2.1. Επισκόπηση του πλαισίου της ΔΕΕΑ

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διαθέτουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ΔΕΕΑ που να καλύπτει τα ακόλουθα στοιχεία, τα οποία θα πρέπει να αξιολογούνται σε τακτική βάση, λαμβάνοντας υπόψη τον κατάλογο των νομικών πράξεων που δημοσιεύονται χωριστά στον διαδικτυακό τόπο της ΕΑΤ, βάσει των οποίων θα πρέπει να αξιολογείται η συμμόρφωση του ιδρύματος. Το μοντέλο συμμετοχής ΔΕΕΑ που περιγράφεται στην ενότητα 2.4 καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο το πλαίσιο αυτό μπορεί να προσαρμοστεί σε διάφορα ιδρύματα σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας. Τα στοιχεία αυτά είναι τα εξής:

• α. κατηγοριοποίηση του ιδρύματος, όπως ορίζεται στην ενότητα 2.1.1·
• β. παρακολούθηση βασικών δεικτών, όπως προσδιορίζεται στον τίτλο 3·
• γ. ανάλυση επιχειρηματικού μοντέλου, όπως προσδιορίζεται στον τίτλο 4·
• δ. αξιολόγηση της εσωτερικής διακυβέρνησης και των ελέγχων σε επίπεδο ιδρύματος, όπως προσδιορίζεται στον τίτλο 5·
• ε. αξιολόγηση των κινδύνων κεφαλαίου, όπως προσδιορίζεται στον τίτλο 6· και

στ. αξιολόγηση της επάρκειας των ιδίων κεφαλαίων του ιδρύματος, όπως προσδιορίζεται στον τίτλο 7·

• ζ. αξιολόγηση των κινδύνων για τη ρευστότητα και τη χρηματοδότηση, καθώς και αξιολόγηση της ρευστότητας και της χρηματοδότησης στο πλαίσιο της ΔΕΕΑ, όπως προσδιορίζονται στον τίτλο 8·
• η. συνολική αξιολόγηση της ΔΕΕΑ (συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής εποπτικών μέτρων
• – καθώς και μέτρων έγκαιρης παρέμβασης, όπου απαιτείται) και επικοινωνία, όπως προσδιορίζονται στον τίτλο 9 και στην ενότητα 2.1.2 αντίστοιχα.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάζουν τη ΔΕΕΑ ως συνεχή διαδικασία που ενσωματώνει τα αποτελέσματα όλων των εποπτικών δραστηριοτήτων και όλες τις διαθέσιμες πηγές πληροφοριών σε μια ολοκληρωμένη εποπτική επισκόπηση του ιδρύματος. Η ΔΕΕΑ πρέπει να περιλαμβάνει την εξέταση των ακόλουθων στοιχείων:

• α. αποτελέσματα προηγούμενων αξιολογήσεων της ΔΕΕΑ, ανάλυση του επιχειρηματικού μοντέλου και της συνεχιζόμενης μη επιτόπιας εποπτείας·
• β. υποβολή χρηματοοικονομικών αναφορών ιδρύματος, στρατηγικό(-ά) σχέδιο(-α), υποβολή αναφορών βάσει κανονιστικών υποχρεώσεων (υποβολή αναφορών βάσει κοινού μορφότυπου διαβίβασης στοιχείων – COREP, υποβολή χρηματοοικονομικών αναφορών – FINREP και μητρώο πιστώσεων, εφόσον είναι διαθέσιμα) και υποβολή εσωτερικών αναφορών (π.χ. πληροφορίες αναφοράς σχετικά με τη διαχείριση, υποβολή αναφορών σχετικά με την κεφαλαιακή επάρκεια και τη ρευστότητα, υποβολή εσωτερικών αναφορών σχετικά με τους κινδύνους)·
• γ. ρυθμίσεις ΔΑΕΕΚ/ΔΑΕΕΡ και σχεδιασμού ανάκαμψης του ιδρύματος·
• δ. επιτόπιες επιθεωρήσεις·
• ε. αξιολογήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων·

στ. στοχευμένη εις βάθος ανάλυση·

• ζ. οριζόντιες θεματικές επισκοπήσεις·
• η. ανάλυση ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων·
• θ. αναφορές τρίτων (π.χ. αναφορές εξωτερικών ελεγκτών, αναφορές χρηματιστηριακής/πιστωτικής ανάλυσης)·
• ι. άλλες σχετικές τομεακές ή μακροοικονομικές μελέτες/έρευνες.

2.1.1. Κατηγοριοποίηση των ιδρυμάτων

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να ταξινομούν όλα τα ιδρύματα που υπάγονται στην εποπτική τους αρμοδιότητα σε τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες, με βάση το μέγεθος, τη συστημική σημασία, τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων κάθε ιδρύματος, λαμβάνοντας υπόψη το άρθρο 97 παράγραφος 4 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ. Η κατηγοριοποίηση πρέπει να αντικατοπτρίζει την εκτίμηση του συστημικού κινδύνου που ενέχουν τα ιδρύματα για το χρηματοοικονομικό σύστημα.

Εντός ενός ομίλου οντοτήτων, εάν οι αρμόδιες αρχές διαπιστώσουν ότι η σημασία των διαφόρων οντοτήτων του ομίλου, με βάση τα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 17, ποικίλλει, μπορούν να εφαρμόσουν κατηγοριοποίηση σε ατομικό επίπεδο προκειμένου να αποτυπωθούν αυτές οι διαφορές (π.χ. ταξινομώντας σε διαφορετική κατηγορία διάφορες θυγατρικές του ομίλου ή/και την ενοποιημένη οντότητα).

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να επανεξετάζουν περιοδικά την κατηγοριοποίηση των ιδρυμάτων τους, καθώς και μετά από γεγονότα που ενδέχεται να επηρεάσουν τον βαθμό επικινδυνότητας των επιχειρηματικών μοντέλων τους, ή μετά από σημαντικές εταιρικές ενέργειες, όπως η αφαίρεση σημαντικών δραστηριοτήτων, μια συγχώνευση ή εξαγορά, ή μια σημαντική ενέργεια στρατηγικού χαρακτήρα.

Προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο συγκρισιμότητας, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ως αφετηρία τις παρακάτω κατηγορίες:

► Κατηγορία 1 – Όλα τα ιδρύματα που ορίζονται ως «μεγάλα ιδρύματα» στο άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 146) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να ταξινομούν τα «μεγάλα ιδρύματα» ως ιδρύματα κατηγορίας 2 ή κατηγορίας 3 για λόγους αναλογικότητας, υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι G-SII. Η αναταξινόμηση «μεγάλων ιδρυμάτων» που δεν είναι G-SII θα πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τα ποιοτικά κριτήρια της κατηγορίας 2 και της κατηγορίας 3 που αναφέρονται παρακάτω, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του ιδρύματος, τη συστημική του σημασία, καθώς και τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων του. ► Κατηγορία 2 – (i) Μεσαία έως μεγάλα ιδρύματα, εκτός από εκείνα που περιλαμβάνονται στην κατηγορία 1, τα οποία δεν είναι «μικρά και μη πολύπλοκα ιδρύματα», όπως ορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 145) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, και τα οποία δραστηριοποιούνται σε διάφορους επιχειρηματικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων μη τραπεζικών δραστηριοτήτων, ή αναπτύσσουν σημαντικές διασυνοριακές δραστηριότητες και προσφέρουν πιστωτικά και χρηματοοικονομικά προϊόντα σε πελάτες λιανικής και εταιρικούς πελάτες· (ii) μη συστημικώς σημαντικά εξειδικευμένα ιδρύματα με σημαντικό μερίδιο αγοράς στους τομείς επιχειρηματικής δραστηριότητάς τους ή στα συστήματα πληρωμών ή στις χρηματιστηριακές πλατφόρμες/αγορές χρηματοοικονομικών μέσων· (iii) ιδρύματα που θεωρούνται σημαντικά, λόγω του μεγέθους, των δραστηριοτήτων ή του επιχειρηματικού μοντέλου τους (π.χ. κεντρικά ιδρύματα ενός ΘΣΠ, κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι, KAT, κεντρικές συνεταιριστικές τράπεζες ή κεντρικά ταμιευτήρια), για την οικονομία (π.χ. όσον αφορά το σύνολο ενεργητικού σε σχέση με το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν – ΣΕ/ΑΕΠ) ή για τον τραπεζικό τομέα σε συγκεκριμένο κράτος μέλος.

► Κατηγορία 3 – (i) Μικρά έως μεσαία ιδρύματα, εκτός από εκείνα που περιλαμβάνονται στις κατηγορίες 1 και 2, τα οποία δεν είναι «μικρά και μη πολύπλοκα ιδρύματα», όπως ορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 145) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, και τα οποία δραστηριοποιούνται σε περιορισμένο αριθμό επιχειρηματικών τομέων ή αναπτύσσουν μη σημαντικές διασυνοριακές δραστηριότητες, παρέχοντας κατά κύριο λόγο πιστωτικά προϊόντα σε πελάτες λιανικής και εταιρικούς πελάτες με περιορισμένη προσφορά χρηματοπιστωτικών προϊόντων· (ii) εξειδικευμένα ιδρύματα με λιγότερο σημαντικό μερίδιο αγοράς στους τομείς επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους, στα συστήματα πληρωμών ή στις χρηματιστηριακές αγορές.

► Κατηγορία 4 – Όλα τα ιδρύματα που ορίζονται ως «μικρά και μη πολύπλοκα ιδρύματα» στο άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 145) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 και όλα τα άλλα μικρά μη πολύπλοκα ιδρύματα που δεν εμπίπτουν στις κατηγορίες 1 έως 3 (π.χ. με περιορισμένο πεδίο δραστηριοτήτων και μη σημαντικό μερίδιο αγοράς στους τομείς επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους).

2.1.2. Συνεχής εκτίμηση κινδύνων, πλαίσιο παραπομπής και εποπτικά μέτρα

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εκτιμούν συνεχώς τους κινδύνους στους οποίους εκτίθεται ή ενδέχεται να εκτεθεί το ίδρυμα μέσω των εποπτικών του δραστηριοτήτων σύμφωνα με το μοντέλο συμμετοχής ΔΕΕΑ που ορίζεται στην ενότητα 2.4.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα πορίσματα των εκτιμήσεών τους τεκμηριώνονται με σαφήνεια, με έμφαση στα απώτερα αίτια των διαπιστωθεισών ελλείψεων. Τα πορίσματα αυτά θα πρέπει να αποτυπώνονται στις βαθμολογίες της ΔΕΕΑ σύμφωνα με τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές και να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των μεταγενέστερων εποπτικών μέτρων τα οποία ενδέχεται να εφαρμόζουν οι αρμόδιες αρχές, όπως προσδιορίζονται στα άρθρα 102, 104 και 105 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ και στην εθνική νομοθεσία, και, κατά περίπτωση, των μέτρων έγκαιρης παρέμβασης, όπως προσδιορίζονται στο άρθρο 27 της οδηγίας 2013/36/ΕΕ, ή σε οποιονδήποτε συνδυασμό των ανωτέρω.

Στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων εποπτικών δραστηριοτήτων τους, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να αναλαμβάνουν κατάλληλες και έγκαιρες δραστηριότητες παρακολούθησης προκειμένου να διασφαλίζουν ότι το ίδρυμα έχει αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις διαπιστωθείσες ελλείψεις. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να θεσπίσουν υψηλού επιπέδου πλαίσιο παραπομπής για τα εποπτικά μέτρα, το οποίο θα διευκολύνει την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων (ποσοτικών και ποιοτικών) για την αντιμετώπιση των διαπιστωθεισών ελλείψεων. Η θέσπιση ενός τέτοιου πλαισίου δεν θίγει τις εποπτικές εξουσίες που προβλέπονται στο ισχύον νομικό πλαίσιο ούτε τη διακριτική ευχέρεια των αρμόδιων αρχών να καθορίζουν τα καταλληλότερα μέτρα με βάση τις συγκεκριμένες περιστάσεις και ελλείψεις.

Το πλαίσιο που αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα ακόλουθα μέτρα, τα οποία δεν εφαρμόζονται με αυστηρώς διαδοχική σειρά και η κλιμάκωση ή η αποκλιμάκωσή τους εξαρτάται από τις περιστάσεις:

• α. η διεξαγωγή ενισχυμένου εποπτικού διαλόγου με το ίδρυμα, π.χ. πραγματοποίηση συνάντησης με το διοικητικό όργανο ή απαίτηση αυτοαξιολόγησης από το ίδρυμα·
• β. η κοινοποίηση των διορθωτικών μέτρων που αναμένεται να λάβει το ίδρυμα (μη δεσμευτικά μέτρα), όπως οι προσδοκίες στον τομέα της εποπτείας ή οι συστάσεις·
• γ. η απαίτηση λήψης συγκεκριμένου (-ων) διορθωτικού (-ών) μέτρου (-ων) από το ίδρυμα (δεσμευτικά μέτρα), όπως ο καθορισμός ποιοτικών δεικτών που πρέπει να τηρεί το ίδρυμα ή/και ο καθορισμός ή η αύξηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων του Πυλώνα 2 ή των απαιτήσεων ρευστότητας·
• δ. η επιβολή εποπτικών μέτρων για την αντιμετώπιση των διαπιστωθεισών ελλείψεων, π.χ. διοικητικών κυρώσεων, διορθωτικών μέτρων ή προστίμων.

Κατά την επιλογή των εποπτικών μέτρων, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να προσδιορίζουν πλήρως τη διαδικασία παραπομπής, λαμβάνοντας υπόψη τις διαθέσιμες πληροφορίες, τη φύση, το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του ιδρύματος, καθώς και την ανάγκη να διασφαλιστεί η έγκαιρη αποκατάσταση των διαπιστωθεισών ελλείψεων. Η επιλογή θα πρέπει να βασίζεται στις ακόλουθες παραμέτρους, ανάλογα με την περίπτωση:

• α. το αποτέλεσμα στο οποίο αποσκοπούν τα μέτρα και, κατά περίπτωση, τα αναμενόμενα χρονοδιαγράμματα για την αντιμετώπιση των ελλείψεων από το ίδρυμα·
• β. τη σοβαρότητα των ελλείψεων και τις πιθανές επιπτώσεις από πλευράς προληπτικής εποπτείας σε περίπτωση που το πρόβλημα δεν αντιμετωπιστεί (δηλαδή αν είναι απαραίτητη η αντιμετώπιση του προβλήματος με συγκεκριμένο μέτρο) και αν οι ελλείψεις έχουν ήδη αντιμετωπιστεί/καλυφθεί από άλλα μέτρα·
• γ. την αποδεδειγμένη ικανότητα ή πρόθεση του ιδρύματος να διορθώσει τις ελλείψεις·
• δ. το κατά πόσο θα ήταν δυνατό ο ίδιος στόχος να επιτευχθεί με άλλα μέτρα που θα είχαν μικρότερες επιπτώσεις στο ίδρυμα σε διοικητικό και οικονομικό επίπεδο·
• ε. την πιθανότητα οι κίνδυνοι και οι αδυναμίες που έχουν εντοπιστεί να σχετίζονται στενά μεταξύ τους ή να αλληλοενισχύονται, ή και τα δύο, καθιστώντας αναγκαία την ενίσχυση των εποπτικών μέτρων·

στ. τυχόν άλλους παράγοντες που κρίνονται συναφείς από τις αρμόδιες αρχές.

Με την επιφύλαξη της διακριτικής ευχέρειας των αρμόδιων αρχών όσον αφορά την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων, όλα τα διαθέσιμα ποσοτικά και ποιοτικά μέτρα πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά τρόπο που να επιτρέπει τη βέλτιστη αντιμετώπιση του επιπέδου κινδύνου ή/και των ελλείψεων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η φύση του κινδύνου (ποσοτική και/ή ποιοτική), η διαδικασία παραπομπής, καθώς και το ότι πρέπει να εφαρμόζονται ποσοτικά μέτρα για την αντιμετώπιση ελλείψεων στην εσωτερική διακυβέρνηση –συμπεριλαμβανομένων των ρυθμίσεων εσωτερικού ελέγχου– και άλλων προβλημάτων, σε περίπτωση που άλλα εποπτικά μέτρα έχει κριθεί ότι δεν είναι αποτελεσματικά ή θεωρούνται ανεπαρκή για την αντιμετώπιση των διαπιστωθεισών ελλείψεων εντός κατάλληλου χρονοδιαγράμματος⁷ .

⁷ Σύμφωνα με το άρθρο 104α παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας 2013/36 της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην δραστηριότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, την τροποποίηση της οδηγίας 2002/87/ΕΚ και την κατάργηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ (ΕΕ 176 της 27.6.2013, σ. 338, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2013/36/2026-01-11).

Οι διατάξεις του παρόντος τίτλου δε θίγουν τη δυνατότητα των αρμόδιων αρχών να λάβουν εποπτικά μέτρα που συνδέονται απευθείας με τα αποτελέσματα τυχόν εποπτικών δραστηριοτήτων (π.χ. των επιτόπιων ελέγχων ή των αξιολογήσεων της καταλληλότητας των μελών του διοικητικού οργάνου και των βασικών λειτουργιών) στις περιπτώσεις όπου τα αποτελέσματα των εν λόγω δραστηριοτήτων επιβάλλουν την άμεση εφαρμογή εποπτικών μέτρων για την αντιμετώπιση ουσιωδών ελλείψεων.

2.1.3. Διάλογος με τα ιδρύματα

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να συμμετέχουν σε διάλογο με τα ιδρύματα κατά την άσκηση των εποπτικών τους δραστηριοτήτων.

Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να κοινοποιούν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της ΔΕΕΑ στο ίδρυμα σύμφωνα με τον τίτλο 9 και να ενημερώνουν το ίδρυμα για τυχόν ενέργειες που απαιτούνται για τη συμμόρφωση προς τα εποπτικά μέτρα που εφαρμόζονται βάσει των εν λόγω πορισμάτων.