4. Τροποποιήσεις

(i) Τροποποίηση του τίτλου των κατευθυντήριων γραμμών

(ii) Τροποποιήσεις στο «Αντικείμενο, πεδίο εφαρμογής και ορισμοί»

(iii) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή 1: Εκτιμήσεις κινδύνων: βασικές αρχές για όλες τις επιχειρήσεις»

(iv) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή 2: Εντοπισμός παραγόντων κινδύνου ΞΧ/ΧΤ»

(v) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή 4: Μέτρα ΔΕΠ που πρέπει να εφαρμόζουν όλες οι επιχειρήσεις»

(vi) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή 6: Κατάρτιση»

(vii) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή 8: Τομεακή κατευθυντήρια γραμμή για τις διασυνοριακές σχέσεις ανταπόκρισης»

(viii) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή 9: Τομεακή κατευθυντήρια γραμμή για τις λιανικές τράπεζες»

(ix) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή 10: Τομεακή κατευθυντήρια γραμμή για τους εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος»

(x) Τροποποιήσεις στην «κατευθυντήρια γραμμή15: Τομεακή κατευθυντήρια γραμμή για τις επιχειρήσεις επενδύσεων»

(xi) Τροποποιήσεις στην κατευθυντήρια γραμμή 17 για τις ρυθμιζόμενες πλατφόρμες συμμετοχικής χρηματοδότησης

21.1. Οι CASP θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι εκτίθενται σε κινδύνους ΞΧ/ΧΤ λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών του επιχειρηματικού τους μοντέλου και της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, η οποία τους επιτρέπει να μεταβιβάζουν κρυπτοστοιχεία στιγμιαία σε όλο τον κόσμο και να εντάσσουν πελάτες σε διάφορες δικαιοδοσίες. Ο κίνδυνος αυξάνεται περαιτέρω όταν οι CASP επεξεργάζονται ή διευκολύνουν συναλλαγές ή παρέχουν προϊόντα ή υπηρεσίες που προσφέρουν μεγαλύτερο βαθμό ανωνυμίας.

21.2. Όταν παρέχουν υπηρεσίες κρυπτοστοιχείων, οι CASP θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις διατάξεις του τίτλου Ι, καθώς και με τις τομεακές διατάξεις που καθορίζονται στον τίτλο ΙΙ, εφόσον αυτές σχετίζονται με την προσφορά των προϊόντων του CASP.

Παράγοντες κινδύνου ως προς το προϊόν, την υπηρεσία και τη συναλλαγή

21.3. Στην αύξηση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλουν οι ακόλουθοι παράγοντες:

• α) τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες που παρέχονται από έναν CASP προσφέρουν μεγαλύτερο βαθμό ανωνυμίας·
• β) το προϊόν καθιστά δυνατή την εκτέλεση πληρωμών από τρίτους οι οποίοι δεν συνδέονται με το προϊόν και η ταυτότητα των οποίων δεν είναι δυνατόν να εξακριβωθεί ούτε να επαληθευτεί εκ των προτέρων, σε περιπτώσεις που οι πληρωμές αυτές δεν έχουν προφανή οικονομικό σκοπό·
• γ) το προϊόν δεν θέτει κανέναν εκ των προτέρων περιορισμό ως προς τον συνολικό όγκο ή τη συνολική αξία των συναλλαγών·
• δ) το προϊόν επιτρέπει συναλλαγές μεταξύ του λογαριασμού του πελάτη και:
• i. αυτοφιλοξενούμενων διευθύνσεων·
• ii. λογαριασμών κρυπτοστοιχείων ή διευθύνσεων κατανεμημένου καθολικού που τελούν υπό τη διαχείριση παρόχου υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, όπως ορίζεται στην κατευθυντήρια γραμμή 9.20, ή παρόχου που υπόκειται σε καθεστώς ρύθμισης ή εποπτείας ΚΞΧ/ΧΤ, το οποίο είναι λιγότερο ισχυρό από το καθεστώς που προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849(ΕΕ)·
• iii. πλατφόρμας ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων μεταξύ ομοτίμων ή άλλου είδους αποκεντρωμένης ή κατανεμημένης εφαρμογής κρυπτοστοιχείων, η οποία δεν ελέγχεται ή δεν επηρεάζεται από νομικό ή φυσικό πρόσωπο (συχνά αναφέρεται ως «αποκεντρωμένη χρηματοοικονομική» (DeFi))·
• iv. πλατφορμών που αποσκοπούν στην απόκρυψη συναλλαγών και τη διευκόλυνση της ανωνυμίας, όπως οι πλατφόρμες υπηρεσιών ανάμειξης ή αναδιάταξης κρυπτοστοιχείων·
• v. υλισμικού που χρησιμοποιείται για την ανταλλαγή κρυπτονομισμάτων έναντι επίσημων νομισμάτων ή αντιστρόφως (όπως τα ATM κρυπτοστοιχείων), που περιλαμβάνει τη χρήση μετρητών ή ηλεκτρονικού χρήματος, και επωφελείται από εξαιρέσεις δυνάμει του άρθρου 12 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 ή δεν εμπίπτει στο ρυθμιστικό και εποπτικό καθεστώς της ΕΕ.
• ε) τα προϊόντα που περιλαμβάνουν νέες επιχειρηματικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων νέων διαύλων παροχής υπηρεσιών, και τη χρήση τεχνολογιών στις οποίες το επίπεδο του κινδύνου ΞΧ/ΧΤ δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα από τον CASP σύμφωνα με την κατευθυντήρια γραμμή 1.7 στοιχείο δ) λόγω της έλλειψης στοιχείων·
• στ) οι περιπτώσεις κατά τις οποίες ο CASP χονδρικής ασκεί ελλιπή έλεγχο στην υπηρεσία φωλιάσματος που παρέχεται από άλλον CASP·
• ζ) τα αποτελέσματα μιας ανάλυσης που διενεργήθηκε με προηγμένα εργαλεία ανάλυσης καταδεικνύουν αυξημένο επίπεδο κινδύνου.

21.4. Στη μείωση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλουν οι ακόλουθοι παράγοντες:

• α) προϊόντα με μειωμένες λειτουργικές δυνατότητες, όπως χαμηλός όγκος ή αξία συναλλαγών·
• β) το προϊόν παρέχει τη δυνατότητα συναλλαγών μεταξύ του λογαριασμού του πελάτη και
• i. λογαριασμών κρυπτοστοιχείων ή διευθύνσεων κατανεμημένου καθολικού που είναι στο όνομα του πελάτη και βρίσκονται στην κατοχή CASP,
• ii. λογαριασμού κρυπτοστοιχείων ή διεύθυνσης κατανεμημένου καθολικού στο όνομα του πελάτη που βρίσκεται στην κατοχή παρόχου υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, ο οποίος δεν είναι CASP που διέπεται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/1114⁶ , ρυθμίζεται εκτός της ΕΕ βάσει ρυθμιστικού πλαισίου το οποίο είναι εξίσου ισχυρό με το πλαίσιο που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2023/1114 και υπόκειται σε ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο ΚΞΧ/ΧΤ το οποίο είναι εξίσου ισχυρό με εκείνο που προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849·
• iii. τραπεζικού λογαριασμού στο όνομα του πελάτη σε πιστωτικό ίδρυμα που υπόκειται στο ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο ΚΞΧ/ΧΤ που προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849 ή σε άλλο νομοθετικό πλαίσιο εκτός της ΕΕ, το οποίο είναι εξίσου ισχυρό με εκείνο που προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849· ή
• γ) η φύση και το πεδίο εφαρμογής των διαύλων ή των συστημάτων πληρωμών που χρησιμοποιούνται από τον CASP περιορίζεται σε συστήματα κλειστού βρόχου ή σε συστήματα που προορίζονται για τη διευκόλυνση μικροπληρωμών ή πράξεων πληρωμής από κυβέρνηση σε πρόσωπο και από πρόσωπο σε κυβέρνηση·
• δ) το προϊόν είναι διαθέσιμο μόνο σε μια περιορισμένη και συγκεκριμένη ομάδα πελατών, όπως οι εργαζόμενοι μιας εταιρείας που έχει εκδώσει κρυπτοστοιχείο·

Παράγοντες κινδύνου ως προς τον πελάτη

21.5. Στην αύξηση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλουν οι ακόλουθοι παράγοντες:

• α) όσον αφορά τη φύση του πελάτη ειδικότερα:
• i. ένας οργανισμός μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που έχει συσχετιστεί, βάσει αξιόπιστων και ανεξάρτητων πηγών, με τον εξτρεμισμό, την εξτρεμιστική προπαγάνδα ή συμπαθούντες τον εξτρεμισμό και συναφείς δραστηριότητες, ή έχει εμπλακεί σε καταχρηστική συμπεριφορά ή εγκληματικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων ΞΧ/ΧΤ ή υποθέσεων διαφθοράς·
• ii. μια επιχείρηση, η οποία είναι εικονική τράπεζα, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 σημείο 17) της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849, ή άλλο είδος εικονικής εταιρείας·
• iii. μια εταιρεία, η οποία ιδρύθηκε πρόσφατα και επεξεργάζεται μεγάλο όγκο συναλλαγών·
• iv. μια νομίμως συσταθείσα εταιρεία που επεξεργάζεται μεγάλο όγκο συναλλαγών αφότου διένυσε περίοδο αδράνειας μετά την ίδρυσή της·
• v. μια επιχείρηση, η οποία βρίσκεται σε επιχειρηματική σχέση με άλλη( - ες) επιχείρηση( - εις) εντός του ομίλου, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 15 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849, η οποία παρέχει προϊόντα και υπηρεσίες σχετικές με κρυπτοστοιχεία·
• vi. μια επιχείρηση ή ένα πρόσωπο που χρησιμοποιεί μια διεύθυνση IP που συνδέεται με σκοτεινό δίκτυο (darknet) ή λογισμικό που επιτρέπει την ανώνυμη επικοινωνία, συμπεριλαμβανομένων των κρυπτογραφημένων μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, των ανώνυμων ή προσωρινών υπηρεσιών ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και των εικονικών ιδιωτικών δικτύων (VPN)·
• vii. ένα ευάλωτο πρόσωπο, δηλαδή ένα πρόσωπο που δεν είναι πιθανό να είναι ο τυπικός πελάτης ενός CASP, ή ένα πρόσωπο που φαίνεται να διαθέτει πολύ περιορισμένες γνώσεις και κατανόηση όσον αφορά τα κρυπτοστοιχεία

αποτελέσματα ενός ελέγχου καταλληλότητας/γνώσης ή μέσω άλλης επικοινωνίας με τον πελάτη, και το οποίο, παρόλ’ αυτά, επιλέγει να πραγματοποιεί συχνές ή υψηλής αξίας συναλλαγές, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο να χρησιμοποιηθεί ο πελάτης ως μεταφορέας παράνομου χρήματος.

• β) Όσον αφορά τη συμπεριφορά του πελάτη, περιπτώσεις κατά τις οποίες ο πελάτης:
• i. Προσπαθεί να ανοίξει πολλαπλούς λογαριασμούς κρυπτοστοιχείων με τον CASP χωρίς προφανή οικονομική αιτιολογία ή επιχειρηματικό σκοπό.
• ii. ή ο πραγματικός δικαιούχος του πελάτη δεν είναι σε θέση ή δεν επιθυμεί να παράσχει τις απαραίτητες πληροφορίες ΔΕΠ, κατόπιν αιτήματος του CASP, χωρίς νόμιμο λόγο:
• α) αποφεύγοντας σκοπίμως την άμεση επαφή με τον CASP, είτε δια ζώσης

• β) προσπαθώντας να συγκαλύψει τον πραγματικό δικαιούχο των

• γ) αποφεύγοντας να απαντήσει ή προσπαθώντας να παραπλανήσει το

• iii. Χρησιμοποιεί διεύθυνση IP ή κινητή συσκευή η οποία είναι συνδεδεμένη με πολλούς πελάτες, χωρίς προφανή λόγο οικονομικής φύσεως, ή η οποία είναι γνωστό ότι είναι συνδεδεμένη με δυνητικά παράνομες ή εγκληματικές δραστηριότητες· ή ο λογαριασμός κρυπτοστοιχείων του πελάτη είναι προσβάσιμος από πολλές διευθύνσεις IP χωρίς προφανή σύνδεση με τον πελάτη.
• iv. Παρέχει στοιχεία που είναι ασυνεπή, μεταξύ άλλων όταν η διεύθυνση IP του πελάτη δεν συνάδει με άλλα στοιχεία που αφορούν τον πελάτη, όπως τα στοιχεία που πρέπει να συνοδεύουν μια μεταφορά σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1113, ή τη συνήθη διαμονή, την καταχώρηση ή τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του πελάτη (τόσο κατά τον χρόνο έναρξης της επιχειρηματικής σχέσης όσο και κατά τον χρόνο της συναλλαγής), οι πληροφορίες σχετικά με τις πηγές των κεφαλαίων ή την πηγή των κρυπτοστοιχείων δεν συνάδουν με άλλες πληροφορίες ΔΕΠ ή με το συνολικό προφίλ του πελάτη.
• v. Χρησιμοποιεί μια διεύθυνση, μια τοποθεσία ή μια διεύθυνση IP που συνδέεται με λογαριασμούς κρυπτοστοιχείων καταχωρισμένους στο όνομα διαφορετικών χρηστών, οι οποίοι βρίσκονται στην κατοχή ενός μόνο ή περισσότερων CASP.
• vi. Πραγματοποιεί συχνές αλλαγές στα προσωπικά του στοιχεία ή τα μέσα πληρωμής που χρησιμοποιεί χωρίς προφανή λόγο.
• vii. Συχνά λαμβάνει ή μεταφέρει ποσά κρυπτοστοιχείων από αυτοφιλοξενούμενες διευθύνσεις, τα οποία είναι λίγο κάτω από το όριο των 1 000 ευρώ που ορίζεται στο άρθρο 14 παράγραφος 5 και στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1113 και ενεργοποιεί την επαλήθευση του δικαιούχου ή του εντολέα.
• viii. Αναφέρει ότι σκοπός είναι η επένδυση σε αρχική δημόσια προσφορά μαρκών ή σε κρυπτοστοιχείο ή προϊόν που προσφέρει δυσανάλογα υψηλή απόδοση και εδρεύει σε δικαιοδοσία υψηλού κινδύνου ή συνδέεται με υψηλές ενδείξεις απάτης ή το οποίο δεν υποστηρίζεται από λευκό βιβλίο σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1114⁷ .
• ix. Παρουσιάζει πρότυπα συμπεριφοράς ή μορφές συναλλαγών που δεν συνάδουν με τη συμπεριφορά και τα είδη των συναλλαγών που αναμένονται από το συγκεκριμένο είδος του πελάτη ή την κατηγορία κινδύνου στην οποία ανήκει, ή βάσει των πληροφοριών που παρείχε ο πελάτης στον CASP, είτε κατά την έναρξη της επιχειρηματικής σχέσης ή καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής. Τέτοιες περιστάσεις περιλαμβάνουν από την πλευρά του πελάτη:
• α) την απροσδόκητη και χωρίς προφανή αιτία σημαντική αύξηση του όγκου

• γ) την αύξηση του ορίου συναλλαγών σε βαθμό που δεν είναι ανάλογος με

• x. Παρουσιάζει συμπεριφορές και χρησιμοποιεί πρακτικές που δεν είναι οι συνηθισμένες, στις οποίες περιλαμβάνονται ανεξήγητες μεταφορές προς/από διευθύνσεις κατανεμημένου καθολικού ή λογαριασμούς κρυπτοστοιχείων σε πολλαπλές δικαιοδοσίες χωρίς προφανή επιχειρηματικό ή νόμιμο σκοπό.
• xi. Κατά την ανταλλαγή κρυπτοστοιχείων έναντι επίσημων νομισμάτων και αντιστρόφως, ο πελάτης:
• α) χρησιμοποιεί πολλούς τραπεζικούς λογαριασμούς ή λογαριασμούς

• β) χρησιμοποιεί τραπεζικό λογαριασμό ή λογαριασμό πληρωμών ή

• γ) χρησιμοποιεί τραπεζικό λογαριασμό ή λογαριασμό πληρωμών που

• δ) χρησιμοποιεί πολλαπλούς παρόχους υπηρεσιών πληρωμών·
• ε) ζητά επανειλημμένα την ανταλλαγή κρυπτοστοιχείων έναντι ή από

• στ) χρησιμοποιεί πρωτόκολλα που συνδέουν δύο αλυσίδες συστοιχιών

• η) μεταφέρει κρυπτοστοιχεία από έναν CASP σε μια αυτοφιλοξενούμενη

• xii. Επενδύει ή ανταλλάσσει κρυπτοστοιχεία, τα οποία έχει δανειστεί μέσω πλατφόρμας μεταξύ ομοτίμων (peer - to - peer) ή άλλης πλατφόρμας δανειοδότησης που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1114 ή σε οποιοδήποτε άλλο σχετικό κανονιστικό πλαίσιο εντός ή εκτός της ΕΕ και η οποία αποτελεί μάλιστα αποκεντρωμένη ή κατανεμημένη εφαρμογή χωρίς κανέναν έλεγχο ή επιρροή από νομικό ή φυσικό πρόσωπο.
• xiii. Λαμβάνει ή αποστέλλει άμεσα ή έμμεσα κρυπτοστοιχεία τα οποία συνδέονται με το σκοτεινό δίκτυο (darknet) ή είναι αποτέλεσμα παράνομων δραστηριοτήτων.
• xiv. Επενδύει ή ανταλλάσσει κρυπτοστοιχεία, τα οποία από μόνα τους προσφέρουν υψηλότερο βαθμό ανωνυμίας ή ο πελάτης λαμβάνει κρυπτοτοιχεία τα οποία έχουν υποβληθεί σε δραστηριότητες που ενισχύουν την ανωνυμία, κυρίως σε διαδικασίες που αποκρύπτουν τη συναλλαγή στην τεχνολογία καθολικού ή περιέχουν άλλα χαρακτηριστικά παρόμοια με εκείνα που απαριθμούνται στο στοιχείο α) της κατευθυντήριας γραμμής 21.5.
• xv. Λαμβάνει επανειλημμένως κρυπτοστοιχεία από ή αποστέλλει κρυπτοστοιχεία σε:
• α) λογαριασμό κρυπτοστοιχείων μέσω ενδιάμεσου παρόχου υπηρεσιών

• β) πολλές αυτοφιλοξενούμενες διευθύνσεις ή πολλούς λογαριασμούς

• γ) λογαριασμό κρυπτοστοιχείων που δημιουργήθηκε πρόσφατα ή ήταν

• δ) αυτοφιλοξενούμενες διευθύνσεις αποκεντρωμένων πλατφορμών, οι

• ε) λογαριασμό κρυπτοστοιχείων λίγο μετά την ένταξη του πελάτη από τον

αποκτήθηκαν μέσω ανταμοιβών εξόρυξης ή δέσμευσης, αλλά οι ανταμοιβές αυτές δεν φαίνεται να είναι ανάλογες των κρυπτοστοιχείων που παράχθηκαν μέσω των εν λόγω δραστηριοτήτων.

21.6. Στη μείωση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλουν οι ακόλουθοι παράγοντες:

• α) ο πελάτης, στο πλαίσιο προηγούμενων συναλλαγών σε κρυπτοστοιχεία, είχε συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις πληροφοριών που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2023/1113 και διευκρινίζονται περαιτέρω στο τμήμα 4 των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΑΤ σχετικά με τον κανόνα για τις μεταφορές χρήματος (‘The Travel Rule Guidelines’)⁸ , και είχε παράσχει πληροφορίες που επιτρέπουν την εξακρίβωση της ταυτότητας του πελάτη ή τη δυνατότητα ελέγχου αυτής σε περίπτωση αμφιβολιών ή υπόνοιας·
• β) οι προηγούμενες συναλλαγές του πελάτη σε κρυπτοστοιχεία δεν προκάλεσαν υπόνοιες ούτε ανησυχίες, και το προϊόν ή η υπηρεσία που ζητείται συνάδει με το προφίλ κινδύνου του πελάτη·
• γ) ο πελάτης ζητά ανταλλαγή σε/από επίσημο νόμισμα και είτε η πηγή είτε ο προορισμός των κεφαλαίων είναι ο τραπεζικός λογαριασμός του ίδιου του πελάτη σε πιστωτικό ίδρυμα που βρίσκεται σε δικαιοδοσία που αξιολογείται από τον CASP ως χαμηλού κινδύνου·
• δ) ο πελάτης ζητά ανταλλαγή και είτε η πηγή είτε ο προορισμός του κρυπτοστοιχείου είναι ο λογαριασμός κρυπτοστοιχείων του ίδιου του πελάτη ή μια διεύθυνση κατανεμημένου καθολικού που φιλοξενείται είτε από CASP που ρυθμίζεται βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1114 είτε από πάροχο υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, ο οποίος δεν είναι CASP και ρυθμίζεται και εποπτεύεται εκτός της ΕΕ σύμφωνα με κανονιστικό πλαίσιο το οποίο είναι εξίσου ισχυρό με το πλαίσιο που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2023/1114 και, υπόκειται σε απαιτήσεις ΚΞΧ/ΧΤ εξίσου αυστηρές με τις απαιτήσεις που προβλέπονται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849, και έχει καταχωριστεί σε λευκή λίστα ή έχει προσδιοριστεί με άλλον τρόπο από τον CASP ως χαμηλού κινδύνου·
• ε) ο πελάτης ζητά ανταλλαγή και είτε η πηγή είτε ο προορισμός των κρυπτοστοιχείων συνδέεται με πληρωμές χαμηλής αξίας για αγαθά και υπηρεσίες προς/από λογαριασμό κρυπτοστοιχείων για τον οποίο δεν υπάρχουν διαθέσιμες αρνητικές πληροφορίες ή από διεύθυνση κατανεμημένου καθολικού για την οποία δεν υπάρχουν διαθέσιμες αρνητικές πληροφορίες.
• στ) ο πελάτης πραγματοποιεί μεταφορές μεταξύ δύο CASP ή ενός CASP και ενός παρόχου υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, εκτός από CASP, ο οποίος είτε υπόκειται σε ρύθμιση και εποπτεία εντός της ΕΕ είτε υπόκειται με άλλον τρόπο σε κανονιστικό

κανονισμό (ΕΕ) 2023/1114 και υπόκειται σε απαιτήσεις ΚΞΧ/ΧΤ, οι οποίες είναι εξίσου αυστηρές με τις απαιτήσεις που προβλέπονται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849.

Παράγοντες κινδύνου ως προς τη χώρα ή τη γεωγραφική περιοχή

21.7. Στην αύξηση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλουν οι ακόλουθοι παράγοντες:

• α) Τα κεφάλαια του πελάτη που ανταλλάσσονται έναντι κρυπτονομισμάτων προέρχονται από προσωπικές ή επιχειρηματικές σχέσεις που αφορούν δικαιοδοσίες οι οποίες συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο ΞΧ/ΧΤ.
• β) Ο λογαριασμός κρυπτοστοιχείων του εντολέα ή του δικαιούχου ή μια διεύθυνση κατανεμημένου καθολικού συνδέεται με δικαιοδοσία που σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο ΞΧ/ΧΤ ή με δικαιοδοσίες/περιοχές που είναι γνωστό ότι παρέχουν χρηματοδότηση ή στήριξη σε τρομοκρατικές δραστηριότητες ή στις

τρομοκρατικά εγκλήματα, καθώς και σε δικαιοδοσίες στις οποίες έχουν επιβληθεί οικονομικές κυρώσεις, εμπορικός αποκλεισμός ή μέτρα που συνδέονται με την τρομοκρατία, τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας ή τη διάδοση της τρομοκρατίας.

• γ) Ο πελάτης ή ο πραγματικός δικαιούχος του είναι κάτοικος, είναι εγκατεστημένος, δραστηριοποιείται ή έχει προσωπικές ή επιχειρηματικές σχέσεις με δικαιοδοσία η οποία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ΞΧ ή ΧΤ.
• δ) Η επιχειρηματική σχέση δημιουργείται μέσω ενός CASP ή ενός ATM κρυπτοστοιχείων, που βρίσκεται σε περιοχή ή σε δικαιοδοσία που συνδέεται με υψηλά επίπεδα κινδύνου ΞΧ/ΧΤ.
• ε) Ο πελάτης συμμετέχει σε εργασίες εξόρυξης κρυπτοστοιχείων, είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω σχέσεων με τρίτους, οι οποίες πραγματοποιούνται σε δικαιοδοσία υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο άρθρο 9 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849, ή σε δικαιοδοσία που υπόκειται σε περιοριστικά μέτρα ή σε στοχευμένες οικονομικές κυρώσεις.

21.8. Στη μείωση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλει ο ακόλουθος παράγοντας:

• α) όταν η μεταφορά προέρχεται από ή αποστέλλεται σε λογαριασμό κρυπτοστοιχείων ή διεύθυνση κατανεμημένου καθολικού που φιλοξενείται από

δικαιοδοσία που συνδέεται με χαμηλά επίπεδα κινδύνου ΞΧ/ΧΤ.

Παράγοντες κινδύνου ως προς τον δίαυλο παροχής υπηρεσιών

21.9. Στην αύξηση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλουν οι ακόλουθοι παράγοντες:

• α) Η επιχειρηματική σχέση δημιουργείται με τη χρήση λύσεων εξ αποστάσεως ένταξης πελατών που δεν συμμορφώνονται με τις Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με την εξ αποστάσεως ταυτοποίηση πελατών⁹ .
• β) Δεν προβλέπονται περιορισμοί ως προς το μέσο χρηματοδότησης, π.χ., στην περίπτωση μετρητών, προϊόντων ηλεκτρονικού χρήματος που επωφελούνται από την εξαίρεση του άρθρου 12 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849.
• γ) Η επιχειρηματική σχέση μεταξύ του CASP και του πελάτη δημιουργείται μέσω ενός ενδιάμεσου παρόχου υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων που ορίζεται στην κατευθυντήρια γραμμή 9.20 ανωτέρω.
• δ) Η εξακρίβωση και η επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη διενεργείται από

κινδύνου βάσει συμφωνίας εξωτερικής ανάθεσης, σύμφωνα με το άρθρο 29 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849.

• ε) Νέοι δίαυλοι διανομής ή νέες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για τη διανομή κρυπτοστοιχείων που δεν έχουν ακόμη δοκιμαστεί πλήρως ή παρουσιάζουν αυξημένο επίπεδο κινδύνου ΞΧ/ΧΤ.
• στ) Η επιχειρηματική σχέση δημιουργείται μέσω ΑΤΜ κρυπτοστοιχείων, γεγονός το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο λόγω της χρήσης μετρητών.

21.10. Στη μείωση του κινδύνου ενδέχεται να συμβάλλει ο ακόλουθος παράγοντας:

• α) Όταν ο CASP βασίζεται σε μέτρα ΔΕΠ που εφαρμόζονται από τρίτο μέρος σύμφωνα με το άρθρο 26 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 και όταν το εν λόγω τρίτο μέρος βρίσκεται στην ΕΕ.

⁶ Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1114 για τις αγορές κρυπτοστοιχείων και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και (ΕΕ) αριθ. 1095/2010 και των οδηγιών 2013/36/ΕΕ και (ΕΕ) 2019/1937

⁷ Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1114 για τις αγορές κρυπτοστοιχείων και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και (ΕΕ) αριθ. 1095/2010 και των οδηγιών 2013/36/ΕΕ και (ΕΕ) 2019/1937.

⁸ Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την πρόληψη της κατάχρησης κεφαλαίων και ορισμένων μεταφορών κρυπτοστοιχείων για σκοπούς νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/1113, [... να συμπληρωθεί εδώ ο αριθμός των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών μετά την έγκρισή τους», επί του παρόντος υπό διαβούλευση (EBA/CP/2023/35)] [«Οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον κανόνα για τις μεταφορές χρήματος» (‘The Travel Rule Guidelines’)]

⁹ Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ σχετικά με τη χρήση λύσεων εξ αποστάσεως ταυτοποίησης πελατών σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 1 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (EBA/GL/2022/15).

21.11. Οι CASP θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα συστήματα που χρησιμοποιούν για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των κινδύνων ΞΧ/ΧΤ συμμορφώνονται με τα κριτήρια που ορίζονται στον τίτλο Ι των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών. Ειδικότερα, λόγω των επιχειρηματικών τους μοντέλων, οι CASP θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι διαθέτουν κατάλληλα και αποτελεσματικά εργαλεία παρακολούθησης, μεταξύ άλλων, εργαλεία παρακολούθησης των συναλλαγών και προηγμένα εργαλεία ανάλυσης. Το εύρος των εργαλείων αυτών καθορίζεται από τη φύση και τον όγκο των δραστηριοτήτων του CASP, συμπεριλαμβανομένου του είδους των κρυπτοστοιχείων που διατίθενται για διαπραγμάτευση ή ανταλλαγή. Οι CASP θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι οι σχετικοί υπάλληλοι λαμβάνουν εξειδικευμένη κατάρτιση ώστε να κατανοούν καλά τα κρυπτοστοιχεία και τους κινδύνους ΞΧ/ΧΤ στους οποίους ενδέχεται να εκθέσουν τον CASP.

Αυξημένη δέουσα επιμέλεια ως προς τον πελάτη

21.12. Όταν αυξάνεται ο κίνδυνος που συνδέεται με επιχειρηματική σχέση ή περιστασιακή συναλλαγή, οι CASP πρέπει να εφαρμόζουν ενισχυμένα μέτρα ΔΕΠ σύμφωνα με το άρθρο 18 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 και όπως ορίζεται στον τίτλο I του παρουσών κατευθυντήριων γραμμών. Επιπλέον, οι CASP θα πρέπει να εφαρμόζουν τα σχετικά ενισχυμένα μέτρα ΔΕΠ που απαριθμούνται στον παρακάτω κατάλογο, κατά περίπτωση, ανάλογα με την έκθεση της επιχειρηματικής σχέσης σε κίνδυνο:

• α) Επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη και του πραγματικού δικαιούχου με βάση περισσότερες από μία αξιόπιστες και ανεξάρτητες πηγές.
• β) Εξακρίβωση και επαλήθευση της ταυτότητας των πλειοψηφούντων μετόχων που δεν πληρούν τον ορισμό των πραγματικών δικαιούχων σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 ή οποιουδήποτε φυσικού προσώπου το οποίο έχει την εξουσία να διαχειρίζεται λογαριασμό κρυπτοστοιχείων ή διεύθυνση κατανεμημένου καθολικού για λογαριασμό του πελάτη ή να δίνει οδηγίες σχετικά με τη μεταφορά ή την ανταλλαγή κρυπτοστοιχείων ή άλλες υπηρεσίες που σχετίζονται με τα εν λόγω κρυπτοστοιχεία.
• γ) Λήψη περισσότερων πληροφοριών σχετικά με τον πελάτη, τη φύση και τον σκοπό της επιχειρηματικής σχέσης ώστε να καταρτιστεί πιο ολοκληρωμένο προφίλ πελάτη, π.χ. με την αναζήτηση πληροφοριών σε ανοικτές πηγές ή αρνητικές αναφορές στα μέσα ενημέρωσης ή με την ανάθεση κατάρτισης έκθεσης πληροφοριών σε τρίτους. Παραδείγματα του είδους των πληροφοριών που ενδέχεται να αναζητούν οι CASP αποτελούν μεταξύ άλλων:
• i. η φύση της δραστηριότητας ή της εργασίας του πελάτη·
• ii. η πηγή του πλούτου και η προέλευση των κεφαλαίων του πελάτη που ανταλλάσσονται έναντι κρυπτοστοιχείων, ώστε να λαμβάνεται βεβαιότητα για τη νομιμότητά τους·
• iii. η πηγή των κρυπτοστοιχείων του πελάτη που ανταλλάσσονται έναντι επίσημων νομισμάτων, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου και του τόπου αγοράς τους·
• iv. ο σκοπός της συναλλαγής, συμπεριλαμβανομένου, κατά περίπτωση, του προορισμού της μεταφοράς των κρυπτοστοιχείων·
• v. πληροφορίες σχετικά με τυχόν συνδέσεις που ενδεχομένως να έχει ο πελάτης με άλλες δικαιοδοσίες (καταστατική έδρα, εγκαταστάσεις λειτουργίας, υποκαταστήματα κ.λπ.), ή με φυσικά πρόσωπα που είναι γνωστό ότι ασκούν σημαντική επιρροή στις δραστηριότητες του πελάτη·
• vi. η αίτηση υποβολής ή η λήψη στοιχείων σχετικά με τις συναλλαγές κρυπτοστοιχείων του πελάτη και, σε περίπτωση που ο πελάτης είναι CASP, σχετικά με το ιστορικό διαπραγμάτευσής του από το σύστημα του CASP.
• δ) Λήψη αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με την πηγή των κεφαλαίων, την πηγή του πλούτου ή την πηγή των κρυπτοστοιχείων όσον αφορά τις συναλλαγές που παρουσιάζουν υψηλότερο κίνδυνο.
• ε) Αύξηση της συχνότητας παρακολούθησης των συναλλαγών κρυπτοστοιχείων. Όλες οι συναλλαγές πρέπει να παρακολουθούνται για μη αναμενόμενες συμπεριφορές, πρότυπα και δείκτες ύποπτης δραστηριότητας λαμβάνοντας, επίσης, υπόψη τα υπόλοιπα μέρη με τα οποία συναλλάσσεται ο πελάτης.
• στ) Επανεξέταση και, κατά περίπτωση, επικαιροποίηση των πληροφοριών, των στοιχείων και των εγγράφων τεκμηρίωσης σε τακτικότερη βάση και, κυρίως, σε περίπτωση γεγονότος ενεργοποίησης.
• ζ) Στην περίπτωση που ο κίνδυνος ο οποίος συνδέεται με τη σχέση είναι ιδιαιτέρως υψηλός, οι CASP θα πρέπει να επανεξετάζουν την επιχειρηματική σχέση σε τακτικότερη βάση.
• η) Συχνότερη ή διεξοδικότερη αξιολόγηση των δραστηριοτήτων που ασκούνται μέσω των λογαριασμών κρυπτοστοιχείων του πελάτη, χρησιμοποιώντας εργαλεία διερεύνησης κρυπτοστοιχείων.
• θ) Στην περίπτωση που ένας πελάτης διαθέτει πολλές διευθύνσεις κατανεμημένου καθολικού ή δίκτυα blockchain, ο CASP θα πρέπει να συνδέει τις διευθύνσεις αυτές με τον πελάτη.
• ι) Αύξηση της συχνότητας παρακολούθησης των διευθύνσεων IP του πελάτη και αντιπαραβολή αυτών με τις διευθύνσεις IP που χρησιμοποιούνται από άλλους πελάτες.
• ια) Επιβεβαίωση όσον αφορά το επίπεδο γνώσεων και κατανόησης του πελάτη σχετικά με τα κρυπτοστοιχεία, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι ο πελάτης δεν χρησιμοποιείται ως μεταφορέας παράνομου χρήματος.
• ιβ) Όταν μια πρακτική αναλήψεων ή εξαργύρωσης δεν συνάδει με το προφίλ του πελάτη ή με τη φύση και τον σκοπό της επιχειρηματικής σχέσης, ο CASP θα πρέπει να προσθέτει επιπλέον μέτρα προκειμένου να διασφαλίζει ότι η ανάληψη ή η εξαργύρωση ζητείται από τον πελάτη και όχι από τρίτο μέρος. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους πελάτες υψηλού κινδύνου, τους ηλικιωμένους ή τους πιο ευάλωτους πελάτες.
• ιγ) Επιβεβαίωση σχετικά με το ότι μια αυτοφιλοξενούμενη διεύθυνση, από την οποία λαμβάνεται μια μεταφορά, βρίσκεται υπό τον έλεγχο ή την κυριότητα του πελάτη του CASP.

21.13. Οι CASP θα πρέπει να εφαρμόζουν προηγμένα εργαλεία ανάλυσης στις συναλλαγές ανάλογα με τον βαθμό του κινδύνου, συμπληρωματικά προς τα τυποποιημένα εργαλεία παρακολούθησης των συναλλαγών. Οι CASP θα πρέπει να χρησιμοποιούν προηγμένα εργαλεία ανάλυσης για την αξιολόγηση του κινδύνου που συνδέεται με τις συναλλαγές, ιδίως τις συναλλαγές που αφορούν αυτοφιλοξενούμενες διευθύνσεις, καθώς επιτρέπουν στον CASP να ανιχνεύει το ιστορικό των συναλλαγών και να εντοπίζει πιθανούς δεσμούς με εγκληματικές δραστηριότητες, πρόσωπα ή οντότητες.

21.14. Όσον αφορά τις επιχειρηματικές σχέσεις ή συναλλαγές που αφορούν κράτη μη μέλη της ΕΕ υψηλού κινδύνου, οι CASP θα πρέπει να τηρούν την κατευθυντήρια γραμμή που περιέχεται στον τίτλο Ι των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών.

Απλουστευμένη δέουσα επιμέλεια ως προς τον πελάτη

21.15. Σε περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου, οι οποίες έχουν ταξινομηθεί ως τέτοιες κατόπιν διενέργειας της εκτίμησης κινδύνου ΞΧ/ΧΤ από τον CASP σύμφωνα με τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, και στον βαθμό που επιτρέπεται από την εθνική νομοθεσία, οι CASP μπορούν να εφαρμόζουν μέτρα απλουστευμένης ΔΕΠ, τα οποία μπορούν να περιλαμβάνουν:

• α) όσον αφορά τους πελάτες που υπόκεινται βάσει νόμου σε καθεστώς αδειοδότησης και ρύθμισης σε χώρα εντός ή εκτός της ΕΕ, επαλήθευση της ταυτότητάς τους με βάση στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο πελάτης υπόκειται στο εν λόγω καθεστώς, π.χ. μέσω αναζήτησης στο δημόσιο μητρώο της αρμόδιας ρυθμιστικής αρχής·
• β) επικαιροποίηση των πληροφοριών, των στοιχείων ή των εγγράφων τεκμηρίωσης ΔΕΠ μόνο σε περίπτωση συγκεκριμένων γεγονότων ενεργοποίησης, όπως όταν ο πελάτης ζητεί την παροχή νέου προϊόντος ή προϊόντος υψηλότερου κινδύνου ή όταν μεταβολές στη συμπεριφορά ή στο προφίλ συναλλαγών του πελάτη υποδηλώνουν ότι ο κίνδυνος που συνδέεται με τη σχέση δεν είναι πλέον χαμηλός, τηρώντας παράλληλα τυχόν περιόδους επικαιροποίησης που προβλέπονται στην εθνική νομοθεσία.
• γ) μείωση της συχνότητας παρακολούθησης των συναλλαγών για προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο επαναλαμβανόμενων συναλλαγών. Τήρηση αρχείου

21.16. Όταν οι πληροφορίες σχετικά με τους πελάτες και τις συναλλαγές είναι διαθέσιμες στο κατανεμημένο καθολικό, οι CASP δεν θα πρέπει να βασίζονται στο κατανεμημένο καθολικό για την τήρηση αρχείων, αλλά θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για την εκπλήρωση των αρμοδιοτήτων τους όσον αφορά την τήρηση αρχείων σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2015/849 και τις κατευθυντήριες γραμμές 5.1 και 5.2 ανωτέρω. Οι CASP θα πρέπει να θεσπίζουν διαδικασίες που τους επιτρέπουν να συνδέουν τη διεύθυνση κατανεμημένου καθολικού με ιδιωτικό κλειδί που ελέγχεται από φυσικό ή νομικό πρόσωπο.