4.2 Προσδιορισμός, υπολογισμός και κατανομή κεφαλαίου

Κατά την εκτίμηση του ύψους, της σύνθεσης και της κατανομής των εσωτερικών κεφαλαίων σύμφωνα με το άρθρο 73 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ, τα ιδρύματα πρέπει να βασίζουν τη συνεισφορά του IRRBB στη συνολική εκτίμηση του εσωτερικού κεφαλαίου στα αποτελέσματα των εσωτερικών συστημάτων μέτρησης του ιδρύματος, λαμβάνοντας υπόψη κύριες παραδοχές και όρια κινδύνου. Το συνολικό επίπεδο του κεφαλαίου πρέπει να αντιστοιχεί τόσο στο πραγματικό μετρούμενο επίπεδο κινδύνου (συμπεριλαμβανομένου του IRRBB) και στη διάθεση ανάληψης κινδύνου του ιδρύματος, και να τεκμηριώνεται δεόντως στην έκθεση της διαδικασίας αξιολόγησης της επάρκειας του εσωτερικού κεφαλαίου (έκθεση ΔΑΕΕΚ) του ιδρύματος.

Τα ιδρύματα πρέπει να αποδεικνύουν ότι το εσωτερικό τους κεφάλαιο αντιστοιχεί με το επίπεδο του IRRBB, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρουν στο εσωτερικό κεφάλαιο δυνητικές μεταβολές στην οικονομική αξία και τα μελλοντικά κέρδη του ιδρύματος ως αποτέλεσμα μεταβολής των επιτοκίων. Τα ιδρύματα δεν αναμένεται να προσμετράνε διπλά στον υπολογισμό του εσωτερικού κεφαλαίου τους για τη μέτρηση της ΟΑ και των κερδών.

Στην ανάλυση ΔΑΕΕΚ για το ποσό εσωτερικού κεφαλαίου που απαιτείται για τον IRRBB, τα ιδρύματα θα πρέπει να εξετάζουν:

• (α) το εσωτερικό κεφάλαιο που τηρείται για κινδύνους στην οικονομική αξία που θα μπορούσαν να προκύψουν από δυσμενείς διακυμάνσεις των επιτοκίων· και
• (β) τις ανάγκες εσωτερικού κεφαλαίου που προκύπτουν από τις επιπτώσεις των μεταβολών επιτοκίων στη μελλοντική ικανότητα παραγωγής κερδών, καθώς και τις συνακόλουθες συνέπειες για το επίπεδο των αποθεμάτων ασφαλείας του εσωτερικού κεφαλαίου.

Τα ιδρύματα δεν πρέπει να βασίζονται μόνο στις εποπτικές αξιολογήσεις κεφαλαιακής επάρκειας για τον IRRBB ή στην εποπτική δοκιμή ακραίων τιμών (βλ. ενότητα 4.5), αλλά πρέπει να αναπτύσσουν και να εφαρμόζουν δικές τους μεθόδους για την κατανομή κεφαλαίου, με βάση τη διάθεση ανάληψης κινδύνου, το επίπεδο κινδύνου και τις πολιτικές διαχείρισης κινδύνου του εκάστοτε ιδρύματος. Κατά τον καθορισμό του κατάλληλου επιπέδου κεφαλαίου, τα ιδρύματα πρέπει να εξετάζουν τόσο το ύψος όσο και την ποιότητα του απαιτούμενου κεφαλαίου.

Οι αξιολογήσεις κεφαλαιακής επάρκειας για τον IRRBB πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα εξής:

• (α) το μέγεθος και την υπολειπόμενη διάρκεια των εσωτερικών ορίων στην έκθεση σε IRRBB και εάν τα όρια αυτά καλύπτονται στο σημείο του υπολογισμού του κεφαλαίου·
• (β) το αναμενόμενο κόστος αντιστάθμισης ανοιχτών θέσεων που αποσκοπούν στην αποκόμιση οφέλους από τις εσωτερικές προσδοκίες όσον αφορά το μελλοντικό ύψος των επιτοκίων·
• (γ) την ευαισθησία των εσωτερικών μετρήσεων του IRRBB σε βασικές ή ατελείς παραδοχές μοντελοποίησης·
• (δ) τις επιπτώσεις σεναρίων αιφνίδιων ή ακραίων καταστάσεων σε θέσεις που τιμολογούνται με διαφορετικούς δείκτες επιτοκίων (κίνδυνος βάσης)·
• (ε) τις επιπτώσεις που θα έχουν στην οικονομική αξία και τα κέρδη [συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στο χαρτοφυλάκιο εύλογης αξίας μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI)] οι θέσεις αναντιστοιχίας σε διαφορετικά νομίσματα·
• (στ) τις επιπτώσεις των ενσωματωμένων ζημίων και κερδών·
• (ζ) την κατανομή κεφαλαίου που σχετίζεται με κινδύνους μεταξύ νομικών οντοτήτων που συμπεριλαμβάνονται στην εποπτική περίμετρο ενοποίησης του ομίλου, πέραν της επάρκειας του συνολικού κεφαλαίου σε ενοποιημένη βάση·
• (η) τους παράγοντες του υποκείμενου κινδύνου· και
• (θ) τις συνθήκες υπό τις οποίες ο κίνδυνος μπορεί να υλοποιηθεί.

Τα αποτελέσματα της κεφαλαιακής επάρκειας για τον IRRBB πρέπει να εξετάζονται σε ΔΑΕΕΚ του ιδρύματος και να καταλήγουν στις αξιολογήσεις του κεφαλαίου που σχετίζονται με επιχειρηματικούς τομείς.

Για τη διαμόρφωση του ύψους εσωτερικού κεφαλαίου που τηρείται για τον IRRBB, τα ιδρύματα πρέπει να χρησιμοποιούν συστήματα μέτρησης και ένα εύρος σεναρίων ακραίων μεταβολών των επιτοκίων ή ακραίων καταστάσεων, τα οποία προσαρμόζονται στο προφίλ κινδύνου του ιδρύματος για την ποσοτικοποίηση της δυνητικής κλίμακας των συνεπειών του IRRBB υπό δυσμενείς συνθήκες.

Τα ιδρύματα που εφαρμόζουν μοντέλα οικονομικού κεφαλαίου πρέπει να διασφαλίζουν ότι η κατανομή εσωτερικού κεφαλαίου για τον IRRBB λαμβάνεται σωστά υπόψη στην κατανομή του συνολικού οικονομικού κεφαλαίου και ότι τυχόν παραδοχές σχετικά με τη διαφοροποίηση τεκμηριώνονται και επαληθεύεται τόσο η αξιοπιστία όσο και η σταθερότητά τους, χρησιμοποιώντας ιστορικά δεδομένα κατάλληλα για το κάθε ίδρυμα και τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται. Το κόστος του οικονομικού κεφαλαίου δύναται να κατανεμηθεί εκ νέου στις επιχειρηματικές μονάδες και στα προϊόντα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το συνολικό κόστος των υποκείμενων δραστηριοτήτων μονάδων ή προϊόντων είναι πλήρως κατανοητό στους υπεύθυνους για τη διαχείρισή του.

Για να εξακριβωθεί κατά πόσον πρέπει να γίνει κατανομή εσωτερικού κεφαλαίου όσον αφορά τον IRRBB στα κέρδη, τα ιδρύματα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ακόλουθα:

• (α) τη σχετική σημασία των καθαρών εσόδων από τόκους ως προς τα συνολικά καθαρά έσοδα, και κατ’ επέκταση τις επιπτώσεις σημαντικών διακυμάνσεων στα καθαρά έσοδα από τόκους από έτος σε έτος·
• (β) τα πραγματικά επίπεδα καθαρών εσόδων από τόκους που είναι δυνατόν να επιτευχθούν στο πλαίσιο διαφορετικών σεναρίων (δηλαδή, τον βαθμό στον οποίο το εύρος των περιθωρίων επαρκεί για την απορρόφηση της μεταβλητότητας που προκύπτει από θέσεις σε επιτόκια και μεταβολές στο κόστος στοιχείων παθητικού)·
• (γ) το ενδεχόμενο να υποστούν πραγματικές ζημίες σε συνθήκες ακραίων καταστάσεων ή ως αποτέλεσμα μόνιμων μεταβολών στο περιβάλλον της αγοράς, όπου ενδέχεται να καταστεί αναγκαίο να ρευστοποιήσουν θέσεις οι οποίες χρησίμευαν ως μακροπρόθεσμη επένδυση για σταθεροποίηση των κερδών.
• (δ) τη σχετική σημασία των ευαίσθητων σε μεταβολές επιτοκίου μέσων (συμπεριλαμβανομένων των παραγώγων επιτοκίων) εκτός του χαρτοφυλακίου συναλλαγών, με δυνητικές επιπτώσεις που εμφανίζονται είτε στον λογαριασμό αποτελεσμάτων είτε απευθείας στο κεφάλαιο (π.χ. μέσω λοιπών συνολικών εσόδων)· και
• (ε) τη διακύμανση των καθαρών εσόδων από τόκους, την ισχύ και τη σταθερότητα της ροής εσόδων και το επίπεδο εισοδήματος που απαιτείται για τη δημιουργία και τη διατήρηση των συνήθων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Ιδρύματα με υψηλό επίπεδο IRRBB που θα μπορούσε, με βάση ένα εύλογο εύρος σεναρίων της αγοράς, να οδηγήσει σε απώλειες, στη μείωση της κανονικής διανομής μερισμάτων ή σε μείωση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων πρέπει να διασφαλίζουν ότι διαθέτουν επαρκή κεφάλαια για να αντεπεξέλθουν στις δυσμενείς επιπτώσεις αυτών των σεναρίων.

Τα ιδρύματα πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο προσαρμογής των αποθεμάτων ασφαλείας εσωτερικού κεφαλαίου όταν από τα αποτελέσματα των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που εφαρμόζουν αναδεικνύεται η πιθανότητα μείωσης των εσόδων από τόκους (και κατ’ επέκταση μείωσης της ικανότητας παραγωγής κεφαλαίου) σε σενάρια ακραίων καταστάσεων.