Załącznik III – Standardowe scenariusze szokowe dla ryzyka stopy procentowej

Sześć scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej, wykorzystywanych do pomiaru EVE w ramach standardowego testu wartości odstających EVE, obejmuje:

• (i) równoległy wzrost szoku;
• (ii) równoległy spadek szoku;
• (iii) gwałtowniejszy szok (spadek stóp krótkoterminowych i wzrost stóp długoterminowych);
• (iv) bardziej umiarkowany szok (wzrost stóp krótkoterminowych i spadek stóp długoterminowych);
• (v) wzrost szoku dla stóp krótkoterminowych; oraz
• (vi) spadek szoku dla stóp krótkoterminowych.

Instytucje powinny stosować sześć wyżej wymienionych scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej w celu uwzględnienia równoległego i nierównoległego ryzyka niedopasowania dla EVE. Scenariusze te mają zastosowanie do ekspozycji na IRRBB osobno w każdej walucie, w której instytucja posiada istotne pozycje¹⁰ .

Wielkość szoku w przypadku sześciu scenariuszy szoku dla ryzyka stopy procentowej opiera się na historycznych stopach procentowych. Dokładniej rzecz ujmując, w celu uwzględnienia lokalnych poziomów stóp procentowych oraz cyklu koniunkturalnego stosuje się historyczne szeregi czasowe od 2000 do 2015 r.¹¹ dla różnych terminów zapadalności, aby obliczyć równoległe, „krótkie” i „długie” szoki dla danej waluty. Dozwolone są jednak odstępstwa od wyżej określonego 16 -letni ego okresu, jeżeli lepiej odzwierciedlają one okoliczności idiosynkratyczne konkretnej jurysdykcji.

W tabeli 1 przedstawiono wartości obliczone dla równoległych, krótkich i długich szoków dla ryzyka stopy procentowej dla wybranych walut. Szoki te uwzględniają różne środowiska ekonomiczne w poszczególnych jurysdykcjach. Są one następnie wykorzystywane do obliczania szoków dla różnych okresów zapadalności krzywej dochodowości w celu opracowania scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej zgodnie z przedstawioną poniżej metodą.

Tabela 1. Określona wielkość szoków dla ryzyka stopy procentowej

ARS AUD BRL CAD CHF CNY EUR R � shocktype GBP , HKD c IDR INR Równoległy 400 300 400 200 100 250 200 250 200 400 400 Krótki 500 450 500 300 150 300 250 300 250 500 500 Długi 300 200 300 150 100 150 100 150 100 350 300 JPY KRW MXN RUB SAR SEK SGD TRY USD ZAR Równoległy 100 300 400 400 200 200 150 400 200 400 Krótki 100 400 500 500 300 300 200 500 300 500 Długi 100 200 300 300 150 150 100 300 150 300

¹⁰ Istotne pozycje są zdefiniowane w pkt. 4.5 „Nadzorczy test wartości odstających”.

¹¹ EUNB może przewidzieć przeprowadzenie ponownej kalibracji w stosownym czasie.

W przypadku kalibracji wielkości szoków dla ryzyka stopy procentowej w odniesieniu do innych walut stosuje się następującą procedurę:

Etap 1: Obliczanie dziennej średniej stopy procentowej

Zebrać 16 - letni szereg czasowy dziennych „wolnych od ryzyka” stóp procentowych dla każdej waluty w odniesieniu do okresów zapadalności 3M, 6M, 1Y, 2Y, 5Y, 7Y, 10Y, 15Y i 20Y. Następnie obliczyć ogólną średnią stopę procentową dla każdej waluty we wszystkich obserwacjach w ramach 𝑐𝑐 szeregów czasowych i dla wszystkich okresów zapadalności. Wynik jest pojedynczą miarą na walutę. 𝑐𝑐

Etap 2: Stosowanie globalnych parametrów szoku

Zastosować globalne parametry szoku dla średniej stopy procentowej, jak przedstawiono w tabeli 2 poniżej, dla każdej waluty .

Tabela 2. Podstawowe globalne 𝑐𝑐 parametry szoku dla ryzyka stopy procentowej

Równoległy 60%

Krótki 𝛼𝛼� 𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝 85%

Długi 𝛼𝛼� 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 40%

𝛼𝛼� 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 Zastosowanie globalnych parametrów szoku z tabeli 2 do średnich stóp procentowych obliczonych na etapie 1 prowadzi do zmiany szoków dla ryzyka stopy procentowej w zależności od waluty dla różnych segmentów krzywej dochodowości, tj. dla szoków równoległych, krótkich i długich.

Etap 3: Stosowanie górnych i dolnych pułapów

Zaproponowana kalibracja szoku dla ryzyka stopy procentowej może prowadzić do nierealistycznie niskich szoków dla ryzyka stopy procentowej w przypadku niektórych walut i do nierealistycznie wysokich szoków dla ryzyka stopy procentowej w przypadku innych walut. W celu zapewnienia minimalnego poziomu ostrożności i równych szans dolny pułap wynoszący 100 punktów bazowych oraz zmienne pułapy górne (oznaczone jako ) ustala się na 500 punktów bazowych dla szoku bazowych krótkoterminowego, dla szoku długoterminowego. 400 punktów bazowych ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )) dla szoku równoległego i 300 punktów

Zmianę „wolnej od ryzyka” stopy procentowej dla scenariusza szoku j i waluty , w punkcie środkowym okresu zapadalności, można zdefiniować jako: 𝑐𝑐 𝑡𝑡 𝑘𝑘¹²

gdzie �∆𝑅𝑅� dla 𝑗𝑗 , 𝑐𝑐 j ( = 𝑡𝑡 𝑘𝑘 { ) równoległy � = max � 100,min , krótki i � | długi ∆𝑅𝑅 𝑗𝑗 , 𝑐𝑐 }. ( 𝑡𝑡 Zastosowanie 𝑘𝑘 )|, ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 �� , górnych i dolnych pułapów ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 dla = {400,500,300} szoków obliczonych w etapie 2 oraz zaokrąglenie ich do najbliższych 50 punktów bazowych prowadzi do ostatecznego zestawienia szoków dla ryzyka stopy procentowej według waluty, jak przedstawiono w tabeli 1.

Etap 4: Korekty dotyczące innych walut, które nie zostały przedstawione w tabeli 1

Ponieważ w latach 2000 – 2015 na różnych obszarach jurysdykcji mogły wystąpić poważne zmiany gospodarcze, czynności przedstawione w etapach 1 – 4 mogą okazać się niewłaściwe dla niektórych z tych obszarów. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy stopy procentowe w pierwszych latach okresu różnią się znacznie od stóp procentowych w ostatnich latach. W przypadku walut, które nie są wymienione w tabeli 1, szeregi czasowe stosowane do obliczenia średniej stopy procentowej w etapie 1 ustala się według następującej zasady: Jeżeli średnia stopa procentowa obliczona w etapie 1 dla okresu 2000 – 2006 przekracza 700 punktów bazowych, wówczas stosuje się dane z ostatnich 10 lat (tj. 2007 – 2016) lub do czasu dostępności danych; w innym wypadku stosuje się pełne szeregi czasowe danych z okresu 2000 – 2015.

Zasada ta pozwala nam określić wysokie poziomy stóp procentowych i okresy znacznych zmian strukturalnych przed kryzysem finansowym. Co więcej, zasada ta ma na celu wskazanie tych walut, które przekraczają górny pułap (700 punktów bazowych 0,6 = 420 punktów bazowych > 400 punktów bazowych) w pierwszych latach badanego okresu, i sprzyja obszerniejszemu uwzględnieniu najnowszych zaobserwowanych stóp procentowych. ⋅

W tabeli 3 przedstawiono wyniki zastosowania etapów 1 – 4 do walut UE, które nie są ujęte w tabeli 1. Wielkości szoku dla ryzyka stopy procentowej w przypadku innych walut można określić w podobny sposób poprzez zastosowanie metody omówionej w niniejszym punkcie.

Tabela 3. Określona wielkość szoków dla ryzyka stopy procentowej w przypadku dodatkowych walut UE

R � shocktype , c BGN CZK DKK HRK HUF PLN RON Równoległy 250 200 200 250 300 250 350 Krótki 350 250 250 400 450 350 500 Długi 150 100 150 200 200 150 250

¹² W przypadku scenariuszy szoku rotacyjnego nie może przekraczać 500 punktów bazowych, a nie może przekraczać 300 punktów bazowych, przy czym oznacza przedział czasowy o najniższym terminie zapadalności, a – przedział czasowy o najwyższym terminie zapadalności. ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 1 ) ∆𝑅𝑅� 𝑗𝑗 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝐾𝐾 ) 𝑡𝑡 1 𝑡𝑡 𝐾𝐾 46

Przyjmując dla każdej waluty c określoną wielkość nagłego szoku równoległego, krótko - i

parametry sześciu scenariuszy szoku dla ryzyka stopy procentowej:

• (i) Szok równoległy dla waluty c : Niezmienny równoległy wzrost lub spadek szoku we wszystkich przedziałach czasowych:

środkowym najkrótszego okresu zapadalności. Ten szok, poprzez kształtowanie wartości

skalarnej −𝑡𝑡 k , gdzie , zmniejsza się w kierunku zera w okresie zapadalności najdłuższego 𝑥𝑥 przedziału struktury terminowej¹³ . Gdzie t k oznacza punkt 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑜𝑜𝑡𝑡 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) = 𝑒𝑒 𝑥𝑥 = 4 środkowy (w czasie) k. przedziału, a przedział t K oznacza punkt środkowy (w czasie) ostatniego przedziału ):

𝐾𝐾 k

• (iii) Szok długoterminowy ∆𝑅𝑅 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 dla )= waluty ± 𝑅𝑅� 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 c : Ten , 𝑐𝑐 ∙ szok 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 stosuje ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= się ± wyłącznie 𝑅𝑅� 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ∙𝑒𝑒 do 𝑥𝑥 szoków rotacyjnych. Szok jest największy w najdłuższym punkcie środkowym okresu zapadalności i jest powiązany z krótkim współczynnikiem korygującym jako :

𝑆𝑆 𝑙𝑙𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) = k 1 − 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑜𝑜𝑡𝑡 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )

• (iv) Szoki rotacyjne ∆𝑅𝑅 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 dla ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= waluty ± 𝑅𝑅� c 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 : Obejmują , 𝑐𝑐 ∙ 𝑆𝑆 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 ( rotacje 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= ± struktury 𝑅𝑅� 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 ∙� terminowej 1 −𝑒𝑒 𝑥𝑥 � (tj. dla szoków

gwałtowniejszych i bardziej umiarkowanych ) stóp procentowych, przy czym szokowi ulegają stopy zarówno krótkoterminowe, jak i długoterminowe, a przesunięcie w stopach procentowych w każdym punkcie środkowym okresu zapadalności uzyskuje się poprzez zastosowanie następujących wzorów do tych szoków:

∆𝑅𝑅 𝑠𝑠𝑜𝑜𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑝𝑙𝑙𝑝𝑝𝑝𝑝 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= − 0,65 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣ +0,9 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣

Przykłady: ∆𝑅𝑅 𝑓𝑓𝑝𝑝𝑝𝑝𝑜𝑜𝑜𝑜𝑝𝑝𝑙𝑙𝑝𝑝𝑝𝑝 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= +0,8 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣ − 0,6 ∙ ∣ ∆𝑅𝑅 𝑝𝑝𝑜𝑜𝑙𝑙𝑙𝑙 , 𝑐𝑐 ( 𝑡𝑡 𝑘𝑘 ) ∣ .

Szok krótkoterminowy : Załóżmy, że bank stosuje przedziały czasowe i t K = 25 lat (punkt środkowy (w czasie) najdłuższego przedziału czasowego okresu zapadalności ), gdzie oznacza punkt środkowy (w czasie) dla przedziału k. W przypadku 𝐾𝐾 = 19 z t k = 3,5 roku dostosowanie

skalarne dla szoku krótkoterminowego wyniosłoby: 𝑘𝑘 = 10 −3 .⁵ = 0,417. Banki pomnożyłyby ten wynik przez wartość szoku stopy krótkoterminowej, aby otrzymać⁴ kwotę, którą należy dodać lub odjąć od krzywej dochodowości w danym punkcie 𝑆𝑆 𝑠𝑠ℎ𝑜𝑜𝑝𝑝𝑜𝑜 ( okresu 𝑡𝑡 𝑘𝑘 )= 𝑒𝑒 zapadalności. Jeżeli szok stopy

krótkoterminowej wyniósł +250 punktów bazowych, wzrost krzywej dochodowości w t k = 3,5 roku wyniósłby 104,2 punktu bazowego.

Szok gwałtowniejszy: Przyjmijmy taki sam punkt na krzywej dochodowości jak powyżej, t k = 3,5 roku. Jeżeli wartość bezwzględna szoku stopy krótkoterminowej wyniosła 250 punktów bazowych, a wartość bezwzględna szoku stopy długoterminowej – 100 punktów bazowych (jak w przypadku euro), zmiana krzywej dochodowości w t k = 3,5 roku stanowiłaby sumę skutków szoku stopy krótkoterminowej plus skutki szoku stopy długoterminowej w punktach bazowych: .

250 bps ∙ 0,417+0,9 ∙ 100 bps ∙ (1 − 0,417)= − 15,3 bps Szok bardziej umiarkowany: Analogiczna zmiana krzywej dochodowości dla szoków w powyższym przykładzie w t k = 3,5 roku wynosiłaby: . + 0,8 ∙ 250 bps ∙ 0,417 − 0,6 ∙ 100 bps ∙ (1 − 0,417)= 48,4 bps

¹³ Wartość w mianowniku funkcji −𝑡𝑡 k kontroluje tempo zanikania szoku. 𝑥𝑥 𝑥𝑥 𝑒𝑒 47