8 Risicocultuur

Een solide, zorgvuldige en consistente risicocultuur dient een belangrijk element te zijn van doeltreffend risicobeheer van beleggingsondernemingen en dient beleggingsondernemingen in staat te stellen gedegen en geïnformeerde besluiten te nemen.

Beleggingsondernemingen ontwikkelen een geïntegreerde en organisatiebrede risicocultuur die berust op een volledig inzicht in en een holistisch perspectief op de risico’s die zij lopen, waaronder risico’s voor cliënten, voor de markt en voor de beleggingsonderneming zelf, alsmede liquiditeitsrisico’s, met name de risico’s die een wezenlijke impact kunnen hebben op het beschikbare eigen vermogen of dat vermogen aanzienlijk kunnen uitputten, alsmede de wijze waarop deze worden beheerd, rekening houdend met de risicodraagkracht en de risicobereidheid van de beleggingsonderneming.

Beleggingsondernemingen ontwikkelen een risicocultuur door middel van beleid, communicatie en opleiding van personeel inzake de activiteiten, de strategie en het risicoprofiel van de beleggingsonderneming, en stemmen hun communicatie en personeelsopleiding af op de verantwoordelijkheden van het personeel als het gaat om het nemen en beheren van risico’s.

Personeelsleden dienen zich volledig bewust te zijn van hun verantwoordelijkheden op het gebied van risicobeheer. Risicobeheer is niet uitsluitend een taak van risicospecialisten of werknemers in een interne controlefunctie. De verantwoordelijkheid voor het dagelijks risicobeheer in overeenstemming met het beleid, de procedures en controles van de beleggingsonderneming, rekening houdend met de risicobereidheid en -draagkracht van de beleggingsonderneming berust in hoofdzaak bij de bedrijfseenheden, waarbij het leidinggevend orgaan toezicht uitoefent.

Een sterke risicocultuur omvat, zonder daartoe beperkt te zijn:

• a. Toon aan de top: het leidinggevend orgaan is verantwoordelijk voor het vaststellen en communiceren van de kernwaarden en verwachtingen van de beleggingsonderneming. De leden dienen deze waarden in hun gedrag tot uiting te brengen. Het bestuur van beleggingsondernemingen, waaronder de medewerkers met een sleutelfunctie, dient bij te dragen aan de interne communicatie van kernwaarden en verwachtingen naar het personeel. Personeelsleden dienen in overeenstemming met alle toepasselijke wet- en regelgeving te handelen en direct melding te doen van waargenomen niet-naleving binnen of buiten de beleggingsonderneming (bijv. aan de bevoegde autoriteit middels een klokkenluidersprocedure). Het leidinggevend orgaan dient voortdurend de risicocultuur van de beleggingsonderneming te bevorderen, monitoren en beoordelen; rekening te houden met het effect van de risicocultuur op de financiële stabiliteit, het risicoprofiel en de solide governance van de beleggingsonderneming; en waar nodig wijzigingen door te voeren.
• b. Verantwoording: relevante personeelsleden op alle niveaus kennen en begrijpen de kernwaarden van de beleggingsonderneming en, voor zover noodzakelijk voor hun functie, haar risicobereidheid en risicodraagkracht. Zij zijn in staat om hun functies uit te oefenen en zijn zich ervan bewust dat ze verantwoording dienen af te leggen voor hun acties ten aanzien van het risicogedrag van de beleggingsonderneming.
• c. Doeltreffende communicatie en kritiek: een goede risicocultuur bevordert een klimaat van open communicatie en het daadwerkelijk ter discussie stellen van zaken waarin besluitvormingsprocessen de aanzet vormen tot een brede reeks standpunten, biedt de gelegenheid bestaande praktijken te toetsen, wakkert een constructieve kritische houding onder het personeel aan en bevordert een open en constructieve betrokkenheid in de hele organisatie.
• d. Stimulansen: passende stimulansen spelen een essentiële rol in het afstemmen van risicogedrag op het risicoprofiel van de beleggingsonderneming en haar langetermijnbelangen¹⁹ .

¹⁹ Zie ook de EBA-richtsnoeren betreffende een degelijk beloningsbeleid overeenkomstig Richtlijn (EU) 2034/2019.