TREOIR (AE) 2024/1203 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE an 11 Aibreán 2024 maidir le cosaint an chomhshaoil tríd an dlí coiriúil agus a chuirtear in ionad Threoracha 2008/99/CE agus 2009/123/CE

Airteagal 1

Leis an Treoir seo, bunaítear rialacha íosta maidir le cionta coiriúla agus pionóis a shainiú chun an comhshaol a chosaint ar bhealach níos éifeachtaí, agus maidir le bearta chun an choireacht chomhshaoil a chosc agus a chomhrac agus chun dlí comhshaoil an Aontais a fhorfheidhmiú go héifeachtach.

Airteagal 8

A mhéid nach bhfuil na himthosca seo a leanas mar chuid de na gnéithe a chomhdhéanann na cionta coiriúla dá dtagraítear in Airteagal 3, déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú, i ndáil leis na cionta coiriúla ábhartha dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4, go bhféadfar ceann amháin nó níos mó de na himthosca seo a leanas, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, a mheas mar imthoisc ghéaraitheach:

Ní bheidh feidhm ag an imthoisc ghéaraitheach dá dtagraítear i bpointe (a) den Airteagal seo maidir leis an gcion coiriúil a chumhdaítear le hAirteagal 3(3).

Airteagal 9

Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú, i ndáil leis na cionta coiriúla dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4, go bhféadfar ceann amháin nó níos mó de na himthosca seo a leanas, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, a mheas mar imthosca mhaolaitheach:

Airteagal 10

Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun go bhféadfar ionstraimeachtaí agus fáltais ó na cionta coiriúla dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4 a rianú, a shainaithint, a reo agus a choigistiú.

Déanfaidh na Ballstáit a bhfuil Treoir 2014/42/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ( 24 ) ina ceangal orthu na bearta dá dtagraítear sa chéad mhír i gcomhréir leis an Treoir sin.

Airteagal 13

Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh uirlisí imscrúdaitheacha éifeachtacha comhréireacha ar fáil chun na cionta coiriúla dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4 a imscrúdú nó a ionchúiseamh. I gcás inarb iomchuí, áireofar sna huirlisí sin uirlisí imscrúdaitheacha speisialta, amhail na huirlisí sin a úsáidtear le linn coireacht eagraithe a chomhrac nó i gcásanna eile coireachta tromchúisí.

Airteagal 14

Gan dochar do Threoir (AE) 2019/1937, déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh rochtain ag aon duine a thuairiscíonn cionta coiriúla dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4 den Treoir seo, a sholáthraíonn fianaise nó a oibríonn i gcomhar leis na húdaráis inniúla ar bhealach eile, ar bhearta tacaíochta agus cúnaimh i gcomhthéacs imeachtaí coiriúla, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta.

Airteagal 15

Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh cearta iomchuí nós imeachta ag daoine a ndéanann na cionta coiriúla dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4 den Treoir seo difear dóibh nó ar dócha go ndéanfaidh siad difear dóibh agus daoine a bhfuil leas leordhóthanach acu nó a chloíonn le dochar do cheart, chomh maith le heagraíochtaí neamhrialtasacha a chuireann cosaint an chomhshaoil chun cinn agus a chomhlíonann ceanglais faoin dlí náisiúnta, in imeachtaí a bhaineann leis na cionta sin, i gcás inarb ann do na cearta nós imeachta sin don phobal lena mbaineann sa Bhallstát in imeachtaí a bhaineann le cionta coiriúla eile, mar shampla mar pháirtí sibhialta. Sna cásanna sin, áiritheoidh na Ballstáit freisin, i gcomhréir lena ndlí náisiúnta, go roinnfear an fhaisnéis maidir le dul chun cinn na n-imeachtaí leis an bpobal lena mbaineann, i gcás ina ndéantar sin in imeachtaí a bhaineann le cionta coiriúla eile.

Airteagal 16

Déanfaidh na Ballstáit bearta iomchuí, amhail feachtais faisnéise agus múscailte feasachta lena ndíreofar ar gheallsealbhóirí ábhartha ón earnáil phoiblí agus ón earnáil phríobháideach, mar aon le cláir taighde agus oideachais, a bhfuil sé mar aidhm leo cionta coiriúla comhshaoil agus baol na coireachta comhshaoil a laghdú. I gcás inarb iomchuí, gníomhóidh na Ballstáit i gcomhar leis na geallsealbhóirí sin.

Airteagal 17

Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh líon leordhóthanach ball foirne cáilithe agus acmhainní leordhóthanacha airgeadais, teicniúla agus teicneolaíocha ag údaráis náisiúnta a dhéanann cionta coiriúla comhshaoil a bhrath, a imscrúdú, a ionchúiseamh nó breithniú a dhéanamh orthu chun a bhfeidhmeanna a bhaineann le cur chun feidhme na Treorach seo a fheidhmiú go héifeachtach. Déanfaidh na Ballstáit, agus traidisiúin bhunreachtúla agus struchtúr a gcóras dlí á gcur san áireamh, mar aon le himthosca náisiúnta eile, measúnú ar an ngá atá le leibhéal speisialtóireachta na n-údarás sin i réimse an dlí choiriúil comhshaoil a mhéadú, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta.

Airteagal 18

Gan dochar don neamhspleáchas breithiúnach agus d’éagsúlachtaí in eagrú na mbreithiúna ar fud an Aontais, déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go gcuirfear oiliúint rialta speisialaithe ar fáil do na breithiúna, na hionchúisitheoirí, na póilíní, don fhoireann bhreithiúnach agus d’fhoireann na n-údarás inniúil a bhfuil baint aici le himeachtaí coiriúla agus le himscrúduithe maidir le cuspóirí na Treorach seo agus is iomchuí d’fheidhmeanna na mbreithiúna, na n-ionchúisitheoirí, na bpóilíní, na foirne breithiúnaí agus fhoireann na n-údarás inniúil sin.

Airteagal 19

Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun sásraí iomchuí a bhunú le haghaidh comhordú agus comhair ar an leibhéal straitéiseach agus ar an leibhéal oibríochtúil i measc a n-údarás inniúil uile a bhfuil baint acu le cionta coiriúla comhshaoil a chosc agus a chomhrac. Beidh na sásraí sin dírithe ar an méid seo a leanas ar a laghad:

Féadfaidh an méid seo a leanas a bheith i gceist leis na sásraí dá dtagraítear sa chéad mhír: comhlachtaí comhordúcháin speisialaithe, meabhráin tuisceana idir údaráis inniúla, líonraí forfheidhmithe náisiúnta agus gníomhaíochtaí oiliúna comhpháirteacha.

Airteagal 20

I gcás ina meastar gur de chineál trasteorann iad cionta coiriúla comhshaoil, déanfaidh údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann breithniú ar an bhfaisnéis a bhaineann leis na cionta sin a tharchur chuig comhlachtaí inniúla iomchuí.

Gan dochar do na rialacha maidir leis an gcomhar trasteorann agus cúnamh frithpháirteach dlí in ábhair choiriúla, oibreoidh na Ballstáit, Eurojust, Europol, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise agus an Coimisiún, laistigh dá n-inniúlachtaí faoi seach, i gcomhar le chéile sa chomhrac i gcoinne na gcionta coiriúla dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4. Chuige sin, soláthróidh Eurojust, i gcás inarb iomchuí, an cúnamh teicniúil agus oibríochtúil a theastaíonn ó na húdaráis náisiúnta inniúla chun comhordú a n-imscrúduithe a éascú. Féadfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, cúnamh a thabhairt.

Airteagal 26

Cuirtear an Treoir seo in ionad Threoir 2008/99/CE maidir leis na Ballstáit a bhfuil an Treoir seo ina ceangal orthu, gan dochar d’oibleagáidí na mBallstát sin maidir leis an dáta chun an Treoir sin a thrasuí sa dlí náisiúnta. Maidir leis na Ballstáit a bhfuil an Treoir seo ina ceangal orthu, déanfar tagairtí do Threoir 2008/99/CE a fhorléiriú mar thagairtí don Treoir seo. Maidir leis na Ballstáit nach bhfuil faoi cheangal na Treorach seo, leanfaidh siad de bheith faoi cheangal Threoir 2008/99/CE.

Airteagal 27

Cuirfear an Treoir seo in ionad Threoir 2009/123/CE maidir leis na Ballstáit a bhfuil an Treoir seo ina ceangal orthu, gan dochar d’oibleagáidí na mBallstát sin maidir leis an dáta chun an Treoir sin a thrasuí.

Maidir leis na Ballstáit a bhfuil an Treoir seo ina ceangal orthu, déanfar tagairtí do na forálacha sin de Threoir 2005/35/CE a cuireadh isteach le Treoir 2009/123/CE nó ar cuireadh Treoir 2009/123/CE ina n-ionad a fhorléiriú mar thagairtí don Treoir seo.

Maidir leis na Ballstáit nach bhfuil faoi cheangal na Treorach seo, leanfaidh siad de bheith faoi cheangal Threoir 2005/35/CE arna leasú le Treoir 2009/123/CE.

Airteagal 29

Tiocfaidh an Treoir seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a foilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Airteagal 30

Is chuig na Ballstáit a dhírítear an Treoir seo, i gcomhréir leis na Conarthaí.