4.1 Programma stresstest

Instellingen dienen te beschikken over een programma voor stresstesten dat ten minste over de volgende elementen dient te beschikken:

• a) de soorten stresstesten en hun belangrijkste doelstellingen en toepassingen;
• b) de frequentie van de verschillende stresstestoefeningen;
• c) de interne regelingen op het vlak van governance omvatten duidelijk afgebakende, transparante en consequente verantwoordelijkheden en procedures;
• d) in het geval van een groep, de omvang van de opgenomen entiteiten en de dekking (bijvoorbeeld soorten risico’s en portefeuilles) van de stresstesten;
• e) de relevante gegevensinfrastructuur;
• f) de methodologische gegevens, inclusief gehanteerde modellen en mogelijke verbanden tussen stresstesten voor liquiditeit en stresstesten voor solvabiliteit, met name de grootte van deze dynamische interacties en het opnemen van feedbackeffecten;
• g) De reeks veronderstellingen, met inbegrip van zakelijke en managementveronderstellingen, en herstelmaatregelen die worden overwogen voor elke stresstest.

Moederinstellingen in een lidstaat en EU-moederinstellingen moeten ook een stresstestprogramma op groepsniveau ontwikkelen dat moet goedgekeurd en opgevolgd worden door het bestuursorgaan en dat door het senior management moet toegepast worden in de context van hun centraal beleid voor risicobeheer. Een programma voor stresstesten op groepsniveau moet, op passende wijze, toegepast worden voor alle instellingen die onderworpen zijn aan prudentiële consolidatie.

De instellingen binnen het bereik van de prudentiële consolidatie moeten bij het bepalen van hun individuele programma’s voor stresstesten rekening houden met het relevante programma voor stresstesten op groepsniveau.

Instellingen moeten ook omgekeerde stresstesten en omgekeerde stresstestscenario’s opnemen in hun programma’s voor stresstesten.

Instellingen dienen ervoor te zorgen dat hun programma’s voor stresstesten werkbaar en haalbaar zijn en dat ze de besluitvorming op alle gepaste managementniveaus informeren over alle bestaande en potentiële risico’s van materieel belang.

Instellingen moeten regelmatig hun programma’s voor stresstesten beoordelen om hun doeltreffendheid en soliditeit te bepalen, en deze waar nodig bijwerken. De beoordeling moet ten minste jaarlijks gebeuren en op grond van zowel kwantitatieve als kwalitatieve analyse, en deze moet de wijzigende externe en interne omstandigheden volledig weerspiegelen. Instellingen moeten ervoor zorgen dat de frequentie van beoordelingen rekening houdt met de frequentie van de overeenstemmende toepassingen voor stresstesten.

Instellingen dienen ervoor te zorgen dat hun kwantitatieve analyse in overeenstemming met de vorige paragrafen solide kwantitatieve tests omvat als ondersteuningsinstrument ter bevestiging van de veronderstellingen, parameters en resultaten van stresstestmodellen (bijvoorbeeld modellen voor kredietrisico, modellen voor marktrisico, modellen voor netto-inkomsten vóór voorzieningen). Instellingen dienen ervoor te zorgen dat hun kwantitatieve analyse in overeenstemming met de vorige paragraaf steunt op deskundige oordelen of benchmarking beoordelingen.

Bij het beoordelen van het programma voor stresstesten dient de instellingen ten minste met de volgende factoren rekening te houden:

• a) de doeltreffendheid van het programma voor het realiseren van zijn beoogde doelstellingen;
• b) de behoefte aan verbeteringen;
• c) de geïdentificeerde risicofactoren, definities en redenering voor relevante scenario’s, modelveronderstellingen en de gevoeligheid van resultaten voor deze veronderstellingen, en de rol van deskundige oordelen om ervoor te zorgen dat deze aangevuld worden door solide analyse;
• d) de prestaties van het model, inclusief de prestaties bij out-of-sample gegevens, d.w.z. gegevens die niet werden gebruikt voor modelontwikkeling;
• e) hoe mogelijke ongunstige solvabiliteit-liquiditeitbewegingen op te nemen;
• f) de adequaatheid van mogelijke onderlinge verbanden tussen stresstesten solvabiliteit en stresstesten liquiditeit;
• g) feedback ontvangen van bevoegde autoriteiten in de context van hun toezichthoudende of andere stresstesten;
• h) de adequaatheid van de gegevensinfrastructuur (implementatie van systemen en gegevenskwaliteit);
• i) het eigen niveau van betrokkenheid van het senior management en het bestuursorgaan;
• j) alle veronderstellingen, inclusief zakelijke en/of managementveronderstellingen, en beoogde beheersmaatregelen, op grond van de doelstelling, het type en het resultaat van de stresstesten, met inbegrip van een beoordeling van de haalbaarheid van beheersmaatregelen in stresssituaties en een wijzigende bedrijfsomgeving; en
• k) de afdoendheid van de relevante documentatie.

Het programma voor stresstesten van de instelling dient naar behoren te worden gedocumenteerd voor alle soorten stresstesten die werden uitgevoerd op het niveau van afzonderlijke soorten risico’s en/of portefeuilleniveau, en op het niveau van de volledige vennootschap. Deze documentatie dient ten minste te bestaan uit:

• a) de aanpak voor stresstest;
• b) de mogelijke onderlinge verbanden tussen stresstesten solvabiliteit en stresstesten voor liquiditeit, met name een koppeling tussen de verslechtering wat betreft kapitaalpositie (solvabiliteit) en het vermogen om commercial papers en obligaties uit te geven (liquiditeit), macrogestuurde waarschijnlijkheid van verschuivingen in wanbetalingen (solvabiliteit) en de impliciete ratingverschuiving van onbezwaarde activa van banken en het effect op onderpand gedeponeerd bij de relevante centrale bank (liquiditeit), de stijging van verwachte oninbare leningen (solvabiliteit) en de daling van verwachte binnenkomende stromen van terugbetalingen van leningen of van niet-financiële bedrijfsobligaties (liquiditeit), of een mogelijke liquiditeitskloof (liquiditeit) en uitverkoop van activa (solvabiliteit), en een stijging van financieringskosten (liquiditeit) en effecten in winst en verlies (solvabiliteit);
• c) de taken en verantwoordelijkheden zoals vastgelegd in het interne beleid, met omschrijving van de taken voor de tweede en derde verdedigingslinie, en processen voor ten minste de prestaties van het programma voor stresstesten;
• d) een beschrijving van het volledige proces van het ontwerp, goedkeuring, uitvoering, opvolging van de prestaties en periodieke beoordeling van het programma voor stresstesten en de resultaten hiervan;
• e) een beschrijving van het proces voor beoordeling van het resultaat van stresstesten, inclusief toelichting bij domeinen die voor sommige delen een manueel of menselijk oordeel vereisen, en ook van het proces voor het gebruiken van de resultaten voor het informeren van beheersmaatregelen en de strategie van de instelling; en
• f) een beschrijving en inventarisatie van de relevante IT-toepassingen die worden gebruikt voor stresstesten (en waar er een centrale inventaris bestaat, kan hiernaar worden verwezen).

Het programma voor stresstesten moet binnen de hele organisatie geëvalueerd worden, bijvoorbeeld door het risicocomité en controller. Divisies die niet verantwoordelijk zijn voor het ontwerp en de toepassing van het programma en/of niet-betrokken externe deskundigen moeten een sleutelrol vervullen bij de beoordeling van dit proces, rekening houdend met de relevante kennis van zaken voor specifieke onderwerpen.

Instellingen moeten ervoor zorgen, zowel bij het oorspronkelijke ontwerp als bij de beoordeling van het programma voor stresstesten, dat een efficiënte dialoog plaatsvond met de betrokkenheid van deskundigen uit alle bedrijfsdomeinen van de instelling en dat het programma en zijn updates naar behoren werden beoordeeld door het senior management³ en het bestuursorgaan van de instelling, die ook verantwoordelijk zijn voor de opvolging van de uitvoering ervan en het toezicht.

³ Zie ook Titel II, paragraaf 1, van de EBA Richtsnoeren voor interne governance.