5.4 Εσωτερική κουλτούρα, ικανότητες και έλεγχοι

Τα ιδρύματα θα πρέπει να αναπτύσσουν σε συνεχή βάση τις ικανότητές τους για τον εντοπισμό, την αξιολόγηση, την παρακολούθηση, τη διαχείριση και τον μετριασμό των κινδύνων ΠΚΔ, κατά περίπτωση. Τα ιδρύματα θα πρέπει να διασφαλίζουν, στο πλαίσιο της πολιτικής τους για την κατάρτιση, ότι το διοικητικό όργανο και το προσωπικό τους έχουν λάβει επαρκή εκπαίδευση ώστε να κατανοούν τις επιπτώσεις των παραγόντων ΠΚΔ και των κινδύνων ΠΚΔ, με σκοπό την αποτελεσματική εκπλήρωση των αρμοδιοτήτων τους. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες σχετικά με τις δραστηριότητες κατάρτισης θα πρέπει να επικαιροποιούνται και να λαμβάνουν υπόψη τις επιστημονικές και κανονιστικές εξελίξεις, η δε διαδικασία για τα διοικητικά στελέχη θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη ότι η γνώση των παραγόντων ΠΚΔ και των κινδύνων ΠΚΔ είναι σημαντική για την αξιολόγηση της καταλληλότητας των μελών του διοικητικού οργάνου και των προσώπων που κατέχουν καίριες θέσεις σύμφωνα με τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ και της EAKAA σχετικά με τις αξιολογήσεις καταλληλότητας¹² .

¹² Κοινές κατευθυντήριες γραμμές της ESMA και της ΕΑΤ σχετικά με την αξιολόγηση της καταλληλότητας των μελών του διοικητικού οργάνου και των προσώπων που κατέχουν καίριες θέσεις βάσει της οδηγίας αριθ. 2013/36/ΕΕ και της οδηγίας αριθ. 2014/65/ΕΕ (EBA/GL/2021/06)

Η ορθή και συνεπής κουλτούρα κινδύνου η οποία λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους ΠΚΔ, όπως εφαρμόζεται στο ίδρυμα σύμφωνα με τον τίτλο IV των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΑΤ σχετικά με την εσωτερική διακυβέρνηση¹³ θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφή πληροφόρηση από το διοικητικό όργανο (δηλ. τα ανώτερα στελέχη δίνουν την κατεύθυνση) και λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για την προώθηση της γνώσης των παραγόντων ΠΚΔ και των κινδύνων ΠΚΔ σε όλο το ίδρυμα, καθώς και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους στρατηγικούς στόχους ΠΚΔ και τις δεσμεύσεις του ιδρύματος.

¹³ Τίτλος IV – Νοοτροπία αντιμετώπισης των κινδύνων και επιχειρηματική συμπεριφορά

Για τους σκοπούς του τίτλου V των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΑΤ σχετικά με την εσωτερική διακυβέρνηση¹⁴ , τα ιδρύματα θα πρέπει να ενσωματώνουν στα πλαίσια εσωτερικού ελέγχου τους τους κινδύνους ΠΚΔ, και στις τρεις γραμμές άμυνας. Το πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφή ορισμό και ανάθεση των αρμοδιοτήτων και των γραμμών αναφοράς σχετικά με τους κινδύνους ΠΚΔ.

¹⁴ Τίτλος V – Πλαίσιο και μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου

Η πρώτη γραμμή άμυνας θα πρέπει να είναι υπεύθυνη για τη διενέργεια αξιολογήσεων των κινδύνων ΠΚΔ, λαμβάνοντας υπόψη ζητήματα σημαντικότητας και αναλογικότητας, κατά τη διάρκεια της ένταξης των πελατών στο πελατολόγιο, της αίτησης χορήγησης πίστωσης, της αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας και, κατά περίπτωση, των επενδυτικών διαδικασιών, καθώς και κατά τη συνεχή παρακολούθηση και συνεργασία με υφιστάμενους πελάτες. Το προσωπικό της πρώτης γραμμής άμυνας θα πρέπει να διαθέτει επαρκή κατανόηση και γνώση ώστε να είναι σε θέση να εντοπίζει δυνητικούς κινδύνους ΠΚΔ.

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της δεύτερης γραμμής άμυνας:

• α) το τμήμα διαχείρισης κινδύνων θα πρέπει να είναι αρμόδιο για τη διενέργεια αξιολόγησης και παρακολούθησης κινδύνων ΠΚΔ ανεξάρτητα από την πρώτη γραμμή άμυνας, μεταξύ άλλων διασφαλίζοντας την τήρηση των ορίων κινδύνου, θέτοντας ερωτήματα και, εφόσον απαιτείται, αμφισβητώντας την αρχική αξιολόγηση που διενεργείται από τους υπεύθυνους επιχειρηματικών σχέσεων·
• β) το τμήμα κανονιστικής συμμόρφωσης θα πρέπει να επιβλέπει τον τρόπο με τον οποίο η πρώτη γραμμή άμυνας διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις και τις εσωτερικές πολιτικές για τους κινδύνους ΠΚΔ και θα πρέπει να συμβουλεύει το διοικητικό όργανο και το λοιπό σχετικό προσωπικό σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη διασφάλιση της εν λόγω συμμόρφωσης. Επιπλέον, σε σχέση με τους ισχυρισμούς ή/και τις δεσμεύσεις βιωσιμότητας που έχει αναλάβει το ίδρυμα, θα πρέπει να παρέχει συμβουλές σχετικά με τους κινδύνους φήμης και συμπεριφοράς που συνδέονται με την εφαρμογή ή τη μη εφαρμογή των εν λόγω ισχυρισμών ή/και δεσμεύσεων·
• γ) θα πρέπει να ζητείται η γνώμη του τμήματος συμμόρφωσης και του τμήματος διαχείρισης κινδύνου για την έγκριση νέων προϊόντων με χαρακτηριστικά ΠΚΔ ή για σημαντικές αλλαγές σε υφιστάμενα προϊόντα με σκοπό την ενσωμάτωση πτυχών ΠΚΔ.

Ως τρίτη γραμμή άμυνας, το τμήμα εσωτερικού ελέγχου θα πρέπει να παρέχει ανεξάρτητη εξέταση και αντικειμενική διασφάλιση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας του συνολικού πλαισίου και των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου σε σχέση με τους κινδύνους ΠΚΔ, μεταξύ άλλων της πρώτης και της δεύτερης γραμμής άμυνας και του πλαισίου διακυβέρνησης των κινδύνων ΠΚΔ.