8.3 Measúnú a dhéanamh ar bhainistíocht an riosca leachtachta

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar chreact bainistíochta riosca leachtachta an ghnólachta infheistíochta. Le haghaidh gnólachtaí infheistíochta atá níos lú agus nach bhfuil chomh casta sin, ba cheart an measúnú seo a shruthlíniú d'fhonn a chinntiú nach mbeidh ualach iomarcach ar an údarás agus ar an ngnólacht infheistíochta.

Creat, beartais agus nósanna imeachta eagraíochtúla

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil creat bainistíochta éifeachtach riosca leachtachta bunaithe ag an ngnólacht infheistíochta a chuireann ar chumas an ghnólachta conas atá sé neamhchosanta ar riosca leachtachta a shainaithint. Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil córais fhónta bainistíochta riosca leachtachta agus rialuithe bunaithe ag an ngnólacht infheistíochta, a chuireann ar chumas an ghnólachta infheistíochta faireachán a dhéanamh ar éifeachtacht a leachtachta, leibhéal an riosca leachtachta agus an tslí a bhfuil beartais agus nósanna imeachta bunaithe á gcomhlíonadh.

Ba cheart go mbeadh an creat i gcomhréir le méid, struchtúr agus córas eagraithe inmheánach an ghnólachta infheistíochta agus cineál, raon feidhme agus castacht na ngníomhaíochtaí, agus an riosca do chliaint, riosca don mhargadh agus riosca don ghnólacht infheistíochta. Maidir le gnólachtaí infheistíochta nach ndéileálann le cuntas dílis, b'fhéidir nach mbeidh sé riachtanach an creat bainistíochta riosca leachtachta a scaradh ó bheartais agus ó nósanna imeachta eile a bhaineann le riosca.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu an mbreithnítear nó nach mbreithnítear i gcreat bainistíochta riosca an ghnólachta infheistíochta conas atá an gnólacht infheistíochta in ann easnaimh i sócmhainní leachtacha a shainaithint sula dtarlaíonn dálaí anáis.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá an bhfuil nó nach bhfuil béim straitéiseach an ghnólachta infheistíochta chun cumas an ghnólachta infheistíochta leanúint ar aghaidh ag feidhmiú á áirithiú agus an bhfuil tairbhe á baint as deiseanna gnó nua trí gach timpeallacht margaidh le haghaidh tréimhse shínte gan sócmhainní leachtachta neasacht nó maoiniú breise a fháil.

Nuair a bhíonn measúnú á dhéanamh ar an gcreat, beartais agus nósanna imeachta do bhainistíocht an riosca leachtachta, ba cheart d'údaráis inniúla na critéir seo a leanas ar fad a chur san áireamh:

• a. cibé acu an bhformheasann nó nach bhformheasann an comhlacht bainistíochta beartais chun an riosca leachtachta a bhainistiú agus an ndéantear iad a phlé agus a athbhreithniú go rialta;
• b. cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil an fhoireann bhainistíochta shinsearach freagrach as na beartais agus na nósanna imeachta chun riosca leachtachta a bhainistiú a fhorbairt agus a chur chun feidhme;

104

• c. cibé acu an n-áirithíonn nó nach n-áirithíonn an fhoireann bhainistíochta shinsearach go bhfuil cinntí an chomhlachta bainistíochta á gcur chun feidhme agus á monatóiriú go gníomhach;
• d. cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil an creat bainistíochta riosca leachtachta comhsheasmhach go hinmheánach agus go n-áirithítear go bhfuil ILAAP cuimsitheach, agus go bhfuil sé comhtháite go maithe i creat bainistíochta riosca níos leithne an ghnólachta infheistíochta; agus
• e. cibé acu atá nó nach bhfuil na beartais agus na nósanna imeachta sainmhínithe i gceart, eagraithe ar bhonn foirmiúil agus curtha in iúl go héifeachtach ar fud an ghnólachta infheistíochta.

Ba cheart d'údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil creat eagraíochtúil oiriúnach bunaithe ag an ngnólacht infheistíochta le haghaidh bainistíocht riosca leachtachta, feidhmeanna tomhais agus rialaithe. Ba cheart d'údaráis inniúla na critéir seo a leanas a chur san áireamh:

• a. cibé acu atá nó nach bhfuil na córais agus na próisis rialaithe riosca leachtachta agus faireacháin á rialú ag feidhmeanna rialaithe neamhspleácha; agus
• b. cibé acu an gclúdaíonn nó nach gclúdaíonn na feidhmeanna bainistíochta, tomhais agus rialaithe riosca riosca leachtachta sa ghnólacht infheistíochta, agus go háirithe i ngach réimse inar féidir riosca leachtachta a ghlacadh, a mhaolú nó faireachán a dhéanamh air.

Creat rialaithe inmheánaigh riosca leachtachta

Ba cheart d’údaráis inniúla measúnú a dhéanamh ar cibé acu atá nó nach bhfuil creat rialaithe láidir agus cuimsitheach ag údaráis inniúla agus cosaintí fónta chun an riosca leachtachta a mhaolú nó a theorannú. Féadfar an creat rialaithe leachtachta agus na sásraí cosanta a scaradh ó chreataí nó sásraí rialaithe riosca eile. Nuair a bhíonn measúnú á dhéanamh ar chreataí agus sásraí den chineál sin, ba cheart d'údaráis inniúla na critéir seo a leanas ar fad a chur san áireamh:

• a. cibé acu atá nó nach bhfuil an teorainn agus an creat rialaithe leordhóthanach do chastacht, méid agus samhail ghnó an ghnólachta infheistíochta agus cibé acu an léirítear nó nach léirítear tionscnóirí ábhartha difirúla riosca leachtachta, cosúil le neamhréireanna aibíochta, neamhréireanna airgeadra, idirbhearta díorthach, míeanna lasmuigh den chlár comhardaithe agus riosca leachtachta ionlae;
• b. cibé acu atá nó nach bhfuil teorainneacha iomchuí agus córais faireacháin curtha chun feidhme ag an ngnólacht infheistíochta atá comhsheasmhach lena inghlacthacht riosca leachtachta;

105

• c. cibé acu atá nó nach bhfuil athbhreithniú rialta á dhéanamh ag na comhlachtaí inniúla nó ag feidhm rialaithe an ghnólachta infheistíochta agus an bhfuil eolas á roinnt go soiléir maidir leis seo laistigh den ghnólacht;
• d. cibé acu atá nó nach bhfuil nósanna imeachta soiléire agus trédhearcacha ann maidir leis an gcaoi a ndéantar faireachán ar chomhlíonadh na dteorainneacha riosca leachtachta aonair agus conas a láimhseáiltear sáruithe teorainneacha (lena n-áirítear nósanna imeachta soiléire géaraithe agus tuairiscithe); agus
• e. cibé acu an gcabhraíonn nó nach gcabhraíonn an teorainn agus an creat rialaithe leis an ngnólacht infheistíochta infhaighteacht dóthain sócmhainní leachtacha a áirithiú.