Component Methode Aandachtspunt

Voor het meten en bewaken van IRRBB gebruiken instellingen ten minste één op inkomsten gebaseerde meting en ten minste één op economische waarde gebaseerde meetmethode waarmee, gecombineerd, alle componenten van IRRBB worden gevangen. Grote instellingen met grensoverschrijdende activiteiten, in het bijzonder instellingen die in de categorieën 1 en 2 van de SREP-richtsnoeren vallen, en instellingen met complexe of geavanceerde bedrijfsmodellen gebruiken meervoudige meetmethoden als nader gespecificeerd in bijlage II. 4.4.3 Renteschokscenario's voor continu beheer

Instellingen meten regelmatig, ten minste elk kwartaal en vaker in perioden met toegenomen volatiliteit van de rente of toegenomen IRRBB-niveaus, hun blootstelling aan IRRBB in termen van veranderingen van economische waarde en inkomsten bij uiteenlopende renteschokscenario's voor potentiële veranderingen in het niveau en de vorm van renterendementscurven, evenals hun blootstelling aan veranderingen in de relatie tussen verschillende rentetarieven (d.w.z. basisrisico).

Instellingen overwegen ook of zij een voorwaardelijke of onvoorwaardelijke kasstroommodelleringsaanpak willen toepassen. Grotere en complexere instellingen, in het bijzonder instellingen die vallen in de categorieën 1 en 2 van de SREP-richtsnoeren, houden ook rekening met scenario's waarbij verschillende rentepaden worden berekend en waarbij sommige aannames (bijv. ten aanzien van gedrag, bijdrage tot risico en omvang en samenstelling van de balans) zelf worden beïnvloed door renteveranderingen.

Instellingen beoordelen blootstellingen in elke valuta waarin zij posities hebben. Voor de materiële valutablootstellingen zijn de renteschokscenario's valutaspecifiek en in lijn met de onderliggende economische kenmerken. Instellingen nemen in hun interne meetsystemen methoden op voor het aggregeren van hun IRRBB in verschillende valuta's. Wanneer instellingen gebruik maken van aannames over afhankelijkheden tussen rentevoeten in verschillende valuta's, beschikken zij over het daartoe vereiste niveau van vaardigheden en geavanceerdheid. Instellingen houden rekening met de impact van aannames over afhankelijkheden tussen rentevoeten in verschillende valuta's.

Instellingen overwegen bij het selecteren van renteschokscenario's het volgende:

• (a) eigen intern ontwikkelde renteschokscenario's die evenredig zijn aan de aard, de schaal en de complexiteit van hun activiteiten en hun risicoprofiel, rekening houdend met plotselinge en geleidelijke parallelle en niet-parallelle verschuivingen en veranderingen in de rendementscurves. Scenario's moeten gebaseerd zijn op de historische bewegingen en het historische gedrag van rentevoeten, en op simulaties van toekomstige rentevoeten;
• (b) rentescenario's die veranderingen in de relaties tussen belangrijke marktrentes weerspiegelen, zodat het basisrisico wordt meegenomen;
• (c) de zes verplichte renteschokscenario's die in bijlage III worden beschreven;
• (d) eventuele aanvullende renteschokscenario's die worden geëist door toezichthouders.

In omgevingen met lage rentes houden instellingen ook rekening met negatieve-rentescenario's en de mogelijkheid van asymmetrische effecten van negatieve rentes op hun rentegevoelige instrumenten.

De uitkomsten van schokscenario's worden als input gebruikt voor de besluitvorming op een passend managementniveau. Hiertoe behoren ook strategische of zakelijke besluiten, de toewijzing van intern kapitaal en risicobeheerbesluiten door het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden. De uitkomsten worden ook in aanmerking genomen bij de vaststelling en toetsing van het beleid en de limieten voor IRRBB.

4.4.4 Rentestress-scenario's

IRRBB-stresstests worden in aanmerking genomen in het ICAAP, waar instellingen rigoureuze, toekomstgerichte stresstests uitvoeren waarmee de potentiële negatieve gevolgen van ernstige veranderingen in de marktomstandigheden op hun kapitaal of hun inkomsten worden vastgesteld, ook door veranderingen in het gedrag van hun cliënten. Stresstests voor IRRBB worden geïntegreerd in het algehele stresstestkader van instellingen, met inbegrip van reverse stresstests, en zijn evenredig aan hun aard, omvang en complexiteit, evenals aan hun bedrijfsactiviteiten en algehele risicoprofiel.

IRRBB-stresstests worden ten minste jaarlijks uitgevoerd, en vaker in perioden met toegenomen volatiliteit van de rentes en toegenomen IRRBB-niveaus.

Het IRRBB stresstestkader omvat duidelijk gedefinieerde doelstellingen, scenario's die zijn afgestemd op de activiteiten en risico's van de instelling, goed gedocumenteerde aannames en deugdelijke methoden.

In ondernemingsbrede stresstests worden de interactie van IRRBB met andere risicocategorieën (bijv. kredietrisico, liquiditeitsrisico, marktrisico's) en eventuele materiële tweederonde-effecten berekend.

Instellingen voeren reverse stresstests uit om (i) rentescenario's te identificeren die hun kapitaal en inkomsten ernstig zouden kunnen bedreigen; en (ii) kwetsbaarheden aan het licht te brengen die voortvloeien uit hun afdekkingsstrategieën en de potentiële gedragsreacties van hun cliënten.

Bij het testen van kwetsbaarheden onder stressomstandigheden gebruiken instellingen grotere en extremere verschuivingen en veranderingen in rentes dan ten behoeve van het normale beheer. Deze omvatten ten minste het volgende:

• a) aanzienlijke veranderingen in de relaties tussen belangrijke marktrentes (basisrisico);
• b) plotselinge en aanzienlijke verschuivingen in de rendementscurve (zowel parallel als niet-parallel);
• c) opsplitsingen van essentiële aannames over het gedrag van activa- en passivaklassen;
• d) veranderingen in belangrijke aannames over correlaties tussen rentetarieven;
• e) significante veranderingen van actuele markt- en macro-economische omstandigheden en van de concurrentie- en economische situatie en de mogelijke ontwikkeling daarvan; en
• f) specifieke scenario's die betrekking hebben op het bedrijfsmodel en het profiel van de instelling.

De uitkomsten van stress-scenario's worden als input gebruikt voor de besluitvorming op het passende managementniveau. Hiertoe behoren ook strategische of zakelijke besluiten, de toewijzing van intern kapitaal en risicobeheerbesluiten door het leidinggevend orgaan of zijn gedelegeerden. De uitkomsten worden ook in aanmerking genomen bij de vaststelling en toetsing van het beleid en de limieten voor IRRBB.

4.4.5 Aannames voor de meting

Wanneer instellingen IRRBB meten, hebben zij een volledig begrip van belangrijke gedrags- en modelleringsaannames en documenteren ze deze. Deze aannames zijn in overeenstemming met de bedrijfsstrategieën en worden regelmatig getest.

Instellingen houden met betrekking tot IRRBB-metingen op basis van zowel economische waarde als inkomsten rekening met aannames die zijn gedaan ten behoeve van risicokwantificering betreffende ten minste de volgende gebieden:

• a) de uitoefening van (automatische of gedrags)opties met betrekking tot rente door zowel de instelling als haar cliënt onder specifieke renteschok- en stress-scenario's;
• b) de behandeling van saldi en rentestromen die voortvloeien uit DzVL's;
• c) de behandeling van deposito's met een vaste looptijd met een risico van vroegtijdige aflossing;
• d) de behandeling van leningen met een vaste rente en toegezegde leningen met een vaste rente;
• e) de behandeling van eigen vermogen in interne metingen van de economische waarde;
• f) de implicaties van boekhoudkundige praktijken voor het meten van IRRBB en in het bijzonder de doeltreffendheid van hedge-accounting.

Aangezien marktomstandigheden, concurrentieomgevingen en strategieën in de loop van de tijd veranderen, toetsen instellingen significante aannames voor metingen ten minste jaarlijks, en vaker in perioden van snel veranderende marktomstandigheden.