9 Kultura ryzyka

Prawidłowa, staranna i spójna kultura ryzyka powinna być kluczowym elementem skutecznego zarządzania ryzykiem przez instytucje oraz powinna umożliwiać im podejmowanie prawidłowych i świadomych decyzji.

Instytucje powinny wypracować zintegrowaną, obejmującą całość ich działalności kulturę ryzyka opartą na pełnym zrozumieniu i całościowym oglądzie ryzyka, na jakie są narażone, oraz sposobie zarządzania nim, uwzględniając swoją gotowość do podejmowania ryzyka.

Instytucje powinny rozwijać kulturę ryzyka przez wdrażanie polityki, komunikację i szkolenia dla pracowników dotyczące działalności, strategii i profilu instytucji, a także dostosować komunikację i szkolenia dla pracowników w celu uwzględnienia obowiązków tych pracowników w zakresie podejmowania ryzyka i zarządzania nim.

Pracownicy powinni mieć pełną świadomość swoich obowiązków związanych z zarządzaniem ryzykiem. Zarządzanie ryzykiem nie powinno ograniczać się do specjalistów ds. ryzyka lub komórek kontroli wewnętrznej. Główną odpowiedzialność za bieżące zarządzanie ryzykiem, przy uwzględnieniu gotowości instytucji do podejmowania ryzyka oraz jej zdolności do jego ponoszenia, w zgodzie z jej polityką, procedurami i mechanizmami kontrolnymi, powinny ponosić jednostki biznesowe przy nadzorze ze strony organu zarządzającego.

Ugruntowana kultura ryzyka powinna w szczególności obejmować:

• a. Przykład z góry: organ zarządzający powinien być odpowiedzialny za ustalanie oraz komunikowanie podstawowych wartości i oczekiwań instytucji. Zachowanie jego członków powinno odzwierciedlać przyjęte wartości. Kierownictwo instytucji, w tym osoby pełniące najważniejsze funkcje, powinno wnosić wkład w komunikowanie podstawowych wartości i oczekiwań pracownikom w jej obrębie. Pracownicy powinni działać zgodnie ze wszystkimi obowiązującymi przepisami prawa i regulacjami oraz niezwłocznie przekazywać informacje o zaobserwowanym braku zgodności z nimi na wyższy szczebel w obrębie instytucji lub poza nią (np. do właściwego organu przez proces sygnalizowania nieprawidłowości). Organ zarządzający powinien nieustannie promować, monitorować i oceniać kulturę ryzyka instytucji, rozważyć wpływ kultury ryzyka na stabilność finansową, profil ryzyka i stabilne zarządzanie instytucją oraz w razie potrzeby wprowadzić zmiany.
• b. Odpowiedzialność: stosowni pracownicy na wszystkich szczeblach powinni znać i rozumieć podstawowe wartości instytucji oraz, w zakresie niezbędnym dla wykonywania swojej roli, jej gotowość do podejmowania ryzyka i zdolność do jego ponoszenia. Powinni być zdolni do wykonywania swoich ról i mieć świadomość, że będą ponosić odpowiedzialność za swoje działania związane z zachowaniami instytucji w zakresie podejmowania ryzyka.
• c. Skuteczna komunikacja i krytyka: prawidłowa kultura ryzyka powinna sprzyjać otwartej komunikacji i skutecznej krytyce – procesy decyzyjne powinny zachęcać do wyrażania szerokiej gamy poglądów, umożliwiać testowanie bieżących praktyk, stymulować konstruktywną krytykę wśród pracowników oraz sprzyjać kreowaniu otwartego i konstruktywnego zaangażowania w całej organizacji.
• d. Zachęty: odpowiednie zachęty powinny odgrywać kluczową rolę w dostosowywaniu zachowań w zakresie podejmowania ryzyka do profilu ryzyka instytucji i jej długoterminowych interesów²⁷ .

²⁷ Zob. też wytyczne EUNB dotyczące prawidłowej polityki wynagrodzeń, o których mowa w art. 74 ust. 3 i w art. 75 ust. 2 dyrektywy 2013/36/UE, i ujawniania informacji zgodnie z art. 450 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 (EBA/GL/2015/22), dostępne pod adresem https://www.eba.europa.eu/regulation - and - policy/remuneration.