+RIALACHÁN (AE) 2024/3012 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 27 Samhain 2024 lena mbunaítear creat deimhniúcháin de chuid an Aontais le haghaidh buanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí
---+Preamble: 1
---+CAIBIDIL 1 FORÁLACHA GINEARÁLTA
------+Airteagal 1 Ábhar agus raon feidhme
---------+Airteagal 1 1
---------+Airteagal 1 2
---------+Airteagal 1 3
------+Airteagal 2 Sainmhínithe
---------+Airteagal 2 (1)
---------+Airteagal 2 (2)
---------+Airteagal 2 (3)
---------+Airteagal 2 (4)
---------+Airteagal 2 (5)
---------+Airteagal 2 (6)
---------+Airteagal 2 (7)
---------+Airteagal 2 (8)
---------+Airteagal 2 (9)
---------+Airteagal 2 (10)
---------+Airteagal 2 (11)
---------+Airteagal 2 (12)
---------+Airteagal 2 (13)
---------+Airteagal 2 (14)
---------+Airteagal 2 (15)
---------+Airteagal 2 (16)
---------+Airteagal 2 (17)
---------+Airteagal 2 (18)
---------+Airteagal 2 (19)
---------+Airteagal 2 (20)
---------+Airteagal 2 (21)
---------+Airteagal 2 (22)
---------+Airteagal 2 (23)
------+Airteagal 3 Incháilitheacht do dheimhniú
---------+Airteagal 3 (a)
---------+Airteagal 3 (b)
---+CAIBIDIL 2 CRITÉIR CHÁILÍOCHTA
------+Airteagal 4 Cainníochtú
---------+Airteagal 4 1
---------+Airteagal 4 2
---------+Airteagal 4 3
---------+Airteagal 4 4
---------+Airteagal 4 5
---------+Airteagal 4 6
---------+Airteagal 4 7
---------+Airteagal 4 8
---------+Airteagal 4 9
---------+Airteagal 4 10
---------+Airteagal 4 11
---------+Airteagal 4 12
---------+Airteagal 4 13
------+Airteagal 5 Breisíocht
---------+Airteagal 5 1
---------+Airteagal 5 2
------+Airteagal 6 Stóráil, faireachán agus dliteanas
---------+Airteagal 6 1
---------+Airteagal 6 2
---------+Airteagal 6 3
---------+Airteagal 6 4
---------+Airteagal 6 5
---------+Airteagal 6 6
------+Airteagal 7 Inbhuanaitheacht
---------+Airteagal 7 1
---------+Airteagal 7 2
---------+Airteagal 7 3
---------+Airteagal 7 4
------+Airteagal 8 Modheolaíochtaí deimhniúcháin
---------+Airteagal 8 1
---------+Airteagal 8 2
---------+Airteagal 8 3
---------+Airteagal 8 4
---+CAIBIDIL 3 DEIMHNIÚ
------+Airteagal 9 Deimhniú comhlíontachta
---------+Airteagal 9 1
---------+Airteagal 9 2
---------+Airteagal 9 3
---------+Airteagal 9 4
---------+Airteagal 9 5
------+Airteagal 10 Comhlachtaí deimhniúcháin
---------+Airteagal 10 1
---------+Airteagal 10 2
---------+Airteagal 10 3
---------+Airteagal 10 4
---+CAIBIDIL 4 SCÉIMEANNA DEIMHNIÚCHÁIN
------+Airteagal 11 Oibriú scéimeanna deimhniúcháin
---------+Airteagal 11 1
---------+Airteagal 11 2
---------+Airteagal 11 3
---------+Airteagal 11 4
---------+Airteagal 11 5
------+Airteagal 12 Clárlann de chuid an Aontais le haghaidh buanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí, agus clárlanna deimhniúcháin
---------+Airteagal 12 1
---------+Airteagal 12 2
---------+Airteagal 12 3
---------+Airteagal 12 4
---------+Airteagal 12 5
------+Airteagal 13 Scéimeanna deimhniúcháin a aithint
---------+Airteagal 13 1
---------+Airteagal 13 2
---------+Airteagal 13 3
---------+Airteagal 13 4
------+Airteagal 14 Ceanglais maidir le tuairisciú
---------+Airteagal 14 1
---------+Airteagal 14 2
---+CAIBIDIL 5 FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA
------+Airteagal 15 Leasú ar Iarscríbhinní
---------+Airteagal 15 1
---------+Airteagal 15 2
------+Airteagal 16 An tarmligean a fheidhmiú
---------+Airteagal 16 1
---------+Airteagal 16 2
---------+Airteagal 16 3
---------+Airteagal 16 4
---------+Airteagal 16 5
---------+Airteagal 16 6
------+Airteagal 17 Nós imeachta coiste
---------+Airteagal 17 1
---------+Airteagal 17 2
------+Airteagal 18 Athbhreithniú
---------+Airteagal 18 1
---------+Airteagal 18 2
---------+Airteagal 18 3
---------+Airteagal 18 4
------+Airteagal 19 Teacht i bhfeidhm
---+IARSCRÍBHINN I Gnéithe de na modheolaíochtaí deimhniúcháin dá dtagraítear in Airteagal 8
---+IARSCRÍBHINN II An fhaisnéis íosta atá le háireamh sa deimhniú comhlíontachta dá dtagraítear in Airteagal 9
---+IARSCRÍBHINN III An fhaisnéis íosta atá le bheith i gclárlann an Aontais agus clárlanna deimhniúcháin dá dtagraítear in Airteagal 12
English - European Union - Environment -

RIALACHÁN (AE) 2024/3012 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 27 Samhain 2024 lena mbunaítear creat deimhniúcháin de chuid an Aontais le haghaidh buanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí

RIALACHÁN (AE) 2024/3012 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an 27 Samhain 2024

lena mbunaítear creat deimhniúcháin de chuid an Aontais le haghaidh buanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí

1. Forbhreathnú

,
Teideal Rialáil
Preamble: 1

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (2),

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (3),

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)

Faoi Chomhaontú Pháras a glacadh faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), a formheasadh trí bhíthin Chinneadh (AE) 2016/1841 ón gComhairle (4), chomhaontaigh an pobal idirnáisiúnta an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choimeád i bhfad faoi bhun 2 oC os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch. Ghlac Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC Comhshocrú Aeráide Ghlaschú freisin an 13 Samhain 2021 lena n-aithnítear go mbeidh tionchair an athraithe aeráide i bhfad níos ísle ag méadú teochta 1,5 oC, i gcomparáid le 2 oC, agus lena beartaítear iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 oC a chur leis an méadú teochta. Is Páirtithe iad an tAontas agus a Bhallstáit i gComhaontú Pháras agus tá siad an-tiomanta dá chur chun feidhme trí astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus trí aistrithe carbóin a mhéadú.

(2)

Ar an scála domhanda, léirítear leis na tuarascálacha is déanaí ón bPainéal Idir-rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) nach dócha go ndéanfar an téamh domhanda a theorannú go méadú 1,5 C ach amháin má dhéantar laghduithe tapa móra ar astaíochtaí gas ceaptha teasa go domhanda ar feadh a bhfuil fágtha den deacáid seo agus sna deacáidí atá amach romhainn. Leis na tuarascálacha ó IPCC, luaitear go soiléir chomh maith go bhfuil sé dosheachanta aistriú dé-ocsaíde carbóin (CO2) a dhéanamh chun astaíochtaí iarmharacha a bhfuil sé deacair srian a chur leo a fhrithchothromú má tá astaíochtaí CO2nó gas ceaptha teasa glan-nialasacha le baint amach. Chun an méid sin a dhéanamh, ní mór gníomhaíochtaí inbhuanaithe a úsáid ar mórscála chun CO2 a ghabháil ón atmaisféar agus chun é a stóráil go marthanach i dtaiscumair gheolaíocha, talún nó mhuirí, lena n-áirítear in aigéin, nó i dtáirgí fadmharthanacha. Sa lá atá inniu ann agus leis na beartais atá ann faoi láthair, níl an tAontas ar an gconair cheart chun na haistrithe carbóin sin a bhaint amach: tá laghdú ag teacht ar aistrithe carbóin in éiceachórais talún le blianta beaga anuas, agus níl aon aistrithe carbóin tionsclaíocha suntasacha á ndéanamh san Aontas faoi láthair.

(3)

Is é is aidhm don Rialachán seo creat deimhniúcháin deonach de chuid an Aontais a fhorbairt le haghaidh buanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí (‘creat deimhniúcháin an Aontais’), d’fhonn glacadh aistrithe carbóin agus laghduithe astaíochtaí ithreach ar ardcháilíocht a éascú agus a spreagadh, agus lánurraim á tabhairt do chuspóirí an Aontais maidir leis an mbithéagsúlacht agus maidir le truailliú nialasach, mar chomhlánú ar laghduithe inbhuanaithe astaíochtaí ar fud na n-earnálacha uile. Is é a bheidh i gcreat deimhniúcháin an Aontais, dá réir sin, uirlis chun tacú le cuspóirí an Aontais faoi Chomhaontú Pháras a bhaint amach, go háirithe an cuspóir aeráidneodrachta a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) a bhaint amach ar bhonn comhchoiteann faoi 2050. Ba cheart gach aistriú carbóin agus gach laghdú astaíochtaí ithreach arna dheimhniú faoi chreat deimhniúcháin an Aontais a bheith ag cabhrú le rannchuidiú an Aontais arna chinneadh go náisiúnta (NDC) agus a chuspóirí aeráide a bhaint amach. Dá bhrí sin, chun comhaireamh dúbailte a sheachaint, níor cheart do na haistrithe carbóin ná do na laghduithe astaíochtaí ithreach sin rannchuidiú le NDCanna tríú páirtí ná le scéimeanna idirnáisiúnta comhlíontachta. Gheall an tAontas freisin astaíochtaí diúltacha a ghiniúint tar éis 2050. Ionstraim thábhachtach chun aistrithe carbóin in éiceachórais talún a fheabhsú is ea Rialachán (AE) 2018/841 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) maidir le hastaíochtaí agus aistrithe gás ceaptha teasa ó úsáid talún, athrú ar úsáid talún agus foraoiseacht a chur san áireamh i gcreat 2030 don aeráid agus don fhuinneamh, ina leagtar amach sprioc an Aontais maidir le glan-aistrithe dar méid 310 milliún tona de choibhéis CO2 faoi 2030 agus lena leithdháiltear spriocanna ar gach Ballstát.

(4)

Sa teachtaireacht uaidh an 6 Feabhra 2024 dar teideal ‘I dtreo Bainistiú Carbóin Tionsclaíoch uaillmhianach don Aontas Eorpach’, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar chuspóirí foriomlána le haghaidh riachtanais aistrithe carbóin i gcomhréir le huaillmhian aeráide 2040 an Aontais agus leis an sprioc aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 agus astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin; roghanna beartais agus sásraí tacaíochta a fhorbairt le haghaidh aistrithe carbóin tionsclaíocha, lena n-áirítear más ceart agus conas iad a chur san áireamh i gcóras trádála astaíochtaí an Aontais; agus ag an am céanna, borradh a chur faoi thaighde, nuálaíocht agus léiriú luath teicneolaíochtaí tionsclaíocha núíosacha chun CO2 a bhaint faoin gclár Fís Eorpach, an clár réime um thaighde agus um nuálaíocht a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/695 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7), agus an Ciste don Nuálaíocht arna bhunú le Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8). Ina theannta sin, is iomchuí don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar roghanna le haghaidh spriocanna an Aontais maidir le haistrithe carbóin, lena n-áirítear sprioc ar leith le haghaidh buanaistrithe carbóin a leagan amach go soiléir.

(5)

Le creat deimhniúcháin comhchuibhithe de chuid an Aontais, meastar go gcuirfear feabhas ar shláine chomhshaoil agus ar thrédhearcacht na mbuanaistrithe carbóin, na feirmeoireachta carbóin agus na stórála carbóin i dtáirgí agus go gcuirfear chun cinn muinín as a ndeimhniú agus go laghdófar na costais riaracháin ghaolmhara ag an am céanna. Is é atá i gceist le cineál deonach chreat deimhniúcháin an Aontais ná go mbeidh scéimeanna deimhniúcháin poiblí agus príobháideacha, bídís ann cheana nó nua, in ann iarratas a dhéanamh ar aitheantas ón gCoimisiún faoin Rialachán seo ach nach mbeidh sé d’oibleagáid orthu é sin a dhéanamh chun oibriú san Aontas.

(6)

Le Rialachán (AE) 2021/1119, leagtar amach freisin sprioc cheangailteach aeráide de chuid an Aontais laghdú 55 % ar a laghad a dhéanamh faoi 2030 ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa intíre i gcomparáid le leibhéil 1990. Chun a áirithiú go mbeidh iarrachtaí leordhóthanacha maolúcháin á ndéanamh suas go 2030, beidh rannchuidiú na nglanaistrithe le sprioc aeráide 2030 an Aontais teoranta do 225 mhilliún tona de choibhéis CO2.

(7)

Tacóidh creat deimhniúcháin an Aontais le buanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí a mbíonn tionchar dearfach aeráide gan débhrí mar thoradh orthu a fhorbairt san Aontas, agus glas-snasú á sheachaint ag an am céanna. I gcás feirmeoireacht carbóin, ba cheart do chreat deimhniúcháin an Aontais glacadh gníomhaíochtaí aistrithe carbóin a chur chun cinn freisin lena ngintear comhthairbhí don bhithéagsúlacht, agus ar an gcaoi sin, cuirtear leis na spriocanna athbhunaithe dúlra a leagtar amach i ndlí an Aontais a bhaint amach.

(8)

Le creat deimhniúcháin an Aontais, is iomchuí go spreagfar taighde agus nuálaíocht, lena n-áirítear trí bhéim a leagan ar ról na gclár taighde ábhartha, agus é mar aidhm leis rochtain ar an margadh a éascú do theicneolaíochtaí nua. I ndáil leis an méid sin, moltar don Choimisiún agus do na Ballstáit dul i mbun comhar trasdisciplíneach, ina mbeadh páirt ag institiúidí taighde náisiúnta agus réigiúnacha, eolaithe, feirmeoirí agus fiontair bheaga agus mheánmhéide.

(9)

Chun tacú le hoibreoirí atá toilteanach iarrachtaí breise a dhéanamh chun aistrithe carbóin a mhéadú nó astaíocht ithreacha a laghdú ar bhealach inbhuanaithe, ba cheart a chur san áireamh i gcreat deimhniúcháin an Aontais na cineálacha éagsúla gníomhaíochtaí, a sonraíochtaí agus an tionchar gaolmhar ar an gcomhshaol. Dá bhrí sin, leis an Rialachán seo, ba cheart sainmhínithe soiléire a sholáthar maidir le buanaistriú carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí, agus maidir le gnéithe eile de chreat deimhniúcháin an Aontais. Ba cheart a áireamh ar a raon feidhme gníomhaíochtaí lena bhfeabhsaítear stóráil carbóin i dtaiscumair gheolaíocha, talún nó mhuirí, lena n-áirítear san aigéin, agus i dtáirgí fadmharthanacha. Ba cheart aon cheann amháin nó níos mó de na cleachtais nó na próisis lena mbaintear carbón ón atmaisféar a áireamh sna gníomhaíochtaí. D’fhéadfadh cineálacha éagsúla glantairbhí aistrithe carbóin agus faid éagsúla stórála carbóin a bheith mar thoradh ar ghníomhaíochtaí áirithe, mar shampla, gníomhaíochtaí atá bunaithe ar bhithghualach a úsáid, ag brath ar na dálaí sonracha ina ndéantar na gníomhaíochtaí. Dá réir sin, ba cheart rialacha iomchuí faireacháin agus dliteanais a leagan amach sna modheolaíochtaí deimhniúcháin is infheidhme atá le bunú ag leibhéal an Aontais de bhun an Rialacháin seo.

(10)

I gcás feirmeoireacht carbóin, is féidir cleachtais agus próisis arna ndéanamh sna héiceachórais mhuirí agus chósta a áireamh sna gníomhaíochtaí ábhartha. Is féidir a áireamh ar na gníomhaíochtaí ábhartha freisin cleachtais nó próisis lena laghdaítear astaíochtaí gás ceaptha teasa ó ithreacha nó cleachtais nó próisis a mbíonn mar thoradh orthu laghdú scaoileadh carbóin isteach san atmaisféar ó linnte carbóin san ithir mar a liostaítear i Roinn B, pointí (e) agus (f), d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/841, mar a tharlaíonn, mar shampla, i gcás gníomhaíochtaí lena bhfeabhsaítear bainistiú ithreach nó lena n-athbhunaítear tailte portaigh díghrádaithe. Ina theannta sin, ba cheart laghduithe astaíochtaí ó ithreacha talmhaíochta, a chomhfhreagraíonn do na hastaíochtaí ó chatagóir foinse IPCC ‘an talmhaíocht’, fochatagóir ‘ithreacha talmhaíochta’, mar a thuairiscítear i dtábla 3.D de tháblaí na formáide tuairiscithe coitinne faoi threoirlínte tuairiscithe UNFCCC maidir le fardail bhliantúla le haghaidh Páirtithe a áirítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gCoinbhinsiún sin, ba cheart iad a chur san áireamh freisin agus gníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin á gcainníochtú fad agus a thagann na laghduithe astaíochtaí sin mar thoradh ar ghníomhaíocht lena ndéantar, ar an iomlán, astú carbóin ó linnte carbóin san ithir a laghdú nó aistrithe carbóin i linnte carbóin bithghineacha a mhéadú. Os a choinne sin, maidir le gníomhaíochtaí nach mbíonn aistrithe carbóin ná laghduithe astaíochtaí ithreach mar thoradh orthu, amhail tionscadail lena seachnaítear dífhoraoisiú nó tionscadail fuinnimh in-athnuaite, níor cheart iad a áireamh i raon feidhme chreat deimhniúcháin an Aontais.

(11)

Leis an Rialachán seo ba cheart na ceanglais faoina mbeidh aistrithe carbóin agus laghduithe astaíochtaí ithreach incháilithe do dheimhniú faoi chreat deimhniúcháin an Aontais a leagan amach. Chuige sin, ba cheart aistrithe carbóin agus laghduithe astaíochtaí ithreach a chainníochtú ar bhealach cruinn stóinseach, agus níor cheart iad a ghiniúint ach amháin trí ghníomhaíochtaí lena ngintear glantairbhe aistrithe carbóin nó glantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach, ar gníomhaíochtaí breise iad agus arb é is aidhm dóibh stóráil fhadtéarmach carbóin a áirithiú. Níor cheart go ndéanfaí aon dochar suntasach don chomhshaol leo agus ba cheart gur féidir comhthairbhí maidir le cuspóirí inbhuanaitheachta a bheith mar thoradh orthu. Thairis sin, ba cheart aistrithe carbóin agus laghduithe astaíochtaí ithreach a bheith faoi réir iniúchadh neamhspleách tríú páirtí arna dhéanamh ag comhlachtaí deimhniúcháin chun inchreidteacht agus iontaofacht an phróisis deimhniúcháin a áirithiú. Ina theannta sin, ba cheart rialacha a leagan amach sa Rialachán seo maidir le heisiúint agus úsáid aonad deimhnithe.

(12)

Le rialacha sainordaitheacha an Aontais maidir le praghsáil carbóin arna mbunú trí Threoir 2003/87/CE rialaítear láimhseáil astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí a chumhdaítear leis an Treoir sin. Ba cheart an Rialachán seo a bheith gan dochar do Threoir 2003/87/CE, ach amháin i ndáil le deimhniú gabhála agus stórála astaíochtaí CO2 ó bhithbhreoslaí, ó bhithleachtanna agus ó bhreoslaí bithmhaise a chomhlíonann na critéir maidir le hinbhuanaitheacht agus maidir le laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a bunaíodh faoi Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9), maille le haon choigeartuithe is gá le haghaidh cur i bhfeidhm faoi Threoir 2003/87/CE, mar a leagtar amach sna gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14 de Threoir 2003/87/CE, i gcomhréir le hIarscríbhinn IV a ghabhann le Treoir 2003/87/CE.

(13)

Ba cheart glantairbhe aistrithe carbóin nó glantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach a bheith mar thoradh ar ghníomhaíocht, ar an gcaoi sin léireofaí go mbeidh tionchar dearfach aici ar an aeráid. Ba cheart an ghlantairbhe aistrithe carbóin nó an ghlantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach a chainníochtú trí phróiseas dhá chéim.

(14)

Sa chéad chéim chun an ghlantairbhe aistrithe carbóin nó an ghlantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach a chainníochtú, ba cheart d’oibreoirí méid na n-aistrithe carbóin breise nó na laghduithe astaíochtaí ithreach breise a ghintear le gníomhaíocht i gcomparáid le bonnlíne a chainníochtú. I gcás na feirmeoireachta carbóin, ba cheart a áirithiú leis an mbealach a dhéantar aistrithe carbóin nó laghduithe astaíochtaí ithreach a chainníochtú go ndéanfar aon scaoileadh carbóin as linn charbóin a chur san áireamh ar bhealach iomchuí agus glantairbhe na gníomhaíochta sin á chainníochtú. Leis na modheolaíochtaí deimhniúcháin, ba cheart bonnlínte caighdeánaithe a bhunú ar cheart dóibh a bheith an-ionadaíoch ar fheidhmíocht chaighdeánach a bhíonn ag cleachtais agus próisis inchomparáide in imthosca comhchosúla sóisialta, eacnamaíocha, comhshaoil, rialála agus teicneolaíocha agus ba cheart an comhthéacs geografach a chur san áireamh léi, lena n-áirítear dálaí áitiúla peidichlíomacha agus rialála. Ba cheart tús áite a thabhairt don chur chuige sin maidir leis na bonnlínte caighdeánaithe a bhunú toisc go n-áirithítear leis oibiachtúlacht, go n-íoslaghdaítear leis costais comhlíonta agus riaracháin eile agus go n-aithnítear leis go dearfach gníomhaíocht na gcéad thionscnóirí a bhí ag gabháil do ghníomhaíochtaí incháilithe cheana féin. I gcomhthéacs na feirmeoireachta carbóin, níor cheart ach cleachtais agus próisis a théann níos faide ná an cleachtas coiteann a dheimhniú. Dá bhrí sin, níor cheart gníomhaíocht shonrach de chuid na feirmeoireachta carbóin a chúiteamh má tá an ghníomhaíocht sin á cleachtadh go forleathan cheana féin laistigh de réigiún a bhfuil dálaí comhchosúla peidichlíomacha agus rialála ann. Ba cheart a áireamh leis na bonnlínte caighdeánaithe, a luaithe a thiocfaidh gníomhaíocht chun bheith ina cleachtas coiteann, nach féidir gníomhaíocht den sórt sin a dheimhniú a thuilleadh. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar na bonnlínte caighdeánaithe gach 5 bliana ar a laghad agus iad a thabhairt cothrom le dáta, i gcás inarb iomchuí, i bhfianaise na n-imthosca rialála atá ag teacht chun cinn agus i bhfianaise na fianaise eolaíche is déanaí atá ar fáil, chun forbairtí sóisialta, eacnamaíocha, comhshaoil, rialála agus teicneolaíocha a léiriú agus chun uaillmhian mhéadaithe a spreagadh le himeacht ama i gcomhréir le Comhaontú Pháras. Anuas air sin, ba cheart úsáid na dteicneolaíochtaí digiteacha atá ar fáil, lena n-áirítear bunachair sonraí leictreonacha agus córais faisnéise geografaí, cianbhraiteacht, córais nua cainníochtaithe carbóin ar an láthair, an intleacht shaorga agus an mheaisínfhoghlaim, agus léarscáileanna leictreonacha a chur chun cinn chun na costais a bhaineann le bunú bonnlínte caighdeánaithe a laghdú agus chun stóinseacht an fhaireacháin ar na gníomhaíochtaí a áirithiú. Mar sin féin, i gcás nach féidir bonnlínte caighdeánaithe den sórt sin a shocrú, ba cheart bonnlíne a bhaineann go sonrach le gníomhaíocht a úsáid atá bunaithe ar fheidhmíocht aonair an oibreora. Ba cheart don oibreoir na bonnlínte a bhaineann go sonrach le gníomhaíocht a thabhairt cothrom le dáta ag tús gach tréimhse gníomhaíochta, mura luaitear a mhalairt sna modheolaíochtaí deimhniúcháin is infheidhme.

(15)

Sa dara céim chun an glantairbhe a chainníochtú ba cheart aon astaíochtaí gás ceaptha teasa bainteacha a scaoiltear le linn shaolré na gníomhaíochta agus a bhaineann le cur chun feidhme na gníomhaíochta, ba cheart iad sin a dhealú. Ar na hastaíochtaí ábhartha gás ceaptha teasa ba cheart a chur san áireamh, áirítear astaíochtaí díreacha, amhail na hastaíochtaí sin a eascraíonn as leasacháin, ceimiceáin, breosla nó fuinneamh, ionchuir agus iompar ábhair eile a bheith á n-úsáid, nó astaíochtaí indíreacha, mar atá, na hastaíochtaí sin a eascraíonn as athrú ar thalamhúsáid lena ngabhann rioscaí iarmhartacha do shlándáil an tsoláthair bia mar thoradh ar tháirgeadh talmhaíochta a dhíláithriú, nó éifeachtaí díláithrithe mar gheall ar éileamh iomaíoch ar fhuinneamh nó ar dhramhtheas. Maidir le haon mhéadú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa is féidir a leagan ar chur chun feidhme na gníomhaíochta, ba cheart é a dhealú ón nglantairbhe aistrithe carbóin nó ón nglantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach ar bhealach iomchuí, i gcomhréir leis na rialacha teicniúla a leagtar amach sa mhodheolaíocht deimhniúcháin is infheidhme. Níor cheart laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a eascraíonn as cur chun feidhme na gníomhaíochta, seachas laghdú ar astaíoachtaí ithreach ó ithreacha talmhaíochta, a chur san áireamh chun an ghlantairbhe aistrithe carbóin nó an ghlantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach a chainníochtú, ach ba cheart a mheas go soláthraíonn siad comhthairbhe i dtreo chuspóir inbhuanaitheachta an mhaolaithe ar an athrú aeráide agus ba cheart é a thuairisciú ar na deimhnithe comhlíontachta. D’fhéadfadh na laghduithe sin ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, mar aon le comhthairbhí inbhuanaitheachta eile, luach na n-aistrithe carbóin deimhnithe nó na laghduithe astaíochtaí ithreach a mhéadú.

(16)

Ba cheart a áireamh ar oibreoirí a dhéanann gníomhaíochtaí a chumhdaítear faoin Rialachán seo aon duine nádúrtha nó dlítheanach nó aon eintiteas poiblí a oibríonn nó a rialaíonn gníomhaíocht, nó dar tarmligeadh cumhacht eacnamaíoch chinntitheach maidir le feidhmiú teicniúil na gníomhaíochta. I gcás feirmeoireacht carbóin, ba cheart feidhm a bheith ag an sainmhíniú ar ‘oibreoir’maidir le ‘feirmeoir’ mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (1), de Rialachán (AE) 2021/2115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10), maidir le haon bhainisteoir eile gníomhaíochta i dtimpeallacht talún nó chósta, maidir le húinéir nó bainisteoir foraoise mar a shainmhínítear sa dlí náisiúnta, nó maidir le heintiteas poiblí inniúil. Ba cheart a chumhdach le ‘grúpa oibreoirí’ aon eintiteas dlíthiúil a dhéanann ionadaíocht ar dhá oibreoir ar a laghad, lena n-áirítear comharchumainn nó eagraíochtaí táirgeoirí nó grúpaí táirgeoirí, agus a áirithíonn go gcomhlíonfaidh na hoibreoirí sin an Rialachán seo.

(17)

Cruthaíonn gníomhaíocht glantairbhe aistrithe carbóin nuair is mó na haistrithe carbóin os cionn na bonnlíne ná aon mhéadú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaineann le cur chun feidhme na gníomhaíochta sin. Mar shampla, i gcás buanaistrithe carbóin trína n-instealltar carbón faoi thalamh, ba cheart gur mhó an méid carbóin a bhuanstóráiltear ná na hastaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaineann le fuinneamh a scaoileann an próiseas tionsclaíoch. Ar an gcaoi chéanna, i gcás laghduithe astaíochtaí ithreach trí fheirmeoireacht carbóin, is dearfach an ghlantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach má sháraíonn na laghduithe astaíochtaí ithreach i gcomparáid leis an mbonnlíne aon mhéadú ar gás ceaptha teasa a bhaineann le cur chun feidhme na gníomhaíochta. Go ginearálta, cuireann gníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin feabhas ar cháilíocht na hithreach, rud a mbíonn tionchar dearfach aici ar athléimneacht agus ar tháirgiúlacht na hithreach, ach i gcúinsí áirithe, d’fhéadfadh sé go dtiocfadh laghdú ar tháirgeadh bia mar gheall orthu agus, dá bhrí sin, go mbeadh éifeacht sceite carbóin ann mar thoradh ar athrú indíreach ar an talamhúsáid, agus, dá réir sin, ba cheart na hastaíochtaí indíreacha gaolmhara a chur san áireamh. Aon charbóin a ghabhtar agus a stóráiltear trí fhoraoisiú nó trí laghdú astaíochtaí ithreach trí bhíthin gníomhaíocht athfhliuchta portaigh, ba cheart gur mhó é ná na hastaíochtaí ón innealra a úsáidtear chun an ghníomhaíocht a dhéanamh nó ná na hastaíochtaí ón athrú indíreach ar an talamhúsáid a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh ar sceitheadh carbóin.

(18)

Ba cheart aistrithe carbóin agus laghduithe astaíochtaí ithreach, chomh maith leis na hastaíochtaí gás ceaptha teasa díreacha agus indíreacha bainteacha comhfhreagracha, a chainníochtú ar bhealach ábhartha, coimeádach, cruinn, iomlán, comhsheasmhach, trédhearcach agus inchomparáide. Ba cheart éiginnteachtaí a thagann chun cinn agus cainníochtú á dhéanamh a thuairisciú go cuí agus a chur san áireamh ar bhealach coimeádach chun teorainn a chur leis an riosca a bhaineann le rómheas a dhéanamh ar chainníocht an CO2 a bhaintear as an atmaisféar nó le gannmheas a dhéanamh ar chainníocht na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa díreacha agus indíreacha a ghintear le gníomhaíocht. Ba cheart aistrithe carbóin sealadacha agus laghduithe astaíochtaí ithreacha sealadacha arna nginiúint tríd an bhfeirmeoireacht carbóin a chainníochtú ar ardleibhéal cruinnis chun an caighdeán is airde a áirithiú agus chun éiginnteachtaí a íoslaghdú; agus ba cheart iad a bheith bunaithe, i gcás inarb indéanta, ar úsáid modheolaíochtaí leibhéal 3 i gcomhréir le Treoirlínte 2006 IPCC d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa agus aon mhionchoigeartú breise ar na Treoirlínte 2006 IPCC sin. Thairis sin, chun sineirgí idir cuspóirí aeráide agus bithéagsúlachta an Aontais a dhreasú, is gá faireachán feabhsaithe a dhéanamh ar thalamh, agus ar an gcaoi sin cuidiú, ar fud an Aontais, le hathléimneacht a chosaint agus a fheabhsú i gcás na n-aistrithe carbóin dúlrabhunaithe. Is gá don fhaireachán ar astaíochtaí agus aistrithe na sineirgí sin a léiriú go dlúth, ba cheart é a bheith bunaithe ar theaglaim iomchuí de thomhais ar an láthair le cianbhraiteacht nó samhaltú i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sa mhodheolaíocht deimhniúcháin is infheidhme, ba cheart dó an úsáid is fearr a bhaint as ardteicneolaíochtaí atá ar fáil faoi chláir an Aontais, mar a dhéantar mar shampla i gcomhpháirt Copernicus de Chlár Spáis an Aontais arna bunú le Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), ba cheart dó lánúsáid a bhaint as uirlisí atá ann cheana, agus ba cheart dó comhsheasmhacht leis na fardail náisiúnta gás ceaptha teasa a áirithiú.

(19)

Maidir leis an rogha modhanna atá ábhartha ó thaobh astaíochtaí agus aistrithe gás ceaptha teasa a ríomh, ba cheart cur chuige coimeádach a chur i bhfeidhm i gcomhréir le Treoirlínte 2006 IPCC do mheastacháin ar Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa, i gcás inarb infheidhme. Is é atá i gceist leis sin ná gur cheart meastacháin choimeádacha astaíochtaí nó aistrithe a bheith mar thoradh ar na modhanna a úsáidtear ionas nach ndéanfar gannmheas ar astaíochtaí agus nach ndéanfar rómheas ar aistrithe.

(20)

Le creat deimhniúcháin an Aontais, ba cheart gníomhaíochtaí breise a dhreasú, is é sin, gníomhaíochtaí a théann thar an ngnáthchleachtas. Dá bhrí sin, ba cheart do na gníomhaíochtaí sin dul thar cheanglais reachtúla ar leibhéal an oibreora aonair, is é sin le rá, ba cheart d’oibreoirí gníomhaíochtaí a dhéanamh nach bhforchuirtear orthu cheana féin leis an dlí is infheidhme. Thairis sin, ba cheart na gníomhaíochtaí a bheith inmharthana ó thaobh airgeadais de bharr éifeacht dreasachta an deimhnithe. Is ann don éifeacht sin nuair a athraítear iompraíocht na n-oibreoirí mar gheall ar an dreasacht a chruthaítear leis na hioncaim fhéideartha arna n-eascairt as an deimhniú, ionas go nglacann siad páirt sa ghníomhaíocht bhreise chun aistrithe carbóin nó laghduithe astaíochtaí ithreach breise a bhaint amach.

(21)

Ba cheart don bhonnlíne chaighdeánaithe na dálaí reachtúla agus margaidh ina dtarlaíonn an ghníomhaíocht a léiriú. Má fhorchuirtear gníomhaíocht ar oibreoirí leis an dlí is infheidhme, nó mura gá aon dreasacht chun go ndéanfaí í, léireofar feidhmíocht i mbonnlínte caighdeánaithe den sórt sin. Ar an gcúis sin, ba cheart a thoimhdiú gur gníomhaíocht bhreise í gníomhaíocht lena ndéantar aistrithe carbóin nó laghduithe astaíochtaí ithreach de bhreis ar an mbonnlíne sin. Dá bhrí sin, dá n-úsáidfí bonnlíne chaighdeánaithe, shimpleofaí léiriú na breisíochta d’oibreoirí, agus laghdófaí ualach riaracháin an phróisis deimhniúcháin, rud a bhfuil tábhacht ar leith ag baint leis i gcás oibreoirí ar mionscála.

(22)

Le carbón atmaisféarach nó bithghineach a ghabhtar agus a stóráiltear trí bhuanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin nó stóráil carbóin i dtáirgí gabhann riosca go scaoilfí ar ais san atmaisféar iad mar gheall ar theagmhais nádúrtha nó antrapaigineacha. Dá bhrí sin, ba cheart d’oibreoirí gach beart coisctheach ábhartha a dhéanamh chun na rioscaí sin a mhaolú agus ba cheart dóibh faireachán cuí a dhéanamh ar cé acu a leantar nó nach leantar de charbón a stóráil le linn na tréimhse faireacháin a shocraítear don ghníomhaíocht ábhartha. Ba cheart bailíocht an aonaid dheimhnithe a bheith ag brath ar an bhfad a mheastar a mhairfidh an stóráil agus na rioscaí éagsúla maidir le haisiompú a bhaineann leis an ngníomhaíocht sin. Cuireann buanaistrithe carbóin dóthain cinnteachta ar fáil maidir le fad an-fhadtéarmach na stórála, is é sin fad na gcéadta bliain. Tá riosca scaoilte carbóin an-íseal ag baint le táirgí dá bhfuil carbón buancheangailte go ceimiceach, nó níl aon riosca scaoilte ag baint leo. Tá feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí níos neamhchosanta ar an riosca go scaoilfí carbón san atmaisféar go deonach nó go neamhdheonach. Chun an riosca sin a chur san áireamh, ba cheart bailíocht an aonaid ceaptha feirmeoireachta carbóin agus an aonaid stórála carbóin i dtáirgí a bheith faoi réir dáta éaga arb ionann é agus dáta dheireadh na tréimhse faireacháin ábhartha, ar cheart di 35 bliana ar a laghad a chumhdach le haghaidh stóráil carbóin i dtáirgí. Ina dhiaidh sin, ba cheart a mheas gur scaoileadh isteach san atmaisféar an carbón a gabhadh agus a stóráladh, ach amháin má gheallann an t-oibreoir nó an grúpa oibreoirí an tréimhse faireacháin a fhadú. Leis na modheolaíochtaí deimhniúcháin, ba cheart fadú thréimhse faireacháin na ngníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin ábhartha a chur chun cinn, agus é mar aidhm leo a áirithiú go ndéanfar an CO2 a ghabhtar a stóráil go fadtéarmach in ithreacha nó i mbithmhais agus dreasachtaí airgeadais a chur ar fáil d’oibreoirí feirmeoireachta carbóin san fhadtéarma. Chuige sin, leis na modheolaíochtaí deimhniúcháin, is iomchuí oibreoirí a dhreasú chun an tréimhse faireacháin a fhadú roinnt uaireanta, agus é mar aidhm leo carbón gafa a stóráil ar feadh roinnt mhaith deacáidí ar a laghad.

(23)

Anuas ar na bearta a dhéantar chun an riosca maidir le scaoileadh carbóin san atmaisféar a íoslaghdú le linn na tréimhse faireacháin, ba cheart sásraí iomchuí dliteanais chun aghaidh a thabhairt ar chásanna ina dtarlaíonn aisiompú a áireamh sna modheolaíochtaí deimhniúcháin. Ba cheart a áireamh sna modheolaíochtaí deimhniúcháin freisin rialacha chun aghaidh a thabhairt ar an riosca go dteipfeadh ar na sásraí dliteanais. D’fhéadfaí maoláin chomhchoiteanna agus sásraí árachais tosaigh a áireamh sna sásraí sin. Chun rialáil dhúbailte a sheachaint, ba cheart feidhm a bheith ag sásraí dliteanais i ndáil le stóráil gheolaíoch agus sceitheadh CO2, agus ag bearta ceartaitheacha ábhartha, a leagtar síos le Treoir 2003/87/CE agus Treoir 2009/31/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12). Ina theannta sin, chun comhsheasmhacht rialála a áirithiú, ba cheart a áireamh sna modheolaíochtaí deimhniúcháin is infheidhme rialacha faireacháin agus sásraí dliteanais atá comhsheasmhach leis na rialacha a bhaineann le carbón atá buancheangailte go ceimiceach i dtáirgí a leagtar síos i ngníomhartha tarmligthe a ghlactar de bhun Threoir 2003/87/CE.

(24)

D’fhéadfadh buanaistriú carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i ngníomhaíochtaí táirgí réitigh a bhfuil buntáiste ag gach taobh iontu a chur ar fáil don inbhuanaitheacht, fiú mura féidir comhbhabhtálacha a chur as an áireamh. Dá bhrí sin, is iomchuí ceanglais íosta inbhuanaitheachta a bhunú chun a áirithiú nach ndéanfaidh na gníomhaíochtaí sin díobháil shuntasach don chomhshaol agus gur féidir comhthairbhí a ghiniúint leo do na cuspóirí seo a leanas: maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú sin; bithéagsúlacht agus éiceachórais a chosaint agus a athbhunú, lena n-áirítear sláinte ithreach agus díghrádú talún a sheachaint; úsáid inbhuanaithe a bhaint as uisce agus acmhainní muirí agus iad a chosaint; aistriú chuig geilleagar ciorclach, lena n-áirítear úsáid éifeachtúil ábhar bithbhunaithe a fhoinsítear go hinbhuanaithe; agus cosc agus rialú ar thruailliú. Ba cheart do ghníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin comhthairbhí a ghiniúint ar a laghad chun an bhithéagsúlacht agus éiceachórais a chosaint agus a athbhunú, lena n-áirítear sláinte na hithreach chomh maith le díghrádú talún a sheachaint. Ba cheart an tionchar atá ag an ngníomhaíocht laistigh agus lasmuigh den Aontas araon chomh maith leis na dálaí áitiúla a chur san áireamh sna ceanglais íosta inbhuanaitheachta, agus, i gcás inarb iomchuí, ba cheart na ceanglais íosta sin a bheith comhsheasmhach leis na critéir scagtha theicniúil don phrionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’, agus a bheith i gcomhréir leis na critéir maidir le hinbhuanaitheacht agus maidir le laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa le haghaidh amhábhar bithmhaise foraoise agus talmhaíochta a leagtar síos i dTreoir (AE) 2018/2001. Cleachtais a mbíonn éifeachtaí díobhálacha acu ar an mbithéagsúlacht, amhail monashaothrú foraoise lena gcruthaítear éifeachtaí díobhálacha ar an mbithéagsúlacht, níor cheart iad a bheith incháilithe do dheimhniú.

(25)

Cuireann cleachtais feirmeoireachta agus foraoiseachta a aistríonn CO2 as an atmaisféar nó a laghdaíonn astaíochtaí ithreach leis an gcuspóir aeráidneodrachta agus ba cheart iad a chúiteamh, tríd an gcomhbheartas talmhaíochta nó trí thionscnaimh phoiblí nó phríobháideacha eile. Go sonrach, ba cheart cleachtais feirmeoireachta agus foraoiseachta dá dtagraítear i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 15 Nollaig 2021 maidir le Timthriallta Carbóin Inbhuanaithe, lena n-áirítear foraoisiú, athfhoraoisiú agus gníomhaíochtaí bainistithe inbhuanaithe foraoisí, a chur san áireamh sa Rialachán seo; agrafhoraoiseacht agus cineálacha eile feirmeoireachta measctha; bairr bhreise, bairr chumhdaigh agus curaíocht chaomhnaithe a úsáid agus gnéithe tírdhreacha a mhéadú; talamh curaíochta a thiontú go talamh branair nó limistéir atá curtha i leataobh a thiontú go féarthailte buana; tailte portaigh agus bogaigh a athbhunú. Agus modheolaíochtaí deimhniúcháin á bhforbairt i gcomhthéacs na feirmeoireachta carbóin, ba cheart don Choimisiún a chur san áireamh gur gá rannchuidiú le slándáil bia a áirithiú, gur gá cosaint agus athbhunú na bithéagsúlachta agus na n-éiceachóras a chur chun cinn, agus gur gá a chinntiú nach bhfaighfear talamh chun críoch amhantrach a mbeadh éifeachtaí diúltacha ar phobail tuaithe mar thoradh air, agus gur gá freisin cearta na bpobal áitiúil agus na ndaoine dúchasacha a mbíonn tionchar ag na gníomhaíochtaí sin orthu a urramú, i gcás inarb ábhartha i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, laistigh agus lasmuigh den Aontas araon. Ba cheart dó na gníomhaíochtaí sin ar mó a bhféadfadh comhthairbhí dearfacha a theacht astu don bhithéagsúlacht a chur chun cinn, chomh maith le struchtúr foraoise fadtéarmach, cobhsaíocht fhadtéarmach na linnte carbóin, sláinte éiceachórais, athléimneacht agus an riosca suaite nádúrtha a chur san áireamh.

(26)

Ba cheart oibreoirí nó grúpaí oibreoirí a bheith in ann comhthairbhí a thuairisciú a lena rannchuidítear leis na cuspóirí inbhuanaitheachta sa bhreis ar na ceanglais íosta inbhuanaitheachta. Chuige sin, ba cheart dá dtuairisciú na modheolaíochtaí deimhniúcháin atá curtha in oiriúint do na gníomhaíochtaí aistrithe carbóin éagsúla, arna bhforbairt ag an gCoimisiún, a chomhlíonadh. Le modheolaíochtaí deimhniúcháin, ba cheart, a mhéid is féidir, giniúint comhthairbhí don bhithéagsúlacht a dhreasú a théann thar na ceanglais íosta inbhuanaitheachta, d’fhonn préimh mhargaidh a ghiniúint do na haonaid dheimhnithe, trí liostaí dearfacha de ghníomhaíochtaí a mheastar a ghineann comhthairbhí a áireamh, mar shampla. Leis na comhthairbhí breise sin, thabharfaí luach eacnamaíoch níos mó do na haonaid dheimhnithe agus is é a bheadh mar thoradh orthu ioncam níos airde do na hoibreoirí. I bhfianaise na n-ábhar machnaimh sin, is iomchuí don Choimisiún tosaíocht a thabhairt d’fhorbairt modheolaíochtaí deimhniúcháin oiriúnaithe le haghaidh gníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin lena soláthraítear comhthairbhí móra don bhithéagsúlacht, agus lena rannchuidítear leis an mbainistiú inbhuanaithe ar thalamh talmhaíochta agus foraoisí.

(27)

Ba cheart don Choimisiún, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe, modheolaíochtaí deimhniúcháin mionsonraithe a bhunú do na cineálacha éagsúla gníomhaíochtaí dá bhforáiltear sa Rialachán seo, agus a saintréithe sonracha á gcur san áireamh, chun a chur ar chumas oibreoirí na critéir cháilíochta a leagtar síos sa Rialachán seo a chur i bhfeidhm ar bhealach caighdeánaithe, infhíoraithe, costéifeachtach agus inchomparáide. Leis na modheolaíochtaí sin, ba cheart deimhniú stóinseach trédhearcach a áirithiú maidir leis an nglanaistriú carbóin nó an glanlaghdú astaíochtaí ithreach a ghintear leis an ngníomhaíocht, agus ualach riaracháin díréireach ar oibreoirí nó ar ghrúpaí oibreoirí á sheachaint ag an am céanna, go háirithe ar fheirmeoirí beaga agus ar úinéirí agus bainisteoirí foraoise beaga, go háirithe trí úsáid rialacha simplithe maidir le deimhniú agus iniúchadh, ar nós iniúchadh grúpa, a cheadú. Ba cheart na modheolaíochtaí sin a fhorbairt i ndlúthchomhar leis an nGrúpa Saineolaithe um Aistrithe Carbóin arna bhunú ag an gCoimisiún agus leis na gníomhaithe leasmhara eile uile. Ba cheart na modheolaíochtaí a bheith bunaithe ar an bhfianaise eolaíoch is fearr atá ar fáil, tógáil ar scéimeanna agus modheolaíochtaí poiblí agus príobháideacha atá ann cheana chun aistrithe carbóin nó laghduithe astaíochtaí ithreach a dheimhniú, agus aon chaighdeáin ábhartha agus aon rialacha ábhartha a glacadh ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta a chur san áireamh.

(28)

I bhfianaise an ghá atá le haistrithe carbóin san Aontas a mhéadú go tapa, ba cheart don Choimisiún, ag an gcéad chéim d’fhorbairt na modheolaíochtaí deimhniúcháin, tosaíocht a thabhairt do na gníomhaíochtaí seo a leanas: na gníomhaíochtaí is aibí, gníomhaíochtaí ar féidir leo comhthairbhí inbhuanaitheachta a sholáthar nó ar glacadh, cheana féin, dlí de chuid an Aontais ina leith atá ábhartha maidir le forbairt na modheolaíochtaí sin; gníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin a rannchuidíonn le bainistiú inbhuanaithe a dhéanamh ar thalamh talmhaíochta, ar fhoraoisí agus ar an muirthimpeallacht, chomh maith le gníomhaíochtaí lena stóráiltear carbón i dtáirgí foirgníochta adhmadbhunaithe agus bithbhunaithe. Leagtar amach sa Chiste don Nuálaíocht rialacha atá ábhartha maidir le modheolaíochtaí deimhniúcháin a fhorbairt le haghaidh bithfhuinneamh lena ngabhann gabháil agus stóráil carbóin agus gabháil ón aer. Chun éileamh neamh-inbhuanaithe ar amhábhar bithmhaise a sheachaint, níor cheart méadú teacht ar acmhainneacht gléasra bithfhuinnimh as na tairbhí airgeadais a bhaineann leis an deimhniú thar a bhfuil riachtanach chun gabháil agus stóráil carbóin a oibriú. Is iomchuí go gcuirfear san áireamh sna modheolaíochtaí deimhniúcháin a bhaineann le gníomhaíochtaí lena stóráiltear carbón sa mhuirthimpeallacht, lena n-áirítear sna haigéin, an dul chun cinn idirnáisiúnta maidir le haistriú carbóin a thuairisciú agus an fhaisnéis eolaíoch is déanaí atá ar fáil agus, i gcás ina mbeidh fáil orthu, torthaí thuarascáil an Choimisiúin arna hullmhú de bhun Airteagal 17(2) de Rialachán (AE) 2018/841. Thairis sin, chun úsáid inbhuanaithe agus éifeachtúil acmhainní teoranta bithmhaise a chur chun cinn, is iomchuí go n-áiritheofar le modheolaíochtaí deimhniúcháin a bhaineann le gníomhaíochtaí ina n-úsáidtear bithmhais go gcuirfear i bhfeidhm prionsabal úsáid chascáideach na bithmhaise mar a leagtar síos in Airteagal 3(3) de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle é, ag brath dóibh ar na rialacha agus na nósanna imeachta atá ann cheana agus dúbláil á seachaint ag an am céanna. Leagtar síos na rialacha maidir leis an bprionsabal sin a bheith á chur chun feidhme ag údaráis náisiúnta in Airteagal 3(3), (3a) agus (3b) den Treoir sin.

(29)

Chun a áirithiú go mbeidh an próiseas deimhniúcháin inchreidte iontaofa, ba cheart gníomhaíochtaí a bheith faoi réir iniúchadh neamhspleách tríú páirtí arna dhéanamh ag comhlachtaí deimhniúcháin. Go háirithe, ba cheart na gníomhaíochtaí uile a bheith faoi réir iniúchadh deimhniúcháin tosaigh sula gcuirfear chun feidhme iad, lena bhfíorófar go gcomhlíonann siad na critéir cháilíochta a leagtar amach sa Rialachán seo, lena n-áirítear cainníochtú ceart na nglantairbhí a bhfuiltear ag súil leo. Ba cheart na gníomhaíochtaí uile a bheith faoi réir iniúchtaí athdheimhniúcháin tréimhsiúla freisin gach 5 bliana ar a laghad, nó níos minice mar a shonraítear sa mhodheolaíocht deimhniúcháin is infheidhme bunaithe ar shaintréithe na gníomhaíochta ábhartha. Leis na hiniúchtaí athdheimhniúcháin, ba cheart a fhíorú go gcomhlíonann an ghníomhaíocht critéir cháilíochta an Rialacháin seo agus an ghlantairbhe aistrithe carbóin nó an ghlantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach a ghintear leis an ngníomhaíocht. Mar thoradh ar iniúchadh athdheimhniúcháin, ba cheart don chomhlacht deimhniúcháin tuarascáil iniúchta athdheimhniúcháin a eisiúint, ina mbeidh achoimre agus, i gcás inarb iomchuí, deimhniú comhlíontachta nuashonraithe. Ba cheart é a bheith indéanta iniúchtaí athdheimhniúcháin a dhéanamh níos minice, lena n-áirítear go bliantúil, do gach gníomhaíocht, go háirithe gníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin. Chun costais riaracháin an deimhniúcháin agus an athdheimhniúcháin a laghdú, ba cheart d’oibreoirí a bheith in ann úsáid a bhaint as faisnéis gheografach iontaofa arna soláthar ag gníomhaireachtaí íocaíochta tríd an gcóras aitheantais le haghaidh dáileachtaí talmhaíochta a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/2116 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13). Chuige sin, ba cheart an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun struchtúr, formáid agus mionsonraí teicniúla plean gníomhaíochta agus plean faireacháin, agus na dtuarascálacha iniúchta deimhniúcháin agus na dtuarascálacha iniúchta athdheimhniúcháin, a leagan amach.

(30)

Tá sé ríthábhachtach eolas, uirlisí agus modhanna feabhsaithe a chur ar fáil d’oibreoirí feirmeoireachta carbóin chun measúnú níos fearr a dhéanamh ar aistrithe carbóin deimhnithe agus laghduithe astaíochtaí ithreach agus chun iad a optamú chun gníomhaíochtaí maolúcháin a chur chun feidhme ar bhealach costéifeachtach agus chun a rannpháirtíocht i bhfeirmeoireacht carbóin a chinntiú. Tá sé sin ábhartha go háirithe d’fheirmeoirí beaga nó d’úinéirí agus bainisteoirí foraoise beaga an Aontais nach mbíonn an fios ná an saineolas is gá acu chun gníomhaíochtaí feirmeoireachta carbóin a chur chun feidhme agus chun na critéir cháilíochta is gá agus na modheolaíochtaí deimhniúcháin gaolmhara a chomhlíonadh. Dá bhrí sin, is iomchuí a cheangal ar eagraíochtaí táirgeoirí soláthar seirbhísí comhairleacha ábhartha dá gcomhaltaí a éascú. Is féidir leis an gcomhbheartas talmhaíochta agus le státchabhair náisiúnta, inter alia, a bheith ina mhodh nó ina modh chun tacaíocht airgeadais a thabhairt do thionscadail nuálaíochta idirghníomhacha a bhfuil baint ag feirmeoirí agus úinéirí agus bainisteoirí foraoise leo, agus do sholáthar seirbhísí comhairleacha, malartú eolais, oiliúint, agus gníomhaíochtaí faisnéise.

(31)

Sa teachtaireacht uaidh an 6 Feabhra 2024 dar teideal ‘Ár dtodhchaí a dhaingniú – Sprioc aeráide 2040 na hEorpa agus an chonair chun na haeráidneodrachta faoi 2050 lena dtógfar sochaí inbhuanaithe, chóir agus rathúil’, tugann an Coimisiún le fios go bhfuil sé ríthábhachtach tuilleadh deiseanna gnó a chruthú le haghaidh slabhra luacha agraibhia inbhuanaithe agus cistí príobháideacha a ghiaráil i sineirgíocht le cistiú poiblí. D’fhéadfaí é sin a dhéanamh le sásraí nua margadhbhunaithe chun borradh a chur faoi bhia inbhuanaithe, ós rud é go bhféadfadh praghas bia níos fearr a bheith mar thoradh air sin chun inbhuanaitheacht a léiriú, chomh maith le luach saothair cothrom d’fheirmeoirí agus foinse nua chistiúcháin le haghaidh infheistíochtaí. Is le comhordú daingean leis na gníomhaithe tionsclaíocha uile sa slabhra luacha bia ina iomláine agus le fócas dírithe ar chleachtais chóir trádála ar fud an tslabhra sin, agus leo sin amháin, is féidir na dreasachtaí cearta a thabhairt do chleachtais feirmeoireachta inbhuanaithe, ioncam cuibhiúil agus inbhuanaithe a áirithiú d’fheirmeoirí agus ioncam a ghiniúint chun tacú leis an aistriú.

(32)

Chun a áirithiú go mbeidh an fíorú cruinn, stóinseach agus trédhearcach, ba cheart na hinniúlachtaí agus na scileanna is gá a bheith ag na comhlachtaí deimhniúcháin atá freagrach as an bpróiseas deimhniúcháin a fheidhmiú agus ba cheart dóibh a bheith creidiúnaithe ag comhlacht náisiúnta creidiúnaithe de bhun Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14) nó a bheith aitheanta ag údarás inniúil náisiúnta. Chun coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann a sheachaint, ba cheart do na comhlachtaí deimhniúcháin a bheith go hiomlán neamhspleách ar an oibreoir nó ar an ngrúpa oibreoirí a dhéanann an ghníomhaíocht atá faoi réir an deimhnithe. Thairis sin, ba cheart do na Ballstáit rannchuidiú le cur chun feidhme ceart an phróisis deimhniúcháin a áirithiú trí mhaoirseacht a dhéanamh ar oibriú na gcomhlachtaí deimhniúcháin atá creidiúnaithe ag údaráis náisiúnta creidiúnaithe, agus tríd na comhlachtaí deimhniúcháin agus na scéimeanna deimhniúcháin ábhartha a chur ar an eolas faoi thorthaí neamh-chomhréireachta ábhartha.

(33)

Ba cheart d’oibreoirí scéimeanna deimhniúcháin a úsáid chun comhlíonadh an Rialacháin seo a léiriú. Dá bhrí sin, ba cheart do scéimeanna deimhniúcháin oibriú ar bhonn rialacha agus nósanna imeachta atá iontaofa agus trédhearcach agus ba cheart dóibh neamhshéanadh thionscnamh na faisnéise agus na sonraí arna dtíolacadh ag oibreoirí, agus cosaint ar chalaois a bhaineann leis an bhfaisnéis agus na sonraí sin, a áirithiú, chomh maith le cruinneas, iontaofacht, sláine faisnéise agus sonraí den sórt sin. Ba cheart dóibh a áirithiú go mbeidh cuntasaíocht cheart na haonaid deimhnithe aistrithe carbóin nó na haonaid laghdaithe astaíochtaí ithreach freisin, go háirithe trí chomhaireamh dúbailte a sheachaint. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena leagtar amach rialacha teicniúla comhchuibhithe maidir le deimhniú, lena n-áirítear caighdeáin leordhóthanacha iontaofachta, trédhearcachta agus cuntasaíochta agus iniúchóireachta neamhspleáiche atá le cur i bhfeidhm le scéimeanna deimhniúcháin, chun an deimhneacht dhlíthiúil is gá a áirithiú a mhéid a bhaineann leis na rialacha is infheidhme maidir le hoibreoirí agus maidir le scéimeanna deimhniúcháin. Chun próiseas deimhniúcháin costéifeachtach a áirithiú, ba cheart é a bheith de chuspóir freisin ag na rialacha teicniúla comhchuibhithe sin maidir le deimhniú aon ualach riaracháin nach bhfuil gá leis ar oibreoirí, nó ar ghrúpa oibreoirí a laghdú, go háirithe d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide, lena n-áirítear feirmeoirí beaga agus úinéirí agus bainisteoirí foraoise beaga.

(34)

Chun a áirithiú go mbeidh an rialú deimhniúcháin iontaofa agus comhchuibhithe, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann cinntí a ghlacadh lena n-aithnítear scéimeanna deimhniúcháin a chomhlíonann na ceanglais a leagtar amach sa Rialachán seo, lena n-áirítear maidir le hinniúlacht theicniúil, iontaofacht, trédhearcacht agus iniúchóireacht neamhspleách. Ba cheart na cinntí aitheantais sin a bheith teoranta ó thaobh ama de agus ba cheart iad a chur ar fáil go poiblí. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh maidir le hábhar agus próisis aitheantais an Aontais do scéimeanna deimhniúcháin.

(35)

Maidir le forálacha Choinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil (‘Coinbhinsiún Aarhus’), arna bhformheas trí bhíthin Chinneadh 2005/370/CE ón gComhairle (15), a bhaineann le rannpháirtíocht phoiblí agus rochtain ar cheartas, tá na forálacha sin infheidhme, i gcás inarb ábhartha.

(36)

Chun trédhearcacht agus inrianaitheacht iomlán aonad deimhnithe a áirithiú, agus chun an riosca calaoise agus comhairimh dhúbailte a sheachaint, ba cheart don Choimisiún clárlann de chuid an Aontais a bhunú laistigh de 4 bliana ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo agus a choinneáil ar bun ina dhiaidh sin, ar clárlann í maidir le buanaistrithe carbóin, feirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí (‘clárlann an Aontais’). Ba cheart don Choimisiún na tuarascálacha dá dtagraítear in Airteagal 30(5), pointe (a), de Threoir 2003/87/CE agus in Airteagal 17(3) de Rialachán (AE) 2018/841 a chur san áireamh. I gcás ina gcuirtear imní a bhaineann le calaois in iúl, ba cheart don Choimisiún an t-ábhar a imscrúdú agus gníomhaíocht iomchuí a dhéanamh, lena n-áirítear trí chinntí ábhartha a aisghairm nó trí na haonaid lena mbaineann a chur ar ceal. Mar shampla, d’fhéadfaí a mheas go ndearnadh calaois má eisítear níos mó ná deimhniú comhlíontachta amháin le haghaidh na gníomhaíochta céanna ós rud é gur cláraíodh an ghníomhaíocht faoi dhá scéim deimhniúcháin éagsúla nó gur cláraíodh í faoi dhó faoin scéim chéanna. D’fhéadfaí a mheas go ndearnadh calaois freisin nuair a úsáidtear an deimhniú comhlíontachta céanna roinnt uaireanta chun an maíomh céanna a dhéanamh bunaithe ar ghníomhaíocht nó ar aonad deimhnithe. Ba cheart do chlárlann an Aontais úsáid a bhaint as córais uathoibrithe, lena n-áirítear teimpléid leictreonacha, chun an fhaisnéis a leagtar amach in Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo, ar a laghad, a chur ar fáil don phobal. Ba cheart oibriú chlárlann an Aontais a mhaoiniú le táillí socraithe bliantúla is iníoctha ag úsáideoirí, atá comhréireach leis an úsáid a bhaineann siad as clárlann an Aontais, agus atá leordhóthanach chun rannchuidiú le costais bunaithe agus costais oibriúcháin bhliantúla chlárlann an Aontais a chumhdach, amhail na costais a bhaineann le baill foirne nó uirlisí TF. Measfar na hacmhainní ó na táillí sin a bheith ina n-ioncam sannta seachtrach chun críoch Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16). Ba cheart a chumhdach leo, go háirithe, na costais a bhaineann le huirlisí, seirbhísí agus slándáil TF, lena n-áirítear na córais oibriúcháin agus cheadúnúcháin, agus na costais a bhaineann leis na baill foirne atá ag obair ar bhainistiú chlárlann an Aontais. Ba cheart don Choimisiún, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe, na ceanglais riachtanacha a leagan amach maidir le clárlann an Aontais agus na tosca atá le cur san áireamh chun leibhéal na dtáillí úsáideoirí a chinneadh agus chun iad a aisghabháil. Agus na ceanglais sin á leagan amach aige, ba cheart don Choimisiún breithniú a dhéanamh freisin ar an ngá lena áirithiú go ndéanfar formhaoirseacht leordhóthanach ar thrádáil na n-aonad deimhnithe. Le linn gach ráithe deiridh den bhliain roimh bhliain féilire an chur i bhfeidhm, ba cheart don Choimisiún gníomh cur chun feidhme amháin nó níos mó a ghlacadh chun méideanna aonair na dtáillí úsáideoirí atá le cur i bhfeidhm don bhliain féilire sin a leagan amach nó chun athbhreithniú a dhéanamh orthu. Go dtí go mbunófar clárlann an Aontais, ba cheart do scéimeanna deimhniúcháin atá aitheanta ag an gCoimisiún clárlanna deimhniúcháin idir-inoibritheacha a bhunú agus a choinneáil ar bun. Chun a áirithiú go mbeidh trédhearcacht agus inrianaitheacht iomlán ann maidir leis na haonaid dheimhnithe, agus chun an riosca calaoise agus comhairimh dhúbailte a sheachaint, ba cheart do na scéimeanna deimhniúcháin úsáid a bhaint freisin as córais uathoibrithe, lena n-áirítear teimpléid leictreonacha chun an fhaisnéis a leagtar amach in Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo ar a laghad a chur ar fáil go poiblí. Chun cothrom iomaíochta laistigh den mhargadh inmheánach a áirithiú, ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena leagtar amach caighdeáin agus rialacha teicniúla maidir le feidhmiú agus idir-inoibritheacht na gclárlann deimhniúcháin sin. Níor cheart do chlárlanna deimhniúcháin nó do chlárlann an Aontais, ach í a bheith bunaithe, aonaid dheimhnithe a eisiúint ach amháin go dtí go nginfear glantairbhe aistrithe carbóin nó glantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach, bunaithe ar dheimhniú comhlíontachta bailí atá mar thoradh ar iniúchadh athdheimhniúcháin. Chun eisiúint dhúbailte agus úsáid dhúbailte a sheachaint, níor cheart aon aonad deimhnithe a eisiúint níos mó ná uair amháin, agus níor cheart é a bheith in úsáid ag níos mó ná duine nádúrtha nó dlítheanach amháin tráth ar bith. Ba cheart d’aonaid buanaistrithe carbóin, aonaid ceaptha feirmeoireachta carbóin, aonaid stórála carbóin i dtáirgí, agus aonaid laghdaithe astaíochtaí ithreach leanúint de bheith ar leithligh óna chéile. Chun an riosca bunúsach maidir le haisiompú carbóin aistrithe a chur san áireamh, ba cheart d’aonaid ceaptha feirmeoireachta carbóin agus aonaid stórála carbóin i dtáirgí dul in éag ag deireadh na tréimhse faireacháin don ghníomhaíocht ábhartha, agus iad a chur ar ceal sa chlárlann deimhniúcháin nó i gclárlann an Aontais ach í a bheith bunaithe, ach amháin má gheallann an t-oibreoir nó an grúpa oibreoirí an tréimhse faireacháin a fhadú, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sa mhodheolaíocht deimhniúcháin is infheidhme.

(37)

Tá ról tábhachtach ag scéimeanna deimhniúcháin maidir le comhlíonadh an Rialacháin seo a léiriú. Dá bhrí sin, ba cheart do scéimeanna deimhniúcháin tuairisciú don Choimisiún go tráthrialta maidir lena ngníomhaíocht. Ba cheart tuarascálacha den sórt sin a chur ar fáil go poiblí ina n-iomláine nó, i gcás inarb iomchuí, i bhfoirm chomhiomlánaithe, chun trédhearcacht a mhéadú agus chun maoirseacht an Choimisiúin a fheabhsú. Ina theannta sin, bheadh sna tuarascálacha sin an fhaisnéis a theastódh ón gCoimisiún chun tuarascáil a thabhairt ar oibriú scéimeanna deimhniúcháin d’fhonn dea-chleachtais a aithint agus togra reachtach a thíolacadh, dá mba iomchuí, chun na dea-chleachtais sin a chur chun cinn. Chun tuairisciú inchomparáide comhsheasmhach a áirithiú, ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena leagtar amach na mionsonraí teicniúla maidir le hábhar agus formáid na dtuarascálacha arna dtarraingt suas ag na scéimeanna deimhniúcháin.

(38)

Chun eilimintí neamhriachtanacha den Rialachán seo a leasú nó a fhorlíonadh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i ndáil le modheolaíochtaí deimhniúcháin mionsonraithe a bhunú do chineálacha éagsúla gníomhaíochtaí, ina leagtar amach caighdeáin agus rialacha teicniúla maidir le feidhmiú chlárlann an Aontais agus Iarscríbhinní I agus II a shonrú nó a leasú. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (17). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(39)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18). Chun na cumhachtaí cur chun feidhme a leagtar síos sa Rialachán seo a fheidhmiú, ba cheart don Choimisiún cúnamh a fháil maidir lena chuid cúraimí faoin Rialachán seo ón gCoiste um Athrú Aeráide, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19).

(40)

Ba cheart don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an Rialacháin seo faoin 27 Nollaig 2027, agus ina dhiaidh laistigh de 6 mhí ó thoradh gach athbhreithnithe dhomhanda a comhaontaíodh faoi Airteagal 14 de Chomhaontú Pháras. Ba cheart an Rialachán seo a choinneáil faoi athbhreithniú i ngach gné agus an méid seo a leanas á chur san áireamh: forbairtí ábhartha a bhaineann le reachtaíocht an Aontais, lena n-áirítear a chomhsheasmhacht le Rialachán (AE) 2018/841, Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (20) agus Rialachán (AE) 2021/1119, chomh maith le Treoracha 2003/87/CE agus (AE) 2018/2001; forbairtí ábhartha maidir le UNFCCC agus Comhaontú Pháras, lena n-áirítear rialacha agus treoirlínte a bhaineann le cur chun feidhme Airteagal 6 den Chomhaontú sin; dul chun cinn teicneolaíoch agus eolaíoch, na dea-chleachtais agus forbairtí margaidh i réimse na n-aistrithe carbóin; an acmhainneacht maidir le buanstóráil carbóin i dtríú tíortha, faoi réir comhaontuithe idirnáisiúnta dá dtagraítear i gCaibidil III de Rialachán (AE) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21) a bheith ann, agus foráil á déanamh ag an am céanna maidir le coinníollacha atá coibhéiseach leo siúd a leagtar síos i dTreoir 2009/31/CE chun a áirithiú go mbeidh stóráil gheolaíoch CO2 a ghabhtar slán go buan agus sábháilte go buan ó thaobh an chomhshaoil de; tionchar na húsáide bithmhaise méadaithe ar an gcomhshaol a eascraíonn as cur i bhfeidhm an Rialacháin seo, lena n-áirítear an tionchar ar dhíghrádú talún agus ar athbhunú éiceachórais; an tionchar ar shlándáil bia an Aontais agus ar amhantraíocht talún; agus costas an phróisis deimhniúcháin.

(41)

Faoin 31 Iúil 2026, ba cheart don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar chuimsiú chatagóir foinse ‘an talmhaíocht’, fochatagóirí 3.A ‘coipeadh eintreach’ agus 3.B ‘bainistiú aoiligh’ de chuid IPCC, arna gcinneadh de bhun Rialachán (AE) 2018/1999 agus na ngníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun an Rialacháin sin, sna laghduithe astaíochtaí a chumhdaítear leis an Rialachán seo, agus costais deiseanna, éabhlóid an chreata rialála, éifeachtaí diúltacha féideartha as a dtiocfaidh méadú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, agus sprioc aeráide 2040 an Aontais mar a mholtar i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1119 á gcur san áireamh, agus ba cheart dó tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle agus, i gcás inarb iomchuí, ba cheart dó togra reachtach a thíolacadh. I gcomhthéacs an athbhreithnithe sin, is iomchuí breithniú a dhéanamh ar conas ba cheart catagóiriú a dhéanamh ar na haonaid a d’fhéadfadh na gníomhaíochtaí sin a ghiniúint. Is iomchuí freisin dlús a chur le modheolaíocht deimhniúcháin phíolótach a fhorbairt le haghaidh gníomhaíochtaí lena laghdaítear astaíochtaí talmhaíochta ó choipeadh eintreach agus bainistiú aoiligh, mar ullmhúchán d’athbhreithniú 2026 arna dhéanamh ag an gCoimisiún.

(42)

Is iomchuí go mbeadh deimhnithe comhlíontachta agus aonaid dheimhnithe mar bhonn taca le húsáidí deiridh éagsúla, amhail cruthúnas ar éilimh a bhaineann leis an aeráid agus éilimh chorparáideacha chomhshaoil eile, lena n-áirítear maidir leis an mbithéagsúlacht, nó malartú aonad deimhnithe trí mhargaí carbóin deonacha. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le ceanglais bhreise chun an Rialachán seo a ailíniú leis na rialacha agus an treoraíocht in Airteagal 6(2) agus (4) de Chomhaontú Pháras agus le dea-chleachtais sna margaí carbóin deonacha agus ba cheart dó, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh maidir leis an ngá sin. Ba cheart comparáid a dhéanamh sa mheasúnú sin idir ceanglais mhodheolaíocha, lena n-áirítear bonnlínte, tréimhsí faireacháin, tréimhsí gníomhaíochta, breisíocht, sceitheadh, neamhbhuaine agus dliteanas, chomh maith le haghaidh a thabhairt ar cheanglais a bhaineann le húdarú agus le coigeartuithe comhfhreagracha. Ba cheart dó a chinneadh freisin an iomchuí idirdhealú a dhéanamh idir úsáidí deiridh do gach cineál aonad, agus ba cheart dó na ceanglais chomhfhreagracha a shainaithint maidir le húsáid na n-aonad ag gníomhaithe príobháideacha nó tríú páirtithe, lena n-áirítear maidir leis na margaí carbóin deonacha agus scéimeanna comhlíontachta idirnáisiúnta, agus comhsheasmhacht á háirithiú le gníomhartha dlí ábhartha de chuid an Aontais amhail Rialacháin (AE) 2018/1999 agus (AE) 2021/1119, agus Treoir (AE) 2022/2464 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (22), an chlárlann le haghaidh torthaí maolúcháin a aistrítear go hidirnáisiúnta de bhun Airteagal 6 de Chomhaontú Pháras dá dtagraítear in Airteagal 40 de Rialachán (AE) 2018/1999 agus treoir atá le teacht maidir le héilimh fhollasacha chomhshaoil a bhunú agus a chur in iúl.

(43)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, eadhon úsáid aistrithe carbóin agus laghduithe astaíochtaí ithreach ar ardcháilíocht a chur chun cinn agus, ag an am céanna, riosca a bhaineann leis an nglas-snasú a íoslaghdú, a ghnóthú go leordhóthanach ach, de bharr fhairsinge agus éifeachtaí na gníomhaíochta, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú,

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh in Strasbourg, an 27 Samhain 2024.

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa

An tUachtarán

R. METSOLA

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

BÓKA J.

CAIBIDIL 1 FORÁLACHA GINEARÁLTA CAIBIDIL 1 FORÁLACHA GINEARÁLTA
CAIBIDIL 2 CRITÉIR CHÁILÍOCHTA CAIBIDIL 2 CRITÉIR CHÁILÍOCHTA
CAIBIDIL 3 DEIMHNIÚ CAIBIDIL 3 DEIMHNIÚ
CAIBIDIL 4 SCÉIMEANNA DEIMHNIÚCHÁIN CAIBIDIL 4 SCÉIMEANNA DEIMHNIÚCHÁIN
CAIBIDIL 5 FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA CAIBIDIL 5 FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA
IARSCRÍBHINN I Gnéithe de na modheolaíochtaí deimhniúcháin dá dtagraítear in Airteagal 8

IARSCRÍBHINN I

Gnéithe de na modheolaíochtaí deimhniúcháin dá dtagraítear in Airteagal 8

Agus gníomhartha tarmligthe á nglacadh de bhun Airteagal 8, áireoidh an Coimisiún na gnéithe seo a leanas sna modheolaíochtaí deimhniúcháin, agus sainiúlachtaí gach gníomhaíochta á gcur san áireamh:

(a)

an cineál gníomhaíochta agus tuairisc ar na cleachtais agus ar na próisis a chumhdaítear, lena n-áirítear an tréimhse ghníomhaíochta agus an tréimhse faireacháin;

(b)

rialacha maidir leis na linnte aistrithe carbóin agus na foinsí astaíochtaí gáis ceaptha teasa uile de réir bhrí Airteagal 4(1), (2) agus (5) a aithint;

(c)

rialacha maidir leis an mbonnlíne dá dtagraítear in Airteagal 4(1), pointe (a), in Airteagal 4(2), pointe (a)(i), in Airteagal 4(2), pointí (b)(i) agus (iii), nó in Airteagal 4(5), pointe (a), a ríomh;

(d)

rialacha maidir leis na haistrithe carbóin iomlána dá dtagraítear in Airteagal 4(1), pointe (b), in Airteagal 4(2), pointe (a)(ii), nó in Airteagal 4(5), pointe (b), a ríomh;

(e)

rialacha maidir le hastaíochtaí ithreach LULUCF dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (b)(ii), a ríomh;

(f)

rialacha maidir le hastaíochtaí ithreach talmhaíochta dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (iv), a ríomh;

(g)

rialacha maidir le hastaíochtaí GCTbainteach dá dtagraítear in Airteagal 4(1), pointe (c), in Airteagal 4(2), pointe (a)(iii), in Airteagal 4(2), pointe (b)(v), nó in Airteagal 4(5), pointe (c), a ríomh;

(h)

rialacha maidir leis na bonnlínte caighdeánaithe dá dtagraítear in Airteagal 4(9) a thabhairt cothrom le dáta agus maidir leis an mbonnlíne a bhaineann go sonrach le gníomhaíocht dá dtagraítear in Airteagal 4(11) a thabhairt cothrom le dáta;

(i)

rialacha chun éiginnteachtaí a chur san áireamh ar bhealach coimeádach agus cainníochtú á dhéanamh ar bhuanaistrithe carbóin, aistrithe carbóin sealadacha tríd an bhfeirmeoireacht carbóin agus stóráil carbóin i dtáirgí, agus laghduithe astaíochtaí ithreach dá dtagraítear in Airteagal 4(12);

(j)

rialacha chun na tástálacha breisíochta sonracha dá dtagraítear in Airteagal 5(2) a dhéanamh;

(k)

rialacha maidir le faireachán agus rialacha maidir le maolú a dhéanamh ar aon rioscaí sainaitheanta aisiompaithe maidir leis an gcarbón stóráilte dá dtagraítear in Airteagal 6(2), pointe (a);

(l)

rialacha maidir le sásraí dliteanais sonracha dá dtagraítear in Airteagal 6(2), pointe (b), agus Airteagal 6(4), lena n-áirítear rialacha maidir leis an riosca go gclisfeadh ar an sásra dliteanais ábhartha;

(m)

rialacha maidir leis an gceanglas dá dtagraítear in Airteagal 6(5) a chur chun feidhme;

(n)

rialacha maidir le faireachán ar na laghduithe astaíochtaí ithreach dá dtagraítear in Airteagal 6(6);

(o)

rialacha maidir leis na ceanglais íosta inbhuanaitheachta dá dtagraítear in Airteagal 7(3);

(p)

rialacha maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na comhthairbhí dá dtagraítear in Airteagal 7(4).

IARSCRÍBHINN II An fhaisnéis íosta atá le háireamh sa deimhniú comhlíontachta dá dtagraítear in Airteagal 9

IARSCRÍBHINN II

An fhaisnéis íosta atá le háireamh sa deimhniú comhlíontachta dá dtagraítear in Airteagal 9

Áireofar an fhaisnéis íosta seo a leanas sa deimhniú comhlíontachta:

(a)

ainm agus cineál na gníomhaíochta, lena n-áirítear cleachtais agus próisis, agus ainm agus sonraí teagmhála an oibreora nó an ghrúpa oibreoirí;

(b)

suíomh na gníomhaíochta, lena n-áirítear suíomh sainráite geografach theorainneacha na gníomhaíochta, agus na ceanglais scála mapála 1:5 000 atá ar an mBallstát á n-urramú;

(c)

fad na tréimhse gníomhaíochta, lena n-áirítear an dáta tosaigh agus an dáta deiridh;

(d)

ainm na scéime deimhniúcháin;

(e)

ainm, seoladh agus lógó an chomhlachta deimhniúcháin;

(f)

uimhir uathúil nó cód uathúil an deimhnithe comhlíontachta;

(g)

áit, dáta eisiúna agus tréimhse bhailíochta an deimhnithe comhlíontachta;

(h)

tagairt don mhodheolaíocht deimhniúcháin is infheidhme dá dtagraítear in Airteagal 8;

(i)

an ghlantairbhe buanaistrithe carbóin dá dtagraítear in Airteagal 4(1), nó an ghlantairbhe aistrithe carbóin sealadach dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (a), nó an ghlantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (b), nó an ghlantairbhe aistrithe carbóin sealadach dá dtagraítear in Airteagal 4(5);

(j)

aistrithe carbóin faoin mbonnlíne dá dtagraítear in Airteagal 4(1), pointe (a), nó in Airteagal 4(2), pointe (a)(i), nó in Airteagal 4(5), pointe (a); nó astaíochtaí ithreach faoin mbonnlíne dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointí (b)(i) agus (iii);

(k)

iomlán na n-aistrithe carbóin dá dtagraítear in Airteagal 4(1), pointe (b), in Airteagal 4(2), pointe (a)(ii), nó in Airteagal 4(5), pointe (b); nó iomlán na n-astaíochtaí ithreach dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointí (b)(ii) agus (iv);

(l)

an méadú ar astaíochtaí GCGbainteach díreacha agus indíreacha dá dtagraítear in Airteagal 4(1), pointe (c), in Airteagal 4(2), pointe (a)(iii), in Airteagal 4(2), pointe (b)(v), agus in Airteagal 4(5), pointe (c);

(m)

miondealú de réir gás, foinsí, linnte carbóin agus stoc maidir leis an bhfaisnéis dá dtagraítear i bpointí (j), (k) agus (l);

(n)

fad thréimhse faireacháin na gníomhaíochta;

(o)

méid na bithmhaise a úsáideadh agus cruthúnas go gcomhlíontar léi na ceanglais íosta inbhuanaitheachta dá dtagraítear in Airteagal 7(3);

(p)

aon chomhthairbhe inbhuanaitheachta dá dtagraítear in Airteagal 7;

(q)

maidir le feirmeoireacht carbóin, comhthairbhí dá dtagraítear in Airteagal 7(2);

(r)

tagairt d’aon deimhniú idirnáisiúnta nó náisiúnta eile, lena n-áirítear uimhir uathúil nó cód uathúil an deimhnithe comhlíontachta;

(s)

cineál an tsásra dliteanais, ranníocaíocht na gníomhaíochta leis an sásra agus an duine nádúrtha nó dlítheanach atá faoi dhliteanas;

(t)

cainníocht agus bailíocht na n-aonad deimhnithe;

(u)

aon éiginnteachtaí a thagann chun cinn agus cainníochtú á dhéanamh ar aistrithe carbóin agus laghduithe astaíochtaí ithreach i gcomhréir le hAirteagal 4(12).

IARSCRÍBHINN III An fhaisnéis íosta atá le bheith i gclárlann an Aontais agus clárlanna deimhniúcháin dá dtagraítear in Airteagal 12

IARSCRÍBHINN III

An fhaisnéis íosta atá le bheith i gclárlann an Aontais agus clárlanna deimhniúcháin dá dtagraítear in Airteagal 12

Áireofar i gclárlann an Aontais agus i gclárlanna deimhniúcháin an fhaisnéis íosta seo a leanas do gach gníomhaíocht agus do gach aonad deimhnithe:

(a)

ainm agus cineál na gníomhaíochta, agus ainm agus sonraí teagmhála an oibreora nó an ghrúpa oibreoirí;

(b)

suíomh na gníomhaíochta, lena n-áirítear suíomh sainráite geografach theorainneacha na gníomhaíochta, agus na ceanglais scála mapála 1:5 000 ar an mBallstát á n-urramú;

(c)

fad na tréimhse gníomhaíochta, lena n-áirítear an dáta tosaigh agus an dáta deiridh;

(d)

ainm na scéime deimhniúcháin, an cinneadh ón gCoimisiún lena n-aithnítear an scéim sin dá dtagraítear in Airteagal 13, rialacha agus nósanna imeachta na scéime deimhniúcháin agus liosta na gcomhlachtaí deimhniúcháin arna gceapadh dá dtagraítear in Airteagal 11, agus a tuarascálacha bliantúla dá dtagraítear in Airteagal 14;

(e)

tagairt don mhodheolaíocht deimhniúcháin is infheidhme dá dtagraítear in Airteagal 8;

(f)

an ghlantairbhe buanaistrithe carbóin dá dtagraítear in Airteagal 4(1), an ghlantairbhe aistrithe carbóin sealadach dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (a), an ghlantairbhe laghdaithe astaíochtaí ithreach dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (b), nó an ghlantairbhe aistrithe carbóin sealadach dá dtagraítear in Airteagal 4(5);

(g)

aon chomhthairbhe inbhuanaitheachta dá dtagraítear in Airteagal 7;

(h)

stádas deimhniúcháin, lena n-áirítear deimhnithe comhlíontachta agus tuarascálacha iniúchta deimhniúcháin agus tuarascálacha iniúchta athdheimhniúcháin dá dtagraítear in Airteagal 9; cainníocht agus stádas na n-aonad deimhnithe, mar shampla an bhfuil siad eisithe, curtha as feidhm, dulta in éag, curtha ar ceal nó leithdháilte ar mhaolán, agus úsáid deiridh na n-aonad deimhnithe, agus an t-eintiteas a úsáideann na haonaid dheimhnithe.

1.1 Tagairtí

1.2 Ceanglais aitheanta

1.3 Caighdeáin ghaolmhara

2. Ceanglais aitheanta

Ceanglais
Foinse Ceanglas

3. Caighdeáin ghaolmhara

Caighdeáin
Foinse Ceanglas
  • Builddate: 06.12.2024 00:00:00 -Doknr: CELEX:32024R3012
  • EULAW -

    EN: Legal acts of the European Union from EUR-Lex, https://eur-lex.europa.eu/. © European Union. Re-use is authorised by Decision 2011/833/EU, provided the source is acknowledged; the consolidated texts are licensed under CC BY 4.0 (EUR-Lex legal notice). Divided into sections and converted into the GRCA format, the wording unchanged. Only the legislation published in the Official Journal of the European Union is deemed authentic.

    DE: Rechtsakte der Europäischen Union aus EUR-Lex, https://eur-lex.europa.eu/. © Europäische Union. Weiterverwendung nach Beschluss 2011/833/EU mit Quellenangabe gestattet; die konsolidierten Fassungen stehen unter CC BY 4.0 (Rechtlicher Hinweis von EUR-Lex). In Abschnitte aufgeteilt und in das GRCA-Format umgewandelt, der Wortlaut unverändert. Verbindlich sind allein die im Amtsblatt der Europäischen Union veröffentlichten Rechtsakte.