4.2 Identificatie, berekening en toewijzing van kapitaal

Bij het beoordelen van de hoogte, samenstelling en verdeling van intern kapitaal overeenkomstig artikel 73 van Richtlijn 2013/36/EU baseren instellingen de bijdrage van IRRBB aan de totale beoordeling van het interne kapitaal op de uitkomsten van de interne meetsystemen van de instelling, rekening houdende met essentiële aannames en risicolimieten. Het totale kapitaalniveau dient in verhouding te staan tot zowel het werkelijke gemeten risiconiveau van de instelling (met inbegrip van IRRBB) als haar risicobereidheid, en naar behoren te zijn gedocumenteerd in haar verslag van het interne beoordelingsproces van de kapitaaltoereikendheid (ICAAP-verslag).

Instellingen tonen aan dat hun interne kapitaal passend is voor hun niveau van IRRBB, rekening houdend met de impact op het interne kapitaal van potentiële veranderingen in de economische waarde en toekomstige inkomsten van de instelling als gevolg van renteveranderingen. Van instellingen wordt niet verwacht dat zij hun interne kapitaal voor metingen van EV en inkomsten bij elkaar optellen.

Instellingen houden in hun ICAAP-analyse van de hoeveelheid intern kapitaal die nodig is voor IRRBB, rekening met:

• (a) intern kapitaal dat wordt aangehouden voor risico's voor de economische waarde die kunnen voortvloeien uit ongunstige renteveranderingen; en
• (b) interne kapitaalbehoeften die voortvloeien uit de impact van renteveranderingen op de toekomstige winstgevendheid, en de implicaties daarvan voor het niveau van de interne kapitaalbuffers.

Instellingen vertrouwen niet uitsluitend op de beoordelingen door toezichthouders van de kapitaaltoereikendheid voor IRRBB of op de uitkomst van de uitbijtertest (zie paragraaf 4.5.), maar ontwikkelen en gebruiken hun eigen methoden voor kapitaaltoewijzing op basis van hun risicobereidheid, hun risiconiveau en hun risicobeheerbeleid. Bij het bepalen van het passende kapitaalniveau kijken instellingen zowel naar de omvang als naar de kwaliteit van het benodigde kapitaal.

Bij beoordelingen van de kapitaaltoereikendheid voor IRRBB wordt rekening gehouden met het volgende:

• (a) de omvang en looptijd van interne limieten op IRRBB-blootstellingen, evenals de vraag of deze limieten al of niet zijn bereikt op het moment van de kapitaalberekening;
• (b) de verwachte kosten van de afdekking van open posities die bedoeld zijn om te profiteren van interne verwachtingen omtrent het toekomstige niveau van rentetarieven;
• (c) de gevoeligheid van de interne metingen van IRRBB voor essentiële of onvolmaakte modelleringsaannames;
• (d) de impact van schok- en stress-scenario's op posities die geprijsd zijn op basis van verschillende rente-indexen (basisrisico);
• (e) de impact op economische waarde en inkomsten (met inbegrip van FVOCI-portefeuille) van slecht op elkaar afgestemde posities in verschillende valuta's;
• (f) de impact van latente verliezen en winsten;
• (g) de verdeling van kapitaal ten aanzien van risico's over verschillende rechtspersonen die onder de prudentiële consolidatie van de groep vallen, naast de toereikendheid van het totale kapitaal op geconsolideerde basis;
• (h) de bepalende factoren van het onderliggende risico; en
• (i) de omstandigheden waaronder het risico werkelijkheid kan worden.

De uitkomsten van de kapitaaltoereikendheid voor IRRBB moeten worden bekeken in het kader van de ICAAP van de instelling en worden ook gebruikt voor de kapitaalbeoordelingen voor bedrijfsonderdelen.

Om de hoeveelheid voor IRRBB aan te houden intern kapitaal te kalibreren, gebruiken instellingen meetsystemen en een reeks renteschok- en stress-scenario's die zijn afgestemd op het risicoprofiel van de instelling teneinde de potentiële schaal van eventuele IRRBB-effecten onder ongunstige omstandigheden te kwantificeren.

Instellingen die economisch-kapitaalmodellen hanteren, zorgen ervoor dat de interne kapitaaltoewijzing voor IRRBB naar behoren mee in aanmerking wordt genomen bij de totale economisch-kapitaaltoewijzing, dat eventuele aannames over diversificatie worden gedocumenteerd en dat hun betrouwbaarheid en stabiliteit worden geverifieerd aan de hand van passende historische gegevens voor de individuele instelling en de markten waarin deze actief is. Kosten van economisch kapitaal kunnen weer worden toegewezen aan de betrokken bedrijfseenheden en producten, zodat degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de onderliggende bedrijfseenheden of producten, een goed inzicht hebben in de volledige kosten hiervan.

Wanneer instellingen overwegen of er al of niet intern kapitaal zou moeten worden toegewezen met betrekking tot IRRBB voor inkomsten, houden zij rekening met het volgende:

• (a) het relatieve belang van nettorentebaten ten opzichte van de totale netto-inkomsten en daardoor de impact van significante schommelingen van de nettorenteopbrengst van jaar tot jaar;
• (b) de feitelijke niveaus van nettorenteopbrengst die kunnen worden bereikt bij verschillende scenario's (d.w.z. in hoeverre de marges groot genoeg zijn om volatiliteit op te vangen die voortvloeit uit renteposities en veranderingen in de kosten van passiva);
• (c) de mogelijke feitelijke verliezen in stressomstandigheden, of als gevolg van geleidelijke veranderingen in het marktklimaat, waarbij het bijvoorbeeld nodig kan worden posities te liquideren die zijn bedoeld als langetermijnbelegging ter stabilisering van de inkomsten;
• (d) het relatieve belang van rentegevoelige instrumenten (waaronder rentederivaten) buiten de handelsportefeuille waarbij potentiële effecten ofwel tot uitdrukking komen in de winst- en verliesrekening, ofwel rechtstreeks in het eigen vermogen (bijv. via de niet-gerealiseerde resultaten); en
• (e) de fluctuatie van nettorenteopbrengst, de kracht en stabiliteit van de inkomstenstroom en het inkomstenniveau dat nodig is om normale zakelijke activiteiten te genereren en op peil te houden. Instellingen met een hoog IRRBB-niveau dat, onder een plausibele reeks marktscenario's, zou kunnen leiden tot verliezen, tot verlaging van normale dividenduitkeringen of tot een teruggang in de zakelijke activiteiten, zorgen ervoor dat zij voldoende kapitaal hebben om de negatieve impact van deze scenario's op te vangen.

Instellingen overwegen aanpassingen van hun interne kapitaalbuffer wanneer uit hun stresstests de mogelijkheid naar voren komt dat bij stresscenario's inkomsten (en daardoor de capaciteit voor het genereren van kapitaal) verminderen.