RIALACHÁN (AE) 2026/1030 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 29 Aibreán 2026 maidir le cuntasaíocht ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair (Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

(1)

Is réamhriachtanas é tacú le hiarrachtaí i dtreo inbhuanaitheacht agus éifeachtúlacht níos fearr chóras iompair an Aontais chun conair chobhsaí i dtreo na haeráidneodrachta faoi 2050 ar a dhéanaí a choinneáil, agus aird chuí á tabhairt ar an ngá atá le haistriú cothrom agus cuimsitheach a áirithiú, fás leanúnach a chaomhnú agus iomaíochas thionscal na hEorpa a neartú.

(2)

Úsáidtear cuntasaíocht ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnálacha eacnamaíocha éagsúla – lena n-áirítear earnáil an iompair – chun sonraí astaíochtaí gás ceaptha teasa ó ghníomhaíochtaí sonracha comhlachtaí poiblí, fiontar agus tomhaltóirí a chainníochtú. Is uirlis chumhachtach í faisnéis níos fearr maidir le feidhmíocht seirbhísí iompair chun dreasachtaí cuí a chruthú d’úsáideoirí iompair chun roghanna níos inbhuanaithe a dhéanamh, chun tionchar a imirt ar chinntí gnó oibreoirí iompair, eagraithe seirbhísí iompair agus oibreoirí moil, agus chun astaíochtaí gás ceaptha teasa eintiteas a dhéanann conarthaí soláthair phoiblí a laghdú. Is iad sonraí inchomparáide agus iontaofa maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa an ceanglas bunúsach chun na dreasachtaí sin a chruthú, agus ar an gcaoi sin athrú iompraíochta a dhreasú i measc comhlachtaí poiblí, fiontar agus tomhaltóirí araon, chun rannchuidiú le cuspóirí na teachtaireachta ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal The European Green Deal [An Comhaontú Glas don Eoraip] don iompar agus cuspóirí Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4). Tá an Rialachán seo ar cheann de na gníomhaíochtaí a dhéanann an tAontas i dtreo aistriú glas, in éineacht le gníomhartha dlí nó tionscnaimh eile de chuid an Aontais, lena n-áirítear Treoir (AE) 2024/825 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5).

(3)

D’ainneoin spéis mhéadaithe na bpáirtithe leasmhara iompair, tá glacadh foriomlán na cuntasaíochta ar astaíochtaí gás ceaptha teasa le haghaidh seirbhísí iompair teoranta fós. I bhformhór na gcásanna, ní fhaigheann úsáideoirí iompair faisnéis chruinn maidir le feidhmíocht seirbhísí iompair, agus ní dhéanann oibreoirí iompair, eagraithe seirbhísí iompair agus oibreoirí moil a n-astaíochtaí a ríomh agus a nochtadh. Tá glacadh cuntasaíochta ar astaíochtaí gás ceaptha teasa atá íseal go díréireach le sonrú go háirithe i measc micrifhiontar agus fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna), arb iad formhór mór na bhfiontar a thairgeann seirbhísí iompair ar an margadh inmheánach. Go deimhin, bíonn níos mó ualaí airgeadais agus riaracháin ar FBManna go díréireach nuair a chinneann siad astaíochtaí gás ceaptha teasa a seirbhísí iompair a ríomh.

(4)

I bPáipéar Bán uaidh an 28 Márta 2011 dar teideal Roadmap to a Single European Transport Area – Towards a competitive and resource efficient transport system [Treochlár um Limistéar Iompair Eorpach Aonair – I dtreo córas iompair atá iomaíoch agus tíosach ar acmhainní], léiríonn an Coimisiún fís do thodhchaí chóras iompair an Aontais agus sainítear clár oibre beartais chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin iompair a bheidh ann amach anseo, go háirithe an gá atá leis an tsoghluaisteacht a choinneáil ar bun agus a fhorbairt, agus chun na hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó oibríochtaí iompair agus lóistíochta a laghdú go mór.

(5)

I dteachtaireacht uaidh an 9 Nollaig 2020 dar teideal Sustainable and Smart Mobility Strategy – putting European transport on track for the future [Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste – iompar Eorpach a chur ar bhealach a leasa don todhchaí], tagraíonn an Coimisiún do dhreasachtaí chun na roghanna iompair is inbhuanaithe a roghnú, laistigh de na modhanna iompair agus trasna na modhanna iompair. Áirítear leis na dreasachtaí sin creat Eorpach a bhunú chun astaíochtaí gás ceaptha teasa iompair agus lóistíochta a thomhas go comhchuibhithe, bunaithe ar chaighdeáin a aithnítear ar fud an domhain, a d’fhéadfaí a úsáid ansin chun meastachán a sholáthar do ghnólachtaí agus d’úsáideoirí deiridh ar lorg carbóin a roghanna, agus chun an t-éileamh ó úsáideoirí deiridh agus ó thomhaltóirí a mhéadú chun réitigh iompair agus soghluaisteachta níos inbhuanaithe a roghnú, agus ‘snas glas’ á sheachaint ag an am céanna.

(6)

Astaítear gáis ceaptha teasa a bhaineann le hiompar agus lóistíocht le linn oibriú na feithicle, oibriú mol iompair agus lóistíochta, táirgeadh iompróirí fuinnimh faoi seach, monarú agus deireadh ré feithicle, agus tógáil agus cothabháil bonneagair iompair.

(7)

Is iomchuí, dá bhrí sin, rialacha comhchuibhithe a leagan síos maidir le cuntasaíocht ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair lasta agus paisinéara chun figiúirí inchomparáide a bhaint amach le haghaidh astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair agus chun faisnéis mhíthreorach a sheachaint maidir lena bhfeidhmíocht, a eascraíonn as an bhféidearthacht roghnú idir modhanna ríomha astaíochta agus sonraí ionchuir éagsúla. Leis na rialacha comhchuibhithe sin, ba cheart cothrom iomaíochta a áirithiú idir eintitis iompair agus mhoil an Aontais agus eintitis iompair agus mhoil ó thríú tíortha, idir modhanna iompair, deighleoga, agus na gréasáin iompair náisiúnta. Trí rialacha comhchuibhithe a leagan síos, ba cheart go gcuideofaí freisin le dreasachtaí a chruthú chun athrú iompraíochta a dhéanamh i measc comhlachtaí poiblí, fiontar agus tomhaltóirí chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a laghdú trí shonraí inchomparáide agus iontaofa maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a ghlacadh agus a úsáid.

(8)

Ba cheart creat tagartha a sholáthar leis an Rialachán seo chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a ríomh agus a nochtadh, ar bhonn conarthach nó deonach chun críocha tráchtála, nó i gcás ina gceanglaítear ríomh agus nochtadh mar sin le dlí an Aontais is infheidhme nó leis an dlí náisiúnta is infheidhme. Leis an gcreat sin, ba cheart bearta eile laghdaithe astaíochtaí a éascú a d’fhéadfadh údaráis phoiblí agus an tionscal a dhéanamh a thuilleadh, lena n-áirítear i gcás ina mbunófar clásail trédhearcachta maidir le gás ceaptha teasa i gconarthaí iompair, ina soláthrófar faisnéis maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhís iompair do phaisinéirí nó do chustaiméirí, nó ina leagfar síos critéir a bhaineann leis an aeráid le haghaidh nósanna imeachta soláthair ghlais.

(9)

D’ainneoin na dtairbhí a eascraíonn as an trédhearcacht mhéadaithe maidir le feidhmíocht seirbhísí iompair, bheadh cur i bhfeidhm éigeantach an Rialacháin seo maidir le gach eintiteas iompair agus moil a thairgeann seirbhísí iompair sa mhargadh inmheánach díréireach agus bheadh costais agus ualach iomarcach mar thoradh air. Dá bhrí sin, níor cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo ach amháin maidir le heintitis a dhéanann cinneadh nó atá faoi cheangal ag córais reachtacha nó neamhreachtacha ábhartha eile faisnéis maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair lasta nó paisinéara a ríomh agus a nochtadh, ar seirbhísí iompair lasta nó paisinéara iad a thosaíonn nó a chríochnaíonn ar chríoch an Aontais. Dá dheasca sin, áirítear leis sin seirbhísí ag a bhfuil pointí tionscnaimh nó cinn scríbe atá lonnaithe i dtríú tír. Go deimhin, chun a áirithiú go dtabharfar cuntas ar na seirbhísí iompair ábhartha uile agus chun cothrom iomaíochta a ráthú idir eintitis iompair agus mhoil an Aontais agus eintitis iompair agus mhoil ó thríú tíortha, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le seirbhísí iompair a thosaíonn agus a chríochnaíonn lasmuigh de chríoch an Aontais, ach a stopann san Aontas chun paisinéirí a bhordáil nó a dhíbhordáil nó chun lasta a luchtú nó a dhíluchtú.

(10)

Ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le heintitis a ríomhann agus a nochtann astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair, go háirithe oibreoirí iompair, eagraithe seirbhísí iompair agus oibreoirí moil, agus maidir le seoltóirí a dhéanann ionadaíocht ar chatagóir shonrach úsáideoirí iompair a ordaíonn seirbhísí iompair chun a lastas a aistriú chuig suíomhanna ainmnithe nó uathu agus a d’fhéadfadh, ag brath ar an gcás, ról oibreora iompair, eagraí seirbhíse iompair nó idirghabhálaí sonraí a ghlacadh freisin. Ba cheart d’fhorbróirí uirlisí ríomha seachtracha, forbróirí bunachar sonraí tríú páirtí agus comhlachtaí um measúnú comhréireachta a sholáthraíonn seirbhísí tacaíochta chun sonraí maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ríomh nó a fhíorú a bheith faoi cheangal rialacha sonracha a bhaineann, faoi seach, le deimhniú uirlisí ríomha seachtracha, le seiceáil cáilíochta theicniúil ar luachanna réamhshocraithe le haghaidh déine astaíochtaí gás ceaptha teasa, agus le gníomhaíochtaí fíorúcháin agus nósanna imeachta creidiúnúcháin. Ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo freisin maidir leis na hidirghabhálaithe sonraí sin a ríomhann agus a nochtann faisnéis maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair. I gcás nach ndéanann idirghabhálaithe sonraí ach sonraí aschuir maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a fháil nó a chomhcheangal, agus ansin na sonraí aschuir sin a nochtadh, níor cheart dóibh a bheith faoi cheangal ach ag na rialacha ábhartha a bhaineann le cumarsáid agus trédhearcacht na sonraí nochta maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, chun inchomparáideacht na sonraí aschuir sin sa mhargadh a áirithiú.

(11)

Ba cheart ríomh agus nochtadh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa faoin Rialachán seo a dhéanamh ar bhealach imdhealaithe, ar leibhéal na seirbhísí iompair, i gcomhréir leis an modheolaíocht chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ríomh dá dtagraítear sa Rialachán seo. Dá bhrí sin, níor cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo i gcás ina ndéantar ríomh agus nochtadh astaíochtaí gás ceaptha teasa i bhfoirm chomhiomlán. Áirítear leis sin cásanna ina ndíorthaítear nochtadh éigeantach faisnéise a bhaineann leis an gcomhshaol le haghaidh tuairisciú inbhuanaitheachta agus bunú cuntas comhshaoil chun críoch staidrimh ó ghníomhartha eile dlí de chuid an Aontais, mar shampla na cásanna sin a leagtar amach faoi Rialachán (AE) Uimh. 691/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) agus Treoir (AE) 2022/2464 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7). Os a choinne sin, ba cheart a bheith in ann úsáid a bhaint as faisnéis a fhaightear ar bhonn an Rialacháin seo chun rannchuidiú le tuarascálacha astaíochtaí comhdhlúite a fhorbairt a cheanglaítear faoi dhlí eile is infheidhme de chuid an Aontais, ar choinníoll go bhfuil na modheolaíochtaí agus na sonraí a bhailítear faoi seach comhoiriúnach go leor.

(12)

Is príomhghné amháin de chreat comhchuibhithe an Aontais a leagtar amach leis an Rialachán seo í modheolaíocht cheart chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ríomh. Leis an modheolaíocht, ba cheart a áirithiú go soláthraítear leis na ríomhanna astaíochtaí a dhéantar feadh slabhra iompair sonraí maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa atá inchomparáide agus cruinn, trí shraith aonair céimeanna modheolaíocha a leanúint. Ba cheart riachtanais an mhargaidh iompair a chur san áireamh go leormhaith leis an modheolaíocht freisin, chun castacht gan ghá, ualach iomarcach agus costais iomarcacha a sheachaint, go háirithe do FBManna, agus ba cheart do na páirtithe leasmhara a bheith in ann oibriú leis.

(13)

Ba cheart EN ISO 14083:2023 – Greenhouse gases — Quantification and reporting of greenhouse gas emissions arising from transport chain operations [Gáis ceaptha teasa – Cainníochtú agus tuairisciú astaíochtaí gás ceaptha teasa a eascraíonn as oibríochtaí sa slabhra iompair] (‘an caighdeán EN ISO’), a d’fhoilsigh an Coiste Eorpach um Chaighdeánú i mí Aibreáin 2023, agus lena dtrasuitear an caighdeán EN ISO, a bheith ina mhodheolaíocht chomhchoiteann chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ríomh faoin Rialachán seo. Trí chur i bhfeidhm na modheolaíochta sin san Aontas a chur chun cinn, cothaítear comhoiriúnacht idirnáisiúnta na cuntasaíochta ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus éascaítear tuilleadh ailíniú domhanda ar an modheolaíocht a chuirtear i bhfeidhm. Léiríodh in anailís a rinne an Coimisiún gurb é an caighdeán EN ISO an caighdeán is ábhartha agus is comhréirí chun aghaidh a thabhairt ar chuspóirí an Rialacháin seo, lena n-áirítear glacadh méadaithe sonraí sa mhargadh agus inchomparáideacht na sonraí maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa. Déantar ríomh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa ar bhonn ón tobar go dtí an roth, lena n-áirítear astaíochtaí gás ceaptha teasa a eascraíonn as soláthar fuinnimh agus úsáid feithiclí le linn oibríochtaí iompair agus oibríochtaí moil.

(14)

Tá an Coimisiún, i gcomhar leis an gCoiste Eorpach um Chaighdeánú agus le comhlachtaí náisiúnta um chaighdeánú na mBallstát, tiomanta rochtain iomlán ar an Rialachán seo a áirithiú.

(15)

Meastar go ginearálta go n-áirítear ar astaíochtaí saolré na hastaíochtaí gás ceaptha teasa ón tobar go dtí an roth, agus na hastaíochtaí ó tháirgeadh, cothabháil agus diúscairt feithiclí, chomh maith leis na hastaíochtaí a bhaineann le bonneagar iompair a mhéid is ábhartha, mar a leagtar amach i Moladh (AE) 2021/2279 ón gCoimisiún (8). Is féidir costais arda cur chun feidhme a bheith mar thoradh ar mheasúnú saolré, áfach, agus d’fhéadfadh eintitis iompair agus mhoil a bheith neamhchosanta ar chastacht chuntasaíochta, go háirithe i gcás astaíochtaí a bhaineann le bonneagar iompair. Ar chúiseanna comhréireachta agus raon feidhme, níor cheart a cheangal leis an Rialachán seo go n-úsáidfí measúnú saolré gan measúnú arna dhéanamh ag an gCoimisiún. Thairis sin, chun tagairt do chaighdeáin a aithnítear ar fud an domhain a choinneáil chun críocha an Rialacháin seo, ba cheart an dul chun cinn a bhaintear amach laistigh den Eagraíocht Idirnáisiúnta um Chaighdeánú a thuairisciú, mar chuid den mheasúnú sin, i meastóireacht an Choimisiúin ar an Rialachán seo.

(16)

Ba cheart a bheith cúramach gan imeacht ó roghanna modheolaíochta an chaighdeáin EN ISO, chun neamhréireachtaí a sheachaint i ríomh astaíochtaí ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair ar an margadh, go háirithe i gcomhthéacs na slabhraí iompair idirnáisiúnta. Mar sin féin, is iomchuí don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le coigeartú a d’fhéadfaí a dhéanamh ar an gcaighdeán EN ISO ó thaobh bheartais an Aontais de, lena n-áirítear reachtaíocht atá le teacht. Más é conclúid mheasúnú an Choimisiúin go gcruthaíonn leasú ar an gcaighdeán nó ar chomhpháirt de riosca follasach neamh-chomhoiriúnachta le cuspóirí an Rialacháin seo nó le dlí eile is infheidhme de chuid an Aontais, go háirithe le Rialachán (AE) 2021/1119, ba cheart don Choimisiún na gníomhartha tarmligthe is gá a ghlacadh, chun cur i bhfeidhm an leasaithe sin a thoirmeasc. Má léirítear sa mheasúnú sin riosca go bhféadfadh leasú ar an gcaighdeán nó ar chomhpháirt de mhíchothromaíochtaí míchuí a chruthú agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair á ríomh i ndeighleoga sonracha den mhargadh nó go bhféadfadh neamhréireachtaí idir an caighdeán sin agus cuspóirí an Rialacháin seo nó cuspóirí dlí eile is infheidhme de chuid an Aontais a bheith mar thoradh air, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann na gníomhartha cur chun feidhme is gá a ghlacadh, chun a iarraidh ar an gCoiste Eorpach um Chaighdeánú athbhreithniú a dhéanamh ar an gcaighdeán dá réir sin.

(17)

Chun cúrsaíocht faisnéise míchruinne ar an margadh a sheachaint, d’fhéadfadh sé gur gá an mhodheolaíocht choiteann a shoiléiriú i leith paraiméadair agus toimhdí a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a úsáidtear chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a ríomh sula soláthraítear seirbhís. Tá feidhm ag an méid céanna i leith paraiméadair theicniúla ábhartha eile a bhaineann le leithdháileadh astaíochtaí gás ceaptha teasa nó comhiomlánú eilimintí sonraí sa chás nach soiléirítear go sainráite úsáid na bparaiméadar sin sa mhodheolaíocht choiteann sin.

(18)

Is féidir cineálacha sonraí ionchuir éagsúla, lena n-áirítear sonraí príomhúla agus tánaisteacha, a úsáid chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ríomh. Tagann na torthaí is iontaofa agus is cruinne ó úsáid sonraí príomhúla, agus dá bhrí sin ba cheart tosaíocht a thabhairt dóibh chun foráil a dhéanamh maidir le glacadh de réir a chéile na sonraí príomhúla sin i bpróisis ríomha astaíochtaí gás ceaptha teasa. D’fhéadfadh sé nach mbeadh fáil ar shonraí príomhúla nó go mbeidís i bhfad róchostasach do pháirtithe leasmhara ar leith, FBManna go háirithe. Dá bhrí sin, ba cheart úsáid sonraí tánaisteacha a cheadú faoi choinníollacha soiléire. Mar sin féin, chun cuntasaíocht ar astaíochtaí gás ceaptha teasa níos cruinne a fháil, ba cheart do Bhallstát a bheith in ann foráil a dhéanamh go mbeidh úsáid sonraí príomhúla éigeantach le haghaidh oibríochtaí iompair ar a chríoch ag eintitis iompair agus mhoil, ar mó líon a bhfostaithe ná tairseach shonrach arna leagan síos sa dlí náisiúnta, i gcás ina dtosaíonn agus ina gcríochnaíonn an tseirbhís iompair ar a chríoch. Ionas nach gcuirfear bac ar sheirbhísí iompair idirnáisiúnta ná ar fhorbairt FBManna, níor cheart do na Ballstáit an ceanglas sin a chur i bhfeidhm maidir le hoibríochtaí iompair trasteorann, lena n-áirítear maidir le hoibríochtaí iompair atá ar idirthuras trína gcríocha, nó maidir le FBManna.

(19)

Gan dochar do na rialacha maidir le Státchabhair, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann dreasachtaí de chineál riaracháin, airgeadais nó oibríochtúil a thabhairt isteach chun úsáid sonraí príomhúla a spreagadh.

(20)

Maidir le sonraí tánaisteacha, is féidir astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhís iompair a ríomh trí luachanna réamhshocraithe nó sonraí samhaltaithe a úsáid. Ba cheart luachanna réamhshocraithe a shocrú agus ba cheart sonraí samhaltaithe a fhorbairt agus a thabhairt cothrom le dáta ar bhealach neodrach oibiachtúil, bunaithe ar fhoinsí iontaofa agus ar pharaiméadair leordhóthanacha. Níor cheart luachanna réamhshocraithe a bheith i mbunachair sonraí as a n-eascraíonn gannmheastachán struchtúrach ar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa a eascraíonn astu i gcomparáid le fíorluachanna aitheanta seirbhísí inchomparáide. Sna cásanna sin, níor cheart measúnú dearfach a dhéanamh ar bhunachair sonraí tríú páirtí tar éis na seiceála cáilíochta teicniúla.

(21)

Ba cheart croí-bhunachar sonraí de chuid an Aontais de luachanna réamhshocraithe le haghaidh déine astaíochtaí gás ceaptha teasa (‘croí-bhunachar sonraí de chuid an Aontais’) a bhunú chun inchomparáideacht sonraí astaíochtaí gás ceaptha teasa a fhaightear agus an Rialachán seo á chur i bhfeidhm a fheabhsú. Leis an gcroí-bhunachar sonraí sin de chuid an Aontais, ba cheart dóthain gráinneachta a sholáthar agus na sainiúlachtaí earnála, réigiúnacha agus náisiúnta ar fud an Aontais a léiriú, agus ba cheart táblaí ar leith a áireamh ann le haghaidh gach modha iompair. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú go ndéanfar an croí-bhunachar sonraí sin de chuid an Aontais a nuashonrú go rialta, agus ba cheart dó measúnú a dhéanamh ar bhonn bliantúil nó níos minice ar an ngá atá le nuashonruithe. Ba cheart na sonraí loingseoireachta muirí a dhíorthú ón mbunachar sonraí THETIS-MRV agus comhlánófar iad, i gcás inarb infheidhme, le foinsí eile faisnéise, mar shampla bunachar sonraí FuelEU. Mar sin féin, i bhfianaise sainiúlachtaí earnálacha, réigiúnacha agus náisiúnta na luachanna réamhshocraithe sin ar fud an Aontais, ba cheart bunachair sonraí agus tacair sonraí ábhartha eile a oibríonn tríú páirtithe a cheadú, ar choinníoll go ndéantar seiceáil cáilíochta theicniúil orthu ar leibhéal an Aontais.

(22)

Agus déine na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhís iompair á bunú, tá gá le fachtóirí astaíochta gás ceaptha teasa d’iompróirí fuinnimh iompair chun meastacháin ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a dhíorthú a léiríonn an méid fuinnimh a úsáidtear i bpeirspictíocht ón tobar go dtí an roth. Dá réir sin, ba cheart bunachar sonraí de chuid an Aontais de luachanna réamhshocraithe le haghaidh fachtóirí astaíochta gás ceaptha teasa (‘bunachar sonraí lárnach de chuid an Aontais’) d’iompróirí fuinnimh iompair a chur ar bun chun inchomparáideacht agus cáilíocht na sonraí ionchuir a ráthú.

(23)

Ba cheart cur chuige suíomhbhunaithe a spreagadh agus astaíochtaí a bhaineann le húsáid leictreachais á gcainníochtú, ar choinníoll go bhfuil luachanna déine astaíochtaí atá cothrom le dáta agus cruinn ar fáil do na Ballstáit éagsúla. I gcás inarb iomchuí agus ina bhfuil forbairt leordhóthanach déanta air, d’fhéadfaí cur chuige margadhbhunaithe a chur i bhfeidhm, ar choinníoll go gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar amach in Iarscríbhinn J a ghabhann leis an gcaighdeán EN ISO.

(24)

Ba cheart a áireamh i gcroí-bhunachar sonraí an Aontais agus i mbunachar sonraí lárnach an Aontais, i gcás ina bhfuil siad ar fáil agus inarb iomchuí, luachanna réamhshocraithe arna gcomhaontú ag an Aontas, nó chun leas an Aontais, ar an leibhéal idirnáisiúnta. I bhfianaise na sainiúlachtaí earnála, réigiúnacha agus náisiúnta ar fud an Aontais, ba cheart a léiriú i gcroí-bhunachar sonraí an Aontais agus i mbunachar sonraí lárnach an Aontais cineálacha feithiclí agus iompróirí fuinnimh iompair a úsáidtear de ghnáth san Aontas, i roinnt Ballstát nó i ngach Ballstát. Ba cheart gnéithe uathúla na mBallstát éagsúil a léiriú i gcroí-bhunachar sonraí an Aontais agus i mbunachar sonraí lárnach an Aontais freisin.

(25)

Ba cheart do chomhlacht neodrach agus inniúil atá ag feidhmiú ar leibhéal an Aontais croí-bhunachar sonraí an Aontais agus bunachar sonraí lárnach an Aontais a fhorbairt agus a chothabháil, chomh maith leis an tseiceáil cáilíochta theicniúil ar bhunachair sonraí agus ar thacair sonraí arna n-oibriú ag tríú páirtithe. I bhfianaise a sainchúraim, is í an Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil is fearr chun an cúnamh teicniúil is gá a sholáthar chun na forálacha ábhartha den Rialachán seo a chur chun feidhme mar is ceart. I gcás inar gá, ba cheart a áireamh ar an obair sin brath ar ranníocaíochtaí ó chomhlachtaí earnálacha eile de chuid an Aontais agus tacaíocht a fháil uathu, i gcomhréir le dlí an Aontais. I gcás inar gá, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann ionchur breise agus deonach a sholáthar don Choimisiún.

(26)

Ba cheart é a bheith indéanta sonraí samhaltaithe a úsáid má tá siad bunaithe ar shamhail arna bunú i gcomhréir leis an modheolaíocht choiteann agus, i gcás inarb ábhartha, le forálacha eile maidir le húsáid sonraí tánaisteacha agus uirlisí ríomha a leagtar amach sa Rialachán seo.

(27)

Ceanglaítear le Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) agus Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa agus aerárthaí, faoi seach, a bhailiú, a thomhas, a ríomh agus a thuairisciú ar bhonn bliantúil. Tá Rialachán (AE) 2015/757 agus Treoir 2003/87/CE comhlántach leis an Rialachán seo go pointe áirithe, go háirithe i dtéarmaí sonraí breosla-dóite a tháirgeadh mar ionchur chun astaíochtaí ó sheirbhísí iompair a chainníochtú, de réir an achair a thaistealaítear nó de réir an mhéid lastais a iompraítear. Ba cheart é a bheith indéanta freisin sonraí ionchuir a úsáid chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ghiniúint a eascraíonn as cur chun feidhme creataí reachtacha eile, mar shampla Rialacháin (AE) 2019/631 (11), (AE) 2019/1242 (12), (AE) 2023/1805 (13) nó (AE) 2023/2405 (14) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Ós rud é gurb iomchuí tagairt a dhéanamh do chaighdeán coiteann ar fud ghníomhartha dlí ábhartha uile an Aontais i réimse an iompair, ba cheart don Choimisiún a dhícheall a dhéanamh comhoiriúnacht agus comhsheasmhacht an Rialacháin seo le gníomhartha dlí de chuid an Aontais atá ann cheana agus le tionscnaimh a bheidh ann amach anseo a áirithiú. Go háirithe, ba cheart don Choimisiún a dhícheall a dhéanamh i dtionscnaimh atá le teacht agus in aon reachtaíocht thánaisteach a cheangal go ndéanfar cuntasaíocht ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair ar bhealach imdhealaithe bunaithe ar an modheolaíocht choiteann dá dtagraítear sa Rialachán seo.

(28)

Chun bailiú sonraí cruinn, ríomhanna ina dhiaidh sin, agus úsáid sonraí príomhúla ag FBManna a éascú, ba cheart soláthar rochtana ar shonraí infheithicle a mheas i gcomhthéacs aon togra reachtaigh atá le teacht a bhaineann le rochtain ar shonraí feithicle.

(29)

Chun cur chun feidhme an Rialacháin seo a éascú agus chun teorainn a chur le castacht na ríomhanna agus ualaí riaracháin agus airgeadais á laghdú ag an am céanna, ba cheart don Choimisiún uirlis ríomha ar líne atá simplithe, saor in aisce, a bhfuil rochtain ag an bpobal uirthi agus atá éasca le húsáid a sholáthar, ar uirlis í atá deartha go háirithe do mhicrea-oibreoirí iompair, d’oibreoirí iompair beaga agus d’oibreoirí iompair meánmhéide. Ba cheart an uirlis ríomha a fhorbairt i gcomhréir leis an modheolaíocht chomhchoiteann a leagtar amach sa Rialachán seo, ionas go n-áiritheofar lena húsáid cruinneas an ríomha a dhéantar. Leis an uirlis, ba cheart ríomhanna bunaithe ar shonraí príomhúla a éascú, agus ba cheart úsáid sonraí tánaisteacha ábhartha a chumasú, lena n-áirítear fachtóirí astaíochtaí gás ceaptha teasa, agus, i gcás ina mbeidh fáil orthu, luachanna réamhshocraithe le haghaidh déine astaíochtaí gás ceaptha teasa arna ndíorthú ó na bunachair sonraí a aithnítear faoin Rialachán seo. Ba cheart lámhleabhar a bheith ag gabháil leis a chuideoidh le cur chun feidhme an Rialacháin seo agus a mhíneoidh conas a fheidhmíonn an uirlis ríomha. Ba cheart an uirlis ríomha a thabhairt cothrom le dáta go tréimhsiúil. Leis an uirlis ríomha, ba cheart aghaidh a thabhairt ar an mbearna sonraí sa slabhra faisnéise, cuntasaíocht aonfhoirmeach ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a chur chun cinn do na seirbhísí iompair is tipiciúla, trédhearcacht agus inchomparáideacht sonraí a fheabhsú, agus rannchuidiú le feasacht a mhúscailt agus glacadh ríomh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a dhreasú de bhun an Rialacháin seo.

(30)

Is iomchuí méadracht choiteann a leagan síos chun sonraí aschuir maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a léiriú ar méadracht í atá mar bhonn faoi inchomparáideacht na sonraí sin agus chun bheith in ann tagarmharcáil éifeachtach a dhéanamh ar sheirbhísí iompair éagsúla. Le méadracht choiteann, ba cheart cumarsáid shoiléir ó sholáthraí sonraí agus tuiscint chruinn na cumarsáide sin ag faighteoir sonraí a chumasú.

(31)

Ba cheart a áireamh go héigeantach agus go feiceálach in aon fhaisnéis dhí-chomhiomlánaithe maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhís iompair a nochtar do thríú páirtí chun críoch tráchtála nó rialála i gcomhréir leis an Rialachán seo sonraí aschuir a bhunaítear de bhun na rialacha sonracha maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ríomh a leagtar amach leis an Rialachán seo. Is féidir eilimintí sonraí breise, lena mbaineann cuspóirí eile seachas na cuspóirí a shainmhínítear faoin Rialachán seo, a chur leis, i gcás inarb ábhartha.

(32)

Tá nochtadh faisnéise maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa roimh sholáthar seirbhíse iompair ríthábhachtach chun próiseas cinnteoireachta eolasach ag comhlachtaí poiblí, fiontair agus tomhaltóirí a spreagadh, agus bíonn tionchar aige ar sholáthar poiblí ag údaráis phoiblí agus ar chinntí gnó eintiteas iompair agus moil a sholáthraíonn agus a eagraíonn na seirbhísí iompair sin ar an margadh. Dá bhrí sin, ba cheart faisnéis maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaineann le seirbhís iompair ar leith a nochtadh, aon uair is féidir, sula soláthraítear an tseirbhís iompair. Mar sin féin, ba cheart é a bheith indéanta faisnéis a nochtadh maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa tar éis sholáthar na seirbhíse iompair, go háirithe i gcás inar gá leibhéal faisnéise níos mionsonraithe a bheith ag cumarsáid idir fiontair, go háirithe i gcomhthéacs slabhraí lóistíochta agus caidrimh chonarthacha a chur amach ar fochonradh, nó chun sonraí príomhúla a úsáid.

(33)

Chun comhlíonadh na gceanglas a leagtar síos sa Rialachán seo a léiriú, ba cheart d’eintitis iompair agus mhoil agus idirghabhálaithe sonraí a ríomhann agus a nochtann sonraí aschuir maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhís iompair a bheith in ann fianaise a sholáthar chun bunús a thabhairt leis na sonraí aschuir. Ba cheart an fhianaise sin a sholáthar de bhun na rialacha maidir le tuairisciú ar leibhéal seirbhíse iompair a leagtar amach leis an gcaighdeán EN ISO, agus ba cheart an fhianaise sin a chur ar fáil ar fáil arna iarraidh sin d’údarás inniúil, mar shampla cúirt, nó do thríú páirtí eile más gá faoi oibleagáidí dlíthiúla nó conarthacha ar leithligh.

(34)

Mura bhfuil feidhm ag socruithe ar leithligh, níor cheart idirghabhálaí sonraí a bhailíonn faisnéis maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhís iompair d’eintitis iompair agus mhoil nó ó dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha ábhartha eile, agus a nochtann ar an margadh í, a mheas a bheith faoi dhliteanas má sháraíonn an fhaisnéis sin aon cheann de na ceanglais a leagtar síos sa Rialachán seo a bhaineann le ríomh agus fíorú astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair agus le deimhniú uirlisí ríomha. Mar sin féin, ba cheart don idirghabhálaí sonraí a dhícheall a dhéanamh gan faisnéis mhíchruinn nó mhícheart a nochtadh, agus ba cheart dó na rialacha a leagtar amach sa Rialachán seo a bhaineann le sonraí aschuir astaíochtaí gás ceaptha teasa agus le cumarsáid agus trédhearcacht a urramú. Ina theannta sin, ba cheart don idirghabhálaí sonraí foinse na faisnéise sin a sholáthar chun gur féidir an soláthraí faisnéise lena mbaineann a shainaithint.

(35)

Le huirlisí ríomha seachtracha a sholáthraíonn tríú páirtí ar an margadh le haghaidh úsáid tráchtála agus neamhthráchtála níos leithne, is féidir cuntasaíocht ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a éascú, agus ar an gcaoi sin tacú lena glacadh ag grúpaí níos leithne páirtithe leasmhara. Ba cheart uirlisí ríomha seachtracha a dheimhniú chun a ráthú go gcomhlíonann siad ceanglais an Rialacháin seo, go háirithe a mhéid a bhaineann leis an modheolaíocht choiteann agus tacar iomchuí sonraí ionchuir a úsáid.

(36)

Le córas a dheartar go cuí chun a fhíorú go gcomhlíonann na sonraí aschuir maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a nochtar ar an margadh agus na próisis ríomha foluiteacha na ceanglais a leagtar síos sa Rialachán seo, ba cheart muinín as iontaofacht agus cruinneas na sonraí sin a mhéadú go mór. Go sonrach, ba cheart coinníollacha mionsonraithe a leagan síos ann lena rialaítear an fíorú, gan beann ar sheirbhís aonuaire nó seirbhís rialta a bheith i gceist, lena n-áirítear minicíocht iomchuí na seiceálacha, agus socruithe nós imeachta, agus aird chuí á tabhairt ar chineál agus scála na seirbhísí iompair lena mbaineann agus ar an ngá atá le hualaí riaracháin díréireacha a sheachaint. Ba cheart d’eintitis iompair agus mhoil agus d’idirghabhálaithe sonraí ar a ndearnadh measúnú comhréireachta go rathúil a bheith i dteideal cruthúnas comhlíontachta a fháil, atá le haithint go coiteann ar fud an Aontais. I gcás inar áiríodh sonraí príomhúla, ba cheart sin a aithint sa chruthúnas comhlíontachta, go háirithe chun bailiú agus úsáid sonraí príomhúla ag aon eintiteas lena mbaineann an Rialachán seo a dhreasú. Ba cheart a áireamh le fíorú na sonraí aschuir inchomparáideacht na sonraí aschuir sin, lena n-áirítear i ndáil le hachar a ríomh, i gcás inar cheart dialltaí ón bhfad mórchiorclach agus ón achar indéanta is giorra a sheiceáil maidir lena gcomhsheasmhacht leis an gcaighdeán EN ISO.

(37)

D’fhéadfadh an t-ualach riaracháin nasctha leis an bhfíorú a bheith díréireach d’fhiontair bheaga agus dá bhrí sin ba cheart é a sheachaint. Chuige sin, ba cheart FBManna a dhíolmhú ó na ceanglais a bhaineann leis an bhfíorú, mura mian leis na FBManna sin cruthúnas comhlíontachta a fháil. Ina theannta sin, ba cheart d’fhiontair mhóra prionsabal na comhréireachta a chur san áireamh agus iad ag cuimhneamh ar fhíorú comhréireachta a iarraidh ó chomhpháirtithe sa slabhra luacha, ó FBManna go háirithe.

(38)

Le gníomhartha dlí de chuid an Aontais san earnáil iompair, bunaítear rialacha cheana féin maidir le ceanglais fíorúcháin astaíochtaí, go háirithe Rialacháin (AE) 2015/757 agus (AE) 2023/1805 maidir leis an earnáil mhuirí, agus Treoir 2003/87/CE maidir leis an earnáil eitlíochta. Chun ualaí riaracháin a laghdú, ba cheart a mheas faoin Rialachán seo go bhfuil fíoraitheoirí atá creidiúnaithe faoi na gníomhartha sin creidiúnaithe chun gníomhaíochtaí fíorúcháin a dhéanamh san earnáil ábhartha ina n-oibríonn siad, ar choinníoll go gcuireann siad in iúl do na húdaráis náisiúnta ainmnithe go bhfuil sé ar intinn acu gníomhaíochtaí den sórt sin a dhéanamh faoin Rialachán seo freisin. Ba cheart comhlachtaí um measúnú comhréireachta a bheith ina n-eintitis dlí neamhspleácha agus inniúla, iad creidiúnaithe ag comhlachtaí creidiúnaithe náisiúnta arna mbunú i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15). Tá feidhm chothrománach ag Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 maidir le creidiúnú comhlachtaí um measúnú comhréireachta, lena n-áirítear maidir le fíoraitheoirí atá creidiúnaithe faoi Rialacháin (AE) 2015/757 agus (AE) 2023/1805 agus Treoir 2003/87/CE agus maidir le comhlachtaí um measúnú comhréireachta atá creidiúnaithe faoin Rialachán seo. Cumhdaítear le Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 freisin cásanna ina bhfuil an t-údarás ag comhlachtaí náisiúnta creidiúnaithe bearta iomchuí a dhéanamh mura bhfuil comhlacht um measúnú comhréireachta inniúil a thuilleadh chun gníomhaíocht shonrach um measúnú comhréireachta a dhéanamh nó má tá a oibleagáidí sáraithe go tromchúiseach aige.

(39)

I gcás ina bhfuil sonraí aschuir dí-chomhiomlánaithe maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair fíoraithe cheana féin i gcomhréir le rialacha sonracha a leagtar amach le gníomhartha eile dlí de chuid an Aontais, lena n-áirítear, i gcás na hearnála muirí, Rialachán (AE) 2015/757 agus na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ar a bhonn sin nó Rialachán (AE) 2023/1805 agus na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ar a bhonn sin, agus, i gcás na hearnála eitlíochta, Treoir 2003/87/CE agus na gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh ar a bhonn sin, ba cheart a mheas go bhfuil na sonraí atá i gceist fíoraithe de bhun an Rialacháin seo.

(40)

Chun gur féidir feidhmiú éifeachtúil an Rialacháin seo a áirithiú agus chun é a fhorlíonadh le rialacha breise i gcás inar gá, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le leasú ar an gcaighdeán EN ISO a mheasúnú agus, más gá, toirmeasc a chur ar chur i bhfeidhm leasuithe amach anseo, gnéithe áirithe den mhodheolaíocht choiteann a mheasúnú agus a eisiamh, méadracht choiteann a oiriúnú le haghaidh sonraí aschuir maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa agus modhanna agus critéir bhreise a bhunú maidir le creidiúnú comhlachtaí um measúnú comhréireachta. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (16). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(41)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun forálacha mionsonraithe a leagan síos maidir le hiarrataí ar an gCoiste Eorpach um Chaighdeánú athbhreithniú a dhéanamh ar an gcaighdeán EN ISO, soiléiriú ar an modheolaíocht choiteann, rialacha agus coinníollacha a bhunú chun an tseiceáil cáilíochta theicniúila dhéanamh ar bhunachair sonraí tríú páirtí, uirlis ríomha an Aontais a bhunú, uirlisí ríomha seachtracha a dheimhniú, agus na sonraí aschuir a fhíorú. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17).

(42)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, is é sin athrú iompraíochta ag comhlachtaí poiblí, fiontair agus tomhaltóirí a dhreasú chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a laghdú, trí ghlacadh agus úsáid sonraí inchomparáide agus iontaofa maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair, a ghnóthú go leordhóthanach gan an riosca a bheith ann go dtabharfaí isteach bacainní riaracháin ar an margadh inmheánach lena mbaineann costais bhreise agus ualach riaracháin breise do thionscail agus, de bharr éifeacht chomhchuibhithe na modheolaíochta comhchoitinne chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó sheirbhísí iompair a ríomh a leagtar amach sa Rialachán seo, gur fearr is féidir é a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú,