8 Kultura ryzyka

Prawidłowa, staranna i spójna kultura ryzyka powinna być kluczowym elementem skutecznego zarządzania ryzykiem przez firmy inwestycyjne, umożliwiając im podejmowanie prawidłowych i świadomych decyzji.

Firmy inwestycyjne powinny opracować zintegrowaną kulturę zarządzania ryzykiem obejmującą całą organizację, opartą na pełnym zrozumieni u i całościowym spojrzeni u na ryzyka, na które narażona jest firma, takie jak ryzyko dla klientów, ryzyko rynkowe, ryzyko dla firmy i ryzyko płynności, w szczególności takie, które mogą uszczuplić lub mieć istotny wpływ na fundusze własne firmy i zarządzania tymi funduszami, uwzględniając zdolność i skłonność danej firmy do ponoszenia ryzyka.

Firmy inwestycyjne powinny rozwijać kulturę ryzyka przez wdrażanie polityki, komunikację i szkolenia dla pracowników na temat swojej działalności, strategii i profilu ryzyka, a także dostosować komunikację i szkolenia dla pracowników w celu uwzględnienia obowiązków tych pracowników w zakresie podejmowania ryzyka i zarządzania nim.

Pracownicy powinni mieć pełną świadomość swoich obowiązków związanych z zarządzaniem ryzykiem. Zarządzanie ryzykiem nie powinno ograniczać się do specjalistów ds. ryzyka czy komórek kontroli wewnętrznej. Główną odpowiedzialność za bieżące zarządzanie ryzykiem, przy uwzględnieniu gotowości firmy inwestycyjnej do podejmowania ryzyka oraz jej zdolności do jego ponoszenia, w zgodzie z jej polityką, procedurami i mechanizmami kontrol i , powinny ponosić jednostki biznesowe przy nadzorze ze strony organu zarządzającego.

Ugruntowana kultura ryzyka powinna w szczególności obejmować m.in.:

• a. Przykład z góry: organ zarządzający powinien być odpowiedzialny za ustalanie oraz komunikowanie podstawowych wartości i oczekiwań firmy inwestycyjnej. Zachowanie jego członków powinno odzwierciedlać przyjęte wartości. Kierownictwo firmy inwestycyjnej, w tym osoby pełniące najważniejsze funkcje, powinno wnosić wkład w komunikowanie podstawowych wartości i oczekiwań pracownikom w jej obrębie. Pracownicy powinni działać zgodnie ze wszystkimi obowiązującymi przepisami prawa i regulacjami oraz niezwłocznie przekazywać informacje o zaobserwowanym braku zgodności z nimi na wyższy szczebel w obrębie firmy inwestycyjnej lub poza nią (np. do właściwego organu przez proces sygnalizowania nieprawidłowości). Organ zarządzający powinien nieustannie promować, monitorować i oceniać kulturę ryzyka firmy inwestycyjnej oraz rozważać wpływ kultury ryzyka na stabilność finansową, profil ryzyka i stabilne zarządzanie firmą inwestycyjną, a w razie potrzeby wprowadzać zmiany.
• b. Odpowiedzialność: stosowni pracownicy na wszystkich szczeblach powinni znać i rozumieć podstawowe wartości firmy inwestycyjnej oraz, w zakresie niezbędnym dla wykonywania swojej roli, jej skłonność do podejmowania ryzyka i zdolność do jego ponoszenia. Powinni być zdolni do wykonywania swoich ról i mieć świadomość, że będą ponosić odpowiedzialność za swoje działania związane z zachowaniem firmy inwestycyjnej w zakresie podejmowania ryzyka.
• c. Skuteczna komunikacja i krytyka: prawidłowa kultura ryzyka powinna sprzyjać otwartej komunikacji i skutecznej krytyce – procesy decyzyjne powinny zachęcać do wyrażania szerokiej gamy poglądów, umożliwiać testowanie bieżących praktyk, stymulować konstruktywną krytykę wśród pracowników oraz sprzyjać kreowaniu otwartego i konstruktywnego zaangażowania w całej organizacji.
• d. Zachęty: odpowiednie zachęty powinny odgrywać kluczową rolę w dostosowywaniu zachowań w zakresie podejmowania ryzyka do profilu ryzyka firmy inwestycyjnej i jej długoterminowych interesów¹⁹ .

¹⁹ Zob. również wytyczne EUNB w sprawie rozsądnej polityki wynagrodzeń zgodnej z dyrektywą (UE) 2019/2034.