4.2 Identyfikacja, obliczanie i alokacja kapitału

Oceniając kwoty, rodzaje i podział struktury kapitału wewnętrznego na podstawie art. 73 dyrektywy 2013/36/UE, instytucje powinny oprzeć wkład IRRBB w ogólną wewnętrzną ocenę kapitałową na wynikach wewnętrznych systemów pomiarowych instytucji, z uwzględnieniem kluczowych założeń i limitów ryzyka. Ogólny poziom kapitału powinien być proporcjonalny zarówno do faktycznego zmierzonego poziomu ryzyka danej instytucji (w tym dla IRRBB), jak i do jej apetytu na ryzyko, oraz powinien zostać należycie udokumentowany w sprawozdaniu instytucji z procesu wewnętrznej oceny adekwatności kapitałowej (sprawozdaniu ICAAP).

Instytucje powinny wykazać, że ich kapitał wewnętrzny jest proporcjonalny do poziomu IRRBB, biorąc pod uwagę wpływ potencjalnych zmian wartości ekonomicznej instytucji na kapitał wewnętrzny oraz przyszłe dochody ze zmian stóp procentowych. Oczekuje się, że instytucje nie będą dwukrotnie obliczać swojego kapitału wewnętrznego w odniesieniu do wartości ekonomicznej i miar bazujących na dochodach.

W ramach analizy ICAAP dotyczącej kwoty kapitału wewnętrznego wymaganej do celów IRRBB instytucje powinny wziąć pod uwagę:

• a) kapitał wewnętrzny utrzymywany z tytułu ryzyka dla wartości ekonomicznej, które mogłoby powstać na skutek niekorzystnych zmian stóp procentowych; oraz
• b) wewnętrzne potrzeby kapitałowe wynikające z wpływu zmian stóp na przyszłą zdolność do generowania dochodów oraz wynikające z tego skutki dla poziomów bufora kapitału wewnętrznego.

Instytucje powinny opierać się nie tylko na ocenach nadzorczych adekwatności kapitałowej na potrzeby IRRBB lub na wynikach nadzorczego testu wartości odstającej (zob. pkt 4.5), ale powinny opracowywać i wykorzystywać własne metody alokacji kapitału, oparte na ich apetycie na ryzyko, poziomie ryzyka i polityce zarządzania ryzykiem. Określając odpowiedni poziom kapitału, instytucje powinny wziąć pod uwagę zarówno kwotę, jak i jakość potrzebnego kapitału.

Oceny adekwatności kapitałowej dla IRRBB powinny uwzględniać, co następuje:

• a) wielkość i okres zapadalności wewnętrznych limitów dla ekspozycji IRBB, a także to, czy limity te zostaną osiągnięte w momencie obliczania kapitału;
• b) p rzewidywane koszty zabezpieczenia pozycji otwartych, które mają pozwolić na realizację wewnętrznych oczekiwań dotyczących przyszłego poziomu stóp procentowych;
• c) wrażliwość wewnętrznych środków IRRBB na podstawowe lub niedoskonałe założenia dotyczące modelowania;
• d) wpływ scenariuszy szokowych i warunków skrajnych na pozycje wyceniane według różnych indeksów stóp procentowych (ryzyko bazowe);
• e) wpływ na wartość ekonomiczną i dochody (w tym wpływ na wartość godziwą w ramach portfela pozostałych całkowitych dochodów) z pozycji niedopasowanych w różnych walutach;
• f) wpływ wbudowanych strat i zysków;
• g) podział kapitału w stosunku do ryzyka we wszystkich podmiotach prawnych objętych zakresem konsolidacji ostrożnościowej grupy jako uzupełnienie adekwatności łącznego kapitału na zasadzie skonsolidowanej;
• h) czynniki wywołujące ryzyko bazowe; oraz
• i) okoliczności, w których ryzyko może się urzeczywistnić.

Wyniki adekwatności kapitałowej w odniesieniu do IRRBB należy uwzględnić w ramach procesu ICAAP instytucji oraz poprzez oceny kapitału związanego z liniami biznesowymi.

W ustaleniach kwoty kapitału wewnętrznego utrzymywanego z tytułu IRRBB instytucje powinny wykorzystywać systemy pomiaru i odpowiedni zakres scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej i scenariuszy warunków skrajnych, dostosowanych do ryzyka profilu instytucji, aby określić w ujęciu ilościowym potencjalną skalę skutków IRRBB w niekorzystnych warunkach.

Instytucje stosujące modele kapitału ekonomicznego powinny zapewnić odpowiednie uwzględnienie alokacji kapitału wewnętrznego dla IRRBB w ramach ogólnej alokacji kapitału ekonomicznego oraz dokumentację założeń dotyczących dywersyfikacji, a także weryfikację ich wiarygodności i stabilności przy pomocy danych historycznych właściwych dla danej instytucji i rynków, na których prowadzi ona działalność. Koszty kapitału ekonomicznego można alokować z powrotem do obszarów działalności i produktów, aby zapewnić odpowiednią wiedzę osób odpowiedzialnych za zarządzanie kosztami na temat pełnych kosztów działalności lub produktów.

Przy ustalaniu, czy należy dokonać alokacji kapitału wewnętrznego z tytułu narażenia dochodów na IRRBB, instytucje powinny wziąć pod uwagę:

• a) względne znaczenie wyniku odsetkowego netto dla dochodu netto ogółem, a tym samym wpływ istotnych zmian wyniku odsetkowego netto rok do roku;
• b) faktyczne poziomy wyniku odsetkowego netto, możliwe do osiągnięcia w różnych scenariuszach (tj. zakres, w jakim marże są wystarczająco szerokie, aby absorbować zmienność wynikającą z pozycji stóp procentowych i zmian w kosztach zobowiązań);
• c) potencjał do pokrycia rzeczywistych strat w przypadku zaistnienia warunków skrajnych lub będących wynikiem ciągłych zmian w otoczeniu rynkowym, np. w razie konieczności likwidacji pozycji, które zawarte zostały jako inwestycj a długoterminow a w celu ustabilizowani a dochodów;
• d) względne znaczenie instrumentów wrażliwych na zmiany stóp procentowych (w tym instrumentów pochodnych stóp procentowych) w portfelu bankowym, z potencjalnymi skutkami wykazanymi w rachunku zysków i strat lub bezpośrednio w kapitale (np. poprzez pozostałe całkowite dochody); oraz
• e) wahania wyniku odsetkowego netto, siłę i stabilność strumienia dochodów oraz poziom dochodów potrzebny do zainicjowania i utrzymania normalnej działalności gospodarczej. Instytucje o wysokim poziomie IRRBB, który w możliwym zakresie scenariuszy rynkowych mógłby prowadzić do strat, ograniczenia normalnej wypłaty dywidend lub spadku działalności gospodarczej, powinny zapewnić sobie posiadanie wystarczającego kapitału, który będzie w stanie wytrzymać niekorzystny wpływ tych scenariuszy.

Instytucje powinny uwzględnić korekty bufora kapitału wewnętrznego, w przypadku których wyniki ich testów warunków skrajnych wskazują na możliwość spadku dochodów (a tym samym zmniejszenia zdolności generowania kapitału) w ramach scenariuszy warunków skrajnych.