6.3 Beoordeling van het risico voor de cliënt

Bevoegde autoriteiten dienen het risico voor de cliënt te beoordelen dat voortvloeit uit alle soorten risico’s, met inbegrip van risico’s buiten de balanstelling: beheerde activa, aangehouden geld van cliënten, bewaarde en beheerd activa en afgehandelde orders van cliënten. Zij dienen ook rekening te houden met de nationale wetgeving inzake scheiding die van toepassing is op geld van cliënten, en met de beschikbaarheid voor de beleggingsonderneming van een beroepsaansprakelijkheidsverzekering als doeltreffend instrument voor het beheer van risico’s, overeenkomstig artikel 29, lid 1, van Richtlijn (EU) 2019/2034.

Bij de beoordeling van het risico voor de cliënt dienen bevoegde autoriteiten rekening te houden met de verschillende soorten cliënten en met de aard en de complexiteit van de activiteiten van de beleggingsonderneming ten aanzien van deze cliënten.

59 6.3.2 Beoordeling van het inherente risico voor de cliënt

Bevoegde autoriteiten dienen door middel van de beoordeling van het risico voor de cliënt vast te stellen wat de belangrijkste bepalende K-factoren zijn van het risico voor de cliënt waaraan de beleggingsonderneming blootstaat. Ook beoordelen zij op die manier de omvang van de prudentiële impact van dit risico voor de beleggingsonderneming. De beoordeling van het inherente risico voor de cliënt dient dus te worden uitgevoerd in de volgende hoofdstappen:

• a. voorlopige beoordeling;
• b. beoordeling van de aard en omvang van de diensten en activiteiten voor het beheer van activa van cliënten, het aanhouden van geld van cliënten, de bescherming van activa van cliënten en de afhandeling van orders van cliënten; en
• c. beoordeling van de systemen en processen met betrekking tot deze activiteiten.

Bevoegde autoriteiten dienen het kredietrisico te beoordelen zowel voor het risico voor de cliënt als vanuit een toekomstperspectief.

Indien relevant voeren bevoegde autoriteiten ook een meer gedetailleerde beoordeling uit, potentieel op het niveau van afzonderlijke cliënten.

Voorlopige beoordeling

Om de reikwijdte van de beoordeling van het risico voor de cliënt te bepalen, dienen bevoegde autoriteiten eerst vast te stellen aan welke bronnen van het risico voor de cliënt de beleggingsonderneming is of kan worden blootgesteld.

Bevoegde autoriteiten dienen ten minste de volgende aspecten in aanmerking te nemen:

• a. de risicobereidheid met betrekking tot het risico voor de cliënt, rekening houdend met het bedrijfsmodel van de beleggingsonderneming;
• b. het gewicht van het K-factorbedrag voor het risico voor de cliënt ten opzichte van de totale K-factor;
• c. prognoses van het K-factorbedrag voor het risico voor de cliënt, indien beschikbaar;
• d. de aard, omvang en samenstelling van de cliëntgerelateerde posten van de beleggingsonderneming in en buiten de balanstelling;
• e. indien beschikbaar, de kosten van operationele verliezen op de rekeningen van de cliënt tegenover de vergoedingen.

Bevoegde autoriteiten voeren de voorlopige analyse uit met inachtneming van de verandering in de loop van de tijd van de hierboven genoemde indicatoren om zich een onderbouwde mening te vormen over de belangrijkste bepalende factoren van het risico voor de cliënt van de beleggingsonderneming. 60 Beheerde activa (Assets under management – AuM)

Bevoegde autoriteiten dienen het risico te beoordelen dat cliënten verlies lijden als gevolg van een verkeerd beheer van de beheerde activa van cliënten. De beheerde activa omvatten zowel activa onder discretionair portefeuillebeheer als niet-discretionaire adviesregelingen van permanente aard. Dit risico kan onder meer voortvloeien uit schending van de voorwaarden van het mandaat, buitensporige hefboomwerking, buitensporige concentratie, aan liquiditeitskrapte onderhevige activa of onvoldoende productcomplexiteit in verhouding tot het mandaat.

Bevoegde autoriteiten dienen zich indien relevant te richten op deze bronnen van inherent risico:

• a. complexiteit van de mandaten, het beleggingsbeleid of de toegepaste strategieën;
• b. cliëntenprofielen (staatsfondsen, institutionele beleggers, ondernemingen of particulieren) en risicotolerantie;
• c. activaklassen van de onderliggende portefeuille;
• d. omvang van de beheerde activa.

Aangehouden gelden van cliënten (CMH)

Bevoegde autoriteiten dienen het risico te beoordelen dat cliënten geld verliezen en dat cliënten schadeloos moeten worden gesteld omdat de beleggingsonderneming rekeningen van cliënten verkeerd beheert.

Bevoegde autoriteiten dienen te beoordelen of de gelden van cliënten worden aangehouden overeenkomstig de nationale wetgeving inzake de bescherming van de gelden van cliënten en duidelijk kan worden onderscheiden van het eigen contant geld van de beleggingsonderneming.

Bevoegde autoriteiten dienen zich indien relevant te richten op deze bronnen van inherent risico:

• a. rekeningtype (commercieel bankdeposito);
• b. overeenkomsten over de toegang van de beleggingsonderneming tot gelden van cliënten;
• c. het beleggingsbeleid voor gelden van cliënten waartoe de beleggingsonderneming is gemachtigd;
• d. omnibus of individuele gescheiden rekeningen;
• e. traceerbaarheid van geld van cliënten;
• f. de bedragen van de van cliënten aangehouden gelden en het aantal cliënten;
• g. valuta’s waarin de rekeningen van cliënten luiden.

61 Bewaarde en beheerde activa (ASA)

Bevoegde autoriteiten dienen het risico te beoordelen dat cliënten verliezen lijden en hen te moeten compenseren omdat de beleggingsonderneming bewaarde en beheerde activa van cliënten verkeerd beheert.

Bevoegde autoriteiten dienen zich indien relevant te richten op deze bronnen van inherent risico:

• a. Hergebruik van aangehouden zekerheden;
• b. liquidatierechten op activa;
• c. waardedaling van zekerheden,
• d. inkomende en uitgaande delegaties aan andere financiële entiteiten;
• e. soorten activa;
• f. verrichtingen of het niet uitvoeren van verrichtingen met betrekking tot gebeurtenissen in verband met activa (stemming voor de algemene vergadering, couponbetaling, uitgifte van rechten).

Afgehandelde orders van cliënten (COH)

Bevoegde autoriteiten dienen het risico van operationeel verlies bij de afhandeling van orders van cliënten te beoordelen. Dit risico kan voortvloeien uit systeem- of menselijke fouten als gevolg van de complexiteit van processen, procedures en IT-systemen (waaronder het gebruik van nieuwe technologieën), voor zover deze kunnen leiden tot fouten, waaronder vertragingen, verkeerde specificaties of inbreuken op de beveiliging.

Bevoegde autoriteiten dienen zich indien relevant te richten op deze bronnen van inherent risico:

• a. hoeveelheid en hoeveelheid afgehandelde orders van cliënten;
• b. aard van de onderliggende activa (OTC, meer of minder liquide...);
• c. ordertypes en kenmerken (per blok, vaste prijs...);
• d. transmissie- of uitvoeringskenmerken (elektronische handel of via spraak...);
• e. transmissie- of uitvoeringsprocessen en -organisatie (specifieke desks per activaklasse, verkopers, handel voor eigen rekening, markttoegang...).

6.3.3 Beoordeling beheer en beheersing risico voor de cliënt

Teneinde een compleet inzicht te krijgen in het risicoprofiel voor de cliënt van de beleggingsonderneming dienen bevoegde autoriteiten ook het kader voor risicobeheer te toetsen dat ten grondslag ligt aan haar activiteiten. Hiertoe beoordelen bevoegde autoriteiten de volgende elementen indien relevant:

62

• a. de beleggingsonderneming beschikt over een degelijke, duidelijk geformuleerde en gedocumenteerde risicostrategie die door de raad van bestuur naar behoren is gevalideerd en die het beheer van activa, het kasstroombeheer binnen de onderneming en het beheer van de bewaarde en beheerde activa bestrijkt;
• b. de beleggingsonderneming beschikt over een passend organisatorisch kader om een effectieve dienstverlening aan cliënten te waarborgen, met voldoende (zowel kwalitatieve als kwantitatieve) personele en technische middelen (front- en backoffice, informatiesystemen);
• c. de beleggingsonderneming heeft een sterk en uitgebreid controlekader (doeltreffendheid en onafhankelijkheid van de controlefuncties) en solide beveiliging om haar risico’s voor cliënten te beperken overeenkomstig de beheersstrategie en de risicobereidheid;
• d. de beleggingsonderneming heeft duidelijk omschreven beleid en procedures voor de identificatie, het beheer, de meting en de beheersing van operationele risico’s voor cliënten;
• e. de toegangsrechten van de onderneming tot rekeningen van cliënten zijn in overeenstemming met de toepasselijke regelgeving.

6.3.4 Samenvatting van bevindingen en toekenning van scores

Na de voorgaande beoordeling vormen bevoegde autoriteiten zich een beeld van het risico voor de cliënt van de beleggingsonderneming. Dit beeld wordt verwoord in een samenvatting van bevindingen die vergezeld gaat van een score op basis van de in tabel 5 genoemde overwegingen. Indien bevoegde autoriteiten op basis van het grote belang van bepaalde risicofactoren besluiten deze factoren afzonderlijk te beoordelen en een score te geven, past zij daarbij naar analogie voor zover mogelijk de leidraad van deze tabel toe.