|
+ZAŁĄCZNIK IX MODUŁ RACHUNKÓW EKOSYSTEMÓW |
ZAŁĄCZNIK IX MODUŁ RACHUNKÓW EKOSYSTEMÓW
ZAŁĄCZNIK IX MODUŁ RACHUNKÓW EKOSYSTEMÓW Sekcja 1 CELE W rachunkach ekosystemów przedstawia się dane dotyczące zasięgu i stanu zasobów ekosystemowych oraz usług świadczonych przez ekosystemy na rzecz społeczeństwa i gospodarki. Dane są zgodne z SEEA EA i kompatybilne z danymi przekazywanymi w ramach ESA 2010. W rachunkach ekosystemów wykorzystuje się w miarę możliwości istniejące informacje, w tym pochodzące z obserwacji Ziemi, sprawozdawczości środowiskowej i innych źródeł danych. Sekcja 2 ZAKRES W rachunkach ekosystemów rejestruje się zasięg ekosystemów, stan ekosystemów oraz przepływy usług ekosystemowych. Zasięg ekosystemu to jego wielkość mierzona powierzchnią. Rachunki zasięgu ekosystemów obejmują ekosystemy lądowe (w tym słodkowodne) i morskie na terytorium kraju. Stan ekosystemu to jakość ekosystemu mierzona z punktu widzenia jego abiotycznych, biotycznych i krajobrazowych cech charakterystycznych, według rodzajów ekosystemów. Usługi ekosystemowe to korzyści zapewniane przez ekosystemy na rzecz działalności gospodarczej i innej działalności człowieka. Obejmują one usługi (i) zaopatrzeniowe, (ii) regulacyjne i konserwacyjne, oraz (iii) kulturowe. W rachunkach usług ekosystemowych rejestruje się faktyczną podaż i wykorzystanie usług ekosystemowych zapewnianych przez ekosystemy na terytorium kraju. Rachunki tematyczne to rachunki, w których dane są zorganizowane według konkretnych tematycznych obszarów polityki, takich jak bioróżnorodność, zmiana klimatu, oceany i obszary zurbanizowane. Sekcja 3 WYKAZ ELEMENTÓW Państwa członkowskie opracowują rachunki ekosystemów według następujących elementów:
1.
Rachunki zasięgu ekosystemów, w których rejestruje się powierzchnię i zmiany wielkości powierzchni każdego rodzaju ekosystemu na terytorium kraju. Państwa członkowskie podają rachunki zasięgu ekosystemów w tysiącach hektarów.
2.
Macierz przekształceń, będąca składową rachunków zasięgu ekosystemów, w której rejestruje się przekształcenia między rodzajami ekosystemów w czasie, w hektarach.
3.
Rachunki stanu ekosystemów, w których rejestruje się cechy charakterystyczne ekosystemów następująco:
a)
dla gruntów zabudowanych i innych obszarów sztucznych:
—
tereny zielone w miastach oraz przyległych małych miastach i przedmieściach przedstawia się w % łącznej powierzchni, obliczonych dla całego obszaru miast i przyległych małych miast i przedmieść, z uwzględnieniem wszystkich rodzajów ekosystemów na tym obszarze;
—
stężenie pyłu zawieszonego o średnicy do 2,5 μm w miastach przedstawia się w μg/m3 jako średnią krajową za okres sprawozdawczy;
b)
dla gruntów uprawnych:
—
zasoby węgla organicznego w powierzchniowej warstwie gleby przedstawia się w t/ha, jako średnią krajową za okres sprawozdawczy;
c)
dla użytków zielonych:
—
zasoby węgla organicznego w powierzchniowej warstwie gleby przedstawia się w t/ha, jako średnią krajową za okres sprawozdawczy;
d)
dla gruntów uprawnych i użytków zielonych łącznie:
—
wskaźnik liczebności pospolitych ptaków krajobrazu rolniczego przedstawia się jako zbiorczy wskaźnik krajowy za okres sprawozdawczy;
e)
dla lasów i terenów zalesionych:
—
drewno posuszowe zgłasza się w m3/ha, jako średnią krajową za okres sprawozdawczy;
—
stopień zwarcia koron drzew przedstawia się w %, jako średnią krajową za okres sprawozdawczy;
—
wskaźnik liczebności pospolitych ptaków leśnych; wskaźnik liczebności ptaków leśnych opisuje trendy liczebności pospolitych ptaków leśnych w ich europejskim zasięgu występowania na przestrzeni czasu; jest to wieloskładnikowy wskaźnik stworzony na podstawie danych z obserwacji gatunków ptaków charakterystycznych dla siedlisk leśnych w Europie; jego podstawą jest szczegółowy wykaz gatunków w każdym państwie członkowskim;
f)
dla przybrzeżnych plaż, wydm i terenów podmokłych:
—
odsetek sztucznych nieprzepuszczalnych pokryć terenu, obecnych na obszarze przybrzeżnym, który obejmuje rodzaje ekosystemów: przybrzeżne plaże, wydmy i tereny podmokłe, przedstawia się w % jako średnią krajową za okres sprawozdawczy.
Miasta, małe miasta i przedmieścia to lokalne jednostki administracyjne, podzielone na kategorie według typologii stopnia urbanizacji określonej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2391 ( 7 ).
4.
Rachunki usług ekosystemowych, w których rejestruje się podaż i wykorzystanie usług ekosystemowych w tablicach podaży i wykorzystania. W tablicy podaży rejestruje się podaż usług ekosystemowych zapewnianych przez ekosystemy na rzecz systemów społeczno-ekonomicznych. W tablicy wykorzystania rejestruje się wykorzystanie usług ekosystemowych według rodzajów wykorzystania określonych w sekcji 5. Tablice podaży i wykorzystania podaje się w następujących jednostkach fizycznych:
a)
Usługi zaopatrzeniowe
—
Zaopatrzenie w rośliny uprawne definiuje się jako wkład ekosystemu we wzrost roślin, określone w przybliżeniu na podstawie ilości zebranych plonów do różnych rodzajów wykorzystania. Obejmuje produkcję żywności i roślin włóknistych, rośliny pastewne i energię oraz biomasę wypasaną, zgodnie z załącznikiem III tabela A sekcja 1.1 i 1.2.
—
Zapylenie definiuje się jako wkład ekosystemu za pośrednictwem dzikich owadów zapylających w produkcję roślin uprawnych, o których mowa w tiret pierwszym. Wkład ten przedstawia się w tonach roślin uprawnych zależnych od owadów zapylających, które można przypisać dzikim owadom zapylającym, w podziale według roślin uprawnych dla głównych rodzajów roślin uprawnych zależnych od owadów zapylających, obejmujących drzewa owocowe, owoce jagodowe, pomidory, rośliny oleiste i „pozostałe”.
—
Zaopatrzenie w drewno definiuje się jako wkład ekosystemu we wzrost drzew i innej biomasy drzewnej oraz przedstawia się jako przyrost netto, zdefiniowany w załączniku VII, w tysiącach m3, w korze.
b)
Usługi regulacyjne i konserwacyjne
—
Filtrację powietrza definiuje się jako wkład ekosystemu w filtrowanie zanieczyszczeń powietrza przez depozycję, wchłanianie, zatrzymywanie i magazynowanie zanieczyszczeń przez elementy ekosystemu (w szczególności drzewa). Łagodzi to szkodliwe skutki zanieczyszczeń. Wkład ten przedstawia się w tonach adsorbowanego pyłu zawieszonego.
—
Globalną regulację klimatu definiuje się jako wkład ekosystemu w ograniczenie stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze przez usuwanie (sekwestrację netto) dwutlenku węgla z atmosfery oraz zatrzymywanie (składowanie) dwutlenku węgla w ekosystemach. Wkład ten przedstawia się w tonach sekwestracji netto dwutlenku węgla i tonach węgla organicznego składowanego w ekosystemach lądowych, z uwzględnieniem zasobów naziemnych i podziemnych.
—
Lokalną regulację klimatu definiuje się jako wkład ekosystemu w regulowanie warunków atmosferycznych otoczenia na obszarach zurbanizowanych za pośrednictwem roślinności, która poprawia warunki życia ludzi i wspiera produkcję gospodarczą. Wyraża się ją i przedstawia jako obniżenie temperatury w miastach będące efektem roślinności miejskiej, w stopniach Celsjusza w dniach, w których temperatura przekracza 25 stopni Celsjusza.
c)
Usługi kulturowe
—
Usługi związane z turystyką przyrodniczą definiuje się jako wkład ekosystemu, w szczególności jego cech biofizycznych i właściwości umożliwiających ludziom korzystanie i czerpanie przyjemności ze środowiska za pomocą bezpośrednich, doświadczanych na miejscu fizycznych interakcji ze środowiskiem. Wkład ten przedstawia się jako liczbę noclegów w hotelach, hostelach, na polach kempingowych itp., które można przypisać odwiedzaniu ekosystemów.
5.
W rachunkach ekosystemów wykorzystuje się następującą tabelę rodzajów ekosystemów:
Sekcja 4 PIERWSZY ROK REFERENCYJNY, CZĘSTOTLIWOŚĆ I TERMINY PRZEKAZYWANIA DANYCH 1. Statystyki zestawia się i przekazuje:
—
co 3 lata – dla rachunków zasięgu i stanu ekosystemów. Dane odnoszą się do reprezentatywnej średniej dla roku referencyjnego oraz do macierzy przekształceń w odniesieniu do zmiany w ciągu 3 lat między 2 latami referencyjnymi;
—
co roku, o ile Komisja (Eurostat) udostępni narzędzia modelowania do obliczania usług ekosystemowych – dla rachunków usług ekosystemowych. W przypadku braku takich narzędzi – co trzy lata dla rachunków usług ekosystemowych.
2. Statystyki przekazuje się w ciągu 24 miesięcy od końca roku referencyjnego. 3. Aby zaspokoić zapotrzebowanie użytkowników na kompletne i aktualne dane, Komisja (Eurostat) opracowuje szacunki łącznych wartości dla UE niezwłocznie po otrzymaniu wystarczających danych krajowych. W miarę możliwości Komisja (Eurostat) opracowuje i publikuje szacunki w odniesieniu do danych, które nie zostały przekazane przez państwa członkowskie w terminie przewidzianym w pkt 2. 4. Pierwszym rokiem referencyjnym jest rok 2024. Dla macierzy przekształceń pierwszym rokiem referencyjnym jest rok 2027. 5. W ramach pierwszego przekazania danych państwa członkowskie podają dane z 2024 r. dla rachunków zasięgu i stanu oraz dla tablic podaży i wykorzystania usług ekosystemowych w jednostkach fizycznych. Dla macierzy przekształceń dane pokazują zmiany między rokiem 2024 a 2027. 6. W ramach każdego kolejnego przekazania danych do Komisji państwa członkowskie dostarczają dane dotyczące rachunków usług ekosystemowych, zasięgu i stanu za lata n-3 oraz n, gdzie n jest rokiem referencyjnym. W przypadku rewizji danych państwa członkowskie ponownie przekazują dane od 2024 r. Państwa członkowskie mogą dostarczyć wszelkie dostępne dane za lata poprzedzające 2024 r. Sekcja 5 TABELE SPRAWOZDAWCZE 1. Rachunki zasięgu ekosystemów: dla wszystkich rodzajów ekosystemów, o których mowa w sekcji 3, w ramach pierwszego przekazania danych przekazuje się dane za pierwszy rok referencyjny. W ramach każdego kolejnego przekazania danych przekazuje się dane następująco:
—
zasięg w poprzednim roku referencyjnym;
—
zwiększenia;
—
zmniejszenia;
—
zasięg w bieżącym roku referencyjnym.
W macierzy przekształceń przedstawia się przekształcenia wszystkich rodzajów ekosystemów, o których mowa w sekcji 3, między poprzednim a bieżącym rokiem referencyjnym. 2. Rachunki usług ekosystemowych: dla usług ekosystemowych, o których mowa w sekcji 3, dane przedstawia się w tablicach podaży i wykorzystania następująco:
a)
w tablicy podaży rejestruje się roczną podaż usług, o których mowa w sekcji 3, pochodzących od wszystkich rodzajów ekosystemów, o których mowa w sekcji 3, z wyjątkiem kategorii 10 i 12;
b)
w tablicy wykorzystania rejestruje się wykorzystanie usług ekosystemowych według następującego podziału:
—
zużycie pośrednie według gałęzi przemysłu;
—
spożycie w sektorze instytucji rządowych i samorządowych;
—
spożycie w sektorze gospodarstw domowych;
—
akumulacja brutto;
—
eksport.
3. Państwo członkowskie nie jest zobowiązane do przekazywania danych, jeśli jego całkowita powierzchnia lądowa nie przekracza 0,3 % całkowitej powierzchni lądowej UE. Sekcja 6 MAKSYMALNA DŁUGOŚĆ OKRESÓW PRZEJŚCIOWYCH Do celów wykonania przepisów zawartych w niniejszym załączniku okres przejściowy wynosi maksymalnie dwa lata od pierwszego terminu przekazania danych. 1. Przegląd
1.1 Odwołania1.2 Zidentyfikowane wymagania1.3 Powiązane normy2. Zidentyfikowane wymagania
3. Powiązane normy
|