Παράρτημα ΙΙΙ – Τα τυποποιημένα σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου

Τα έξι σενάρια ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου για τη μέτρηση της οικονομικής αξίας των ιδίων κεφαλαίων με βάση την τυπική δοκιμή ακραίων τιμών της οικονομικής αξίας των ιδίων κεφαλαίων είναι:

• (i) παράλληλη ανοδική αιφνίδια διακύμανση·
• (ii) παράλληλη καθοδική αιφνίδια διακύμανση·
• (iii) αιφνίδια διακύμανση με αύξηση κλίσης (μείωση βραχυπρόθεσμων επιτοκίων και αύξηση μακροπρόθεσμων επιτοκίων)·
• (iv) αιφνίδια διακύμανση με μείωση κλίσης (αύξηση βραχυπρόθεσμων επιτοκίων και μείωση μακροπρόθεσμων επιτοκίων)·
• (v) ανοδική αιφνίδια διακύμανση βραχυπρόθεσμων επιτοκίων· και
• (vi) καθοδική αιφνίδια διακύμανση βραχυπρόθεσμων επιτοκίων.

Τα ιδρύματα πρέπει να εφαρμόζουν τα έξι προαναφερθέντα σενάρια επιτοκίων για την καταγραφή παράλληλων και μη παράλληλων κινδύνων διαφορών για την οικονομική αξία ιδίων κεφαλαίων. Αυτά τα σενάρια εφαρμόζονται σε εκθέσεις στον IRRBB ξεχωριστά σε κάθε νόμισμα στο οποίο το ίδρυμα διατηρεί καθαρές θέσεις¹⁰ .

Το μέγεθος διακύμανσης για τα έξι σενάρια αιφνίδιας διακύμανσης των επιτοκίων βασίζεται στα ιστορικά επιτόκια. Πιο συγκεκριμένα, για την καταγραφή του τοπικού περιβάλλοντος και κύκλου των επιτοκίων, χρησιμοποιείται μια ιστορική χρονοσειρά, που κυμαίνεται από το 2000 έως το 2015¹¹ για διάφορες ημερομηνίες λήξης, για τον υπολογισμό των παράλληλων βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων διακυμάνσεων για ένα συγκεκριμένο νόμισμα. Ωστόσο, οι αποκλίσεις από την προαναφερθείσα περίοδο 16 ετών επιτρέπονται εάν αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις ιδιοσυγκρατικές συνθήκες μιας συγκεκριμένης δικαιοδοσίας.

Ο πίνακας 1 εμφανίζει τις τιμές που υπολογίζονται για τις παράλληλες, βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες διακυμάνσεις επιτοκίων για επιλεγμένα νομίσματα. Οι διακυμάνσεις απεικονίζουν το ετερογενές οικονομικό περιβάλλον σε όλες τις δικαιοδοσίες. Στη συνέχεια αυτές χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των διακυμάνσεων για διαφορετικές ημερομηνίες λήξης της καμπύλης αποδόσεων για τη δημιουργία των σεναρίων ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου, σύμφωνα με τη μεθοδολογία που εξηγείται παρακάτω. Πίνακας 1. Καθορισμένο μέγεθος των διακυμάνσεων επιτοκίου

ARS AUD BRL CAD CHF CNY EUR R � shocktype GBP , c HKD IDR INR Παράλληλη 400 300 400 200 100 250 200 250 200 400 400 Βραχυπρόθεσμη 500 450 500 300 150 300 250 300 250 500 500 Μακροπρόθεσμη 300 200 300 150 100 150 100 150 100 350 300

JPY KRW MXN RUB SAR SEK SGD TRY USD ZAR Παράλληλη 100 300 400 400 200 200 150 400 200 400 Βραχυπρόθεσμη 100 400 500 500 300 300 200 500 300 500 Μακροπρόθεσμη 100 200 300 300 150 150 100 300 150 300

¹⁰ Οι καθαρές θέσεις ορίζονται στην ενότητα 4.5, «Εποπτικές δοκιμές ακραίων τιμών».

¹¹ Η ΕΑΤ μπορεί να προβλέψει αναδιαμόρφωση σε εύθετο χρόνο.

Για τη διαμόρφωση των μεγεθών ακραίων μεταβολών των επιτοκίων για περισσότερα νομίσματα, θα εφαρμόζεται το παρακάτω:

Μέτρο 1: Υπολογισμός του ημερήσιου μέσου επιτοκίου

Συλλέξτε σε χρονοσειρά βάθους 16 ετών ημερήσια επιτόκια χωρίς κίνδυνο για κάθε νόμισμα για ημερομηνίες λήξης σε βάθος 3M, 6M, 1Y, 2Y, 5Y, 7Y, 10Y, 15Y και 20Y. Στη συνέχεια, υπολογίστε το συνολικό μέσο επιτόκιο για κάθε νόμισμα σε όλες τις παρατηρήσεις στις 𝑐𝑐 χρονολογικές σειρές και για όλες τις ημερομηνίες λήξης. Το αποτέλεσμα είναι μια μεμονωμένη μέτρηση ανά νόμισμα. 𝑐𝑐

Μέτρο 2: Εφαρμογή των παραμέτρων παγκόσμιας ακραίας διακύμανσης

Εφαρμόστε τις παραμέτρους παγκόσμιας ακραίας διακύμανσης στο μέσο επιτόκιο, σύμφωνα με τον πίνακα 2 παρακάτω, σε κάθε νόμισμα .

Πίνακας 2. Παράμετροι αναφοράς παγκόσμιας 𝑐𝑐 αιφνίδιας διακύμανσης επιτοκίων

Παράλληλη 60%

Βραχυπρόθεσμη 𝛼𝛼� 𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝 85%

Μακροπρόθεσμη 𝛼𝛼� 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 40%

𝛼𝛼� 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 Η εφαρμογή των παραμέτρων παγκόσμιας αιφνίδιας διακύμανσης από τον πίνακα 2 στα μέσα επιτόκια που υπολογίστηκαν στο μέτρο 1 οδηγεί σε αναθεωρημένες αιφνίδιες διακυμάνσεις επιτοκίων ανά νόμισμα για τα διαφορετικά τμήματα της καμπύλης απόδοσης, δηλαδή για παράλληλες, βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες διακυμάνσεις.

Μέτρο 3: Εφαρμογή των ανώτατων και κατώτατων ορίων

Η προτεινόμενη διαμόρφωση των ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου μπορεί να οδηγήσει σε μη ρεαλιστικές χαμηλές αιφνίδιες διακυμάνσεις επιτοκίου για ορισμένα νομίσματα και σε μη ρεαλιστικές υψηλές αιφνίδιες διακυμάνσεις επιτοκίου για άλλα. Προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο σύνεσης και ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, ένα κατώτατο όριο των 100 μονάδων βάσης καθώς και τα μεταβλητά ανώτατα όρια (που ορίζονται ως ορίζονται στις την παράλληλη 500 μονάδες αιφνίδια βάσης για διακύμανση τη βραχυπρόθεσμη και 300 μονάδες αιφνίδια βάσης διακύμανση, για τη μακροπρόθεσμη 400 μονάδες ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )) βάσης αιφνίδια για

διακύμανση, αντίστοιχα. Η μεταβολή στο σενάριο αιφνίδιας διακύμανσης επιτοκίων χωρίς κίνδυνο j και στο νόμισμα , στο μέσο σημείο της διάρκειας της χρονικής περιόδου μπορεί να οριστεί ως εξής: 𝑐𝑐

𝑡𝑡 𝑘𝑘 11F 12

όπου �∆𝑅𝑅� , 𝑗𝑗 για , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) j � = = max { παράλληλη � 100,min , βραχυπρόθεσμη � | ∆𝑅𝑅 𝑗𝑗 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )|, ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 �� και , μακροπρόθεσμη }, αντίστοιχα. υπολογίζονται ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 = Η {400,500,300} εφαρμογή στο μέτρο 2 των και ανώτατων η στρογγυλοποίηση και κατώτατων στις πλησιέστερες ορίων στις ακραίες 50 μονάδες διακυμάνσεις βάσης οδηγεί που

στην τελική δέσμη ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίων ανά νόμισμα, όπως φαίνεται στον πίνακα 1.

Μέτρο 4: Προσαρμογές για άλλα νομίσματα που δεν εμφανίζονται στον πίνακα 1.

Δεδομένου ότι οι δικαιοδοσίες ενδέχεται να έχουν υποστεί σημαντικές οικονομικές μεταβολές κατά την περίοδο από το 2000 έως 2015, η διαδικασία στα μέτρα 1 έως 4 ενδέχεται να μην επαρκεί για ορισμένες από αυτές. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα εάν τα επιτόκια κατά τα πρώτα έτη της περιόδου διαφέρουν σημαντικά από τα επιτόκια των πιο πρόσφατων ετών. Για τα νομίσματα που δεν αναφέρονται στον πίνακα 1, οι χρονοσειρές που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό του μέσου επιτοκίου σύμφωνα με το μέτρο 1 καθορίζονται χρησιμοποιώντας την ακόλουθη αρχή: Εάν το μέσο επιτόκιο που υπολογίζεται σύμφωνα με το μέτρο 1 για την περίοδο 2000 έως 2006 είναι μεγαλύτερο από 700 μονάδες βάσης, τότε χρησιμοποιούνται δεδομένα από τα τελευταία 10 έτη (ήτοι από το 2007 έως το 2016) ή μέχρι το έτος που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Διαφορετικά να χρησιμοποιείται η πλήρης χρονοσειρά δεδομένων από το 2000 έως το 2015.

Η χρήση αυτής της αρχής μας επιτρέπει να εντοπίζουμε τα περιβάλλοντα υψηλού επιτοκίου και τις περιόδους σημαντικής διαρθρωτικής μεταβολής πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Επιπλέον, σκοπός της αρχής αυτής είναι ο εντοπισμός εκείνων των νομισμάτων που υπερβαίνουν το ανώτατο όριο (700 μονάδες βάσης 0,6 = 420 μονάδες βάσης> 400 μονάδες βάσης) κατά τα πρώτα έτη της εξεταζόμενης περιόδου και ενισχύει την εντατικότερη εξέταση των πιο πρόσφατων παρατηρούμενων επιτοκίων. ⋅

Ο πίνακας 3 δείχνει τα αποτελέσματα της εφαρμογής των μέτρων 1 έως 4 στα νομίσματα της ΕΕ που δεν καλύπτονται από τον πίνακα 1. Τα μεγέθη ακραίων μεταβολών των επιτοκίων για άλλα νομίσματα μπορούν να υπολογιστούν με παρόμοιο τρόπο εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία που περιγράφεται στην παρούσα ενότητα.

Πίνακας 3. Καθορισμένο μέγεθος των διακυμάνσεων επιτοκίου για συμπληρωματικά νομίσματα της ΕΕ

R � shocktype , c BGN CZK DKK HRK HUF PLN RON Παράλληλη 250 200 200 250 300 250 350 Βραχυπρόθεσμη 350 250 250 400 450 350 500 Μακροπρόθεσμη 150 100 150 200 200 150 250

μακροπρόθεσμων στιγμιαίων ακραίων διακυμάνσεων στο επιτόκιο «χωρίς κίνδυνο», θα πρέπει να εφαρμοστούν οι ακόλουθες παράμετροι των έξι σεναρίων ακραίων διακυμάνσεων επιτοκίου:

• (i) Παράλληλη ακραία διακύμανση για το νόμισμα c : Διαρκής παράλληλη ανοδική ή καθοδική ακραία διακύμανση για όλες τις χρονικές περιόδους :
• (ii) Βραχυπρόθεσμη ακραία διακύμανση ∆𝑅𝑅 𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝 , 𝑐𝑐 για ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= το νόμισμα ± 𝑅𝑅� 𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝 c : , 𝑐𝑐 Ανοδική ή καθοδική ακραία διακύμανση που είναι μεγαλύτερη στο μέσο σημείο της μικρότερης διάρκειας. Η

συγκεκριμένη διακύμανση, μέσω της βαθμωτής τιμής διαμόρφωσης −𝑡𝑡 k , όπου , μειώνεται προς το μηδέν στη διάρκεια του υψηλότερου σημείου στη 𝑥𝑥 διαχρονική διάρθρωση¹³ . Όπου t k είναι το μέσο σημείο (στον χρόνο) 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑜𝑜𝑡𝑡 της ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 χρονικής ) = 𝑒𝑒 περιόδου 𝑥𝑥 = k 4 th και t K είναι το μέσο σημείο (στον χρόνο) της τελευταίας χρονικής περιόδου ):

𝐾𝐾

• (iii) Μακροπρόθεσμη ∆𝑅𝑅 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ακραία ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= ± διακύμανση 𝑅𝑅 � 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ∙ 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 για ( το 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= νόμισμα ± 𝑅𝑅 � 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 c : , 𝑐𝑐 Η ∙𝑒𝑒 συγκεκριμένη 𝑥𝑥 ακραία διακύμανση εφαρμόζεται μόνο σε εναλλασσόμενες διακυμάνσεις. Η διακύμανση είναι μεγαλύτερη στο υψηλότερο μέσο σημείο της διάρκειας και σχετίζεται με τον βραχυπρόθεσμο συντελεστή κλίμακας ως :

𝑆𝑆 𝑙𝑙𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) = 1 − 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑜𝑜𝑡𝑡 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )

• (iv) Εναλλασσόμενες ∆𝑅𝑅 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 ακραίες 𝑘𝑘 )= ± 𝑅𝑅 διακυμάνσεις � 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 ∙ 𝑆𝑆 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 ( για 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= το ± νόμισμα 𝑅𝑅 � 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 c ∙� : 1 Η −𝑒𝑒 ένταξη 𝑥𝑥 � εναλλασσόμενων

ακραίων διακυμάνσεων στη διαχρονική διάρθρωση (δηλ. για ακραίες διακυμάνσεις με αύξηση κλίσης και ακραίες διακυμάνσεις με μείωση κλίσης ) των επιτοκίων, όπου τόσο τα μακροπρόθεσμα όσο και τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια υφίστανται ακραία διακύμανση και η μετατόπιση των επιτοκίων σε κάθε μέσο σημείο διάρκειας προκύπτει από την εφαρμογή των παρακάτω μαθηματικών τύπων στις συγκεκριμένες διακυμάνσεις:

∆𝑅𝑅 𝑠𝑠𝑜𝑜𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑙𝑙𝑝𝑝𝑝𝑝 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= − 0.65 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣ +0.9 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣

Παραδείγματα: ∆𝑅𝑅 𝑓𝑓𝑝𝑝𝑝𝑝𝑜𝑜𝑜𝑜𝑝𝑝𝑙𝑙𝑝𝑝𝑝𝑝 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= +0.8 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣ − 0.6 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣ .

Βραχυπρόθεσμη ακραία διακύμανση : Ας υποθέσουμε ότι η τράπεζα χρησιμοποιεί τις χρονικές περιόδους και t K = 25 έτη (το μέσο σημείο (στον χρόνο) της μεγαλύτερης διάρκειας περιόδου ), όπου είναι το μέσο σημείο (στον χρόνο) για τη χρονική περίοδο k. Για με t k = 3,5 έτη, 𝐾𝐾 η = προσαρμογή 19 της βαθμωτής τιμής για τη βραχυπρόθεσμη ακραία διακύμανση θα 𝐾𝐾 𝑡𝑡 𝑘𝑘 𝑘𝑘 = 10 ήταν: −3 .⁵ = 0,417. Οι τράπεζες θα το πολλαπλασίαζαν αυτό με την τιμή της βραχυπρόθεσμης ακραίας⁴ διακύμανσης για να προκύψει το ποσό που θα προστεθεί ή θα 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) = 𝑒𝑒 αφαιρεθεί από την καμπύλη αποδόσεων σε αυτό το σημείο διάρκειας. Αν η βραχυπρόθεσμη ακραία διακύμανση ήταν +250 μονάδες βάσης, η αύξηση της καμπύλης αποδόσεων στα t k = 3,5 έτη ήταν 104,2 μονάδες βάσης.

Ακραία διακύμανση με αύξηση κλίσης: Χρησιμοποιώντας το ίδιο σημείο στην καμπύλη αποδόσεων όπως παραπάνω, t k = 3,5 έτη. Αν η απόλυτη τιμή της βραχυπρόθεσμης ακραίας διακύμανσης ήταν 250 μονάδες βάσης και η απόλυτη τιμή της μακροπρόθεσμης ακραίας διακύμανσης ήταν 100 μονάδες βάσης (όπως για το ευρώ), η μεταβολή στην καμπύλη αποδόσεων στα t k 3} = 3,5 έτη θα ήταν το άθροισμα της επίδρασης της βραχυπρόθεσμης ακραίας διακύμανσης συν την επίδραση της μακροπρόθεσμης ακραίας διακύμανσης σε σημεία βάσης: .

− 0.65 ∙ 250 bps ∙ 0.417+0.9 ∙ 100 bps ∙ (1 − 0.417)= − 15.3 bps Ακραία διακύμανση με μείωση κλίσης: Η αντίστοιχη μεταβολή στην καμπύλη αποδόσεων για τις ακραίες διακυμάνσεις στο παραπάνω παράδειγμα στο t k = 3,5 έτη θα ήταν: .

0.417 − 0.6 ∙ 100 bps ∙ (1 − 0.417)= 48.4 bps

¹³ Η τιμή στον παρονομαστή της συνάρτησης −𝑡𝑡 k ελέγχει τον ρυθμό υποχώρησης της ακραίας διακύμανσης. 𝑥𝑥 𝑥𝑥 𝑒𝑒