10. Ocena nadzorcza zarządzania NPE i FBE

W ramach trwałego zaangażowania z instytucjami kredytowymi na podstawie SREP właściwe organy powinny monitorować stosowanie się do tych wytycznych przez instytucje kredytowe, w szczególności zmiany i wdrażanie koncepcji strategicznych dotyczących NPE oraz powiązanych z nimi ram zarządczych i operacyjnych, o których mowa w sekcjach 4 i 5. Oceny właściwych organów powinny zawierać, m.in., stwierdzenia, czy strategia instytucji kredytowej w zakresie NPE:

• a) jest wbudowana w ogólną strategię instytucji kredytowej i podlega odpowiedniemu zarządzaniu NPE, m.in. ramom organizacyjnym zarządzania ryzykiem i mechanizmów kontroli;
• b) polega na wiarygodnej ocenie własnej wewnętrznych możliwości instytucji kredytowej;
• c) adekwatnie uwzględnia środowisko operacyjne instytucji kredytowej, warunki zewnętrzne i sytuację kapitałową;
• d) obejmuje nie tylko krótki horyzont czasowy, lecz także średni lub długi;
• e) zawiera określone w czasie, realistyczne, ale ambitne cele ilościowe w zakresie NPE i cele dotyczące aktywów przejętych w drodze egzekucji, gdy ma to zastosowanie, i jest wspierana przez plan operacyjny.

Jeżeli właściwy organ uzna, że w strategii instytucji kredytowej w zakresie NPE ewidentnie brakuje jednego lub większej liczby elementów wymienionych w pkt. a – e ust. 236, należy to uważać za poważny niedostatek tej strategii. W takiej sytuacji właściwe organy powinny zażądać natychmiastowej korekty strategii w zakresie NPE.

Jeżeli z oceny właściwego organu wynika, że wymogi z pkt. a – e ust. 236 są ogólnie spełnione przez strategię w zakresie NPE, ale wykryto pewne uchybienia, właściwy organ powinien zapewnić, by instytucje kredytowe przedstawiły plan działania ukazujący, jak te uchybienia będą usuwane, i ustanawiający efektywne i działające w stosownym czasie ramy organizacyjne zarządzania NPE.

Właściwe organy powinny stosować oceny nadzorcze proporcjonalnie, biorąc pod uwagę szczególne cechy instytucji (np. pod względem wielkości, charakteru i złożoności). W ocenach strategii dotyczącej NPE w ramach SREP oraz załączonych ustaleniach dotyczących zarządzania i operacji właściwe organy powinny też uwzględnić modele biznesowe instytucji, w szczególności gdy wyłączną działalnością instytucji jest zakup i sprzedaż NPE.

Proporcjonalność w ramach oceny nadzorczej strategii dotyczącej NPE mniejszej i mniej złożonej instytucji kredytowej (np. z kategorii 3 albo 4 SREP³⁴ ) można uzyskać przez zharmonizowanie oceny z modelem zaangażowania SREP, co zapewnia metodę nadzorczą opartą na ryzyku i uwzględnia znaczenie systemowe instytucji globalnych i krajowych.

³⁴ Opisano w sekcji 2.1.1 („Kategoryzacja instytucji”) wytycznych EUNB dotyczących SREP (EBA/GL/2014/13).

Właściwe organy powinny kwestionować:

• a) Plany operacyjne i ustalenia organizacyjne instytucji kredytowych, jeśli spełnione zostaje którekolwiek z następujących kryteriów:
• i. Ramy organizacyjne umożliwiające wykrywanie, mierzenie, zarządzanie, monitorowanie i ograniczanie NPE i FBE, m.in. na potrzeby wczesnego wykrywania NPE i odpowiednich działań służących odzyskiwaniu należności, zostaną uznane za nieadekwatne przez właściwe organy ze względu na skalę i złożoność problemu związanego z NPE w instytucji kredytowej.
• ii. Nie przydziela się i nie przewiduje przydzielania koniecznych zasobów ludzkich i technicznych ani zapewnienia odpowiedniego zakresu działania funkcji kontroli wewnętrznej.
• iii. Nie opisano adekwatnie operacjonalizacji procesu monitorowania na potrzeby NPE.
• b) Strategie instytucji kredytowych w zakresie NPE, jeżeli połączenie opcji strategicznych dla różnych portfeli i segmentów, w tym aktywów przejętych w drodze egzekucji, gdy ma to zastosowanie, nie prowadzi w ocenie organu do najskuteczniejszej i najwydajniejszej strategii redukcji NPE.
• c) Plany kapitałowe instytucji kredytowych, jeżeli nie przewidują w odpowiedni sposób planowanej redukcji NPE w bilansie w wielkości przypadającej na strategię wobec NPE i nie zawierają właściwych działań zapewniających dostępność odpowiedniej ilości kapitału i buforów kapitałowych oraz przewidujących aktualne i adekwatne straty wskutek utraty wartości i odpisy.
• d) Systemy oceny wyników stosowane w instytucjach kredytowych, jeżeli w systemie bodźców motywujących organ zarządzający oraz odpowiednich członków kadry kierowniczej i pracowników nie ma konkretnych ilościowych elementów powiązanych z celami w zakresie redukcji NPE ujętymi w strategii instytucji kredytowej wobec NPE.

Ze względu na znaczenie wczesnego wykrywania spadku jakości kredytów i zapobieganie mu właściwe organy powinny oceniać, czy do wewnętrznych procedur instytucji kredytowych włączono mechanizmy wczesnego ostrzegania.

Właściwe organy powinny ocenić, czy instytucje kredytowe:

• a) dysponują polityką w zakresie udzielania zwłoki i powiązanych procesów, aby oceniać wykonalność środków wstrzymujących oraz monitorować ich skuteczność i wydajność;
• b) wykrywają i klasyfikują NPE i FBE, m.in. stosując kryteria wejściowe i wyjściowe, spójnie w całej grupie i zgodnie z definicjami z załącznika V do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 680/2014;
• c) dysponują politykami i metodologiami umożliwiającymi pomiar strat wskutek utraty wartości i odpisów na potrzeby ujęcia w odpowiednim czasie strat wskutek utraty wartości i odpisów.

Właściwe organy powinny zapewnić, by instytucje kredytowe miały w formie pisemnej odpowiednie polityki i procedury co do wycen nieruchomości, zgodnie z sekcją 9. W szczególności właściwe organy powinny sprawdzić, czy w tych politykach ujęto wszystkie rodzaje nieruchomości i ruchomości używane do zabezpieczania ekspozycji kredytowych, kryteria stosowania oceny indywidualnej albo indeksowanej i wymogi co do kwalifikujących się rzeczoznawców.

Gdy instytucje kredytowe zgłaszają istotne odchylenia od planu operacyjnego zgodnie z sekcją 4.4, właściwe organy powinny ocenić, czy proponowane działania naprawcze wystarczą, aby usunąć te odchylenia. Właściwy organ powinien zażądać dalszych działań od instytucji kredytowej, gdy jest zaniepokojony poziomem skuteczności proponowanych działań.

Powyższe wymogi co do oceny nadzorczej zarządzania NPE i FBE uzupełniają i dodatkowo określają ocenę NPE i FBE jako część zarządzania ryzykiem kredytowym, o którym mowa w wytycznych EUNB w sprawie wspólnych procedur i metod dotyczących przeglądu i oceny nadzorczej. Wyniki tej oceny nadzorczej zostaną włączone do oceny ryzyka kredytowego na podstawie tytułu 6.2 wytycznych EUNB w sprawie wspólnych procedur i metod dotyczących przeglądu i oceny nadzorczej i wpłyną na wynik oceny ryzyka kredytowego.