Bijlage: lijst van mogelijke transmissiekanalen die instellingen in beschouwing kunnen nemen

Instellingen moeten rekening houden met transitierisico’s die voortvloeien uit de verschuiving naar een duurzamere en koolstofarme economie. Daarbij kan het gaan om beleids - en juridische risico’s (zoals nieuwe koolstofbeprijzingsmechanismen of strengere milieuvoorschriften), technologische risico’s (zoals de veroudering van activa met een hoge uitstoot) en marktrisico’s (zoals verschuivingen in consumentenvoorkeuren of vraagpatronen).

Micro-economische kanalen:

• • Ondernemingen zijn niet langer winstgevend of hebben een te hoge schuldenlast, of dreigen in die situatie terecht te komen, als gevolg van stijgende milieukosten (bijv. kosten voor de overgang naar groenere technologieën, toeleveringsketens en productieprocessen, stijgende energiekosten, hogere belasting op emissies, volatiliteit van grondstoffenprijzen, premies voor hulpbronnenschaarste) en/of veranderingen in de voorkeuren van consumenten en de concurrentiedynamiek.
• • Activa zijn gestrand of aanzienlijk in waarde verminderd, of lopen het risico daarop, omdat ze niet langer zijn aangepast aan de huidige normen of consumentenvoorkeuren.
• • Ondernemingen zijn wettelijk aansprakelijk, aangezien zij gedeeltelijk hebben verzuimd om zich aan te passen aan de transitie.
• • Huishoudens dragen transitiekosten (bijv. kosten om woningen aan de normen te laten voldoen of kapitaalverlies bij verkoop, hogere belastingen, hogere energieprijzen, hogere kosten voor basisgoederen en -diensten) die een aanzienlijke invloed hebben op hun financiële situatie en hun vraag naar leningen.

Macro-economische kanalen:

• • Fundamentele verandering van de energiemix, energieprijsniveaus en energiegebruikspatronen
• – aangedreven door inspanningen op het gebied van klimaatmitigatie, beheersing van verontreiniging, schaarste van hulpbronnen enz. – die van invloed is op de hele economie.
• • Aanzienlijke prijsverschuivingen, met name voor energie- intensieve of voor het milieu schadelijke producten.
• • Veranderingen in de productiviteit.
• • Wrijvingen op de arbeidsmarkt die leiden tot werkloosheid en sectoren die onder druk staan als gevolg van het gebrek aan geschoolde werknemers.
• • Veranderingen in consumenten- en marktvoorkeuren.
• • Andere gevolgen voor de internationale handel, overheidsinkomsten, begrotingsruimte, rentetarieven en wisselkoersen.

Instellingen moeten rekening houden met acute risico’s als gevolg van de toenemende frequentie en ernst van extreme klimaat- of weersomstandigheden (zoals hittegolven, overstromingen of verontreiniging van waterbronnen) en chronische risico’s als gevolg van langdurige veranderingen in klimaat- en weerpatronen (zoals stijgende gemiddelde temperaturen, zeespiegelstijging of afname van bestuiving).

Micro-economische kanalen:

• • De winstgevendheid van ondernemingen wordt beïnvloed door ernstige verstoringen van de bedrijfsactiviteiten of de waardeketen als gevolg van zeer ongunstige milieuomstandigheden, door een geleidelijke verslechtering als gevolg van arbeidsomstandigheden of door stijgende kosten (bijv. aanpassingskosten, prijs van belangrijke input).
• • Het inkomen van huishoudens wordt beïnvloed door verstoringen van het milieu, door een geleidelijke verslechtering van de economische activiteiten of door gevolgen voor de gezondheid.
• • Bedrijfsmiddelen of huishoudelijke eigendommen worden beschadigd door zeer ongunstige weersomstandigheden of raken geleidelijk aan in verval (bijv. krimpen en uitzetten van klei).
• • Bedrijven en huishoudens dragen hogere onderhouds- en aanpassingskosten, of zelfs wederopbouwkosten.

Macro-economische kanalen:

• • Domino- effecten van zeer schadelijk weer, verontreinigingsincidenten, waterschaarste en andere gevolgen van de opwarming van de aarde en aantasting van ecosystemen voor de gehele economie van een bepaald geografisch gebied.
• • Aanzienlijke prijsverschuivingen als gevolg van aanbodschokken die leiden tot inflatoire druk.
• • Vermindering van de arbeidsproductiviteit en de gevolgen voor de gezondheid.
• • Verstoringen van de toeleveringsketen en schaarste van hulpbronnen.
• • Migraties en ontheemding.