4.1 Beartais agus nósanna imeachta inmheánacha

Ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais beartais agus nósanna imeachta a chur chun feidhme agus a choinneáil chun a n-oibleagáidí faoi Airteagal 13(1)(a) agus (c) de Threoir (AE) 2015/849 a chomhlíonadh i gcásanna ina ndéantar an cliant a ionduchtú go cianda. Ba cheart go mbeadh na beartais agus na nósanna imeachta sin íogair ó thaobh riosca de agus go leagfaí amach iontu na nithe seo a leanas ar a laghad:

• a) cur síos ginearálta ar an réiteach atá curtha chun feidhme ag institiúidí creidmheasa agus airgeadais chun faisnéis a bhailiú, a fhíorú agus a thaifeadadh le linn an chianphróisis ionduchtaithe cliant. Ba chóir go mbeadh míniú ar ghnéithe agus ar fheidhmiú an réitigh san áireamh anseo;
• b) na cásanna inar féidir an cianréiteach ionduchtaithe cliant a úsáid, ag cur san áireamh na fachtóirí riosca arna sainaithint agus arna measúnú i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Threoir (AE) 2015/849 agus sa mheasúnú riosca uile-ghnó, lena n-áirítear tuairisc de chatagóir na gcliant, na dtáirgí agus na seirbhísí atá incháilithe le haghaidh ionduchtú cianda;
• c) na céimeanna atá lán-uathrialaithe agus na céimeanna a dteastaíonn idirghabháil dhaonna uathu;
• d) na rialuithe atá i bhfeidhm chun a chinntiú nach gcuirfear an chéad idirbheart le cliant nua-ionduchtaithe i gcrích ach amháin nuair a bheidh na bearta díchill chuí uile tosaigh cliant (CDD) curtha chun feidhme;
• e) cur síos ar na cláir ionduchtaithe agus oiliúna rialta chun feasacht na foirne agus eolas cothrom le dáta a chinntiú ar fheidhmiú an chianréitigh ionduchtaithe cliant, ar na rioscaí a ghabhann leis, agus ar na cianbheartais agus na cian-nósanna imeachta ionduchtaithe cliant a bhfuil sé mar aidhm leo rioscaí den sórt sin a mhaolú.

Ba cheart go gcuirfeadh na beartais agus na nósanna imeachta, nuair a chuirtear chun feidhme iad, ar chumas na n-institiúidí creidmheasa agus airgeadais comhlíonadh na bhforálacha i Roinn 4.2 go 4.7 de na Treoirlínte seo a chinntiú.

4.1.2 Rialachas

I dteannta na bhforálacha atá leagtha amach i Roinn 4.2.4 de Threoirlínte ÚBE d’Oifigeach Comhlíonta³ , ba cheart don Oifigeach Comhlíonta AML/CFT⁴ , mar chuid dá ndualgas ginearálta beartais agus nósanna imeachta a ullmhú chun ceanglais CDD a chomhlíonadh, a chinntiú go gcuirtear cianbheartais agus cian-nósanna imeachta ionduchtaithe cliant chun feidhme go héifeachtach, go n-athbhreithnítear iad go rialta agus go leasaítear iad nuair is gá.

³ Dréacht-Treoirlínte ar bheartais agus nósanna imeachta i ndáil le bainistiú comhlíonta agus ról agus freagrachtaí an Oifigigh um Chomhlíonadh AML/CFT faoi Airteagal 8 agus Caibidil VI de Threoir (AE) 2015/849.

⁴ De réir na gcritéar Comhréireachta atá leagtha amach i Roinn 4.2.2 de Threoirlínte na nOifigeach Comhlíonta

Ba cheart do chomhlacht bainistíochta na hinstitiúide creidmheasa agus airgeadais cianbheartais agus cian-nósanna imeachta ionduchtaithe cliant a fhormheas agus maoirseacht a dhéanamh ar a gcur chun feidhme.

4.1.3 Measúnú réamhfheidhmiúcháin ar an gcianréiteach ionduchtaithe cliant

Agus iad ag breithniú cibé acu an nglacfar le cianréiteach nua ionduchtaithe cliant, ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais measúnú réamhfhorfheidhmithe a dhéanamh ar an gcianréiteach ionduchtaithe cliant.

Ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais raon feidhme, céimeanna agus ceanglais maidir le coimeád taifead an mheasúnaithe réamh-chur chun feidhme a leagan amach ina mbeartais agus ina nósanna imeachta, lena n-áireofaí ar a laghad:

• a) measúnú ar leordhóthanacht an réitigh maidir le hiomláine agus cruinneas na sonraí agus na ndoiciméad atá le bailiú, chomh maith le hiontaofacht agus neamhspleáchas na bhfoinsí faisnéise a úsáideann sé;
• b) measúnú ar an tionchar a bheidh ag úsáid an chianréitigh ionduchtaithe cliant ar a rioscaí uile-ghnó, lena n-áirítear ML/TF, rioscaí oibríochtúla, clú agus dlíthiúla;
• c) bearta maolaithe féideartha agus gníomhaíochtaí feabhais a shainaithint do gach riosca a shainaithnítear sa mheasúnú faoi litir b);
• d) tástálacha chun rioscaí calaoise a mheasúnú, lena n-áirítear rioscaí calaoise pearsanaithe agus rioscaí eile teicneolaíochta faisnéise agus cumarsáide (“TFC”) agus slándála, i gcomhréir le foráil 43 de Threoirlínte ÚBE maidir le TFC agus bainistíocht riosca slándála;⁵
• e) tástáil ceann go ceann ar fheidhmiú an réitigh ina ndírítear ar an gcliant/na cliaint, ar an táirge/na táirgí agus ar an tseirbhís/na seirbhísí a shainaithnítear sna cianbheartais agus cian-nósanna imeachta ionduchtaithe cliant.

⁵ ÚBE/GL/2019/04

Ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais na critéir i mír 14 (a) (d) agus (e) atá le comhlíonadh i gcás ina n-úsáideann an réiteach ceann díobh seo a leanas:

• a) scéimeanna ríomh-shainaitheantais a fhógraítear i gcomhréir le hAirteagal 9 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 agus a chomhlíonann ceanglais na leibhéal dearbhaithe ‘substaintiúil’ nó ‘ard’ i gcomhréir le hAirteagal 8 den Rialachán sin;
• b) seirbhísí iontaoibhe cáilithe ábhartha a chomhlíonann ceanglais Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, go háirithe Caibidil III, Roinn 3 agus Airteagal 24(1), fomhír 2, pointe (b) den Rialachán sin.

Ba cheart go mbeadh institiúidí creidmheasa agus airgeadais in ann a thaispeáint dá n-údarás inniúil cé na measúnuithe a rinne siad sular cuireadh an cianréiteach ionduchtaithe cliant chun feidhme, toradh a measúnaithe agus conas is cuí é a úsáid i bhfianaise na rioscaí ML/TF a sainaithníodh do na cineálacha sin cliant, seirbhíse, tíreolaíochtaí agus táirgí ina raon feidhme.

Níor cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais tosú ar chianréiteach ionduchtaithe cliant a úsáid ach amháin nuair atá siad sásta gur féidir é a chomhtháthú i gcóras ginearálta rialaithe inmheánaigh na hinstitiúide, rud a fhágann gur féidir leis an institiúid na rioscaí ML/TF a d’fhéadfadh teacht as úsáid an chianchórais ionduchtaithe cliant a bhainistiú go leordhóthanach.

4.1.4 Monatóireacht leanúnach ar an gcianréiteach ionduchtaithe cliant

Ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais monatóireacht a dhéanamh ar bhonn leanúnach ar an gcianréiteach ionduchtaithe cliant chun a chinntiú go n-oibríonn sé i gcomhréir le hionchais na n-institiúidí creidmheasa agus airgeadais. Ba cheart dóibh a mbeartais agus a nósanna imeachta a bhfuil tuairisc orthu i mír 9 a chomhlánú le cur síos ar na nithe seo a leanas ar a laghad:

• a) na bearta a dhéanfaidh siad chun cáilíocht, iomláine, cruinneas agus leordhóthanacht leanúnach na sonraí a bhailítear le linn an chianphróisis ionduchtaithe cliant a shásamh, ar cheart dóibh a bheith i gcomhréir leis na rioscaí ML/TF a bhfuil an institiúid creidmheasa agus airgeadais neamhchosanta orthu;
• b) raon feidhme agus minicíocht athbhreithnithe rialta den sórt sin; agus
• c) na tosca a spreagfaidh athbhreithnithe ad hoc, lena n-áirítear ar a laghad:
• a. athruithe ar neamhchosaint na hinstitiúide creidmheasa agus airgeadais ar rioscaí ML/TF;
• b. easnaimh ar fheidhmiú an réitigh a bhraitear le linn gníomhaíochtaí monatóireachta, iniúchta nó maoirseachta;
• c. méadú braite ar iarrachtaí calaoise;
• d. athruithe ar an gcreat dlíthiúil nó rialála.

Ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais bearta leasúcháin a leagan amach ina nósanna imeachta agus ina bpróisis i gcás inar tháinig riosca chun cinn, nó i gcás inar sainaithníodh earráidí a bhfuil tionchar acu ar éifeachtúlacht agus éifeachtacht an chianréitigh ghinearálta ionduchtaithe cliant. Ba cheart go gcuimseodh na bearta seo an méid seo a leanas, ar a laghad:

• a) athbhreithniú ar gach caidreamh gnó lena mbaineann, chun measúnú a dhéanamh ar cibé ar chuir na hinstitiúidí creidmheasa agus airgeadais CDD tosaigh leordhóthanach chun feidhme chun Airteagal 13(1), (a), (b) agus (c) den AMLD a chomhlíonadh. Ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais tosaíocht a thabhairt do na caidrimh ghnó sin a bhfuil an riosca ML/TF is airde ag baint leo;
• b) ag cur san áireamh an fhaisnéis a fuarthas san athbhreithniú thuasluaite, measúnú ar cibé ar cheart do chaidreamh gnó lena mbaineann a bheith:
• a. faoi réir beart breise díchill chuí;
• b. faoi réir teorainneacha, amhail teorainneacha ar mhéid an idirbhirt, i gcás ina gceadaítear sin faoin dlí náisiúnta, go dtí go mbeidh athbhreithniú déanta;
• c. foirceannta;
• d. tuairiscithe don FIU;
• e. athaicmithe i gcatagóir riosca eile.

Ba cheart d’institiúidí creidmheasa agus airgeadais machnamh a dhéanamh ar an mbealach is éifeachtaí chun monatóireacht a dhéanamh ar leordhóthanacht agus iontaofacht leanúnach na gcianréiteach ionduchtaithe cliant. Ba cheart dóibh smaoineamh ar cheann amháin nó níos mó de na modhanna seo a leanas, ach gan a bheith teoranta dóibh:

• i. tástáil dearbhaithe cáilíochta;
• ii. foláirimh agus fógraí ríthábhachtacha uathoibrithe;
• iii. tuarascálacha rialta uathoibrithe cáilíoch;
• iv. tástáil shamplach;
• v. athbhreithnithe láimhe.

Tá feidhm ag an gcuid seo freisin i gcás ina n-úsáidtear cianréitigh ionduchtaithe lán-uathoibrithe cliant, atá ag brath go mór ar algartaim uathoibrithe, gan aon nó gan mórán idirghabhála ón duine.

Ba cheart go mbeadh ar chumas institiúidí creidmheasa agus airgeadais a léiriú dá n-údarás inniúil cé na hathbhreithnithe a rinne siad agus na bearta leasúcháín a rinneadh chun aon easnamh a aithníodh le linn shaolré an chianréitigh ionduchtaithe cliant a cheartú.