c) Παραδοχές εταιρικού σχεδιασμού για τα ίδια κεφάλαια

Για τη μέτρηση και την παρακολούθηση του IRRBB, τα ιδρύματα πρέπει να χρησιμοποιούν τουλάχιστον ένα μέτρο με βάση τα κέρδη και τουλάχιστον ένα μέτρο με βάση την οικονομική αξίας τα οποία, σε συνδυασμό, θα καταγράφουν όλες τις συνιστώσες του IRRBB. Τα μεγάλα ιδρύματα με διασυνοριακές δραστηριότητες, ειδικότερα τα ιδρύματα των κατηγοριών 1 και 2 των κατευθυντήριων γραμμών για τη ΔΕΕΑ και τα ιδρύματα με πολύπλοκα ή εξελιγμένα επιχειρηματικά μοντέλα, πρέπει να χρησιμοποιούν πολλαπλές μεθόδους μέτρησης, όπως διευκρινίζεται περαιτέρω στο παράρτημα ΙΙ. 4.4.3 Σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου για συνεχή διαχείριση

Τα ιδρύματα πρέπει να επιμετρούν τακτικά, τουλάχιστον σε τριμηνιαία βάση και συχνότερα σε περιόδους αυξημένης μεταβλητότητας των επιτοκίων ή αυξημένων επιπέδων IRRBB, την έκθεσή τους στον IRRBB όσον αφορά τις μεταβολές της οικονομικής αξίας και των κερδών σε διάφορα σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου για πιθανές μεταβολές στο επίπεδο και το σχήμα των καμπυλών απόδοσης επιτοκίων και των μεταβολών στη σχέση μεταξύ διαφορετικών επιτοκίων (π.χ. κίνδυνος βάσης).

Τα ιδρύματα πρέπει επίσης να εξετάζουν την εφαρμογή προσέγγισης μοντελοποίησης εξαρτώμενων και ανεξάρτητων ταμειακών ροών. Τα μεγάλα και πιο σύνθετα ιδρύματα, ιδιαίτερα τα ιδρύματα που εμπίπτουν στις κατηγορίες 1 και 2 των κατευθυντήριων γραμμών για τη ΔΕΕΑ, πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη σενάρια στο πλαίσιο των οποίων αφενός υπολογίζεται διαφορετική πορεία των επιτοκίων και αφετέρου ορισμένες από τις παραδοχές (π.χ. σε σχέση με τη συμπεριφορά, τη συνεισφορά στον κίνδυνο, και το μέγεθος και τη σύνθεση του ισολογισμού) εξαρτώνται των μεταβαλλόμενων επιπέδων των επιτοκίων.

Τα ιδρύματα πρέπει να αξιολογούν τα ανοίγματα σε κάθε νόμισμα στο οποίο διατηρούν θέσεις. Όσον αφορά την έκθεση επιτοκίου σε άλλα νομίσματα, τα σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου πρέπει να συνδέονται με το εκάστοτε νόμισμα και να συνάδουν με τα υποκείμενα οικονομικά χαρακτηριστικά. Τα ιδρύματα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν στα εσωτερικά συστήματα μέτρησής τους μεθόδους για τη συγκέντρωση του IRRBB σε διαφορετικά νομίσματα. Σε περιπτώσεις όπου τα ιδρύματα χρησιμοποιούν παραδοχές σχετικά με τις εξαρτήσεις μεταξύ επιτοκίων σε διαφορετικά νομίσματα, πρέπει να έχουν το απαιτούμενο επίπεδο τεχνογνωσίας και εξειδίκευσης για τον σκοπό αυτό. Τα ιδρύματα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις των παραδοχών σχετικά με τις εξαρτήσεις μεταξύ επιτοκίων σε διαφορετικά νομίσματα.

Κατά την επιλογή σεναρίων ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου, τα ιδρύματα πρέπει να εξετάζουν ότι:

• (α) Τα σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου που αναπτύσσουν εσωτερικά είναι ανάλογα με τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων τους, καθώς και το προφίλ κινδύνου τους, λαμβάνοντας υπόψη αιφνίδιες και σταδιακές παράλληλες και μη παράλληλες μετατοπίσεις και μεταβολές στις καμπύλες αποδόσεων. Τα σενάρια πρέπει να βασίζονται στις ιστορικές διακυμάνσεις και τη συμπεριφορά των επιτοκίων, αλλά και σε προσομοιώσεις των μελλοντικών επιτοκίων.
• (β) Σενάρια επιτοκίου που αντανακλούν ουσιώδεις μεταβολές στις σχέσεις μεταξύ βασικών επιτοκίων της αγοράς με σκοπό την αντιμετώπιση του κινδύνου βάσης.
• (γ) Τα έξι προβλεπόμενα σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.
• (δ) Τυχόν συμπληρωματικά σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου που απαιτούνται από τους επόπτες.

Σε περιβάλλοντα χαμηλών επιτοκίων, τα ιδρύματα πρέπει επίσης να εξετάζουν αρνητικά σενάρια επιτοκίων και τη δυνατότητα ασύμμετρων επιδράσεων των αρνητικών επιτοκίων στα ευαίσθητα σε μεταβολές επιτοκίου μέσα.

Τα αποτελέσματα των σεναρίων ακραίων διακυμάνσεων πρέπει να διοχετεύονται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο κατάλληλο επίπεδο διοίκησης. Αυτό περιλαμβάνει στρατηγικές ή επιχειρηματικές αποφάσεις, την κατανομή του εσωτερικού κεφαλαίου και τις αποφάσεις διαχείρισης κινδύνου από το διοικητικό όργανο ή τους εκπροσώπους του. Τα αποτελέσματα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό και την επανεξέταση των πολιτικών και των ορίων για τον IRRBB.

4.4.4 Σενάρια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων επιτοκίων

Οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων IRRBB πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην ICAAP, όπου τα ιδρύματα πρέπει να εκτελούν αυστηρές και διορατικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων που εντοπίζουν τις δυσμενείς συνέπειες που ενδέχεται να επιφέρουν σοβαρές μεταβολές των συνθηκών της αγοράς στο κεφάλαιο ή τα κέρδη τους, μεταξύ άλλων μέσω αλλαγών στη συμπεριφορά της πελατειακής τους βάσης. Οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για τον IRRBB πρέπει να ενσωματώνονται στο συνολικό πλαίσιο προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του ιδρύματος, συμπεριλαμβανομένων αντίστροφων ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, και να είναι ανάλογες με τη φύση, το μέγεθος, την πολυπλοκότητα, αλλά και τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και το συνολικό προφίλ κινδύνου.

Οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων IRRBB πρέπει να πραγματοποιούνται τακτικά, τουλάχιστον σε ετήσια βάση και συχνότερα σε περιόδους αυξημένης μεταβλητότητας των επιτοκίων ή αυξημένων επιπέδων IRRBB.

Το πλαίσιο προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων IRRBB πρέπει να περιλαμβάνει σαφώς καθορισμένους στόχους, σενάρια προσαρμοσμένα στις δραστηριότητες και τους κινδύνους του ιδρύματος, καλά τεκμηριωμένες παραδοχές και αξιόπιστες μεθοδολογίες.

Σε προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο επιχείρησης, πρέπει να υπολογίζεται η αλληλεπίδραση του IRRBB με άλλες κατηγορίες κινδύνου (π.χ. πιστωτικός κίνδυνος, κίνδυνος ρευστότητας, κίνδυνοι αγοράς) και οποιεσδήποτε ουσιώδεις δευτερογενείς επιδράσεις.

Τα ιδρύματα πρέπει να εκτελούν αντίστροφες ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων προκειμένου να (i) εντοπίζουν σενάρια επιτοκίων που θα μπορούσαν να αποτελούν σοβαρή απειλή για τα κεφάλαια και τα κέρδη ενός ιδρύματος, και (ii) αποκαλύπτουν την ευπάθεια που προκύπτει από τις στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου και τις πιθανές συμπεριφορικές αντιδράσεις των πελατών τους.

Κατά τον έλεγχο της ευπάθειας υπό ακραίες συνθήκες, τα ιδρύματα πρέπει να χρησιμοποιούν πιο ακραίες και εκτεταμένες μετατοπίσεις και διακυμάνσεις επιτοκίων σε σχέση με εκείνες που χρησιμοποιούνται για τον σκοπό συνεχούς διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον των παρακάτω:

• α) ουσιώδεις μεταβολές στις σχέσεις μεταξύ βασικών επιτοκίων της αγοράς (κίνδυνος βάσης)·
• β) αιφνίδιες και ουσιώδεις μετατοπίσεις στην καμπύλη απόδοσης (παράλληλες και μη παράλληλες)·
• γ) ανάλυση των κύριων παραδοχών σχετικά με τη συμπεριφορά των κατηγοριών στοιχείων ενεργητικού και/ή παθητικού·
• δ) οι μεταβολές στις παραδοχές για τη συσχέτιση των βασικών επιτοκίων της αγοράς·
• ε) οι σημαντικές μεταβολές στις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς και τις τρέχουσες μακροοικονομικές συνθήκες και στο ανταγωνιστικό και οικονομικό περιβάλλον, και η ενδεχόμενη εξέλιξή τους· και
• στ) ειδικά σενάρια που σχετίζονται με το συγκεκριμένο επιχειρηματικό μοντέλο και το προφίλ του ιδρύματος.

Τα αποτελέσματα των σεναρίων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων πρέπει να διοχετεύονται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο κατάλληλο επίπεδο διοίκησης. Αυτό περιλαμβάνει στρατηγικές ή επιχειρηματικές αποφάσεις, την κατανομή του εσωτερικού κεφαλαίου και τις αποφάσεις διαχείρισης κινδύνου από το διοικητικό όργανο ή τους εκπροσώπους του. Τα αποτελέσματα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό και την επανεξέταση των πολιτικών και των ορίων για τον IRRBB.

4.4.5 Παραδοχές μέτρησης

Κατά τη μέτρηση του IRRBB, τα ιδρύματα πρέπει να κατανοούν και να τεκμηριώνουν πλήρως βασικές παραδοχές συμπεριφοράς και μοντελοποίησης. Οι εν λόγω παραδοχές πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένες με τις επιχειρηματικές στρατηγικές και να ελέγχονται τακτικά.

Τα ιδρύματα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη, όσον αφορά τις μετρήσεις του IRRBB με βάση την οικονομική αξία και με βάση τα κέρδη, παραδοχές που έχουν γίνει για τον σκοπό ποσοτικοποίησης του κινδύνου σε σχέση τουλάχιστον με τους ακόλουθους τομείς:

• α) την άσκηση των δικαιωμάτων προαίρεσης επιτοκίου (αυτόματων ή συμπεριφορικών) από το ίδρυμα και τον πελάτη του υπό συγκεκριμένα σενάρια ακραίων μεταβολών των επιτοκίων ή ακραίων καταστάσεων·
• β) την αντιμετώπιση υπολοίπων και ροών τόκων που προκύπτουν από καταθέσεις μη τακτής λήξης·
• γ) την αντιμετώπιση προθεσμιακών καταθέσεων με κίνδυνο πρόωρης εξόφλησης·
• δ) την αντιμετώπιση δανείων σταθερού επιτοκίου και δανειακών υποχρεώσεων σταθερού επιτοκίου·
• ε) την αντιμετώπιση των ίδιων κεφαλαίων στις μετρήσεις της οικονομικής αξίας του κεφαλαίου·
• στ) τις επιπτώσεις των λογιστικών πρακτικών για τη μέτρηση των IRRBB και ειδικότερα την αποτελεσματικότητα της λογιστικής αντιστάθμισης.

Καθώς οι συνθήκες της αγοράς, το ανταγωνιστικό περιβάλλον και οι στρατηγικές αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, τα ιδρύματα πρέπει να επανεξετάζουν τις σημαντικές παραδοχές μέτρησης τουλάχιστον σε ετήσια βάση και πιο συχνά κατά τη διάρκεια ταχέως μεταβαλλόμενων συνθηκών της αγοράς.

• a) Συμπεριφορικές παραδοχές για λογαριασμούς πελατών όπου το ενσωματωμένο δικαίωμα προαίρεσης ανήκει στον πελάτη