Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka związane z produktami, usługami i transakcjami

21.3. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) produkty lub usługi świadczone przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów zapewniają wyższy stopień anonimowości;

wolumenu lub wartości transakcji;

• d) produkt umożliwia transakcje między rachunkiem klienta a:
• i. adresami niehostowanymi;
• ii. rachunkami kryptoaktywów lub adresami rozproszonego rejestru zarządzanymi przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów w rozumieniu wytycznej 9.20 lub dostawcę takich usług, który podlega systemowi regulacji i nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu mniej surowemu niż system przewidziany w dyrektywie (UE) 2015/849;
• iii. platformą wymiany kryptowalut na zasadzie peer-to-peer lub innego rodzaju zdecentralizowaną lub rozproszoną aplikacją w zakresie kryptoaktywów, która nie jest kontrolowana przez osobę prawną lub fizyczną ani na którą osoba prawna lub fizyczna nie ma wpływu (często nazywa się to „zdecentralizowanymi finansami” (DeFi));
• iv. platformami, które mają na celu zaciemnienie transakcji i zwiększenie anonimowości, takimi jak platformy usług miksowania;
• v. sprzętem wykorzystywanym do wymiany kryptoaktywów na waluty urzędowe lub odwrotnie (takim jak kryptobankomaty), który obejmuje korzystanie z gotówki lub pieniądza elektronicznego, który korzysta ze zwolnień przewidzianych w art. 12 dyrektywy (UE) 2015/849 lub który nie podlega systemowi regulacji i nadzoru w UE;
• e) produkty obejmujące nowe praktyki biznesowe, w tym nowe kanały dostaw, oraz wykorzystanie technologii, w przypadku których poziom ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu nie może być wiarygodnie oceniony przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów zgodnie z wytyczną 1.7 lit. d) ze względu na brak informacji;
• f) gdy hurtowy dostawca usług w zakresie kryptoaktywów sprawuje słabą kontrolę nad usługą zagnieżdżoną świadczoną przez innego dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów;

analitycznych wskazują na zwiększony poziom ryzyka.

21.4. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

• a) produkty o ograniczonej funkcjonalności takie jak niskie wolumeny lub wartości transakcji ;
• b) produkt umożliwia transakcje między rachunkiem klienta a:
• i. rachunkami kryptoaktywów lub adresami rozproszonego rejestru prowadzonymi w imieniu klienta, będącymi w posiadaniu dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów;
• ii. rachunkiem kryptoaktywów lub adresem rozproszonego rejestru prowadzonym w imieniu klienta, który to rachunek lub adres jest w posiadaniu dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów innego niż dostawca usług w zakresie kryptoaktywów regulowany rozporządzeniem (UE) 2023/1114⁶ , regulowanego poza UE ramami regulacyjnymi równie surowymi co ramy przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1114 i podlegającego ramom regulacji i nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu równie surowym co ramy przewidziane w dyrektywie (UE) 2015/849;
• iii. rachunkiem bankowym prowadzonym w imieniu klienta w instytucji kredytowej, która podlega ramom regulacji i nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu określonym w dyrektywie (UE) 2015/849 lub innym ramom prawnym poza UE równie surowym co ramy przewidziane w dyrektywie (UE) 2015/849; lub
• c) charakter i zakres kanałów lub systemów płatności wykorzystywanych przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów jest ograniczony do systemów o obiegu zamkniętym lub systemów mających na celu ułatwienie mikropłatności lub płatności między instytucjami rządowymi a osobami;
• d) produkt jest dostępny tylko dla ograniczonej i zdefiniowanej grupy klientów takiej jak pracownicy przedsiębiorstwa, które wyemitowało kryptoaktywo.

Czynniki ryzyka związane z klientami

21.5. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) w odniesieniu do charakteru klienta w szczególności:
• i. organizacja nienastawiona na zysk, która w oparciu o wiarygodne i niezależne źródła została powiązana z ekstremizmem, propagandą ekstremistyczną lub sympatiami i działaniami terrorystycznymi, lub była zaangażowana w wykroczenia lub działalność przestępczą, w tym w sprawy związane z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, lub korupcją;
• ii. przedsiębiorstwo, które jest bankiem fikcyjnym w rozumieniu art. 3 pkt 17 dyrektywy (UE) 2015/849 lub innym rodzajem przedsiębiorstwa fasadowego;
• iii. przedsiębiorstwo, które zostało niedawno utworzone i przetwarza duże wolumeny transakcji;
• iv. zarejestrowane zgodnie z prawem przedsiębiorstwo, które przetwarza duże wolumeny transakcji po okresie braku aktywności od czasu jego utworzenia;
• v. przedsiębiorstwo pozostające w stosunkach gospodarczych z innym przedsiębiorstwem lub innymi przedsiębiorstwami w ramach grupy w rozumieniu art. 3 pkt 15 dyrektywy (UE) 2015/849, które dostarcza produkty i usługi związane z kryptoaktywami;
• vi. przedsiębiorstwo lub osoba używająca adresu IP związanego z ciemną siecią (ang. darknet ) lub oprogramowaniem, które umożliwia anonimową komunikację, w tym zaszyfrowane wiadomości e - mail, anonimowe lub tymczasowe usługi poczty elektronicznej i VPN;
• vii. osoba podatna na zagrożenia, co oznacza osobę, która prawdopodobnie nie będzie typowym klientem dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, lub osobę, która wykazuje bardzo niewielką wiedzę i zrozumienie w zakresie kryptoaktywów lub związanej z nimi technologii, co może być potwierdzone wynikami testu adekwatności/wiedzy lub w drodze innych kontaktów z klientem, a która mimo to decyduje się na częste transakcje lub transakcje
• o wysokiej wartości, co może zwiększać ryzyko wykorzystania klienta w charakterze słupa;
• b) w odniesieniu do zachowania klienta sytuacje, w których klient:
• i. próbuje otworzyć wiele rachunków kryptoaktywów u dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów bez wyraźnego ekonomicznego uzasadnienia ani celu biznesowego;
• ii. lub beneficjent rzeczywisty klienta nie jest w stanie lub nie chce dostarczyć niezbędnych informacji dotyczących należytej staranności wobec klienta na żądanie dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, bez żadnego uzasadnionego powodu, poprzez:
• a) celowe unikanie bezpośredniego kontaktu z dostawcą usług w zakresie

• b) próby ukrycia beneficjenta rzeczywistego środków finansowych poprzez

• c) milczenie lub próby wprowadzenia dostawcy usług w zakresie

• iii. korzysta z adresu IP lub urządzenia mobilnego, które są powiązane z wieloma klientami, bez ekonomicznego wyraźnego uzasadnienia, lub o których wiadomo, że są powiązane z potencjalnie nielegalną lub przestępczą działalnością; lub dostęp do rachunku kryptoaktywów klienta jest uzyskiwany z wielu adresów IP bez wyraźnego powiązania z klientem;
• iv. dostarcza informacji, które są niespójne, w tym w przypadku gdy adres IP klienta jest niezgodny z innymi informacjami na temat klienta, takimi jak informacje, które muszą towarzyszyć transferowi zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) 2023/1113, lub miejsce zwykłego pobytu, rejestracji lub działalności gospodarczej klienta (zarówno w chwili nawiązania stosunków gospodarczych, jak i w chwili transakcji), informacje o źródłach środków finansowych lub źródle kryptoaktywów są niespójne z innymi informacjami dotyczącymi należytej staranności wobec klienta lub z ogólnym profilem klienta;
• v. korzysta z adresu, lokalizacji lub adresu IP powiązanych z rachunkami kryptoaktywów zarejestrowanymi dla różnych użytkowników w ramach jednego dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów lub u wielu dostawców takich usług;
• vi. często zmienia swoje dane osobowe lub instrumenty płatnicze bez oczywistego powodu;
• vii. często otrzymuje lub przekazuje z adresów niehostowanych kwoty kryptoaktywów tuż poniżej progu 1 000 EUR – określonego w art. 14 ust. 5 i art. 16 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2023/1113 – którego przekroczenie wymaga weryfikacji beneficjenta lub inicjatora;
• viii. wskazuje, że celem jest inwestycja w pierwszą ofertę publiczną tokenów lub w kryptoaktywo lub produkt, które oferują nieproporcjonalnie wysoki zwrot i znajdują się w jurysdykcji wysokiego ryzyka lub są powiązane z wysokimi wskaźnikami oszustwa lub które nie są poparte dokumentem informacyjnym wymaganym zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2023/1114⁷ ;
• ix. przejawia zachowania lub stosuje schematy transakcji, które nie są zgodne z tym, czego można oczekiwać po danym rodzaju klienta lub kategorii ryzyka, do której on należy, lub są nieoczekiwane w świetle informacji, które klient przekazał dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów w chwili nawiązania lub w trakcie trwania stosunków gospodarczych. Takie okoliczności obejmują sytuacje, w których klient:
• a) nieoczekiwanie i bez oczywistego powodu znacznie zwiększa wolumen

• b) zawiera transakcje z nietypowo wysoką częstotliwością i nietypowo

• c) zwiększa limit transakcji w stopniu, który nie jest współmierny do

• x. przejawia zachowania i stosuje schematy, które są nietypowe, ponieważ wiążą się z niewyjaśnionymi transferami do/z adresów rozproszonego rejestru lub rachunków kryptoaktywów w wielu jurysdykcjach bez wyraźnego celu biznesowego lub celu zgodnego z prawem;
• xi. podczas wymiany kryptoaktywów na waluty urzędowe i odwrotnie klient:
• a) korzysta z wielu rachunków bankowych lub płatniczych, kart kredytowych

• b) korzysta z konta bankowego lub płatniczego, karty kredytowej w imieniu

• c) korzysta z rachunku bankowego lub płatniczego znajdującego się

• d) korzysta z usług wielu dostawców usług płatniczych;
• e) wielokrotnie wnioskuje o wymianę kryptoaktywów na gotówkę lub

• g) wykorzystuje kryptobankomaty w różnych lokalizacjach do wielokrotnego

• h) wycofuje kryptoaktywa od dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów na

• xii. inwestuje lub wymienia kryptoaktywa, które pożyczył za pośrednictwem platformy pożyczek społecznościowych lub innej platformy pożyczkowej, która nie jest objęta zakresem stosowania rozporządzenia (UE) 2023/1114 lub innych odpowiednich ram regulacyjnych w UE lub poza nią i która jest w szczególności zdecentralizowaną lub rozproszoną aplikacją bez żadnej osoby prawnej lub fizycznej sprawującej nad nią kontrolę lub wpływającej na nią;
• xiii. otrzymuje lub wysyła bezpośrednio lub pośrednio kryptoaktywa, które są związane z ciemną siecią (ang. darknet ) lub które są wynikiem nielegalnej działalności;
• xiv. inwestuje lub wymienia kryptoaktywa, które same w sobie oferują wyższy stopień anonimowości, lub klient otrzymuje kryptoaktywa, które poddano działaniom zwiększającym anonimowość, w szczególności procesom zaciemniającym transakcję w technologii rejestru lub wykazującym inne cechy podobne do tych wymienionych w lit. a) wytycznej 21.5;
• xv. wielokrotnie otrzymuje kryptoaktywa z poniższych instrumentów lub wysyła kryptoaktywa na nie:
• a) rachunek kryptoaktywów przy pomocy pośredniczącego dostawcy usług

• b) wiele adresów niehostowanych lub wiele rachunków kryptoaktywów

• d) adresy niehostowane na platformach zdecentralizowanych

• e) rachunek kryptoaktywów wkrótce po nawiązaniu relacji przez dostawcę

• g) rachunek kryptoaktywów poprzez podział transakcji na wiele transakcji,

• xvi. klient wydaje się wykorzystywać usterki lub awarie technologiczne na swoją korzyść;
• xvii. klient wyjaśnia, że kryptoaktywa przekazane dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów uzyskano jako nagrody za wydobywanie kryptowalut lub staking , ale nagrody te nie wydają się proporcjonalne do kryptoaktywów wygenerowanych w wyniku takich działań.

21.6. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

• a) podczas poprzednich transakcji na kryptoaktywach klient spełnił wymogi dotyczące informacji przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1113 i szczegółowo określone w sekcji 4 wytycznych EUNB dotyczących reguły travel rule⁸ oraz przedstawił informacje umożliwiające identyfikację klienta lub możliwość sprawdzenia go w przypadku wątpliwości lub podejrzeń;
• b) poprzednie transakcje klienta na kryptoaktywach nie budziły podejrzeń ani obaw, a wybrany produkt lub wybrana usługa są zgodne z profilem ryzyka klienta;
• c) klient wnioskuje o wymianę na walutę urzędową/z waluty urzędowej, a źródłem albo miejscem przeznaczenia środków finansowych jest własny rachunek bankowy klienta w instytucji kredytowej w jurysdykcji uznanej przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów za jurysdykcję niskiego ryzyka;
• d) klient wnioskuje o wymianę, a źródłem albo miejscem przeznaczenia kryptoaktywów jest własny rachunek kryptoaktywów klienta lub adres rozproszonego rejestru, który jest prowadzony przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów regulowanego rozporządzeniem (UE) 2023/1114 albo przez dostawcę takich usług, innego niż dostawca usług w zakresie kryptoaktywów regulowanego i nadzorowanego poza UE na podstawie ram regulacyjnych równie surowych co ramy przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1114 oraz podlegającego wymogom w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu równie surowym co wymogi przewidziane w dyrektywie (UE) 2015/849, który to dostawca został umieszczony na białej liście lub w inny spo sób uznany przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów za dostawcę obarczonego niskim ryzykiem;
• e) klient wnioskuje o wymianę, a źródło albo miejsce przeznaczenia kryptoaktywów odnosi się do płatności o niskiej wartości za towary i usługi dokonywanych na rachunek kryptoaktywów lub adres rozproszonego rejestru lub z takiego rachunku lub adresu, na temat których to rachunków lub adresów nie są dostępne żadne niekorzystne informacje;
• f) transfery dokonywane przez klienta między dwoma dostawcami usług w zakresie kryptoaktywów lub między dostawcą usług w zakresie kryptoaktywów a dostawcą takich usług, innym niż dostawca usług w zakresie kryptoaktywów, który podlega regulacji i nadzorowi w UE albo w inny sposób podlega ramom regulacyjnym równie surowym co ramy przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2023/1114 i który

terroryzmu równie surowym co wymogi przewidziane w dyrek tywie (UE) 2015/849.

Krajowe lub geograficzne czynniki ryzyka

21.7. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) środki finansowe klienta, które są wymieniane na kryptoaktywa, pochodzą ze stosunków osobistych lub gospodarczych z jurysdykcjami powiązanymi z wyższym ryzykiem prania pieniędzy i finansowania terroryzmu;
• b) rachunek kryptoaktywów lub adres rozproszonego rejestru pochodzenia lub beneficjenta są skojarzone z jurysdykcją powiązaną z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu lub z jurysdykcjami/regionami znanymi z finansowania lub wspierania działalności terrorystycznej lub znanymi z działalności grup popełniających przestępstwa terrorystyczne oraz jurysdykcjami podlegającymi sankcjom finansowym, embargom lub środkom, które są związane z terroryzmem, finansowaniem terroryzmu lub proliferacją;
• c) klient lub beneficjent rzeczywisty klienta jest rezydentem jurysdykcji powiązanej z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu lub ma siedzibę, prowadzi działalność lub utrzymuje stosunki osobiste lub gospodarcze w takiej jurysdykcji;
• d) stosunki gospodarcze są nawiązane za pośrednictwem dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów lub kryptobankomatu, który to dostawca lub kryptobankomat znajduje się w regionie lub jurysdykcji powiązanych z wysokim poziomem ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;
• e) klient uczestniczy w operacjach wydobywania kryptoaktywów, bezpośrednio lub pośrednio poprzez stosunki z osobami trzecimi, które to operacje mają miejsce w jurysdykcji wysokiego ryzyka określonej przez Komisję Europejską zgodnie z art. 9 dyrektywy (UE) 2015/849 lub w jurysdykcji podlegającej środkom ograniczającym lub ukierunkowanym sankcjom finansowym.

21.8. Czynnik, który może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

prowadzonego przez dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów lub innego dostawcę takich usług w jurysdykcji powiązanej z niskimi poziomami ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu lub jest wysyłany na taki rachunek lub taki adres.

Czynniki ryzyka związane z siecią dystrybucji

21.9. Następujące czynniki mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka :

• a) stosunki gospodarcze są nawiązywane przy użyciu rozwiązań w zakresie zdalnego nawiązywania relacji z klientami, które to rozwiązania nie są zgodne z wytycznymi EUNB dotyczącymi zdalnego nawiązywania relacji z klientami⁹ ;
• b) instrument finansowania nie podlega ograniczeniom, na przykład w przypadku gotówki, czeków lub produktów pieniądza elektronicznego, które są objęte zwolnieniem zgodnie z art. 12 dyrektywy (UE) 2015/849;
• c) stosunki gospodarcze między dostawcą usług w zakresie kryptoaktywów a klientem są nawiązywane przy pomocy pośredniczącego dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów określonego w wytycznej 9.20 powyżej;
• d) identyfikację i weryfikację klienta przeprowadza dostawca usług w zakresie kryptoaktywów znajdujący się w jurysdykcji wysokiego ryzyka na podstawie umowy outsourcingu zgodnie z art. 29 dyrektywy (UE) 2015/849;
• e) nowe sieci dystrybucji lub nowe technologie wykorzystywane do dystrybucji kryptoaktywów, które to sieci lub technologie nie zostały jeszcze w pełni przetestowane lub wiążą się z wyższym poziomem ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu;
• f) stosunki gospodarcze są nawiązywane za pomocą kryptobankomatów, co zwiększa ryzyko ze względu na wykorzystanie gotówki.

21.10. Czynnik, który może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka :

• a) dostawca usług w zakresie kryptoaktywów polega na środkach należytej staranności wobec klienta stosowanych przez osobę trzecią zgodnie z art. 26 dyrektywy (UE) 2015/849, a ta osoba trzecia znajduje się w UE.

⁶ Rozporządzenie (UE) 2023/1114 w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektyw 2013/36/UE i (UE) 2019/1937.

⁷ Rozporządzenie (UE) 2023/1114 w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektyw 2013/36/UE i (UE) 2019/1937.

⁸ Wytyczne na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/1113 dotyczące zapobiegania nadużyciom środków finansowych i niektórym transferom kryptoaktywów do celów prania pieniędzy i finansowania terroryzmu [... proszę wstawić w tym miejscu numer tych wytycznych po ich przyjęciu, obecnie będące przedmiotem konsultacji (EBA/CP/2023/35)] („wytyczne dotyczące reguły travel rule ”).

⁹ Wytyczne EUNB dotyczące wykorzystania rozwiązań w zakresie zdalnego nawiązywania relacji z klientami na podstawie art. 13 ust. 1 dyrektywy (UE) 2015/849 (EBA/GL/2022/15).

1. Przegląd

1.1 Odwołania

1.2 Zidentyfikowane wymagania

1.3 Powiązane normy

2. Zidentyfikowane wymagania

3. Powiązane normy

• EBA - Published by the European Banking Authority at https://www.eba.europa.eu/