IARSCRÍBHINN II MODHEOLAÍOCHTAÍ

IARSCRÍBHINN II

MODHEOLAÍOCHTAÍ

Cuid A: modheolaíocht chun líon agus suíomh na bpointí samplála a chinneadh agus don suirbhé samplála

Gníomhaíocht

Íoschritéir don mhodheolaíocht

1.	Pointí samplála a chinneadh (suirbhé samplála) chun measúnú ar shláinte ithreach a dhéanamh

Dearfar an suirbhé samplála ó fhráma samplach iomlán ina mbeidh an fhaisnéis is fearr atá ar fáil maidir le dáileadh airíonna ithreach, amhail an fhaisnéis a thagann ó thomhais ábhartha de bhun Airteagal 9(3) agus (4)

Sa scéim samplála, déanfar sampláil randamach shrathaithe arna barrfheabhsú leis an bhfaisnéis is fearr atá ar fáil maidir le hinathraitheacht na dtuairisceoirí ithreach, agus beidh an srathú bunaithe ar na haonaid ithreach a bhunaítear i gcomhréir le hAirteagal 4(2). Féadfar pointí samplála a bhaineann le tomhais dá dtagraítear in Airteagal 9(4) a chur san áireamh go páirteach nó go hiomlán sa scéim samplála, gan beann ar an dearadh atá orthu

Léireofar le líon agus suíomh na bpointí samplála inathraitheacht na dtuairisceoirí ithreach a roghnaíodh laistigh de na haonaid ithreach ag a bhfuil uaschéatadán earráide (nó comhéifeacht athrúcháin) dar méid 5 %

Cinnfear leithdháileadh agus méid an tsampla trí nósanna imeachta iomchuí (e.g. algartam Bethel – Bethel, 1989 (1)) a chur i bhfeidhm lena mbeifear in ann an uasearráid mheastacháin is gá a mhíniú.

Féadfaidh an suirbhé samplála arna dhearadh ag na Ballstáit athrú nó fanacht mar an gcéanna i gcás gach timthrialla faireacháin

Tá tuilleadh mionsonraí le soláthar de bhun Airteagal 24(1), pointe (a), maidir le líon agus suíomh na bpointí samplála a chinneadh

2.	Suirbhé samplála allamuigh

Déanfar suíomhanna samplála beachta a shampláil ach amháin sa chás ina gcuireann imthosca a bhfuil údar cuí leo, amhail ithir atá sáithithe le huisce nó ardleibhéal cion carraige, cosc ar shampláil na suíomhanna

Nuair a thógtar samplaí comhiomlána ithreach, is meascán de 5 fhoshampla ar a laghad a bheidh iontu

Agus ithir á sampláil i limistéir gan foraois, bainfear iarmhair agus smionagar orgánach den dromchla

Agus ithir á sampláil i limistéir fhoraoisithe, déanfar talamh na foraoise, í foroinnte i sraitheanna ar sraitheanna easrach nó orgánacha iad más ábhartha, a shampláil ar leithligh agus déanfar a dtiús agus a meáchan a thaifeadadh

Tógfar samplaí nó foshamplaí le haghaidh an tsampla chomhiomláin, i gcás inar féidir, go doimhneacht 30 cm ar a laghad den ithir. Déanfar faisnéis amhail cineál na hithreach agus léaslínte géiniteacha na hithreach, más féidir, a thaifeadadh. Meascfar foshamplaí le chéile chun sampla comhiomlán aonchineálach a fháil. Féadfar an tsampláil a dhéanamh de réir na doimhneachta seasta nó na léaslíne, ach déanfar na sonraí a thuairisciú de réir na doimhneachta seasta

I gcás samplaí dlúis toirte, is samplaí nár cuireadh isteach orthu agus a tógadh ag an doimhneacht ábhartha a bheidh iontu, lena n-áirítear samplaí faoi bhun 30 cm i gcás na fo-ithreach. I gcás samplaí a bhaineann le balcadh ithreach (seoltacht hiodrálach sháithithe agus toilleadh aeir), féadfar na samplaí céanna a úsáid nár cuireadh isteach orthu agus a thógtar le haghaidh dlús toirte. I gcás ina gcuirtear cosc ar shampláil a thógáil mar gheall ar chion ard na mblúirí garbha san ithir, féadfar sampláil a eisiamh sa suíomh sin a mhéid a bhaineann le dlús toirte a thomhas

Tá tuilleadh sonraí maidir leis an suirbhé samplála allamuigh le soláthar de bhun Airteagal 24(1), pointe (a), lena n-áirítear maidir le conas cásanna sonracha amhail ithreacha éadoimhne agus doimhneachtaí samplála éagsúla a láimhseáil

Cuid B: modheolaíocht chun luachanna na dtuairisceoirí ithreach a chinneadh nó a mheas

I gcás ina leagtar amach modheolaíocht tagartha sa tábla thíos, tá na modheolaíochtaí seo a leanas le húsáid i gcomhréir le hAirteagal 9:

—	an mhodheolaíocht tagartha;

—	modheolaíocht atá coibhéiseach leis an modheolaíocht tagartha; nó

—	modheolaíocht eile, ar choinníoll go bhfuil sí ar fáil sa litríocht eolaíoch nó ar fáil go poiblí agus go bhfuil fáil ar fheidhm tharchuir bhailíochtaithe.

Má tá modheolaíocht de chuid an Choiste Eorpaigh um Chaighdeánú ar fáil, is í an mhodheolaíocht sin a úsáidfear de rogha ar mhodheolaíocht tagartha. Sa chás sin, measfar gur modheolaíocht choibhéiseach í an mhodheolaíocht tagartha tosaigh.

Tuairisceoir ithreach

Modheolaíocht tagartha

Íoschritéir mhodheolaíochta

An bhfuil gá le feidhm tharchuir bhailíochtaithe (má úsáidtear modheolaíocht atá difriúil leis an modheolaíocht tagartha)?

Uigeacht ithreach (cion cré, siolta agus gainimh – a bhfuil gá leo chun tuairisceoirí eile agus raonta gaolmhara a chinneadh)

ISO 11277 Méid-dáileachán na gcáithníní in ábhar ithreach mianraí a chinneadh – Modh an chriathraithe agus an dríodraithe

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

Seoltacht leictreach

Rogha 1: ISO 11265 An tseoltacht leictreach shonrach a chinneadh

Rogha 2: modh tomhais a úsáideann eastóscán taois d’ithir sháithithe (seoltacht leictreach eastóscáin) (FAO SOP: GLOSOLAN-SOP-08 (2))

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

Ráta creimthe ithreach

Cuirfear san áireamh sa mheastachán ar an ráta creimthe ithreach gach gníomhaíocht a dhéantar chun an riosca creimthe a mhaolú nó a chúiteamh, lena n-áirítear bearta maolaithe iardhóiteáin

Áireofar le meastachán ar an ráta creimthe ithreach gach próiseas creimthe ábhartha amhail creimeadh uisce, gaoithe, buainte agus curaíochta

Déanfar measúnú ar an gcreimeadh ithreach arb é is cúis leis an t-uisce trí na tosca seo a leanas a chur san áireamh:

—	saintréithe ithreach (e.g. inchreimtheacht, screamhú ithreach, gairbhe ithreach, clochacht)

—	topagrafaíocht (e.g. géire agus fad fána)

—	aeráid (e.g. creimneacht bháistí – a déine agus a fad)

—	cumhdach fásra, cineál barr, úsáid talún agus cleachtais bhainistithe chun creimeadh a rialú nó a laghdú

—	cleachtais bhainistithe (e.g. barra cumhdaigh, curaíocht laghdaithe, mótú, etc.)

—	limistéir dhóite

Ní bhaineann le hábhar

Déanfar measúnú ar an gcreimeadh ithreach arb é is cúis leis an ghaoth trí na tosca seo a leanas a chur san áireamh:

—	saintréithe ithreach (e.g inchreimtheacht)

—	aeráid (e.g. taise ithreach, luas gaoithe, galú)

—	fásra (e.g. cineál barr)

—	cleachtais bhainistithe chun creimeadh a rialú nó a laghdú (e.g. scáthláin ghaoithe)

Déanfar measúnú cainníochtúil ar chreimeadh ithreach arb é is cúis leis cleachtais bhainistithe amhail an churaíocht nó onnmhairiú bithmhaise bunaithe ar mhodheolaíocht atá ar fáil sa litríocht eolaíoch nó atá ar fáil go poiblí

Carbón orgánach ithreach (COI)

ISO 10694 Carbón orgánach agus carbón iomlán a chinneadh tar éis dóchán tirim, agus é á áirithiú go bhfuil an carbón uile loiscthe

Déanfar COI a ríomh tríd an gcion carbóin iomlán a chinneadh agus tríd an gcarbón atá ann mar charbónáit a dhealú, rud a chinnfear i gcomhréir le ISO 10693

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

Stoic COI

Modheolaíocht mar a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/1999 i gcomhréir le Treoirlínte 2006 IPCC d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

Dlús toirte san fho-ithir

ISO 11272 An dlús toirte tirim a chinneadh

I gcás ina roghnaítear paraiméadar coibhéiseach, is caighdeán Eorpach nó idirnáisiúnta a bheidh sa mhodheolaíocht, i gcás ina mbíonn sé ar fáil; mura bhfuil an caighdeán sin ar fáil, beidh an mhodheolaíocht a roghnaítear le fáil sa litríocht eolaíoch nó ar fáil don phobal

Féadfar an mhodheolaíocht a bheachtú ag brath ar chion na mblúirí garbha

TÁ

Fosfar in-eastósctha

An rogha modheolaíochta: ISO 11263 An fosfar intuaslagtha i dtuaslagán de charbónáit hidrigine sóidiam a chinneadh le speictriméadar (P-Olsen)

Féadfar modhanna eile a úsáid ina ionad sin

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

—	tiúchan trom-mhiotal san ithir: As, Sb, Cd, Co, Cr (iomlán), Cu, Hg, Pb, Ni, Tl, V, Zn

—	tiúchaintí éilleán eile (lena n-áirítear PFAS, lotnaidicídí agus a meitibilítí) arna sainiú nó arna roghnú ag na Ballstáit

Maidir le trom-mhiotail:

ISO 54321: Aqua Regia

Roghnach: codáin bhith-infhaighte d’éilleáin, amhail ISO 17586 agus úsáid á baint as aigéad nítreach caol

Maidir le héilleáin seachas trom-mhiotail: caighdeáin Eorpacha nó idirnáisiúnta a úsáid i gcás ina bhfuil siad ar fáil; mura bhfuil caighdeán den sórt sin ar fáil, beidh an mhodheolaíocht a roghnófar le fáil sa litríocht eolaíoch nó ar fáil don phobal.

Maidir le trom-mhiotail:

TÁ

Maidir le héilleáin seachas trom-mhiotail: ní bhaineann le hábhar mura bhfuil caighdeáin Eorpacha nó idirnáisiúnta ar fáil

Acmhainneacht coinneála uisce, toilleadh aeir agus seoltacht hiodrálach sháithithe ithreach

Modheolaíocht chun luach a chinneadh le haghaidh aon phointe samplála amháin:

(1)	Acmhainneacht coinneála uisce ithreach agus toilleadh aeir:

Rogha 1: SAOTHARLANN: ISO 11274 An tréith coinneála uisce a chinneadh

Rogha 2: MEASTACHÁN: feidhmeanna peidea-aistrithe a chur i bhfeidhm lena n-éilítear athróga ionchuir amhail méid-dáileachán na gcáithníní, dlús toirte, tiúchan an charbóin orgánaigh ithreach

Íoschritéir chun an acmhainneacht fhoriomlán coinneála uisce ithreach, an toilleadh aeir agus an tseoltacht hiodrálach sháithithe atá ag aonad ithreach nó ar scála abhantraí nó fo-abhantraí a mheas:

—	maidir leis an limistéar ithreach neamhshéalaithe nó limistéir nach ndearnadh baint ithreach orthu, meastachán a dhéanamh ar luach iomlán acmhainneacht coinneála uisce na hithreach, an toillte aeir agus na seoltachta hiodrálaí sáithithe

—

maidir leis an limistéar ithreach séalaithe agus bainte, breathnú ar acmhainneacht coinneála uisce, toilleadh aeir agus seoltacht hiodrálach sháithithe na limistéar neamh-thréscaoilteach a shocrú go nialas, agus luachanna atá comhréireach go hidirmheánach á ndáileadh ar limistéir leath-thréscaoilteacha agus limistéir shaorga eile

TÁ (do luach pointe)

(2)	Seoltacht hiodrálach sháithithe:

Rogha 1:

SAOTHARLANN: ISO 17313: Seoltacht hiodrálach ábhar scagach sáithithe a chinneadh

Rogha 2:

MEASTACHÁN: feidhmeanna peidea-aistrithe a chur i bhfeidhm lena n-éilítear athróga ionchuir amhail méid-dáileachán na gcáithníní, dlús toirte, tiúchan carbóin orgánaigh ithreach

Nítrigin san ithir

Rogha 1:

ISO 11261 Nítrigin iomlán na hithreach a chinneadh trí úsáid a bhaint as modh modhnaithe Kjeldahl

Rogha 2:

ISO 13878 An nítrigin iomlán a chinneadh trí dhóchán tirim

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

Aigéadacht ithreach

ISO 10390 pH a chinneadh in eastóscán H2O, KCI agus CaCl2

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

Sáithiúchán buin agus tiúchaintí inmhalartaithe sóidiam, potaisiam, cailciam agus maignéisiam

ISO 11260 An acmhainneacht malartaithe caitian éifeachtach agus leibhéal sáithiúcháin buin a chinneadh agus BaCl2 á úsáid

Ní bhaineann le hábhar

TÁ

Dlús toirte sa ‘barrithir’ (léaslíne A (3))

ISO 11272 An dlús toirte tirim a chinneadh

Féadfar an mhodheolaíocht a bheachtú ag brath ar chion na mblúirí garbha

TÁ

Tuairisceoirí ithreach atá nasctha le bithéagsúlacht ithreach agus le gníomhaíocht bhitheolaíoch

Caighdeáin Eorpacha nó idirnáisiúnta a úsáid i gcás ina bhfuil siad ar fáil; mura bhfuil caighdeáin den sórt sin ar fáil, beidh an mhodheolaíocht a roghnófar le fáil sa litríocht eolaíoch nó ar fáil don phobal.

Ní bhaineann le hábhar

Cuid C: íoschritéir mhodheolaíochta chun luachanna na dtáscairí séalaithe ithreach agus bainte ithreach a chinneadh

Maidir leis na táscairí séalaithe ithreach agus bainte ithreach, comhlíonfaidh na modheolaíochtaí a úsáidtear na sainmhínithe a leagtar amach in Airteagal 3 agus Iarscríbhinn I. Úsáidfidh na modheolaíochtaí sin seirbhísí Copernicus ar a laghad nó, más féidir, na sonraí is fearr atá ar fáil lena n-áirítear íomhánna cianbhraiteachta, a fhorlíonfar le fardail náisiúnta ábhartha.

Maidir le táscaire an limistéir lonnaíochta, féadfaidh na Ballstáit úsáid a bhaint as sonraí arna mbailiú faoi Rialachán (AE) 2018/841, ar choinníoll go dtuairiscítear na sonraí sin ar leibhéal an cheantair ithreach.

Beidh na modheolaíochtaí a roghnaítear le fáil sa litríocht eolaíoch nó ar fáil go poiblí.

(1) Bethel, J. 1989. ‘Sample Allocation in Multivariate Surveys’. Survey Methodology 15: 47–57.

(2) https://www.fao.org/3/cb3355en/cb3355en.pdf.

(3) Mar a shainítear i dTreoirlínte FAO maidir le Tuairisc ar Ithreacha, Caibidil 5 (https://www.fao.org/3/a0541e/a0541e.pdf).

1. Forbhreathnú

Teideal	Rialáil

1.1 Tagairtí

1.2 Ceanglais aitheanta

1.3 Caighdeáin ghaolmhara

2. Ceanglais aitheanta

Ceanglais
Foinse	Ceanglas

3. Caighdeáin ghaolmhara

Caighdeáin
Foinse	Ceanglas

Builddate: 26.11.2025 00:00:00 -Doknr: CELEX:32025L2360
EULAW -
EN: Legal acts of the European Union from EUR-Lex, https://eur-lex.europa.eu/. © European Union. Re-use is authorised by Decision 2011/833/EU, provided the source is acknowledged; the consolidated texts are licensed under CC BY 4.0 (EUR-Lex legal notice). Divided into sections and converted into the GRCA format, the wording unchanged. Only the legislation published in the Official Journal of the European Union is deemed authentic.

DE: Rechtsakte der Europäischen Union aus EUR-Lex, https://eur-lex.europa.eu/. © Europäische Union. Weiterverwendung nach Beschluss 2011/833/EU mit Quellenangabe gestattet; die konsolidierten Fassungen stehen unter CC BY 4.0 (Rechtlicher Hinweis von EUR-Lex). In Abschnitte aufgeteilt und in das GRCA-Format umgewandelt, der Wortlaut unverändert. Verbindlich sind allein die im Amtsblatt der Europäischen Union veröffentlichten Rechtsakte.