2.1. Przegląd ram SREP

Właściwe organy powinny dysponować kompleksowymi ramami SREP obejmującymi poniższe elementy. Elementy te powinny być regularnie oceniane z uwzględnieniem wykazu aktów prawnych opublikowanego oddzielnie na stronie internetowej EUNB, względem których należy oceniać zgodność działalności instytucji. Zasady zaangażowania w SREP, opisane w sekcji 2.4, określają, w jaki sposób ramy te można dostosować do potrzeb różnych instytucji zgodnie z zasadą proporcjonalności. Są to następujące elementy:

• a. kategoryzacja instytucji określona w sekcji 2.1.1;
• b. monitorowanie kluczowych wskaźników zgodnie z tytułem 3;
• c. analiza modelu biznesowego zgodnie z tytułem 4;
• d. ocena zarządzania wewnętrznego i mechanizmów kontroli stosowanych w całej instytucji zgodnie z tytułem 5;
• e. ocena ryzyk obciążających kapitał zgodnie z tytułem 6;
• f. ocena adekwatności funduszy własnych instytucji zgodnie z tytułem 7;
• g. ocena ryzyk płynności i finansowania oraz płynności i finansowania SREP zgodnie z tytułem 8;
• h. ogólna ocena SREP (w tym stosowania środków nadzorczych – i w razie potrzeby środków wczesnej interwencji) oraz komunikacji zgodnie z tytułem 9 i sekcją 2.1.2.

Właściwe organy powinny traktować SREP jako proces ciągły, który łączy wyniki wszystkich działań nadzorczych oraz wszystkie dostępne źródła informacji w celu uzyskania kompleksowego obrazu sytuacji danej instytucji pod kątem nadzoru. SREP powinien obejmować następujące aspekty:

• a. wyniki poprzednich ocen SREP, analizy modelu biznesowego oraz bieżącego nadzoru zza biurka;
• b. sprawozdawczość finansową instytucji, jej plany strategiczne, sprawozdawczość regulacyjną (sprawozdawczość ogólna – COREP, sprawozdawczość finansowa – FINREP oraz rejestr kredytowy, o ile jest dostępny) oraz sprawozdawczość wewnętrzną (np. informacje zarządcze, sprawozdawczość dotyczącą kapitału i płynności, wewnętrzne sprawozdania dotyczące ryzyka);
• c. stosowane przez instytucję ICAAP/ILAAP i rozwiązania w zakresie planowania naprawy;
• d. kontrole na miejscu;
• e. oceny modeli wewnętrznych;
• f. ukierunkowaną, dogłębną analizę;
• g. horyzontalne przeglądy tematyczne;
• h. analizę testów warunków skrajnych;
• i. sprawozdania stron trzecich (np. sprawozdania z audytu, raporty analityków rynków kapitałowych/kredytów);
• j. inne odpowiednie sektorowe lub makroekonomiczne badania/ankiety.

2.1.1. Kategoryzacja instytucji

Właściwe organy powinny podzielić wszystkie instytucje podlegające ich kompetencjom nadzorczym na cztery różne kategorie w zależności od wielkości, znaczenia systemowego, charakteru, skali i złożoności działalności danych instytucji oraz z uwzględnieniem art. 97 ust. 4 dyrektywy 2013/36/UE. Kategoryzacja powinna odzwierciedlać ocenę ryzyka systemowego stwarzanego przez instytucje dla systemu finansowego.

Jeżeli w ramach grupy podmiotów właściwe organy stwierdzą, że znaczenie poszczególnych podmiotów wchodzących w skład grupy – oceniane na podstawie elementów wymienionych w ust. 17– jest zróżnicowane, mogą zastosować kategoryzację na poziomie indywidualnym, aby odzwierciedlić te różnice (np. przypisując różne kategorie poszczególnym jednostkom zależnym grupy lub podmiotowi objętemu konsolidacją).

Właściwe organy powinny przeprowadzać przegląd kategoryzacji podległych im instytucji okresowo, a także po wystąpieniu zdarzeń, które mogą wpłynąć na poziom ryzyka związanego z modelami biznesowymi, lub po przeprowadzeniu istotnych operacji korporacyjnych, takich jak znaczne zbycie, połączenie lub przejęcie czy też ważne działanie strategiczne.

Aby zapewnić minimalny poziom porównywalności, właściwe organy powinny traktować poniższe kategorie jako punkt wyjścia:

► Kategoria 1 – wszystkie instytucje zdefiniowane jako „duże instytucje” w art. 4 ust. 1 pkt 146 rozporządzenia (UE) nr 575/2013. Właściwe organy mogą zakwalifikować „duże instytucje” jako instytucje kategorii 2 lub kategorii 3 ze względów proporcjonalności, pod warunkiem że nie są one globalnymi instytucjami o znaczeniu systemowym. Przeklasyfikowanie „dużych instytucji”, które nie są globalnymi instytucjami o znaczeniu systemowym, powinna odbywać się zgodnie z kryteriami jakościowymi określonymi poniżej w kategorii 2 i kategorii 3, z uwzględnieniem wielkości instytucji, jej znaczenia systemowego oraz charakteru, skali i złożoności prowadzonej działalności.

► Kategoria 2 – (i) średnie i duże instytucje nieujęte w kategorii 1, które nie są „małymi i niezłożonymi instytucjami” w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 145 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i prowadzą działalność w kilku liniach biznesowych, w tym działalność pozabankową, lub prowadzą znaczną działalność transgraniczną oraz oferują produkty kredytowe i finansowe klientom detalicznym i korporacyjnym; (ii) nieistotne systemowo wyspecjalizowane instytucje z istotnym udziałem rynkowym w swoich liniach biznesowych, systemach płatności lub platformach obrotu/rynkach instrumentów finansowych; (iii) instytucje uznawane za ważne ze względu na swoją wielkość, działalność lub model biznesowy (np. instytucje centralne IPS, CCP, CSD, centralne banki spółdzielcze lub centralne banki oszczędnościowe), dla gospodarki (np. pod względem stosunku sumy aktywów do produktu krajowego brutto – TA/PKB) lub dla sektora bankowego w danym państwie członkowskim.

► Kategoria 3 – (i) małe i średnie instytucje inne niż te ujęte w kategoriach 1 i 2, które nie są „małą i niezłożoną instytucją” w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 145 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i prowadzą działalność w ograniczonej liczbie linii biznesowych lub nieznaczną działalność transgraniczną, oferując głównie produkty kredytowe klientom detalicznym, korporacyjnym i instytucjonalnym z ograniczoną ofertą produktów finansowych; (ii) wyspecjalizowane instytucje posiadające mniej znaczący udział w rynku w swoich liniach biznesowych, systemach płatności lub giełdach finansowych.

► Kategoria 4 – wszystkie instytucje zdefiniowane jako „małe i niezłożone instytucje” w art. 4 ust. 1 pkt 145 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 oraz wszystkie inne małe instytucje

• o niezłożonej strukturze, które nie należą do kategorii 1–3 (np. posiadające ograniczony zakres działalności i nieistotne udziały w rynku w swoich liniach biznesowych).

2.1.2. Ciągła ocena ryzyka, ramy eskalacji i środki nadzorcze

Właściwe organy powinny na bieżąco oceniać ryzyka, na jakie instytucja jest lub może być narażona, za pomocą swoich działań nadzorczych, zgodnie z zasadami zaangażowania w SREP określonym w sekcji 2.4.

Właściwe organy powinny zapewnić, aby ustalenia przeprowadzanych przez nie ocen były jasno udokumentowane, ze szczególnym uwzględnieniem podstawowych przyczyn stwierdzonych niedociągnięć. Ustalenia te powinny znaleźć odzwierciedlenie w ocenach punktowych SREP przyznawanych zgodnie z niniejszymi wytycznymi oraz powinny stanowić podstawę dla dalszych środków nadzorczych, które właściwe organy mogą zastosować zgodnie z art. 102, 104 i 105 dyrektywy 2013/36/UE oraz prawem krajowym, a także – w stosownych przypadkach – dla środków wczesnej interwencji określonych w art. 27 dyrektywy 2014/59/UE lub ich dowolnej kombinacji.

W ramach swoich bieżących działań nadzorczych właściwe organy powinny podjąć odpowiednie i terminowe działania następcze, aby upewnić się, że instytucja skutecznie usunęła stwierdzone niedociągnięcia. W związku z tym właściwe organy powinny ustanowić ramy eskalacji dla środków nadzorczych na wysokim szczeblu, ułatwiające wybór najbardziej odpowiednich środków (zarówno ilościowych, jak i jakościowych) w celu usunięcia stwierdzonych niedociągnięć. Nie ma to wpływu na uprawnienia nadzorcze przewidziane w obowiązujących ramach prawnych ani na swobodę decyzyjną właściwych organów w zakresie ustalania najodpowiedniejszych środków na podstawie konkretnych okoliczności i stwierdzonych niedociągnięć.

W ramach, o których mowa w poprzednim ustępie, należy uwzględnić następujące działania, które nie muszą być podejmowane w ściśle określonej kolejności i które można odpowiednio zaostrzać lub łagodzić w zależności od sytuacji:

• a. prowadzenie intensywniejszego dialogu nadzorczego z instytucją, np. w drodze zorganizowania spotkania z organem zarządzającym lub zobowiązania instytucji do przeprowadzenia samooceny;
• b. przekazywanie informacji, takich jak oczekiwania lub zalecenia organu nadzorczego,
• o oczekiwanych od instytucji działaniach naprawczych (środki o charakterze niewiążącym);
• c. wymaganie od instytucji podjęcia określonych działań naprawczych (środki wiążące), takich jak ustalenie środków o charakterze jakościowym, których instytucja musi przestrzegać, lub ustanowienie/podwyższenie wymogu w ramach filaru 2 lub wymogów dotyczących płynności;
• d. egzekwowanie środków nadzorczych mających na celu usunięcie stwierdzonych niedociągnięć, np. sankcji administracyjnych, środków zaradczych lub grzywien.

Wybierając środki nadzorcze, właściwe organy powinny określić pełną ścieżkę eskalacji, biorąc pod uwagę dostępne informacje, charakter, wielkość i złożoność instytucji oraz konieczność zapewnienia terminowego usunięcia stwierdzonych niedociągnięć. Podczas dokonywania wyboru należy kierować się następującymi względami, w zależności od okoliczności:

• a. zamierzony efekt, jaki ma zostać osiągnięty za pomocą tych środków, oraz – w miarę możliwości – przewidywane terminy, w których instytucja ma usunąć stwierdzone niedociągnięcia;
• b. waga niedociągnięć i potencjalny wpływ zaniechania działań naprawczych na bezpieczeństwo i stabilność instytucji (tj. czy konieczne jest zastosowanie w tej sprawie konkretnego środka) oraz to, czy niedociągnięcia te zostały już usunięte lub uwzględnione w ramach innych środków;
• c. wykazana przez instytucję zdolność do usunięcia tych niedociągnięć albo zamiar ich usunięcia;
• d. czy inne środki umożliwiłyby osiągnięcie tego samego celu przy mniejszym obciążeniu administracyjnym i finansowanym dla instytucji;
• e. możliwość, że zidentyfikowane ryzyka i zagrożenia mogą być ze sobą skorelowane lub wzajemnie się potęgować, lub oba te przypadki, co może uzasadniać zwiększenie rygorystyczności środków nadzorczych;
• f. wszelkie inne czynniki, które właściwe organy uznają za istotne.

Bez uszczerbku dla swobody właściwych organów w wyborze najbardziej odpowiednich środków, wszystkie dostępne środki ilościowe i jakościowe należy stosować w sposób umożliwiający jak najlepsze odniesienie się do poziomu ryzyka lub stwierdzonych niedociągnięć. Należy przy tym uwzględnić charakter ryzyka (ilościowy lub jakościowy), proces eskalacji oraz fakt, że środki ilościowe należy stosować w celu usunięcia niedociągnięć w obszarze zarządzania wewnętrznego – w tym w mechanizmach kontroli wewnętrznej – a także inne kwestie, w przypadku gdy inne środki nadzorcze okazały się nieskuteczne lub zostały uznane za niewystarczające do usunięcia stwierdzonych niedociągnięć w odpowiednim terminie⁷ .

⁷ Zgodnie z art. 104a ust. 1 lit. b) dyrektywy 2013/36 Unii Europejskiej i Rady w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniającej dyrektywę 2002/87/WE oraz uchylającej dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE (Dz. Urz. L 176 z 27.6.2013, s. 338, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2013/36/2026-01-11).

Postanowienia niniejszego tytułu nie wykluczają możliwości podjęcia przez właściwe organy środków nadzorczych bezpośrednio powiązanych z wynikami wszelkich działań nadzorczych (np. badania na miejscu, oceny odpowiedniości członków organu zarządzającego i osób pełniących najważniejsze funkcje kierownicze), jeżeli takie wyniki wymagają niezwłocznego zastosowania środków nadzorczych w celu usunięcia istotnych niedociągnięć.

2.1.3. Dialog z instytucjami

Właściwe organy powinny prowadzić dialog z instytucjami w trakcie wykonywania przez nie działań nadzorczych.

Właściwe organy powinny przekazać instytucji wyniki oceny SREP zgodnie z tytułem 9 oraz poinformować ją o wszelkich działaniach, które są niezbędne, aby dostosować się do środków nadzorczych zastosowanych na podstawie ustaleń tej oceny.