5.2.2 Zharmonizowanie z cyklem życia NPE

Należy utworzyć jednostki ds. odzyskiwania należności z tytułu NPE, aby zapewnić, że działania służące odzyskiwaniu należności z tytułu NPE i zaangażowanie kredytobiorców są dostosowane do faz cyklu życia NPE¹⁶ . Instytucje kredytowe powinny utworzyć różne jednostki ds. odzyskiwania należności z tytułu NPE na potrzeby różnych faz cyklu życia NPE oraz na potrzeby różnych portfeli, jeśli jest to wskazane. Do wszystkich mających zastosowanie etapów odzyskiwania należności należy przykładać należytą wagę, należy też przydzielać pracowników

• o dostatecznych kwalifikacjach.

¹⁶ Obejmuje to też aktywa niesklasyfikowane jako NPE (np. krótkotrwałe zaległości, FBE i aktywa przejęte w drodze egzekucji), które odgrywają ważną rolę w procesie odzyskiwania należności z tytułu NPE.

Instytucje kredytowe powinny uwzględnić następujące fazy cyklu życia NPE, biorąc pod uwagę specyfikę produktów i charakter zaległości:

• a) Krótkotrwałe zaległości (do 90 dni po terminie):¹⁷ w tej fazie należy się skupić na początkowym zaangażowaniu z kredytobiorcą na potrzeby wczesnych działań naprawczych oraz zebrania informacji, co umożliwi szczegółową ocenę sytuacji kredytobiorcy (np. pozycji finansowej, statusu dokumentacji kredytu, statusu zabezpieczenia, poziomu współpracy itd.). Ostatecznie od rodzaju ekspozycji i zabezpieczenia powinna zależeć najwłaściwsza strategia odzyskiwania należności, która może obejmować środki wstrzymujące w krótkim horyzoncie czasowym do zastosowania w razie konieczności (m.in. w tym okresie początkowym, gdy jest to wskazane) w celu ustabilizowania pozycji finansowej kredytobiorcy przed opracowaniem odpowiedniej strategii odzyskiwania należności. Instytucja kredytowa powinna ponadto, gdy jest to wskazane, szukać możliwości poprawy swojej pozycji, biorąc pod uwagę prawa i interesy konsumentów (np. poprzez podpisanie nowych dokumentów kredytowych, udoskonalenie pozostałego zabezpieczenia, minimalizowanie wycieku środków pieniężnych, przyjęcie dodatkowego zabezpieczenia, gdy jest to możliwe). Specjalna polityka zarządzania zaległościami powinna zawierać wytyczne dotyczące ogólnych procedur odzyskiwania należności z tytułu NPE i obowiązków, w tym czynniki spustowe przekazania.
• b) Długotrwałe zaległości/udzielanie zwłoki: w tej fazie instytucje kredytowe powinny wdrożyć i sformalizować ustalenia z kredytobiorcami dotyczące udzielania zwłoki. Ustalenia dotyczące udzielania zwłoki należy stosować, tylko gdy instytucja kredytowa upewni się, że kredytobiorca zdoła spłacić zobowiązania. Rozważając, czy opcja restrukturyzacji ma szanse powodzenia, instytucje kredytowe powinny brać pod uwagę art. 28 dyrektywy 2014/17/EU¹⁸ oraz inne przepisy prawa mające chronić konsumentów, w stopniu, w jakim można je zastosować. Ze względu na większe ryzyko ustalenia dotyczące udzielania zwłoki należy monitorować przynajmniej przez rok, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 680/2014, zanim będzie można je ostatecznie przenieść z jednostek ds. odzyskiwania należności z tytułu NPE, gdy nie dostrzega się innych czynników spustowych NPE.
• c) Likwidacja/odzyskiwanie należności/sprawy sądowe/przejęcie w drodze egzekucji: gdy z powodu sytuacji finansowej kredytobiorcy albo poziomu współpracy nie uda się znaleźć realistycznego rozwiązania w zakresie udzielenia zwłoki, instytucje kredytowe powinny przeprowadzić analizę kosztów i korzyści dla różnych wariantów likwidacji, w tym postępowań sądowych i procedur pozasądowych, uwzględniając też interesy kredytobiorcy. Na podstawie tej analizy instytucje kredytowe powinny szybko zastosować wybrany wariant likwidacji, wykorzystując wiedzę o prawnych i biznesowych aspektach likwidacji. Instytucje kredytowe intensywnie korzystające z usług zewnętrznych ekspertów powinny zapewnić posiadanie dostatecznych wewnętrznych mechanizmów kontroli w celu zapewnienia skutecznej i sprawnej likwidacji. Ekspozycje uznawane za NPE od dawna powinny być bacznie monitorowane pod tym względem. Specjalne zasady odzyskiwania należności powinny zawierać wytyczne dotyczące procedur likwidacyjnych.

¹⁷ Ekspozycje, które prawdopodobnie nie zapewnią spłaty, mogą podlegać albo działom krótkotrwałych zaległości, albo jednostkom ds. odzyskiwania należności z tytułu NPE, w zależności od ich złożoności.

¹⁸ Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniająca dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. L 60 z 28.2.2014, s. 34).

Zarządzanie aktywami przejętymi w drodze egzekucji (albo innymi aktywami uzyskanymi wskutek NPE): przejęcie zabezpieczenia rozpoczyna się z reguły wtedy, gdy zawiodły inne próby odzyskiwania pozostałych należności przez instytucję kredytową. Instytucja kredytowa powinna wdrożyć politykę obejmującą proces kontrolowanej likwidacji w przypadku aktywów przejętych w drodze egzekucji, w szczególności etapy przejęcia, wycenę zabezpieczenia i realizację rozmaitych zabezpieczeń z użyciem właściwych metod.