4.5 Zarządzanie ryzykiem kredytowym i ramy kontroli wewnętrznej

Zgodnie z wytycznymi EUNB w sprawie zarządzania wewnętrznego instytucje powinny wdrażać stabilne i kompleksowe ramy kontroli wewnętrznej, w tym zarządzanie ryzykiem kredytowym, z poszanowaniem – między innymi – zasad odpowiedzialności, podziału obowiązków i niezależności funkcji i obowiązków, kwestionowania i pewności wyników.

Zarządzanie ryzykiem i kontrola wewnętrzna w zakresie ryzyka kredytowego powinny być elementem ogólnego zarządzania ryzykiem przez instytucję i jej ram kontroli wewnętrznej, jak również powinny być wpisane w strukturę organizacyjną i strukturę procesu decyzyjnego. Instytucje powinny zapewnić, aby ramy kontroli wewnętrznej, w tym zarządzanie ryzykiem kredytowym, wspierały stabilne i stosowne podejm owanie ryzyka kredytowego, analizę i monitorowanie przez cały cykl życia instrumentu kredytowego, w tym projektowanie i rozwój konkretnych produktów, sprzedaż i administrację.

Instytucje powinny ustanowić regularne i przejrzyste mechanizmy sprawozdawcze, t ak aby organ zarządzający, jego komitet ds. ryzyka, jeżeli istnieje, jak również wszystkie odpowiednie jednostki lub funkcje, otrzymywały na czas rzetelne i zwięzłe sprawozdania oraz mogły podejmować świadome i skuteczne działania w ramach przysługującego im mandatu, aby w ten sposób zapewnić identyfikację, pomiar lub ocenę i monitorowanie ryzyka kredytowego oraz zarządzanie takim ryzykiem (zob. także rozdział 8 ).

Instytucje powinny w sposób jasny i przejrzysty określić przydział obowiązków i uprawnień w ramach organizacji, w tym w ramach linii biznesowych, jednostek i funkcji oraz między nimi, włączając w to zarządzanie ryzykiem. W tym celu instytucje powinny ściśle określić funkcje odpowiedzialne za realizację poszczególnych zadań związanych z podejmowaniem ryzyka kredytowego oraz procesem decyzyjnym związanym z kredytem, sprecyzowane w sposób, który nie prowadzi do konfliktu interesów i zapewnia skuteczne zarządzanie ryzykiem kredytowym.

Linie biznesowe i jednostki stwarzając e dane ryzyko kredytowe powinny być w pierwszej kolejności odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem kredytowym powodowanym przez ich działalność przez cały cykl życia kredytu. Te linie biznesowe i jednostki powinny posiadać adekwatne środki kontroli wewnętrznej w celu zapewnienia zgodności z zasadami postępowania wewnętrzn ymi i odpowiednimi wymogami zewnętrznymi.

Instytucje powinny posiadać komórkę ds. zarządzania ryzykiem zgodnie z wytycznymi EUNB w sprawie zarządzania wewnętrznego, która to komórka odpowiada za zapewnienie odpowiednich środków kontroli ryzyka kredytowego. Komórka ds. zarządzania ryzykiem powinna być niezależna od jednostek biznesowych .

Na potrzeby ust. 75 instytucje powinny rozważyć następujące obszary/zadania:

• a. opracowanie i utrzymywanie procesów i procedur przyznawania i monitorowania kredytów ;
• b. określanie i rozwijanie procesów, mechanizmów i metodyk apetytu na ryzyko kredytowe, strategii w zakresie ryzyka kredytowego i zasad postępowania w zakresie ryzyka kredytowego, w tym ogólnego procesu kaskadowania zasad postępowania i procedur oraz strategii biznesowej;
• c. projektowanie i wdrażanie odpowiednich ram procesu decyzyjnego związanego z kr edytem zgodnie z niniejszymi wytycznymi;
• d. projektowanie, definiowanie i realizacja monitorowania oraz raportowania ryzyka kredytowego, włączając w to systemy wczesnego ostrzegania, monitorowanie portfel a kredytow ego i ryzyka zagregowanego, w tym w odniesieniu do ICAAP oraz wszelkich mających zastosowanie wskaźników regulacyjnych, np. zasad dot yczących dużych ekspozycji;
• e. dokonywanie oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego na potrzeby punktowej oceny kredytowej lub ratingu kredytowego;
• f. zapewnienie niezależnej/dodatkowej opinii na temat oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego na potrzeby procesu decyzyjnego związanego z kredytem przy jednoczesnym określeniu, w jakich okolicznościach – mając na względzie specyfikę instrumentu kredytowego, jego wielkość i profil ryzyka kredytobiorcy – taka niezależna/dodatkowa opinia jest istotna;
• g. ocena adekwatności rezerw zgodnie z odpowiednimi standardami rachunkowości;
• h. opracowywanie nowych produktów kredytowych, a także uwzględnianie tych wymogów w procesie akceptacji nowego produktu, i bieżące monitorowanie adekwatności produktów kredytowych;
• i. zarządzanie wczesnymi zaległościami w spłacie i ekspozycjami nieobsługiwanymi oraz stosowanie i monitorowanie działań podjętych zgodnie z p ostanowien iami wytycznych EUNB dotyczących zarządzania ekspozycjami nieobsługiwanymi i restrukturyzowanymi¹⁷ oraz wytycznych EUNB dotyczących zaległości w spłacie i egzekucji z nieruchomości na podstawie dyrektywy 2014/17/UE¹⁸ , a także wewnętrzną polityką (zasadami postępowania) instytucji w związku z udzielaniem kredytów konsumentom, przy czym zadania takie mogą obejmować również, w stosownych przypadkach, współpracę z niezależnymi doradcami ds. zadłużenia oraz korzystanie z usług doradztwa ws. zadłużenia;
• j. przeprowadz anie testów warunków skrajnych na zagregowanym portfelu kredytowym, a także odpowiednich subportfelach i segmentach geograficznych;
• k. monitorowanie indywidualnych ekspozycji poprzez regularne kontrole kredytowe zgodnie z wymogami określonymi w rozdziale 8, w tym próbkowe kontrole linii kredytowych;
• l. zapewnienie integralności i wiarygodności procesu klasyfikacji ratingów wewnętrznych, jak określono w art. 173 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 – w stosownych przypadkach w odniesieniu do instytucji z pozwoleniem na stosowanie podejścia opartego na wewnętrznych ratingach, jak również integralności i wiarygodności skali ratingowej i procesu klasyfikacji ratingu stosowanego przez instytucję – w odniesieniu do instytucji stosujących metodę standardową;
• m. zapewnianie jakości ratingów kredytowych z uwzględnieniem odpowiedniej wielkości próby oraz zapewnianie odpowiedniej identyfikacji ryzyka kredytowego, jego pomiaru, monitorowania i zarządzania nim w ramach działalności instytucji, jak również regularnego przedstawiani a sprawozdań organowi zarządzającemu instytucji.

¹⁷ EBA/GL/2018/06.

¹⁸ EBA/GL/2015/12.