8 An cultúr riosca

Ba cheart go mbeadh cultúr riosca fónta, dícheallach agus comhsheasmhach ina ghné lárnach de bhainistiú éifeachtach riosca gnólachtaí infheistíochta agus ba cheart go gcuirfeadh sé ar chumas gnólachtaí infheistíochta cinntí fónta agus eolasacha a dhéanamh.

Ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta cultúr riosca comhtháite agus infheistíochta a fhorbairt ar fud an ghnólachta infheistíochta, bunaithe ar thuiscint iomlán agus ar dhearcadh iomlánaíoch ar na rioscaí atá os a gcomhair, lena n-áirítear na rioscaí do chliaint, do mhargaí, an riosca don ghnólacht infheistíochta féin agus na rioscaí leachtachta, go háirithe na rioscaí sin a bhféadfadh tionchar ábhartha a bheith acu ag leibhéal na gcistí dílse atá ar fáil nó ar an leibhéal cistí dílse atá ar fáil agus ar an gcaoi a ndéantar iad a bhainistiú a ídiú, agus acmhainn riosca agus inghlacthacht riosca an ghnólachta infheistíochta á gcur san áireamh.

Ba cheart do ghnólachtaí infheistíochta cultúr riosca a fhorbairt trí bheartais, cumarsáid agus oiliúint foirne maidir le gníomhaíochtaí, straitéis agus próifíl riosca na ngnólachtaí infheistíochta, agus ba cheart dóibh oiliúint cumarsáide agus oiliúint foirne a oiriúnú chun freagrachtaí na gcomhaltaí foirne maidir le dul i riosca agus bainistiú riosca a chur san áireamh.

Ba cheart don fhoireann a bheith láneolach ar na freagrachtaí atá orthu maidir le bainistiú riosca. Níor cheart go mbeadh bainistiú riosca teoranta do speisialtóirí riosca ná d’fheidhmeanna rialaithe inmheánaigh. Ba cheart go mbeadh aonaid ghnó, faoi mhaoirseacht an chomhlachta bainistíochta, freagrach go príomha as rioscaí a bhainistiú ó lá go lá i gcomhréir le beartais, nósanna imeachta agus rialuithe an ghnólachta infheistíochta, agus inghlacthacht riosca agus acmhainn riosca an ghnólachta infheistíochta a chur san áireamh.

Ba cheart go mbeadh na nithe seo a leanas san áireamh i gcultúr riosca láidir, ach ní gá go mbeidís teoranta dóibh:

• a. Teachtaireacht ón mbainistíocht shinsearach: ba cheart go mbeadh an comhlacht bainistíochta freagrach as luachanna agus ionchais bhunúsacha an ghnólachta infheistíochta a shocrú agus a chur in iúl. Ba cheart go léireofaí iompar a chomhaltaí sna luachanna sin. Ba cheart do lucht bainistíochta gnólachtaí infheistíochta, lena n-áirítear sealbhóirí eochairfheidhme, cabhrú le heolas a roinnt go hinmheánach i measc na foirne faoi luachanna agus ionchais bhunúsacha. Ba cheart don fhoireann gníomhú i gcomhréir leis na dlíthe agus na rialacháin uile is infheidhme agus an neamhchomhlíonadh a breathnaíodh a ghéarú go pras laistigh den ghnólacht infheistíochta nó lasmuigh de (e.g. don údarás inniúil trí phróiseas sceithireachta). Ba cheart don chomhlacht bainistíochta, ar bhonn leanúnach, cultúr riosca an ghnólachta infheistíochta a chur chun cinn, faireachán agus measúnú a dhéanamh air, tionchar an chultúir riosca ar chobhsaíocht airgeadais, próifíl riosca agus rialachas láidir an ghnólachta infheistíochta a mheasúnú agus athruithe a dhéanamh nuair is gá.
• b. Cuntasacht: ba cheart go mbeadh luachanna bunúsacha an ghnólachta infheistíochta ar eolas acu agus go mbeadh tuiscint acu ar luachanna bunúsacha an ghnólachta infheistíochta agus, a mhéid is gá dá ról, a inghlacthacht riosca agus acmhainn riosca. Ba cheart go mbeidís in ann a róil a chur i gcrích agus a thuiscint go mbeidh siad cuntasach as a ngníomhaíochtaí maidir le hiompar dhul i riosca an ghnólachta infheistíochta.
• c. Cumarsáid éifeachtach agus dúshlán: ba cheart go dtacódh cultúr riosca fónta le timpeallacht de chumarsáid oscailte agus dúshlán éifeachtach a chur chun cinn ina spreagtar raon leathan tuairimí le próisis chinnteoireachta, ina bhféadfar tástáil a dhéanamh ar chleachtais reatha, ina spreagfar dearcadh criticiúil cuiditheach i measc na foirne agus ina gcuirfear timpeallacht rannpháirtíochta oscailte agus cuidithíchun cinn ar fud na heagraíochta ar fad.
• d. Dreasachtaí: ba cheart go mbeadh ról lárnach ag dreasachtaí iomchuí in iompraíocht dul i riosca a ailíniú le próifíl riosca an ghnólachta infheistíochta agus lena leas fadtéarmach¹⁹ .

¹⁹ Féach freisin treoirlínte ÚBE maidir le beartais luacha saothair fhónta faoi Threoir (AE) 2034/2019