Airteagal 17 Taraifí chun rochtain a fháil ar ghréasáin

1.   Maidir le taraifí, nó na modheolaíochtaí a úsáidtear chun iad a ríomh, arna gcur i bhfeidhm ag na hoibreoirí córais tarchuir agus arna bhformheas ag na húdaráis rialála de bhun Airteagal 78(7) de Threoir (AE) 2024/1788, chomh maith leis na taraifí arna bhfoilsiú de bhun Airteagal 31(1) den Treoir sin, beidh siad trédhearcach, cuirfear i gcuntas iontu an gá atá le sláine an chórais agus lena fheabhsú agus léireoidh siad na costais iarbhír a thabhaítear, a mhéid a fhreagraíonn na costais sin do chostais oibreora gréasáin atá éifeachtúil agus inchomparáide ó thaobh struchtúir de, agus a mhéid atá na costais sin trédhearcach, agus toradh iomchuí san áireamh ar infheistíochtaí. Maidir leis na taraifí, nó na modheolaíochtaí a úsáidfear chun iad a ríomh, cuirfear i bhfeidhm ar shlí neamh-idirdhealaitheach iad.

Maidir le taraifí, féadfar iad a chinneadh freisin trí shocruithe margadhbhunaithe amhail ceantanna, ar choinníoll go mbeidh na socruithe sin agus an t-ioncam a eascróidh astu formheasta ag an údarás rialála.

Maidir le taraifí, nó na modheolaíochtaí a úsáidfear chun iad a ríomh, éascóidh siad trádáil agus iomaíocht éifeachtúil sa ghás nádúrtha, agus ag an am céanna seachnóidh siad cros-fhóirdheontais idir úsáideoirí gréasáin agus soláthróidh siad dreasachtaí don infheistíocht agus an idir-inoibritheacht a chothabháil nó a chruthú do ghréasáin tarchuir.

Beidh na taraifí le haghaidh úsáideoirí gréasáin neamh-idirdhealaitheach agus socrófar iad go leithleach le haghaidh gach pointe iontrála sa chóras tarchuir agus gach pointe amach as. Maidir le pointí iontrála agus scoir, formheasfaidh na húdaráis rialála na sásraí chun costais a leithdháileadh agus an mhodheolaíocht chun rátaí a shocrú. Áiritheoidh na húdaráis rialála nach ndéanfar taraifí gréasáin a ríomh ar bhonn conairí conartha.

2.   Maidir le taraifí ar rochtain ar ghréasáin, ní srianfaidh siad leachtacht an mhargaidh ná ní dhéanfaidh siad saobhadh ar an trádáil thar theorainneacha córas éagsúil tarchuir. I gcás, d’ainneoin Aireagal 78(7) de Threoir (AE) 2024/1788, ina gcuirfeadh difríochtaí i struchtúir taraifí isteach ar thrádáil thar chórais tarchuir, déanfaidh oibreoirí córais tarchuir, i ndlúthchomhar leis na húdaráis náisiúnta ábhartha, cóineasú struchtúir taraife agus prionsabal muirir a shaothrú go gníomhach.

3.   Go dtí an 31 Nollaig 2025, féadfaidh an t-údarás rialála lascaine suas le 100 % a chur i bhfeidhm ar tharaifí tarchuir acmhainnbhunaithe agus ar tharaifí dáileacháin ag pointí iontrála ó shaoráidí stórála gáis nádúrtha faoi thalamh agus ag pointí scoir chucu, agus ag pointí iontrála ó shaoráidí GNL, mura n-úsáidtear saoráid den sórt sin atá nasctha le níos mó ná gréasán tarchuir nó dáileacháin amháin, agus a mhéid a úsáidfear an tsaoráid sin, chun dul in iomaíocht le pointe idirnaisc.

Ón 1 Eanáir 2026, féadfaidh an t-údarás rialála lascaine suas le 100 % a chur i bhfeidhm ar tharaifí tarchuir agus dáileacháin acmhainnbhunaithe ag pointí iontrála ó shaoráidí stórála gáis nádúrtha faoi thalamh agus ag pointí scoir chucu agus ag pointí iontrála ó shaoráidí GNL chun slándáil an tsoláthair a mhéadú. Athscrúdóidh an t-údarás rialála an lascaine taraife sin agus a rannchuidiú le slándáil an tsoláthair le linn gach tréimhse rialála, faoi chuimsiú an chomhairliúcháin thréimhsiúil a rinneadh de bhun an chóid gréasáin arna ghlacadh de bhun Airteagal 71(2), an chéad fhomhír, pointe (d).

4.   Féadfaidh údaráis rialála neaschórais iontrála-scoir a chumasc d’fhonn cumasú a dhéanamh ar chomhtháthú réigiúnach iomlán nó páirteach ina bhféadfar taraifí a dhíothú ag na pointí idirnaisc idir na córais iontrála-scoir lena mbaineann. Tar éis comhairliúcháin phoiblí a rinne na húdaráis rialála nó na hoibreoirí córais tarchuir, féadfaidh na húdaráis rialála formheas a dhéanamh ar tharaif choiteann agus ar shásra um chúiteamh éifeachtach idir na hoibreoirí córais tarchuir chun costais a athdháileadh a eascraíonn as díothú na bpointí idirnaisc.

5.   Féadfaidh Ballstáit ag a bhfuil níos mó ná córas iontrála-scoir idirnasctha amháin, nó níos mó ná oibreoir gréasáin amháin laistigh d’aon chóras iontrála-scoir amháin, taraif aonfhoirmeach gréasáin a chur chun feidhme agus é mar aidhm acu cothroime iomaíochta a chruthú d’úsáideoirí gréasáin, ar choinníoll go mbeidh plean gréasáin formheasta agus go gcuirfear sásra cúitimh chun feidhme idir na hoibreoirí gréasáin.