6.3 Złożone struktury i niestandardowe lub nieprzejrzyste działania

Firmy inwestycyjne powinny unikać tworzenia złożonych i potencjalnie nieprzejrzystych struktur. Firmy inwestycyjne powinny uwzględniać w swoim procesie decyzyjnym wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka w celu ustalenia, czy takie struktury mogłyby być wykorzystywane w celu związanym z praniem pieniędzy, finansowaniem terroryzmu lub innymi przestępstwami finansowymi, a także ustanowione mechanizmy kontrol i i ramy prawne¹⁷ . W tym celu firmy inwestycyjne powinny brać pod uwagę co najmniej:

• a. stopień, w jakim jurysdykcja, w której zostanie ustanowiona struktura, skutecznie spełnia unijne i międzynarodowe standardy w zakresie przejrzystości podatkowej, przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu¹⁸ ;
• b. stopień, w jakim struktura służy oczywistemu, zgodnemu z prawem celowi ekonomicznemu;
• c. stopień, w jakim struktura mogłaby zostać wykorzystana do ukrycia tożsamości ostatecznego beneficjenta rzeczywistego;
• d. stopień, w jakim wniosek klienta skutkujący ewentualnym utworzeniem struktury budzi obawy;
• e. czy struktura może utrudniać prowadzenie odpowiedniego nadzoru przez organ zarządzający firmy inwestycyjnej lub zdolność firmy inwestycyjnej do zarządzania powiązanym ryzykiem; oraz
• f. czy struktura stwarza przeszkody w skutecznym nadzorze sprawowanym przez właściwe organ y .

¹⁷ Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na temat oceny ryzyka dla danego kraju oraz ryzyka związanego z poszczególnymi produktami i klientami, firmy inwestycyjne powinny zapoznać się również ze wspólnymi wytycznymi dotyczącymi ryzyka w zakresie prania pieniędzy i finansowania terroryzmu (EBA GL JC/2017/37), które są aktualnie w trakcie weryfikacji.

¹⁸ Zob. również rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 2019/758 z dnia 31 stycznia 2019 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych określających minimalny zakres działań oraz rodzaj dodatkowych środków, które instytucje kredytowe i finansowe muszą wdrożyć, aby ograniczyć ryzyko związane z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu w niektórych państwach trzecich: https://eba.europa.eu/regulation - and - policy/anti - money - laundering - and - e - money/rts - on - the - implementation - of - group - wide - aml/cft - policies - in - third - countries

W każdym przypadku firmy inwestycyjne nie powinny ustanawiać nieprzejrzystych lub niepotrzebnie złożonych struktur, które nie mają jasnego uzasadnienia ekonomicznego ani celu prawnego, lub struktur, co do których mogą istnieć obawy, że mogłyby być one wykorzystane do celów związanych z przestępczością finansową.

Przy ustanawianiu takich struktur organ zarządzający powinien rozumieć ich funkcjonowanie, cel oraz szczególne rodzaje ryzyka z nimi związane, a także zapewnić odpowiednie zaangażowanie komórek kontroli wewnętrznej. Takie struktury powinny być zatwierdzane i utrzymywane jedynie wtedy, gdy ich cel został w pełni określony i zrozumiany, a organ zarządzający jest przekonany, że zidentyfikowano wszystkie istotne rodzaje ryzyka, w tym ryzyko utraty reputacji, a wszystkimi tymi rodzajami ryzyka można skutecznie zarządzać i prowadzić odpowiednią sprawozdawczość ich dotyczącą, oraz że zapewniono skuteczny nadzór. Im bardziej złożona oraz nieprzejrzysta jest struktura organizacyjna i operacyjna, i im większe jest ryzyko, tym ściślejszy powinien być nadzór nad daną strukturą.

Firmy inwestycyjne powinny dokumentować swoje decyzje i być w stanie je uzasadnić wobec właściwych organów.

Organ zarządzający powinien zapewnić podjęcie odpowiednich działań w celu uniknięcia lub minimalizacji ryzyka związanego z działalnością w obrębie takich struktur. Obejmuje to zapewnienie:

• a. ustanowienia przez firmę inwestycyjną odpowiedniej polityki i procedur oraz udokumentowanych procesów (np. stosownych limitów, metod przepływu informacji) w związku z rozważaniem, zapewnieniem zgodności i zatwierdzaniem takiej działalności oraz zarządzaniem związanym z nią ryzykiem, przy uwzględnieniu konsekwencji dla struktury organizacyjnej i operacyjnej grupy, jej profilu ryzyka oraz jej ryzyka utraty reputacji;
• b. dostępności informacji na temat takiej działalności i związanego z nią ryzyka dla unijnej jednostki dominującej oraz audytorów wewnętrznych i zewnętrznych, jak też przedkładania ich w sprawozdaniach organowi zarządzającemu w ramach jego funkcj i nadzorczej i właściwemu organowi, który wydał zezwolenie; oraz
• c. dokonywania przez firmę inwestycyjną okresowej oceny, czy nadal zachodzi potrzeba utrzymywania takich struktur.

Tego typu struktury i działalność, w tym ich zgodność z ustawodawstwem i standardami zawodowymi, powinny podlegać regularnemu przeglądowi. Przegląd taki powinien być dokonywany przez komórkę audytu wewnętrznego, o ile ustanowiona, na podstawie analiz y ryzyka.

Firmy inwestycyjne powinny stosować skuteczne środki zarządzania ryzykiem, jeśli prowadzą niestandardową lub nieprzejrzystą działalność na rzecz klientów (np. udzielanie pomocy w zakładaniu spółek w jurysdykcjach typu offshore, opracowywanie złożonych struktur i transakcji ich finansowania lub świadczenie usług powierniczych) skutkującą podobnymi trudnościami w dziedzinie zarządzania wewnętrznego oraz mogącą stwarzać znaczące ryzyko operacyjne i ryzyko utraty reputacji. W szczególności firmy inwestycyjne powinny analizować przyczyny, dla których klient chce utworzyć konkretną strukturę.