATM li jsaħħu l-kapaċità;

“żona ta’ imposti en route” tfisser volum ta’ spazju tal-ajru li jestendi mill-art ’il fuq sal-ispazju tal-ajru ta’ fuq, b’dan inkluż, fejn jingħataw servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru en route u li għalihom jiġu stabbiliti bażi tal-kost unika;

“EUROCONTROL” hija l-Organizzazzjoni Ewropea għas-Sikurezza tan-Navigazzjoni bl-Ajru stabbilita bil-Konvenzjoni Internazzjonali tat-13 ta’ Diċembru 1960 dwar il-Kooperazzjoni għas-Sikurezza tan-Navigazzjoni bl-Ajru;

“network Ewropew għall-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru” jew “EATMN” tfisser il-ġabra ta’ sistemi, imsemmija fil-punt 3.1 tal-Anness VIII tar-Regolament (UE) 2018/1139, li tippermetti li jingħataw servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru fl-Unjoni, inkluż l-interfaċċi fil-fruntieri ma’ pajjiżi terzi;

“Pjan Regolatorju Ewropew tal-ATM” tfisser il-pjan approvat mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/320/KE (18), kif emendat sussegwentement;

“użu flessibbli tal-ispazju tal-ajru” tfisser kunċett tal-ġestjoni tal-ispazju tal-ajru, kif deskritt mill-ICAO, ibbażat fuq il-prinċipju fundamentali li l-ispazju tal-ajru ma għandux jiġix deżinjat bħala spazju tal-ajru purament ċivili jew militari, iżda għandu pjuttost jitqies bħala continuum li fih, sa fejn ikun possibbli, ir-rekwiżiti kollha tal-utenti jridu jiġu akkomodati;

“servizz ta’ informazzjoni dwar it-titjir” tfisser servizz provdut għall-fini li jingħataw pariri u informazzjoni utli għat-twettiq sikur u effiċjenti tat-titjiriet;

“tfassil ta’ proċeduri tat-titjir” tfisser il-kompiti kollha rilevanti għat-tfassil ta’ proċedura tat-titjira bl-istrumenti;

“traffiku tal-ajru ġenerali” tfisser il-movimenti kollha tal-inġenji tal-ajru ċivili, kif ukoll il-movimenti kollha tal-inġenji tal-ajru tal-Istat (inkluż inġenji tal-ajru militari, doganali u tal-pulizija) meta dawk il-movimenti jitwettqu f’konformità mal-proċeduri tal-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (ICAO), kif stabbilita mill-Konvenzjoni ta’ Chicago;

“regoli tat-titjir bl-istrumenti” jew “IFR - instrument flight rules” huma regoli li jippermettu li inġenju tal-ajru li huwa mgħammar b’tagħmir tan-navigazzjoni xieraq adattat għar-rotta jittajjar f’konformità mar-rekwiżiti applikabbli fuq l-operazzjonijiet tal-ajru;

“movimenti tat-trasport bl-ajru IFR fis-sena” tfisser is-somma ta’ qtugħ mill-art u nżul l-art imwettqa skont l-IFR, ikkalkulata bħala l-medja annwali matul it-tliet snin kalendarji ta’ qabel is-sena li fiha għandu jiġi ppreżentat l-abbozz tal-pjan ta’ prestazzjoni;

“interoperabbiltà” tfisser sett ta’ proprjetajiet funzjonali, tekniċi u operazzjonali meħtieġa mis-sistemi u kostitwenti tal-EATMN u tal-proċeduri għat-tħaddim tiegħu, biex tkun jista’ jitwettaq it-tħaddim sikur, bla xkiel u effiċjenti tiegħu;

“servizzi meteoroloġiċi għan-navigazzjoni bl-ajru” jew “MET” tfisser il-faċilitajiet u s-servizzi li jipprovdu tbassir meteoroloġiku, twissijiet, tagħrif u osservazzjonijiet għall-finijiet tan-navigazzjoni bl-ajru, kif ukoll kwalunkwe informazzjoni u data meteoroloġika oħra mogħtija mill-Istati għal użu ajrunawtiku;

“awtorità kompetenti nazzjonali” tfisser awtorità kompetenti nazzjonali kif definit fl-Artikolu 3, il-punt (34), tar-Regolament (UE) 2018/1139;

“awtorità superviżorja nazzjonali” tfisser il-korp jew il-korpi nazzjonali fdati minn Stat Membru bil-kompiti skont dan ir-Regolament;

“servizzi tan-navigazzjoni” tfisser il-faċilitajiet u s-servizzi li jipprovdu lill-inġenji tal-ajru b’informazzjoni dwar il-pożizzjoni u l-ħin;

“kriżi tan-network” tfisser stat ta’ inkapaċità li jiġu pprovduti servizzi ta’ ġestjoni tat-traffiku tal-ajru jew tan-navigazzjoni bl-ajru fil-livell meħtieġ, li jirriżulta f’telf kbir tal-kapaċità tan-network; żbilanċ kbir bejn il-kapaċità tan-network u d-domanda; jew falliment kbir fil-fluss tal-informazzjoni f’parti waħda jew f’diversi partijiet tan-network, jew fl-integrità tagħhom, wara sitwazzjoni mhux tas-soltu jew imprevista;

“Maniġer tan-Network” tfisser l-entità fdata bil-kompiti meħtieġa biex tikkontribwixxi għat-twettiq, f’konformità mal-Artikolu 38, tal-funzjonijiet tan-network imsemmija fl-Artikolu 37;

“Pjan Operattiv għan-Network” jew “NOP” tfisser pjan stabbilit permezz ta’ proċess ta’ teħid tad-deċiżjonijiet kooperattiv għall-implimentazzjoni fil-livell operazzjonali tal-objettivi tal-funzjonijiet tan-network, u biex jingħata kontribut lejn l-objettivi tal-prestazzjoni;

“Pjan Strateġiku għan-Network” jew “NSP” tfisser pjan stabbilit permezz ta’ proċess ta’ teħid tad-deċiżjonijiet kooperattiv li jiggwida l-iżvilupp fit-tul tan-network;

“traffiku tal-ajru operazzjonali” tfisser it-titjiriet kollha, li ma jikkonformawx mad-dispożizzjonijiet iddikjarati għat-traffiku tal-ajru ġenerali u li għalihom ikunu ġew speċifikati regoli u proċeduri mill-awtoritajiet nazzjonali xierqa;

“data operazzjonali” tfisser informazzjoni dwar il-fażijiet kollha tat-titjir li hija meħtieġa għal finijiet operazzjonali minn fornituri tas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru, utenti tal-ispazju tal-ajru, operaturi tal-ajruporti u atturi oħra involuti;

“partijiet ikkonċernati operazzjonali” tfisser l-utenti ċivili u militari tal-ispazju tal-ajru, il-fornituri ta’ servizzi ċivili u militari tan-navigazzjoni bl-ajru u l-operaturi tal-ajruporti;

“pjan ta’ prestazzjoni” tfisser pjan li jkollu l-għan li jtejjeb il-prestazzjoni tas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru u tal-funzjonijiet tan-network;

“tqegħid fis-servizz” tfisser l-ewwel użu operazzjonali wara l-installazzjoni inizjali jew l-aġġornament ta’ sistema;

“network ta’ rotot” tfisser network ta’ rotot speċifiċi biex il-fluss tat-traffiku tal-ajru ġenerali jkun direzzjonat skont ma jkun meħtieġ għall-forniment ta’ servizzi ta’ ATC;

“fażi tad-definizzjoni ta’ SESAR” tfisser il-fażi li tinkludi l-istabbiliment u l-aġġornament tal-viżjoni fit-tul tal-proġett SESAR, tal-kunċett relatat tal-operazzjonijiet li jippermettu titjib f’kull stadju tat-titjira, tal-bidliet operazzjonali essenzjali meħtieġa fi ħdan l-EATMN u tal-prijoritajiet tal-iżvilupp u tal-użu meħtieġa;

“fażi tal-mobilizzazzjoni ta’ SESAR” tfisser il-fażijiet suċċessivi tal-industrijalizzazzjoni u l-implimentazzjoni, li matulhom jitwettqu l-attivitajiet li ġejjin: l-istandardizzazzjoni, il-produzzjoni u ċ-ċertifikazzjoni ta’ tagħmir u proċessi fuq l-art u fl-ajru meħtieġa għall-implimentazzjoni tas-soluzzjonijiet tas-SESAR (industrijalizzazzjoni); u l-akkwist, l-installazzjoni u t-tqegħid fis-servizz ta’ tagħmir u sistemi bbażati fuq soluzzjonijiet SESAR, inkluż proċeduri operazzjonali assoċjati (implimentazzjoni);

“fażi tal-iżvilupp ta’ SESAR” tfisser il-fażi li matulha jitwettqu attivitajiet ta’ riċerka, żvilupp u validazzjoni bil-għan li jinstabu soluzzjonijiet SESAR maturi;

“proġett SESAR” tfisser il-proġett għall-immodernizzar tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru fl-Ewropa bl-għan li l-Unjoni jkollha infrastruttura tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru bi prestazzjoni għolja, standardizzata u interoperabbli, u li jikkonsisti f’ċiklu ta’ innovazzjoni li jinkludi l-fażi tad-definizzjoni ta’ SESAR, il-fażi tal-iżvilupp ta’ SESAR u l-fażi tal-mobilizzazzjoni ta’ SESAR;

“soluzzjoni SESAR” tfisser eżitu li jista’ jiġi applikat tal-fażi tal-iżvilupp ta’ SESAR li jintroduċi proċeduri operazzjonali jew teknoloġiji ġodda jew imtejba standardizzati u interoperabbli;

“servizzi ta’ sorveljanza” tfisser il-faċilitajiet u s-servizzi użati biex jiġu ddeterminati l-pożizzjonijiet rispettivi ta’ inġenju tal-ajru biex jippermettu separazzjoni sikura;

“sistema” tfisser l-aggregazzjoni ta’ kostitwenti fl-ajru u dawk ibbażati fl-art, kif ukoll tagħmir ibbażat fl-ispazju, li tipprovdi appoġġ għal servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru għall-fażijiet kollha tat-titjir;

“żona ta’ imposti fit-terminal” tfisser ajruport jew grupp ta’ ajruporti, li jinsabu fit-territorji ta’ Stat Membru jew Stati Membri, fejn jiġu pprovduti servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru fit-terminal u li għalihom tiġi stabbilita bażi tal-kost unika;

“aġġornament” tfisser kull modifikazzjoni li tbiddel il-karatteristiċi operazzjonali ta’ sistema;

“utilizzazzjoni tal-istrutturi tal-ispazju tal-ajru” tfisser il-mod kif l-istrutturi tal-ispazju tal-ajru jintużaw operazzjonalment, li għandu jinftiehem bħala differenti mill-ġestjoni tal-ispazju tal-ajru kif definita fil-punt 12.