5.6. Ramy zarządzania ryzykiem

Oceniając ramy zarządzania ryzykiem w instytucji, właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja przestrzega wytycznych EUNB w sprawie zarządzania wewnętrznego, rozporządzenia DORA oraz innych wytycznych EUNB wydanych na podstawie art. 74 ust. 3 dyrektywy 2013/36/UE dotyczących zasad, procesów i mechanizmów zarządzania wewnętrznego. W tym kontekście właściwe organy powinny rozważyć między innymi, czy:

• a. instytucja ustanowiła odpowiednie ramy i procesy zarządzania ryzykiem, obejmujące odpowiednią i wdrożoną strategię w zakresie ryzyka, apetyt na ryzyko – w tym politykę zarządzania ryzykiem związanym z podmiotami zewnętrznymi – ramy ICAAP i ILAAP oraz możliwości przeprowadzania testów warunków skrajnych i ich wyniki;
• b. w stosownych przypadkach ramy zarządzania ryzykiem obowiązujące w całej grupie obejmują wszystkie istotne rodzaje ryzyka, niezależnie od tego, czy źródłem ryzyka są podmioty wyłączone z konsolidacji, i ramy te dają kompleksowy obraz wszystkich rodzajów ryzyka, na jakie jest lub może być narażona instytucja;
• c. organ zarządzający ponosi ostateczną odpowiedzialność za strategię w zakresie ryzyka, apetyt na ryzyko i ramy zarządzania ryzykiem oraz zapewnia odpowiednie ukierunkowanie i nadzór;
• d. instytucja oraz, w stosownych przypadkach, instytucja konsolidująca udokumentowały i wdrożyły odpowiednią strategię w zakresie ryzyka i apetyt na ryzyko – obejmujące wszystkie istotne rodzaje ryzyka instytucji, określające limity i poziomy tolerancji ryzyka oraz odzwierciedlające zasoby finansowe instytucji;
• e. w ramach zarządzania ryzykiem ustanowiono odpowiednie procedury identyfikacji, pomiaru, ograniczania i monitorowania ryzyka oraz określono zakres, w jakim ryzyko to jest uwzględnione w ogólnej strategii instytucji, i sposób, w jaki na nią wpływa;
• f. procesy decyzyjne są jasne, przejrzyste i odpowiednio udokumentowane oraz uwzględniają odpowiednie kwestie związane z ryzykiem, a także czy informacje na temat polityki i jej zmian przekazywane są we właściwy i terminowy sposób;
• g. istnieją odpowiednie i spójne powiązania między strategią biznesową, strategią w zakresie ryzyka, strategią cyfrowej odporności operacyjnej , apetytem na ryzyko i ramami zarządzania ryzykiem a ramami zarządzania kapitałem i płynnością, a także planem instytucji dotyczącym przeciwdziałania ryzykom ESG zgodnie z art. 76 ust. 2 dyrektywy 2013/36/UE.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja posiada odpowiednio udokumentowaną politykę zatwierdzania nowych produktów, zatwierdzoną przez organ zarządzający, która uwzględnia rozwój nowych rynków, produktów i usług oraz wprowadzania istotnych zmian w już istniejących, w tym transakcji nietypowych. Właściwe organy powinny również rozważyć, czy komórka ds. zarządzania ryzykiem i komórka ds. zgodności są odpowiednio zaangażowane w proces oceny i zatwierdzania nowych produktów lub istotnych zmian w istniejących, przy czym zatwierdzanie powinno być powiązane z adekwatnością stosowanych mechanizmów kontroli.

Ramy ICAAP i ILAAP

Oceniając ramy ICAAP i ILAAP danej instytucji, właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja ta stosuje się do wytycznych EUNB dotyczących informacji na temat ICAAP i ILAAP²² . Ocena ram ICAAP i ILAAP danej instytucji powinna obejmować okresowy przegląd tych ram oraz ocenę ich solidności, skuteczności i kompleksowości. W związku z tym właściwe organy powinny:

• a. ocenić, w jaki sposób ICAAP i ILAAP są zintegrowane z całokształtem praktyk zarządzania ryzykiem i zarządzania strategicznego danej instytucji, w tym planowania kapitałowego i planowania płynności, a także określić stopień ich perspektywiczności;
• b. rozważyć przydatność ICAAP i ILAAP do oceny i utrzymywania wystarczającego poziomu kapitału wewnętrznego i płynności, tak aby pokrywały one ryzyka instytucji i umożliwiały podejmowanie prawidłowych decyzji biznesowych (np. dotyczących alokowania kapitału w planie biznesowym), w tym w warunkach skrajnych;
• c. ocenić, czy ICAAP i ILAAP uwzględniono w procesach decyzyjnych i zarządczych na wszystkich poziomach instytucji (np. wyznaczanie limitów, pomiar wyników);
• d. sprawdzić, czy ramy ICAAP i ILAAP podlegają regularnemu nadzorowi ze strony organu zarządzającego, w tym czy ramy te oraz ich wyniki są zatwierdzane przez ten organ;
• e. ocenić, czy ICAAP i ILAAP są wdrażane w sposób spójny i proporcjonalny we wszystkich liniach biznesowych i podmiotach prawnych instytucji oraz czy obejmują wszystkie istotne rodzaje ryzyka, na które instytucja jest lub może być narażona;
• f. ocenić zgodność z odpowiednimi wymogami prawnymi i regulacyjnymi, a także rozważyć, czy w ramach ICAAP identyfikowane są nowo pojawiające się ryzyka lub ryzyka o niskim prawdopodobieństwie wystąpienia, ale o poważnych skutkach, w tym ryzyka związane z ICT, ryzyka środowiskowe i niepewności geopolitycznej;
• g. ocenić, czy ewentualne odstępstwa od standardowego ICAAP lub ILAAP danej instytucji w odniesieniu do jednego lub kilku jej podmiotów prawnych lub linii biznesowych są uzasadnione.

²² Wytyczne EUNB dotyczące informacji na temat ICAAP oraz ILAAP gromadzonych do celów procesu przeglądu i oceny nadzorczej (SREP) (EBA/GL/2016/10).

Wyniki tych ocen powinny być uwzględniane przy obliczaniu P2R oraz w ocenie adekwatności kapitału zgodnie z tytułem 7, a także ocenie adekwatności płynności i finansowania zgodnie z tytułem 8.

Ocena testów warunków skrajnych przeprowadzonych przez instytucję

Oceniając testy warunków skrajnych przeprowadzane przez instytucję, właściwe organy powinny ocenić, czy instytucja przestrzega wytycznych EUNB dotyczących testów warunków skrajnych²³ oraz wytycznych EUNB dotyczących analizy scenariuszy środowiskowych na potrzeby uwzględnienia czynników ryzyka środowiskowego. Ocena ta obejmuje przegląd programu testów warunków skrajnych danej instytucji, z uwzględnieniem jej wielkości i organizacji wewnętrznej, a także charakteru, skali i złożoności prowadzonej przez nią działalności.

²³ Wytyczne EUNB dotyczące testów warunków skrajnych przeprowadzanych przez instytucje (EBA/GL/2018/04).

Właściwe organy powinny przeprowadzić ocenę jakościową programu testów warunków skrajnych danej instytucji, a także ocenę ilościową wyników tych testów. Właściwe organy powinny uwzględnić wyniki ocen jakościowych i ilościowych w powiązaniu z wynikami nadzorczych testów warunków skrajnych (zob. tytuł 11) do celów oceny adekwatności kapitałowej i płynności oraz określenia odpowiedniej reakcji nadzorczej na stwierdzone niedociągnięcia. Jeżeli przegląd testów warunków skrajnych wykaże niedociągnięcia w zarządzaniu instytucji i mechanizmach kontroli stosowanych w całej instytucji, właściwe organy powinny uwzględnić te kwestie w ocenie tych obszarów. Ponadto wyniki testów warunków skrajnych przeprowadzonych w danej instytucji mogą być wykorzystane do oceny planowania kapitałowego tej instytucji oraz do oszacowania wymogów dotyczących płynności w celu oceny adekwatności płynności.

Właściwe organy powinny ocenić, w jakim stopniu testy warunków skrajnych są włączone w ramy zarządzania ryzykiem w danej instytucji, w tym w jaki sposób testy warunków skrajnych są uwzględniane w procesach ustalania apetytu na ryzyko i jego limitów. Ponadto właściwe organy powinny ocenić zaangażowanie kadry kierowniczej wyższego szczebla i organu zarządzającego instytucji w program testów warunków skrajnych, w tym w związaną z tym sprawozdawczość wewnętrzną, a także stopień włączenia testów warunków skrajnych i ich wyników do procesów decyzyjnych.

W ramach oceny programu testów warunków skrajnych, wyników tych testów i proponowanych działań w obszarze zarządzania, właściwe organy powinny uwzględniać zarówno perspektywę jednego podmiotu, jak i perspektywę całego systemu. Właściwe organy powinny rozważyć wykonalność działań w obszarze zarządzania w sytuacjach skrajnych, także to, czy harmonogramy realizacji działań są realistyczne i czy uwzględniają specyfikę instytucji. Przeprowadzając przegląd programów testów warunków skrajnych dotyczących grup transgranicznych, właściwe organy powinny uwzględniać potencjalne przeszkody w przepływie kapitału i płynności w obrębie grup oraz w funkcjonowaniu wszelkich wewnątrzgrupowych mechanizmów wsparcia finansowego, które mogą pojawić się w warunkach skrajnych.

Właściwe organy powinny ocenić wyniki testów warunków skrajnych²⁴ oraz to, czy instytucja jest w stanie utrzymać obowiązujący całkowity wymóg kapitałowy SREP (ang. TSCR) przez cały czas w przypadku scenariusza pesymistycznego i czy określiła zestaw działań w obszarze zarządzania w przypadku potencjalnego naruszenia wymogu TSCR. Właściwe organy powinny również uwzględnić wpływ testów warunków skrajnych na wskaźnik dźwigni finansowej instytucji, a także na jej zobowiązania kwalifikowalne utrzymywane na potrzeby spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych (MREL),

• o których mowa w dyrektywie 2014/59/UE.

²⁴ Na potrzeby niniejszego ustępu testy warunków skrajnych nie obejmują odwrotnych testów warunków skrajnych.

W ocenie wyników testów warunków skrajnych właściwe organy powinny również wziąć pod uwagę wszystkie znane przyszłe zmiany regulacyjne mające wpływ na instytucję w zakresie i horyzoncie czasowym objętym testem warunków skrajnych.